Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga breidd


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						DV. L'AUGÁRDAGURWAP RÍL Í9'84.

Snemma 1791 sýndi Claude Chappe hveraig fyrsti ritsimi hans virkaði. Hann sýndi hann íbúum í franska þorpinu Parcé.

Crsögu

fiarskiptenna

Segja má að það hafi veriö draum-

ur mannkynsins frá öróf i aldaaögeta

sent skilaboð langar vegalengdir. Nú-

tímamanninum gleymist oft aö þetta

hafi nokkurn tíma verið vandamál.

Áður fyrr var þaö sendibréfið sem

gegndi þessu hlutverki auk ýmissa

annarra aðferða þegar mikið þótti við

liggja. Sendiboðar þeystu ríðandi um

héruð með skilaboð eða þau voru flutt

með seglskipum fyrir veðrum og vind-

um. Gjarnan var hlaupið með áríðandi

skilaboð. Hver kannast ekki við söguna

af fyrstu maraþonhlauparanum. Þá

voru eklar kveiktir á hæðum, sólarljósi

endurvarpað með speglum, bumbur

barðar, reykmerki send, fánar reistir

eða veifur notaðar. Vonandi hefur

öðrum tekist betur til með notkun

vasaklúta til þessara hluta en Rómeó

og Júlíu. Kallfæri gat verið nokkur

hundruð metrar ef skilyrði voru góð og

stundum hjálpaði bergmálið upp á

sakirnar í fjalllendi. Allar þessar að-

feröir höfðu sínar takmarkanir. Það

var ekki fyrr en farið var að nota raf-

magnið i þessum tilgangi að málin

f óru að þróast í þá átt sem við þekkjum

ídag.

Upphafið

Þegar ný tækni brýtur sér braut er

erfitt að sjá í hita og þunga dagsins

hvert þróunin stefnir. Þetta á ekki

síður við í dag en áður fyrr.' Sunnlenzk-

ir bændur riðu hundruðum saman til

Reykjavíkur árið 1905 til að mótmæla

ritsímasamningi þeim sem ráöhena

Islands gerði við stóra norræna rit-

símafélagið. I dag spyrjum við okkur:

Hvers vegna allur þessi hávaði? En

um leið látum við eftir okkur að vera

vitur eftir á og segjum: Þeir sem sigr-

uðu höfðu rétt fyrir sér, hinir rangt.

Svipað er uppi á teningnum í þróun

tækninnar. Eitt er að f á góöa hugmynd

og annað að koma henni á framfærí.

Otal einstaklingar hafa komiö við sögu

og þótt nefnt sé gjarnan eitt manns-

nafn við hvert skref í þróuninni er oft-

ast langt frá því að einhver einn maður

eigi allan heiðurinn. Flestir byggja á

eldri niöurstöðum og hugmyndum,

jafnframt því að leggja sinn skerf af

mörkum. Forngrikkir þekktu núnings-

rafmagn og rafdrif, þetta fyrirbæri

sem helst gerir ekki annað en að hrella

nútímamanninn þegar hann gengur

um á gerviefnagólfteppum nútímans.

Eiginlega má rekja upphaf nútíma

fjarskipta til gamals manns á eftir-

launum, Stephen Gray 63 ára, sem

dvaldist á góðgerðarstofnun fyrir

aldraða árið 1729. Gray fann það út að

rafhrif gátu borist eftir löngu röku

bandi. Hann komst að því að ef þurrir

silkiþræðir héldu blautu bandinu uppi

þá bárust rafhrifin eftir þvi en ekki ef

málmvírar voru notaðir. Þetta var í

fyrsta sinn að talið er að munurinn á

leiðurum og einöngrurum hafi komið í

ljós. 24 árum seinna, árið 1753, var stung-

ið upp á því í „Scots Magazine" í Edin-

borg að meö því að leiða 26 þræði milli

staða, einn þráð fyrir hvern bókstaf

mætti senda skilaboð eftir þráðunum.

A sendiendanum var rafhlaðinn lilutur

f ærður upp að þeim þræði sem merktur

var þeim bókstaf sem senda átti

hverju sinni. Á hinum endanum voru

svo 26 litlir bréfmiðar sem hoppuðu

upp til skiptis eftir því hvaða endi togaði

í þá. Á árunum 1770-1830 voru reist

allmörg svona „elektróstatísk" rit-

símakerfi, sum nokkurra kílómetra

löng. Þótt þau næðu aldrei mikilli út-

breiðslu vegna ýmissa praktiskra

erfiðleika ruddu þau samt brautina

þeirri hugmynd að senda skeyti eftir

línum.

Fyrsti sœsímastrengurinn

Italinn Volta uppgötvaði rafhlöðuna

árið 1800 og Daninn örsted uppgötvaði

seguláhrif rafstraums árið 1820. ör-

sted rakst á það nánast fyrir tilviljun

aö rafstraumur frá rahlöðu hafði áhrif

á  nálægar  áttavitanálar.   Frakkinn

Baudot kom þá fram með endurbót á

26 línu kerf inu. Með aðeins f imm línum

gat hann sent allt stafrófið. Með því aö

senda straum eða ekki straum eftir lín-

unum fimm bárust áhrifin til fimm

áttavita á hinum endanum og hver

stafur átti sinn fimm bita kóda. Sams

konar  kódi  er     notaður við  telex

sendingar   í   dag.   Englendingurinn

Faraday    og    Bandaríkjamaðurinn

Henry uppgötvuðu spanið um og eftir

árið 1830. Span er það kallað þegar

breytilegt segulsvið framkallar raf-

straum. Þetta er nokkurs konar and-

hverfa þeirrar uppgötvunar sem ör-

sted gerði.Með þessu var hringnum lok-

að og grundvöllur lagður aö hinni víð-

tæku notkun rafmagns til orkuflutn-

ings og fjarskipta sem við þekkjum í

dag.

Með Morse starfrófinu, sem kennt

er við Samuel F.B. Morse, var unnt að

senda alla stafina eftir aöeins tveimur

vírum og komu brátt fram á sjónar-

sviðið ritsímakerfi byggð á þessu og

rekin á viðskiptalegum grundvelli.

Fyrir þeim fyrstu stóðu Wheatstone og

Cook í Englandi árið 1839 og Morse í

Bandaríkjunum áriö 1844. Um 1850

voru ritsímalínur orðnar talsvert út-

breiddar um Evrópu og Ameríku og

brátt vaknaði þörfin fyrir neðan-

sjávarstrengi. Fyrsti sæstrengurinn

yfir Atlantshafið var Iagður árið 1858,

en hann bilaði eftir nokkurra vikna

notkun. Eftir 1866 voru lagðir margir

strengir yfir Atlantshafið. Sumir

þeirra hafa verið í notkun fyrir ritsíma

framásíðustuár.

Maxvelljöfnurnar

Það var Skotinn James Clerk Max-

well sem bjó niðurstöður uppgötvana

þeirra örsted og Faraday í stærðfræði-

legan búning árið 1864. Hann ritaði

fyrstur hinar frægu jöfnur sem við

hann eru kenndar og kallaðar Max-

wellsjöfnur. Þær eru ekki fyrirferðar-

meiri en svo að þær komast fyrir á einu

litlu frímerki. Samt sem áður eru þær

enn þann dag í dag hornsteinn raf-

magns- og radíófræðinnar sem alltaf

er leitað til þegar svara er leitað við


Togbáturinn Goliath setur niður fyrsta sæsimastrenginn i Ermarsund, milli Frakklands og Englands.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24