Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						12
DV. MIÐVÍKUDÁGUR U. DESEMBER1983.
Útgáfufélag:FRJÁLSFJÖLMIÐLUNHF.                                                                       !
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON.
Framkvæmdastjóriogútgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON.
Ritstiórar: JÓNASKRISTJÁNSSONog ELLERT B.SCHRAM.                                       ,
AOstooarritstjóri: HAUKUR HELGASON.
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON.
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON.
Ritstjórn: SJÐUMÚLA 12—14.SÍMI 86*11. Auglýsingar: SÍÐUMÚLA 33. SÍMI 27022.
Afgreiösla, áskriftir, smáauglýsíngar, skrifstofa: ÞVERHOLTI11. SÍMI 27022.                    I
Sími rrtstjórnar: 86611.
Setning, umbrot, mynda-og plötugerð: HILMIR HF., SÍDUMÚLA 12. P rentun:
Árvakur hf., Skeifunni 19.
Áskriftarverð á mánuöi 250 kr. Verö í lausasölu 22 kr.
Helgarblaö 25 kr.
Réttum þeim hjálparhönd
Hjálparstofnun kirkjunnar efnir þessa dagana til söfn-
unar til styrktar hungruöum heimi. íslendingar eiga að
bregðast vel við þessari hjálparbeiðni. I samanburði við
þjáðar þjóðir á suðurhveli jarðar lifum við í vellystingum
og allsnægtum. Við höfum efni og auð langt umfram þær
milljónir manna, sem búa við sult og seyru og átakanleg-
ar þjáningar hungurs og hörmunga.
Undanfarna daga hefur sjónvarpið brugðið upp mynd-
um frá ýmsum þjóðlöndum Afríku, þar sem neyðin er
stærst. Langvarandi þurrkar, almenn fátækt, lyfja- og
matvælaskortur sverfa svo alvarlega að íbúum þessara
landa, að jafnt börn sem fullorðnir hrynja niður úr hor og
hungri. Ástandið er ólýsanlegt og ógnvekjandi og um-
komuleysi barnanna er þyngra en tárum taki.
Slíkar myndafrásagnir segja margt. Og þær koma við
samvisku okkar. Ekki þannig, að við finnum til sektar,
enda er ástandið í Afríku hvorki á valdi okkar né ábyrgð.
En við höfum skyldum að gegna gagnvart neyð þessa
fólks, sem hefur ekki einu sinni mátt til að rétta fram
höndina til að taka við því litla, sem að því er rétt. Við
höfum skyldum að gegna gagnvart öllum meðbræðrum
nálægum sem fjarlægum af þeirri einföldu ástæðu, að!
samviska sérhvers sómakærs manns býður honum aö
hafast eitthvað að.
Jólin nálgast, hátíð kristninnar og kærleikans, sem
flytur þann boðskap, aö gera öðrum það, sem við viljum,
að þeir geri okkur. Inntak jólahátíðarinnar er að gleðja
aðra.
Gleði getur varla ríkt í hungruðum heimi, en gjafir og
líkn þeim til handa, sem við allsleysi búa, geta verið lífs-
gjöf og lækning, sem er jólunum samboðin.   Og hvers
virði er ekki sú gleði, sem við sjálf verðum aðnjótandi, ef
lítið framlag af okkar hálfu verður til þess að bjarga einu
hungruðu barni frá dauða.
Talsmenn Hjálparstofnunar taka fram, að tuttugu
króna framlag frá hverjum og einum Islendingi nægi til
kaupa á milljón matarskömmtum. Það framlag er okkur
ekki ofviða.
I raun og veru ætti það að vera auðsótt tíund frá hverju
íslensku heimili að leggja reglulega fram litla upphæð
sem skerf til þess hjálparstarfs, sem unnið er í þágu hins
hungraða heims.
Hér höfum við nóg að bíta og brenna. Við tölum um
kreppu.  Hvílík öfugmæli.  Matur á hvers manns borði,
hlý híbýli, klæðnaður og dúnmjúkur rúmfatnaður. Vinna
handa öllum, félagslegt öryggi, ókeypis skólamenntun,
heilbrigði og frelsi til orðs og æðis. Hvers frekar getum
viðkrafist?
Auglýsingar hellast yfir okkur í sjónvarpi, útvarpi og
dagblöðum. Ný útvarpsrás hefur hafið göngu sína, sem
einvörðungu er kostuð af auglýsingum, þar sem boðið er
upp á lystisemdir og leikföng, lúxusvörur og léttmeti.
Verslanir fyllast af gjafavörum, öngþveiti skapast á
strætum vegna bílamergðar, danshús lokast vegna að-
sóknar.   Allir keppast við að hlaða á vini sína og vanda-
menn góðgæti og glysi og matborð munu svigna undir
veislumat jólanna, þegar fæðingu f relsarans verður fagn-
að í næstu viku.
Allt er þetta þakkarvert, enda þótt við gleymum því í
ofgnóttinni og allsnægtunum, aö við erum ekki ein í heim-
inum.  Jólin eru heldur ekki sælkerahátíð.  Þau  eru
áminning og áskorun um að halda þá kenningu Krists í
heiðri, að miðla öðrum, rétta hjálparhönd og veita líkn
öllum þeim, sem við fátækt og þjáningar búa. Litlu börn-
in í Afríku, soltin augu þeirra, stara í átt til okkar, í von og:
trú um hjálp og lífgjöf. Gefum þeim líf.                     ebs j
ERISLENSKA
KRONAN ORÐIN
ÓNOTHÆF?
1 síðustu viku leiddi ég rök að þvi
hér í blaðinu, að verðbólgan heföi
hlotist af misnotkun seðlaprentunar-
valdsins og að hún myndi ekki
hjaðna, fyrr en skorður væru reistar
við þessu valdi. Hagfræöingar hefðu
reynt að leggja á ráðin um skynsam-
lega stefnu i peningamálum, en þeir
hefðu heldur átt að reyna að leggja á
ráöin um skynsamlegt skipulag pen-
ingamála. Það væri eins óraunhæft
að ætlast til þess af frarnleiðendum
peninga (stjórnmálamönnum og
seðlabankamönnum), að þeir hög-
uðu framleiðslunni samkvæmt
þjóðarhag, en ekki eigin hag, og að
ætlast til þess af eigendum
einokunarfyrirtækja, að þeir stilltu
sig um að hirða einokunarhagnað.
Þetta má segja með öörum orðum:
Utgjöld ríkisins ráðast ekki af „þörf-
ura" þess, heldur af fjáröflunar-
möguleikum þess. Ríkið notar þá-
möguleika, sem það hefur á að afla
fjár með seðlaprentun, fyrr eða síðar
— þrátt fyrir allar kenningar hag-
fræðinga. Mestu máli skiptir því, að
það hafi ekki þessa möguleika.
íslenskir valdsmenn hafa
meiri möguleika
Þessi greining verðbólgunnar er
almenn, hún á við á Vesturlöndum.
En hvað veldur því, að verðbólgan er
iniklu meiri hér en annars staðar?
Og hvað getum við gert, til þess að
hún hjaðni að minnsta kosti niður í
það, sem hún er í nágrannalöndun-
Þessi takmörk eru að visu ekki öll
sett af valdsmönnum, heldur sum af
smæð okkar. Fáir bankar erlendis
myndu skipta islenskum krónum,
þótt þeir mættu þaö, þessi viðskipti
væru alltaf óveruleg. En þetta að-
hald af einhverjum peningamarkaði,
jamvel þótt hann sé ekki nema hálf-
opinn, skiptir miklu máli. Við sáum,
Ótímabærar
athugasemdir
Hannes H. Gissurarson
hvaö varð um Mitterrand hinn
franska. Hann neyddist til aö hætta
eyðslustefnu sinni, þegar menn tóku
A „Verðbólgan er meiri á íslandi en annars
^ staðar, af því að valdsmenn hafa meiri
möguleika hér á því að afla fjár með seðla-
prentun."
um? Saga íslensku krónunnar hefur
verið raunasaga, frá því að Islands-
banki hvarf af gullfæti (þ.e. hætti
gulltryggingu peninga) í upphafi
fyrri heimsstyrjaldarinnar. Fyrir
það hafði verö krónunnar verið
sæmilega stöðugt — ekki vegna þess,
að stjórnendur Islandsbanka hefðu
verið betri memi en síðari valda-
menn, heldur vegna hins, að þeir
höfðu minni möguleika á að afla fjár
með seðlaprentun en þeir, því að þeir
urðu alltaf að vera tilbúnir til að
skipta krónum í gull og seðla-
prentunin takmarkaðist þannig af
gullforða bankans. En eftir það hefur
allt verið á hverfanda hveli, krónan
verið að falla í verði, eins og við vit-
um.
Almenn greining verðbólgunnar
ætti að sýna okkur, hvers vegna hún
er meiri á Islandi en annars staðar.
Hún er meiri, því að valdsmenn hafa
meiri mö'guleika hér á því að afla
fjár með seðlaprentun. Og hvers
vegna hafa þeir meiri möguleika á
því? Vegna þess að við notendur
seðlanna höfum minni möguleika á
því en borgarar ýmissa annarra
landa að skipta þessum seðlum i
seðla annarra ríkja, losna við þá, áö-
ur en þeir snarfalla í verði. Við verð-
um að taka við þeim og nota þá,
hvort sem okkur líkar betur eða
verr.
Hér hafa valdsmenn með öðrum
orðum ekkert aöhald af neinum opn-
um peningamarkaði. Mönnum eru
sett ströng takmörk um kaup á út-
lendum gjaldmiðlum hérlendis og
sölu á íslenskum krónum erlendis.
að skipta frönskum frönkum sínum í
aðra gjaldmiðla, af því að þeir sáu
fyrir, að frankinn hlaut að falla i
verði.
Tökum þessa möguleika af
valdsmönnunum
Veröbólgan á Islandi hjaönar niður
í þaö, sem hún er í nágrannalöndun-'
um, ef möguleikar valdsmanna á Is-
landi til að afla fjár með seðlaprent-
un umfram þá, sem valdsmenn hafa
annars staðar, eru teknir af þeim.
Þetta gerist, ef hér er leyfður opinn
peningamarkaður, ef hér eru ótak-
mörkuð gjaldeyrisviðskipti, ef ríkið
hættir allri gengisskráningu, en
gengið ræðst á þessum markaði, ef
fullkomið frelsi er til að velja um
gjaldmiðla (eins og Friedrich Hayek
lagði til i háskólafyrirlestri sínum
hérlendis). Hvað yrði um krónuna
við þetta? Það færi eftir því, hvað
framleiðendur hennar, valdsmenn á
Islandi, gerðu. Hún félli í verði,
menn skiptu henni í aðra gjaldmiöla
og gerðu samninga sína í þeim gjald-
miðlum, ef valdsmenn héldu áfram
að reyna að afla fjár með óhóflegri
seðlaprentun. Hún gæti jafnvel horf-
ið að mestu úr umferð, menn hættu
að líta við henni í viðskiptum.
En krónan gæti haldið verði sínu,
ef valdsmenn gættu þess að prenta
islenska peningaseðla ekki hraðar en
valdsmenn í öörum löndum prenta
sína. Það fæli í sér, að krónan væri í
rauninni bundin við aðra gjaldmiðla,
svo sem Bandaríkjadal. Og til þess
er leikurinn gerður — að binda, tak-
marka, reisa skorður. Menn geta síð-
an hugsaö sér einhver millistig á
milli þess, að krónan hyrfi að mestu
úr urnferð, og hins, að hún væri bund-
in við aðra gjaldmiðla, en það breytti
engu um það, að menn gætu skipt
hver við annan í traustari gjaldmiðil
en þeir haf a átt að venjast.
Afíeiöingarnar af ótak-
mörkuðum gjaldeyris-
vkSskiptum
Hvaða afleiðingar hefði þetta aðr-
ar en pær, að veröbólgan hjaðnaði
niöur í það, sem hún er í nágranna-
löndunum? I fyrsta lagi yrði Seðla-
bankinn ónauðsynlegur, að minnsta
kosti í núverandi mynd sinni. (Við
gætum því sparaö okkur seðlabanka-
húsið við Arnarhól, sem svo miklum
deilum hefur valdið.) I öðru lagi
mætti segja, að seðlaprentunarvald-
ið væri tekið úr höndum innlendra
manna. (Það væri að vísu ekki látið í
hendur útlendra manna, heldur í
hendur markaðarins, það er: í hend-
ur allra þeirra Islendinga og útlend-
inga, sem kaupa eða selja íslenskar
krðnur.)
I þriðja lagi hlytu ýmsir hags-
munahópar að tapa, þegar til
skamms tíma væri litið, þótt ein-
staklingarnir í þessum hópum
græddu allir á þessu, þegar horft
væri til lengri tíma: þeir gætu ekki
lengur gert út á ríkissjóð. Vinnuveit-
endum og launþegum væri ekki leng-
ur bjargað eftir óraunhæfa kjara-
samninga, bændur og útgerðarmenn
fengju ekki lengur fjármagn (til
jdæmis afurðalán) á niðurgreiddu
verði. Skussarnir gætu ekki lengur
velt kostnaðinum af mistökum sín-
um yfir á almenning, heldur yrðu að
horfast í augu við afleiðingarnar —
gjaldþrot og atvinnuleysi, nema
hvort tveggja væri.
Að okkur hlýtur við svo búið að
læðast grunur um, hverjir hlytu að
snúast gegn þessum tillögum. Þar
væru saman í hópi allir þeir hagfræð-
ingar, embættismenn og atvinnu-
stjórnmálamenn, sem hafa haft
drjúga atvinnu af „baráttunni við
verðbólguna", þröngsýnir þjóðernis-
sinnar, sem skilja illa þau orð dr.
Samuels Johnsons, að ættjarðarástin
sé síðasta skjól skálksins, og síöast,
en ekki síst, sérhagsmunamenn af
öllum stærðum og gerðum, sem hafa
notið góðs af illa fengnu f é — af verð-
bólgugróða ríkisins.
Leyfum íslendingum
sjálfum aö svara
Menn geta hugsað sér ýmis önnur
af brigði af hugmyndinni um skorður
við seðlaprentunarvaldinu. Eitt væri
að hafa saman hátt á og Panamabú-
ar og Liberiumenn, sem nota Banda-
rikjadal, eöa Lúxemborgarmenn,
sem nota belgiska franka. Leiða má
nokkur rök aö því, að Island sé of lit-
ið gjaldmiðilssvæði. (Einhver mörk
hljóta að vera á stærð slíks svæðis:
eða hvers vegna hafa Vestmannaey-
ingar ekki sinn eigin gjaldmiðil?)
Bandarík jadalur væri senniléga ekki
óeðlilegur gjaldmiöill hérlendis
vegna hinna miklu viðskipta okkar
við Bandaríkjamenn. Spurningin er
þessi: Er íslenska krónan orðin ónot-
hæf vegna illrar meðferðar í 70 ár?
Eg ætla ekki að svara þessari spurn-
ingu, því að ég legg til, að Islending-
ar fái hver og einn að svara henni —
með því að þeir fái að velja á milli
krónunnar og annarra gjaldmiðla á
opnummarkaði.
Hannes H. Glssurarson,
cand. mag.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48