Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						34
DV. ÞRIÐJUDAGUR 22. FEBRUAR1983.
DÆGRADVÖL
DÆGRADVÖL
DÆ^l
Þegar prjónaskap-
urínn var stóriðja
— og vökustaurar
hélduuppi
afköstum
Prjónaskapur er ekki lengur stóriðja á Is-
landl. fílú á timum prj'óna konur sér til
afþreyingar mest eða til þess að búa til
fagran grip og eigulegan eins og þann sem
Hulda Jósefsdóttir sýnir okkur á þessari
mynd.                                   "MBk___________^.
Nútímakonur íslenskar iöka prjónaskap eins og
formæöur þeirra en þó aö margar hafi af þeim
starfa nokkrar tekjur þá eru hinar miklu fleiri
sem fást viö hann sér til hugarhægöar og skemmt-
unar.
En þannig hof't*- það ekki alltaf verið. I gamla
daga var ými:,konar prjónles ein helsta út-
flutningsvara þjóðarinnar; bæði karlar og konur
sátu á f letum sínum í myrkrinu um langa vetur og
hömuðust í prjónaskapnum. Þá var alsiða að karl-
menn prjónuðu ekkert síður en konurnar og þeir
harðvítugustu höfðu oft prjónana sína með sér í
húsin og létu ekki einu sinni verk úr hendi falla
meöan þeir gengu á milli og veður leyfðu!
Prjónaskapur breiðist út frá Miðjarðarhafs-
löndum noröur um Evrópu á síöari hluta miöalda,
segir Elsa E. Guðjónsson í bæklingi sínúm
varðandi efniö og berst hingað ti] Islands með
enskum eöa þýskum eða jafnvel hollenskum kaup-
mönnum. Elsta rituð heimild um prjónaskap er
frá 1582, elsta prjónuð flík sem fundist hefur á
Islandi er frá fyrri hluta 16. aldar og fannst á
Stóru-Borg; árið 1624 er fyrst getið um prjónles í
útflutningsskýrslu og voru það ár flutt út 72.000
pör af sokkum og 12.000 pör af vettlingum. Rúmri
öld síðar, árið 1743, komust peysur fyrst á skrá og
voru taldar rúmlega 1200, útfluttir sokkar yfir
200.000 pör vettlingar 110.000 pör. Við skulum láta
þessa talnarunu duga — lengra mætti telja en við
höfum væntanlega öll sannfærst um aö prjónles
var um langan aldur sú stóriðja sem færði
íslensku þjóðinni björg í bú þó að ekki nýttist hún
því miður sem skyldi vegna haröýðgi Dana-
konungs.
Svo mikilvæg var þessi stóriðja að vinnuharðir
húsbændur settu vökustaura sem kallaðir voru á
augnlok hjúanna til þess að engum sigi blundur á
brá. Staurar þessir voru gerðir úr smáspýtum,
ámóta stórum og eldspýtur gerast nú á dögum.
Stundum var og notað baulubein úr þorskhöfði eöa
eyruggabein úr fiski og má nærri geta hvílíkt
kvalræði þessi andstyggilegi tæknibúnaður hefur
verið vansvefta f ólki.
En nú er öldin önnur. Prjónaskapur er ekki
lengur stóriðja, heldur smáiðnaður, skemmtun og
list. Við höfum leitað til tveggja kvenna sem
báðar koma mjög við sögu prjónaskapar og þó
hvor á sinn hátt — Mjöll Snæsdóttir er vísinda-
kona og gróf upp elsta prjónles landsins úr húsa-
rústum Stóru-Borgar en Hulda Jósefsdóttir er
listakona og hefur um árabil fengist við að „yrkja
meö garninu sinu", eins og einn sænskur gagnrýn-
andi komst að orði um verk hennar.
FLIK ER MYND
segir listakonan Hulda Jósefsdóttir
Allt líf er list, sagði vitur
maöur fyrir löngu, og þó aö þetta
sé víst ansi stórtæk alhæfing og
þar af leiöandi nokkuð varasöm
þá er hitt löngu sannað að list-
hneigður maður getur gert sér
mat úr flestu sem á f jörur hans
rekur. Sumir fara höndum um
blautan leir og vinna úr honum
fögur ker og aðra muni, sumir
draga farða á dúk og skapa þar
paradís litrófsins, aðrir kjósa aö
hrærast í riki hljóma og
hrynjandi og enn aðrir smíða
ódauðleg listaverk úr þeim sömu
orðum og allur þorri manna
notar dags daglega til venju-
legra samskipta.
Ullin okkar góða er líka til
ýmissa hluta fallin og þó að flest-
um nægi að hafa hana til skjóls í
kuldum þá eru líka til þeir sem
brenna í andanum að glæða
hana nýju, spennandi og óvæntu
lífi og hefja petta rammíslenska
nátúrunnar efni upp á hin æðri
svið listarinnar.
Ein slík kona er Hulda Jósefs-
dóttir og þó að vissulega sé óra-
tími liðinn frá því að Anna á
Stóru-Borg og aðrar röskar kon-
ur undir Eyjafjöllum voru að
prjóna plögg á ástvini sína þá er
ullin ennþá sú hin sama og
kannski glíma íslenskar konur
enn við svipuð vandamál og í þá
daga.
„Já, ullin er sú hin sama,"
segir Hulda Jósefsdóttir, ,,því að
sauðfjárstofninn er enn hinn
sami og landið líka en þó höfðu
konurnar á Stóru-Borg á vissan
hátt betri aðstöðu en við sem nú
erum uppi. Þær gátu í fyrsta lagi
valið sauöina sjálfar sem þeim
leist best á og vildu nýta ullina
af, þær gátu aðskilið þel og tog
og ráðið samkembingu og þar
með litunum og þetta er aðstaða
sem ég vildi svo sannarlega fá
aönjótalíka."
— En nú er farið að blanda
útlendri ull í þá íslensku!
„Já, hún er blönduð ull frá
Pils, peysa og slá í mórauðu og gráu, rammislenskum sauðalitum.
Þessi glæsilegi klæðnaöur sómir sór vel á Sif Jónsdóttur og virðist
hanta jafnt i starfi sem við önnur tækifæri. Hönnun HJ.
Mynd BH.
Nýja-Sjálandi og ég hef reyndar
aldrei fengið skýringu á því
hvernig á þeirri blöndun stendur
og ég veit ekki til þess að ullar-
verksmiðjumar hérlendis ráðg-
ist neitt við hönnuði varðandi
þá meðferð. En auðvitað væri
langbest að þeir sem það kjósa
ættu kost á ómengaðri, íslenskri
ulltilsinnaþarfa."
—  Hvernig víkur því við að
áhugi á ull til tiskufata hefur
blossað svona upp á seinni
árum?
„Kannski vegna þess að ullin'
er svo sígilt efni til klæðageröar,
eins sígilt og nokkurt efni getur
verið. Það er svo loftkennt, svo
lifandi og fjaðurmagnað og býr
yfir óþrjótandi leiðum til endur-
nýjunar og sköpunar."
— En nú verður væntanlega sá
sem ætlar sér að skapa úr ull að
taka eitthvert tillit til notagildis-
ins því ekki er verra að einhver
vilji klæöast flíkinni!
,,-Flík er mynd og mynd er
annaöhvort góð eða vond og það
er háð lögmálum myndlistarinn-
ar hvort hönnun heppnast eða
ekki. Fólk hefur sóst eftir mín-
um flíkum en það er ekki mitt að
ákveða hvort það gengur í þeim
eða ekki. Það eina sem skiptir
mig máli er að ná listrænum
árangri í minni grein," sagði
Hulda Jósefsdóttir.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
20-21
20-21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40