Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						12

DV. MIÐVÍKUDÁGUR U. DESEMBER1983.

Útgáfufélag:FRJÁLSFJÖLMIÐLUNHF.                                                                       !

Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON.

Framkvæmdastjóriogútgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON.

Ritstiórar: JÓNASKRISTJÁNSSONog ELLERT B.SCHRAM.                                       ,

AOstooarritstjóri: HAUKUR HELGASON.

Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON.

Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON.

Ritstjórn: SJÐUMÚLA 12—14.SÍMI 86*11. Auglýsingar: SÍÐUMÚLA 33. SÍMI 27022.

Afgreiösla, áskriftir, smáauglýsíngar, skrifstofa: ÞVERHOLTI11. SÍMI 27022.                    I

Sími rrtstjórnar: 86611.

Setning, umbrot, mynda-og plötugerð: HILMIR HF., SÍDUMÚLA 12. P rentun:

Árvakur hf., Skeifunni 19.

Áskriftarverð á mánuöi 250 kr. Verö í lausasölu 22 kr.

Helgarblaö 25 kr.

Réttum þeim hjálparhönd

Hjálparstofnun kirkjunnar efnir þessa dagana til söfn-

unar til styrktar hungruöum heimi. íslendingar eiga að

bregðast vel við þessari hjálparbeiðni. I samanburði við

þjáðar þjóðir á suðurhveli jarðar lifum við í vellystingum

og allsnægtum. Við höfum efni og auð langt umfram þær

milljónir manna, sem búa við sult og seyru og átakanleg-

ar þjáningar hungurs og hörmunga.

Undanfarna daga hefur sjónvarpið brugðið upp mynd-

um frá ýmsum þjóðlöndum Afríku, þar sem neyðin er

stærst. Langvarandi þurrkar, almenn fátækt, lyfja- og

matvælaskortur sverfa svo alvarlega að íbúum þessara

landa, að jafnt börn sem fullorðnir hrynja niður úr hor og

hungri. Ástandið er ólýsanlegt og ógnvekjandi og um-

komuleysi barnanna er þyngra en tárum taki.

Slíkar myndafrásagnir segja margt. Og þær koma við

samvisku okkar. Ekki þannig, að við finnum til sektar,

enda er ástandið í Afríku hvorki á valdi okkar né ábyrgð.

En við höfum skyldum að gegna gagnvart neyð þessa

fólks, sem hefur ekki einu sinni mátt til að rétta fram

höndina til að taka við því litla, sem að því er rétt. Við

höfum skyldum að gegna gagnvart öllum meðbræðrum

nálægum sem fjarlægum af þeirri einföldu ástæðu, að!

samviska sérhvers sómakærs manns býður honum aö

hafast eitthvað að.

Jólin nálgast, hátíð kristninnar og kærleikans, sem

flytur þann boðskap, aö gera öðrum það, sem við viljum,

að þeir geri okkur. Inntak jólahátíðarinnar er að gleðja

aðra.

Gleði getur varla ríkt í hungruðum heimi, en gjafir og

líkn þeim til handa, sem við allsleysi búa, geta verið lífs-

gjöf og lækning, sem er jólunum samboðin.   Og hvers

virði er ekki sú gleði, sem við sjálf verðum aðnjótandi, ef

lítið framlag af okkar hálfu verður til þess að bjarga einu

hungruðu barni frá dauða.

Talsmenn Hjálparstofnunar taka fram, að tuttugu

króna framlag frá hverjum og einum Islendingi nægi til

kaupa á milljón matarskömmtum. Það framlag er okkur

ekki ofviða.

I raun og veru ætti það að vera auðsótt tíund frá hverju

íslensku heimili að leggja reglulega fram litla upphæð

sem skerf til þess hjálparstarfs, sem unnið er í þágu hins

hungraða heims.

Hér höfum við nóg að bíta og brenna. Við tölum um

kreppu.  Hvílík öfugmæli.  Matur á hvers manns borði,

hlý híbýli, klæðnaður og dúnmjúkur rúmfatnaður. Vinna

handa öllum, félagslegt öryggi, ókeypis skólamenntun,

heilbrigði og frelsi til orðs og æðis. Hvers frekar getum

viðkrafist?

Auglýsingar hellast yfir okkur í sjónvarpi, útvarpi og

dagblöðum. Ný útvarpsrás hefur hafið göngu sína, sem

einvörðungu er kostuð af auglýsingum, þar sem boðið er

upp á lystisemdir og leikföng, lúxusvörur og léttmeti.

Verslanir fyllast af gjafavörum, öngþveiti skapast á

strætum vegna bílamergðar, danshús lokast vegna að-

sóknar.   Allir keppast við að hlaða á vini sína og vanda-

menn góðgæti og glysi og matborð munu svigna undir

veislumat jólanna, þegar fæðingu f relsarans verður fagn-

að í næstu viku.

Allt er þetta þakkarvert, enda þótt við gleymum því í

ofgnóttinni og allsnægtunum, aö við erum ekki ein í heim-

inum.  Jólin eru heldur ekki sælkerahátíð.  Þau  eru

áminning og áskorun um að halda þá kenningu Krists í

heiðri, að miðla öðrum, rétta hjálparhönd og veita líkn

öllum þeim, sem við fátækt og þjáningar búa. Litlu börn-

in í Afríku, soltin augu þeirra, stara í átt til okkar, í von og:

trú um hjálp og lífgjöf. Gefum þeim líf.                     ebs j

ERISLENSKA

KRONAN ORÐIN

ÓNOTHÆF?

1 síðustu viku leiddi ég rök að þvi

hér í blaðinu, að verðbólgan heföi

hlotist af misnotkun seðlaprentunar-

valdsins og að hún myndi ekki

hjaðna, fyrr en skorður væru reistar

við þessu valdi. Hagfræöingar hefðu

reynt að leggja á ráðin um skynsam-

lega stefnu i peningamálum, en þeir

hefðu heldur átt að reyna að leggja á

ráöin um skynsamlegt skipulag pen-

ingamála. Það væri eins óraunhæft

að ætlast til þess af frarnleiðendum

peninga (stjórnmálamönnum og

seðlabankamönnum), að þeir hög-

uðu framleiðslunni samkvæmt

þjóðarhag, en ekki eigin hag, og að

ætlast til þess af eigendum

einokunarfyrirtækja, að þeir stilltu

sig um að hirða einokunarhagnað.

Þetta má segja með öörum orðum:

Utgjöld ríkisins ráðast ekki af „þörf-

ura" þess, heldur af fjáröflunar-

möguleikum þess. Ríkið notar þá-

möguleika, sem það hefur á að afla

fjár með seðlaprentun, fyrr eða síðar

— þrátt fyrir allar kenningar hag-

fræðinga. Mestu máli skiptir því, að

það hafi ekki þessa möguleika.

íslenskir valdsmenn hafa

meiri möguleika

Þessi greining verðbólgunnar er

almenn, hún á við á Vesturlöndum.

En hvað veldur því, að verðbólgan er

iniklu meiri hér en annars staðar?

Og hvað getum við gert, til þess að

hún hjaðni að minnsta kosti niður í

það, sem hún er í nágrannalöndun-

Þessi takmörk eru að visu ekki öll

sett af valdsmönnum, heldur sum af

smæð okkar. Fáir bankar erlendis

myndu skipta islenskum krónum,

þótt þeir mættu þaö, þessi viðskipti

væru alltaf óveruleg. En þetta að-

hald af einhverjum peningamarkaði,

jamvel þótt hann sé ekki nema hálf-

opinn, skiptir miklu máli. Við sáum,

Ótímabærar

athugasemdir

Hannes H. Gissurarson

hvaö varð um Mitterrand hinn

franska. Hann neyddist til aö hætta

eyðslustefnu sinni, þegar menn tóku

A „Verðbólgan er meiri á íslandi en annars

^ staðar, af því að valdsmenn hafa meiri

möguleika hér á því að afla fjár með seðla-

prentun."

um? Saga íslensku krónunnar hefur

verið raunasaga, frá því að Islands-

banki hvarf af gullfæti (þ.e. hætti

gulltryggingu peninga) í upphafi

fyrri heimsstyrjaldarinnar. Fyrir

það hafði verö krónunnar verið

sæmilega stöðugt — ekki vegna þess,

að stjórnendur Islandsbanka hefðu

verið betri memi en síðari valda-

menn, heldur vegna hins, að þeir

höfðu minni möguleika á að afla fjár

með seðlaprentun en þeir, því að þeir

urðu alltaf að vera tilbúnir til að

skipta krónum í gull og seðla-

prentunin takmarkaðist þannig af

gullforða bankans. En eftir það hefur

allt verið á hverfanda hveli, krónan

verið að falla í verði, eins og við vit-

um.

Almenn greining verðbólgunnar

ætti að sýna okkur, hvers vegna hún

er meiri á Islandi en annars staðar.

Hún er meiri, því að valdsmenn hafa

meiri mö'guleika hér á því að afla

fjár með seðlaprentun. Og hvers

vegna hafa þeir meiri möguleika á

því? Vegna þess að við notendur

seðlanna höfum minni möguleika á

því en borgarar ýmissa annarra

landa að skipta þessum seðlum i

seðla annarra ríkja, losna við þá, áö-

ur en þeir snarfalla í verði. Við verð-

um að taka við þeim og nota þá,

hvort sem okkur líkar betur eða

verr.

Hér hafa valdsmenn með öðrum

orðum ekkert aöhald af neinum opn-

um peningamarkaði. Mönnum eru

sett ströng takmörk um kaup á út-

lendum gjaldmiðlum hérlendis og

sölu á íslenskum krónum erlendis.

að skipta frönskum frönkum sínum í

aðra gjaldmiðla, af því að þeir sáu

fyrir, að frankinn hlaut að falla i

verði.

Tökum þessa möguleika af

valdsmönnunum

Veröbólgan á Islandi hjaönar niður

í þaö, sem hún er í nágrannalöndun-'

um, ef möguleikar valdsmanna á Is-

landi til að afla fjár með seðlaprent-

un umfram þá, sem valdsmenn hafa

annars staðar, eru teknir af þeim.

Þetta gerist, ef hér er leyfður opinn

peningamarkaður, ef hér eru ótak-

mörkuð gjaldeyrisviðskipti, ef ríkið

hættir allri gengisskráningu, en

gengið ræðst á þessum markaði, ef

fullkomið frelsi er til að velja um

gjaldmiðla (eins og Friedrich Hayek

lagði til i háskólafyrirlestri sínum

hérlendis). Hvað yrði um krónuna

við þetta? Það færi eftir því, hvað

framleiðendur hennar, valdsmenn á

Islandi, gerðu. Hún félli í verði,

menn skiptu henni í aðra gjaldmiöla

og gerðu samninga sína í þeim gjald-

miðlum, ef valdsmenn héldu áfram

að reyna að afla fjár með óhóflegri

seðlaprentun. Hún gæti jafnvel horf-

ið að mestu úr umferð, menn hættu

að líta við henni í viðskiptum.

En krónan gæti haldið verði sínu,

ef valdsmenn gættu þess að prenta

islenska peningaseðla ekki hraðar en

valdsmenn í öörum löndum prenta

sína. Það fæli í sér, að krónan væri í

rauninni bundin við aðra gjaldmiðla,

svo sem Bandaríkjadal. Og til þess

er leikurinn gerður — að binda, tak-

marka, reisa skorður. Menn geta síð-

an hugsaö sér einhver millistig á

milli þess, að krónan hyrfi að mestu

úr urnferð, og hins, að hún væri bund-

in við aðra gjaldmiðla, en það breytti

engu um það, að menn gætu skipt

hver við annan í traustari gjaldmiðil

en þeir haf a átt að venjast.

Afíeiöingarnar af ótak-

mörkuðum gjaldeyris-

vkSskiptum

Hvaða afleiðingar hefði þetta aðr-

ar en pær, að veröbólgan hjaðnaði

niöur í það, sem hún er í nágranna-

löndunum? I fyrsta lagi yrði Seðla-

bankinn ónauðsynlegur, að minnsta

kosti í núverandi mynd sinni. (Við

gætum því sparaö okkur seðlabanka-

húsið við Arnarhól, sem svo miklum

deilum hefur valdið.) I öðru lagi

mætti segja, að seðlaprentunarvald-

ið væri tekið úr höndum innlendra

manna. (Það væri að vísu ekki látið í

hendur útlendra manna, heldur í

hendur markaðarins, það er: í hend-

ur allra þeirra Islendinga og útlend-

inga, sem kaupa eða selja íslenskar

krðnur.)

I þriðja lagi hlytu ýmsir hags-

munahópar að tapa, þegar til

skamms tíma væri litið, þótt ein-

staklingarnir í þessum hópum

græddu allir á þessu, þegar horft

væri til lengri tíma: þeir gætu ekki

lengur gert út á ríkissjóð. Vinnuveit-

endum og launþegum væri ekki leng-

ur bjargað eftir óraunhæfa kjara-

samninga, bændur og útgerðarmenn

fengju ekki lengur fjármagn (til

jdæmis afurðalán) á niðurgreiddu

verði. Skussarnir gætu ekki lengur

velt kostnaðinum af mistökum sín-

um yfir á almenning, heldur yrðu að

horfast í augu við afleiðingarnar —

gjaldþrot og atvinnuleysi, nema

hvort tveggja væri.

Að okkur hlýtur við svo búið að

læðast grunur um, hverjir hlytu að

snúast gegn þessum tillögum. Þar

væru saman í hópi allir þeir hagfræð-

ingar, embættismenn og atvinnu-

stjórnmálamenn, sem hafa haft

drjúga atvinnu af „baráttunni við

verðbólguna", þröngsýnir þjóðernis-

sinnar, sem skilja illa þau orð dr.

Samuels Johnsons, að ættjarðarástin

sé síðasta skjól skálksins, og síöast,

en ekki síst, sérhagsmunamenn af

öllum stærðum og gerðum, sem hafa

notið góðs af illa fengnu f é — af verð-

bólgugróða ríkisins.

Leyfum íslendingum

sjálfum aö svara

Menn geta hugsað sér ýmis önnur

af brigði af hugmyndinni um skorður

við seðlaprentunarvaldinu. Eitt væri

að hafa saman hátt á og Panamabú-

ar og Liberiumenn, sem nota Banda-

rikjadal, eöa Lúxemborgarmenn,

sem nota belgiska franka. Leiða má

nokkur rök aö því, að Island sé of lit-

ið gjaldmiðilssvæði. (Einhver mörk

hljóta að vera á stærð slíks svæðis:

eða hvers vegna hafa Vestmannaey-

ingar ekki sinn eigin gjaldmiðil?)

Bandarík jadalur væri senniléga ekki

óeðlilegur gjaldmiöill hérlendis

vegna hinna miklu viðskipta okkar

við Bandaríkjamenn. Spurningin er

þessi: Er íslenska krónan orðin ónot-

hæf vegna illrar meðferðar í 70 ár?

Eg ætla ekki að svara þessari spurn-

ingu, því að ég legg til, að Islending-

ar fái hver og einn að svara henni —

með því að þeir fái að velja á milli

krónunnar og annarra gjaldmiðla á

opnummarkaði.

Hannes H. Glssurarson,

cand. mag.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48