Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						DAGBLADID & VÍSIR. FIMMTUDAGUR 26. NÓVEMBER 1981.
37
Þegar tíu ráðherrar halda
sérstakan tund um hvað snúð-
ur með giassúr skuli kosta'
Þjóðfélagið er þjakað af verðbólgu, öryggisleysi og óvissu um framtíðina. Auðlindir,
menning, menntun, dugnaður og fjölhæfni þjóðarinnar kemur allt fyrir ekki. Framfarasóknin
er koðnuð í fæðingunni og ungt fólk sér ekki fremur en það eldra trausta fótfestu framundan.
Leiði, fírring og flótti vegast á við reisn og afrek og hafa betur, oftar en ekki. íslendingar eiga
bágt, þeir eru á villigötum.
Þetta gæti verið i hnotskurn
álit æfti margra á stöðu islenska
þjóðfélagsins. Og siðan er
spurt: Hvers vegna er ástandið
á þennan veg? Hvers vegna er
svo komiö fyrir þjóðinni, sem
hefur alla möguleika og buröi til
þess a6 vera glæst fyrirmynd,
frjáls, rik af öllu, sjálfstæb og
sæl me6 sitt?
Ofstjórn ríkisins drepur
framtakið og framfar-
irnar
Með þessar vangaveltur i
huga hélt ég á fund Arna Arna-
sonar framkvæmdastjóra
Verslunarráös tslands að loknu
Viöskiptaþingi 1981. Sllkt vi6-
skiptaþing er haldiö á vegum
Verslunarráðsins annað hvert
ár, þar sem fjallað er hverju
sinni um það sem hæst ber I at-
vinnumálum og þá efnahags-
málum um leiö. Að þessu sinni
fjölluöu 180 þingfulltrúar um
„framtiö einkarekstrar" og á
þessu þingi var samþykkt
endurskoöuð stefna Verslunar-
ráðsins I efnahags- og atvinnu-
málum. t þeirri stefnu er meðal
annars aö finna „áætlun um al-
hliöa atvinnuuppbyggingu og
varanlegar aðgeröir til verð-
hjöðnunar", þar sem aðgerðir
eru skýrðar, rökstuddar og
jafnvel dagsettar til heils árs
fram I tlmann.
Stefna og áætlun Verslunar-
ráðsins eru Itarlegri, ná-
kvæmari og markvissari gögn
um þessi mál en venja er að sjá
frá hagsmunasamtökum I þjóð-
félaginu. Og þessi gögn fullyrða
þeir Verslunarráðsmenn að
gætu lagt grunninn að nýrri
framfarasókn.
— Arni, er það ykkar skoðun
a6 efnahags- og atvinnulifið sé á
vonarvöl?
„Þaö er komið út I ógöngur,
stöönun og jafnvel afturför.
Enda þótt eignarform atvinnú-
lifsins almennt gefi ekki til
kynna að það sé rlkisrekið
heldur að stærstum hluta einka-
rekstur og samvinnurekstur,
segir það ekki söguna eins og
hún er.
Atvinnuvegirnir eru skipu-
lagðir af opinberum aðilum i
öllum meginatriöum og jafnvel
smáatriðum, og þeim eru
skömmtuð kjör eftir opinberum
útreikningsaðferðum, sem miða
við allt aðrar forsendur en
frjálst atvinnulif verður að gefa
sér. Samkeppni er sem sagt Htið
meira en nafnið tómt og ofstjórn
rikisins drepur framtakið og
framfarirnar, skapar þessa
kyrrstöðu og afturför, sem
hefur svo aftur niðurdrepandi á-
hrif á fólkið og dregur úr vilja
og lífsánægju.
Alþingi hefur afsalað sér
völdunum til ráðherra
— Er þetta ein tegund af só-
sialisma...?
„Já, þetta er markaössó-
sialismi meðal annars. Menn
eru orðnir háöir rikisvaldinu um
mikilvægustu   þætti   afkomu
sinnar, hvort sem þeir eru at-
vinnurekendur eða launþegar.
Rikið ræður orðið I reynd hver
lifir og hver deyr. Það hefur
aukið skattheimtu sina úr 25% I
45% af þjóðartekjunum á
siöustu 30 árum og opinberum
starfsmönnum hefur fjölgað um
helming. Rikið hefur einnig
bæði með lögum og skipulagi á
ráðstöfun fjárfestinga og láns-
fjár gerst slfellt umsvifameira I
atvinnullfinu, i greinum sem
einkaaðilar gætu að öðru jöfnu
annast fullkomlega. Með sama
hætti eru stærstu þættir opin-
berra framkvæmda i höndum
rikisins sjálfs og það leitar sfðan
aðeins til annarra, þegar það
ræður ekki við kúfana. En þetta
kemur I veg fyrir að hér blómg-
ist verktakaiðnaður.
Hlutur Alþingis I þessu efni er
athyglisverður. Það hefur sýnt
stöðugt minna sjálfstæði og að-
hald og veitt ráðherrum gifur-
legt vald. Við skulum átta okkur
á þvi, að hér mætti til dæmis
breyta algerlega um efnahags-
stefnu og kúvenda þar I hverj-
um einasta þætti bara með
breyttum reglum frá ráðherr-
um og rikisstjórn. Alþingi hefur
brugðist, þegar löggjöf er orðin
nánast nafnið eitt og ráðherrum
falið valdið eins og það leggur
sig."
Rikið leysir engan vanda,
það er orðið vandamá lið
— Nálgast það þá ekki stjórn-
leysi, ef málefni þjóðarinnar
ráðast af tilskipunum ráðherra
á hverjum tima?
„Jú, þingræðisvaldið er að
breytast I smákóngavald og það
Þegar rlkisstjórn þjóðarinnar
er komin þetta langt út fyrir
eðlilegan starfsvettvang sinn I
umboði Alþingis, er ekki von á
góðu. Og viljaleysi Alþingis
speglast auövitað i Itarlegum
umræðum um hvert smámálið
af öðru á meðan þjóðin situr i
súpunni eftir árangurslitla bar-
áttu þingmanna við að treysta
undirstöður þjóðfélagsins.
Mergurinn málsins er sá, að
stjórnmálaflokkarnir og stjórn-
málamennirnir hafa komið sér I
aðstöðu til þess að segja ein-
staklingunum og fyrirtækjunum
hvernig hver og einn skuli sitja
og standa. Þetta er fyrir-
greiðslupólitikin, sem ekki tekst
að uppræta af þvi að fyrir-
greiðslumennirnir þora ekki að
sleppa höndunum af beislinu og
svipunni. Það er Htil reisn yfir
þessari tegund af pólitik og hún
er ekki árangursrik fyrir þjóð-
ina, þvert á móti. Þetta smá-
kóngaveldi, sem stendur og
fellur á misskilningi Alþingis á
hlutverki sinu, er það sem er að
gera okkur Islendinga grá-
hærða."
Atvinnulífið á sjálft að
bera ábyrgðina, ekki
rikið
— Hvernig viljið þið breyta
efnahags- og atvinnulifinu nú,
er það hægt án mikilla fórna og
á skömmum   tlma?
„Við eigum fyrst og fremst að
færa ábyrgðina aftur til at-
vinnulifsins. Alþingi á að setja
meginreglur og hafa eftirlit með
þvi að vilji þess nái fram að
bylta neinu, það duga úrræði,
sem hér hefur verið beitt áður
og við þekkjum. Aögerðirnar
felast I þvl að örva innlendan
sparnað og draga þannig ur
eftirspurn og neyslu, auka sam-
keppni með frjálsri verðmynd-
un undir eftirliti og lækka ó-
beina skatta. Um leið þarf að
framkvæma markvissa áætlun I
orkumálum til þess að örva
fjárfestingu og framleiöni I
fyrirtækjum og mynda grund-
völl að bættum Hfskjörum.
Þessar aðgerðir þarf að gera
á skömmum tíma og þær verða
að leiða til sjáanlegs árangurs
mjög fljótt. Við Islendingar
erum þannig geröir, að við höf-
um ekki þolinmæði til þess að
bíða lengi eftir þvl að fá umbun
erfiðisins. En hér er fólk tilbúiö
til þess að taka á og hrista af
sér Verkefnin, ef vissa er fyrir
þvl að þau skili árangri."
Verslunarráðið       leggur
frameinsársáætlun
— Aætlun Verslunarráösins
um „alhliða atvinnuupp-
byggingu og varanlegar aðgerð-
ir til veröhjöðnunar" er nokkuð
nystárlegt og skilmerkilegt
plagg. Er það ein tegund af
leiftursókn, sem þið leggiö til?
„Ef þú átt við svokallaða
leiftursókn Sjálfstæðisflokksins
frá þvl fyrir síðustu kosningar,
þá ber fyrst að lita á það að hún
var engin leiftursókn. Þar að
auki voru áform Sjálfstæðis-
flokksins afar óljóst skilgreind
fyrir almenningi, sem vissi þar
af leiðandi ekkert hvaðan á
hann stóö veðrið.
Þessi áætlun okkar byggir á
tiltölulega einföldum aðgerðum,
sem allar eru þekktar. Hún
byggir á samræmingu þekktra
aðgerða varðandi þá þætti, sem
ég nefndi hér áðan. Hún byggir
á þvi að tilkynntar verði alveg
ákveðnar aðgerðir fyrirfram og
dagsettar ár fram i timann,
þannig að þjóðin sjái fyrir sér
tiltekna þróun. Við teljum  að
Viðtal við ftrna Árnason framkvæmdastlóra
í framhaldi af viðskiplaþingi
verslunarráðs íslands, um:
- íslenskan markaðssósíalisma
-  vandamálið, íslenska ríkið
-  Mikiivægi einkarekstursins
- Nýja efnahags- og atvinnustefnu
má auövitað færa að þvi mjög
sterk rök að hentistefna og
stjórnleysi séu næstu skrefin, ef
Alþingi lætur skeika að sköp-
uðu. Við erum komnir of langt
út i rlkisafskipti og ástandið i
þjóðfélaginu lýsir þvi best að
rlkið leysir ekki vandamálin,
þaö er þvért á móti orðið vanda-
mál.
Það lýsir þvl ákaflega vel á
hvaða braut við erum, þegar tlu
ráðherrar þurfa að halda sér-
stakan fund til þess að ákveða
hvaö snúður með glassúr skuli
kosta.
ganga. Ríkisstjórn á hverjum
tima á að lúta ströngu aðhaldi
Alþingis. En mestu máli skiptir
að áherslur og ábyrgö færist
aftur til atvinnullfsins, sem þá
verður að sjálfsögðu að hafa
eðlilegt svigrúm til þess að geta
staðist I samkeppni á þeim fjöl-
þjóðlega markaði, sem nær orð-
ið til okkar I mjög mörgum og
raunar flestum greinum.
Það er hægt að ná skjótum á-
rangri i  baráttunni  við  verð-
bólguna   án   þess   að   fórna
nokkru   öðru   en   þessu   smá-
kóngaveldi. Til þess þarf ekki að
með þessum hætti megi koma
verðbólgu niður fyrir 20% á einu
ári og varðveita árangurinn til
frambúðar með nýrri skipan I
efnahags- og atvinnumálunum.
Sá samdráttur i opinberum
framkvæmdum og afskiptum,
sem við hugsum okkur I þessu
sambandi, yrði aðallega með
þeim hætti að gera bankakerf-
inu kleift að fjármagna atvinnu-
lifið i stað sjóðakerfisins, auk
þess að með skattalækkunum
yrði bæði breytt launakjörum og
atvinnulifið örvað til aukinna og
nýrra verkefna.
Arni Arnason.
Einkareksturinn hefur
alls staðar grundvallar-
þýðingu
— Hver yrði hlutur einka-
rekstursins I þessum breyting-
um?
„Einkareksturinn hefur alls
staðar grundvallarþýðingu, en
þýðing hans verður þeim mun
ljósari, þegarhonum eru sköpuð
skilyrði til þess að njóta sln.
Eins og ég sagði i upphafi þessa
viðtals, er atvinnullfið hér á
landi orðið ofurselt markaðs-
sósialisma og hér rikir stöönun
og jafnvel afturför. Hlutur
einkarekstursins i breyttu efna-
hags- og atvinnullfi yrði
væntanlega mikill og af honum
má fyrst og fremst vænta bar-
áttu og sjáanlegs árangurs á
mjög skömmum tlma.
Við skulum ekki gleyma þvi,
að Sovétmenn myndu drepast
úr hungri ef þriðjungurinn
af matarforða þeirra kæmi ekki
frá einkarekstrinum i Sovétrikj-
unum, þar sem aðeins 1% jarð-
næðis gefur þennan hlut. Samt
var Úkralna kornforðabúr
Evrópu, en Sovétmenn hafa
verið háöir vesturlöndum og
einkum Bandarlkjunum með
korn i áratugi. Berum saman
Kina og Formósu, á Formósu
eru tifalt hærri þjóðartekjur á
mann en i Kina, eða virðum
fyrir okkur Japan og Sovétrikin,
sem stóðu jafnfætis eftir seinni
heimsstyrjöldina, eða Kenya og
Tanzaniu i Afrlku, lönd hlið við
hlið en með gjöróííkt efnahags-
og atvinnulif, Filabeinsströnd-
ina og Gineu... og þannig mætti
lengi telja. Það er lærdómsrikt
að ferðast um Vestur-Evrópu og
Austur-Evrópu með þennan
samanburð i huga. Það blandast
engum hugur um 'að járntjaldið
skiptir þjóðum eftir efnahags-
kerfum, svo að munar áratug-
um, þótt ekki séu nema 35 ár frá
þvl að þessar þjóðir hófu endur-
reisn eftir   heimsstyrjöld.
Hér á landi lifum við ennþá
við striðsminjar I efnahags-
málum og erum enn tvistlgandi
yfir aðgerðum til framfara, sem
aðrar frjálsar þjóðir hafa
sannað að skipta sköpum. Menn
trúðu þvl jafnvel ekki 1960 að
hér yrði til gjaldeyrir, þegar
frjálsræðið var aukið, en við
þurftum ekki að nota lánaheim-
ildir erlendis, þegar til kom.
Þvi miður stóð sú frjálsræðis-
þróun sem hófst 1960 ekki nema
I f jögur ár, en við stæðum i öðr-
um sporum nú ef þá hefði fylgt
frjáls verðmyndun, opnir lána-
markaðir og frjáls gjaldeyris-
og millirfkjaverslun.
Framfaraþróuninni hér hjá
okkur hefur seinkað, en hún er
ekki úr sögunni, ef við spilum
rétt úr þvi sem við höfum á
hendinni. Til þess þarf að losna
við hindurvitni og læra tökin á
þvi að nýta okkur meiri þjóðar-
auð en flestar aðrar þjóðir eiga.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40