Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						DV. E&ÚG'ÁRDAGUR 28: ÁPRfiJ 1984.'
19
Kvikmyndir
Kvikmyndir
Kvíkmyndir
Kvikmyndir
~SSSZ
^«aSg35!BP.
iNe"*°*%^
"únb^
Líklega hefur enginn einn fjölmiðill
átt eins mikinn þátt í því aö kynna
kvikmyndir og kvikmyndamennt fyrir
almenning eins og sjónvarpið. Víða
erlendis má velja um f jölbreytt úrval
kvikmynda í s jónvarpi þar sem sent er
út á mörgum rásum. Þannig geta
áhorfendur valið á mffli hryllings-
mynda, ástarmynda, hamfaramynda
og kúrekamynda svo eitthvað sé nefnt;
allt eftir smekk viðkomandi. Sumar
sjónvarpsstöðvarnar sýna gamlar
kvikmyndir allan sólarhringinn og á
síðasta áratug hafa skotið upp kollin-
um lokaöar kapalsjónvarpsstöðvar
sem sýna nýlegar myndir gegn vægu
gjaldi. Þetta er mjög athyglisverð
þróun, ekki síst ef haft er í huga að
kvikmyndaverin háðu lengi vel
grimmilegan bardaga við sjónvarps-
stöðvarnar sem þau álitu sinn mesta
óvin. Það var svo ekki fyrr en 1955 í
desembermánuði eöa fyrir aöeins tæp-
um þrjátíu árum að RKO kvikmynda-
verið, sem rambaði á barmi gjald-
þrots, ákvað að selja General Tele-
radio sjónvarpsstððinni gömlu
myndirnar sínar sem voru um 750 að
tölu. Þannig hafði sjónvarpið sigrað
Hollywood a.m.k. í fyrstu umferð og
innan tveggja ára höfðu flest stóru
kvikmyndaveranna fetaö í fótspor
RKO og opnað kvikmyndageymslur
sínar fyrir sjónvarpinu.
Upphafið
Fyrsta raunhæfa sjónvarpskerfið
leit dagsins ljós í Bretlandi 1926 og er
kennt við John Logie Baird. Þessi
heiðursmaður braut einnig blað í sögu
kvikmyndanna með því aö verða fyrst-
ur til að sjónvarpa kvikmynd meö
kerfinu sínu. Var það myndin The
Bride sem hafði verið gerð 1929 en það
var einmitt sama ár sem John Logie
Baird sjónvarpaði þessari 6 minútna
mynd í tilraunaútsendingu frá upp-
tökuverinu sínu í Long Arch, London.
Annar merkilegur atburður gerðist
svo tveimur árum síðar eða 1931 þegar
De Forest Radio Corporation hóf að
sjónvarpa kvikmyndum sem regluleg-
um dagskrárlið. Var hér um að ræða
stuttar f erða- og heimildarmyndir eins
og People Who Live In The Desert og
Lumbering In British Colombia. En
John Logie Baird vildi ekki láta sitt
*ftir liggja og fimm dögum síðar sýndi
hann stutta hnefaleikamynd. Þar með
voru tveir aðilar farnir að keppa inn-
byrðis um hvor sýndi betri og fleiri
kvikmyndir í sjónvarpskerfinu sínu.
Hápunkturinn i þessu kapphlaupi var
liklega þegar John Logie Baird sýndi
Chaplin gamanmynd með Keystone
Cops og þegar keppinauturinn sýndi
1931 fyrstu kvikmyndina í fullri lengd
sem sýnd var í sjónvarpi. Var það
bandaríska myndin Police Patrol og
var hún sýnd í sex hlutum. Því miður
er þessi mynd týnd eins og svo margar
aðrar myndir frá þessum tíma.
Breska sjónvarpið
BBC hóf sjónvarpsútsendingar 1936
en það var þó ekki fyrr en að tveimur
árum liðnum að sýnd var þar kvik-
mynd í fuHri lengd. Það var The
Student Of Prague, þýsk mynd sem
gerð var árið 1935 af bandaríska leik-
stjóranum Arthur Robinson. Þetta var
þriðja útgáfan af sögunni um fátæka
stúdentinn sem seldi spegilmynd sína
djöflinum en fékk í þess stað frægð,
auð og ást. Þótt myndin væri endur-
sýnd hjá BBC nokkrum vikum síöar
tóku ráðamenn þar lífinu með ró og
þangað til sjónvarpsútsendingar voru
felldar niður í síðari heimsstyrjöldinni
voru aöeins sýndar stöku sinnum kvik-
myndir í fullri lengd hjá BBC.
Eftir að stríðinu lauk stóð kvik-
myndaiðnaðurinn beggja vegna
Atlantshafsins í miklum blóma. Fjöldi
áhorfenda jókst ár frá ári og fleiri
myndir voru framleiddar en nokkru
sinni fyrr. En erfiðir tímar voru
skammt undan. Árið 1941 hófust al-
mennar sjónvarpsútsendingar í
Bandarfkjunum og upp úr 1945 fór að
bera á að færri áhorfendur sóttu kvik-
myndahúsin. Sjálfur kvikmynda-
iönaðurinn fékk tvö áföll á skömmum
tíma. Annað var átta mánaða verkfall
sem skall á kvikmyndaverin vegna
launadeilna við starfsmenn. Hitt
áfallið voru niðurstöður bandarískra
dómstóla þess efnis að það bryti í bága
viö einokunarlögin að kvikmyndaverin
væru bæði framleiðendur og seljendur
þannig að MGM og Paramount kvik-
myndaverin neyddust til að selja kvik-
myndahúsakeöjur sínar. Þar með urðu
myndir þeirra að standa og falla með
gæðum sínum því nú áttu kvikmynda-
verin ekki lengur í sín eigin kvik-
myndahús að venda með lélegar
myndir.
Stríðsyfirlýsing
Arið 1948 var ástandið orðið svo
slæmt að stóru kvikmyndaverin rýstu
yfir stríði við sjónvarpið. Þau neituöu
kvikmyndastjörnum sínum aö koma
fram í sjónvarpi og einnig að nokkrar
myndir frá þeim yrðu sýndar þar. En
þetta dugði ekki til því að enn sat fólk
heima og virtist .frekar vilja horfa á
breskar kvikmyndir í sjónvarpinu en
stunda kvikmyndahúsin. Arið 1949
hafði tala kvikmyndahusagesta falliö
niöur i 70 milljónir sem var 25%
fækkun miðað við árið á undan. Þessi
áhorfendafækkun hélt áfram og á
árunum 1945—1955 féll aðsóknin niður
um helming.
Hollywood reyndi að spyrna á móti
þessari þróun á ýmsan máta. Kvik-
myndaframleiðslan féll um þriðjung
sem svo aftur leiddi til þess að þúsund-
ir kvikmyndahúsa urðu að loka. Stóru
kvikmyndaverin urðu einna verst úti
og varð t.d. MGM þegar árið 1949 að
skerða laun, boða f jöldauppsagnir og
láta samninga við fjölmargar kvik-
myndastjömur renna úr gildi. Upp úr
1950 voru kvikmyndaverin búin að
gera sér grein fyrir því að þau urðu að
bjóða áhorfendum upp á eitthvað, sem
sjónvarpið gat ekki, til að lokka þá upp
úr sjónvarpsstólunum yfir í kvik-
myndasalinn. Breiðtjaldið kom fram á
sjónarsviðið og gerði lukku, farið var
að taka næstum allar myndir í lit og
þrívíddar (3—D) myndirnar voru
settar á markaöinn.
Ósigur viðurkenndur
En allar þessar nýjungar dugðu
skammt því nú var orðið ljóst að sjón-
varpið haföi betur í kapphlaupinu um
áhorfandann. Eins og áður sagði reið
RKO kvikmyndaverið á vaðið 1955 og
seldi gömlu myndirnar sínar, 740 að
tölu, fyrir um 450—750 milljónir ísl. kr.
Þar á meðal voru myndirnar Citizen
kane og Hringjarinn frá Notre Dame.
Snemma árs 1956 var svo fyrsta mynd-
in úr RKO-pakkanum sýnd í Wor-TV
stöðinni í New York. Var það King
Kong og var myndin sýnd tvisvar á
dag hjá þeim í heila viku. Þvílíkar
voru móttökur áhorfenda á gömlu
myndunum.
Paramount-kvikmyndaverið var
síöast til að selja gömlu myndirnar
sínar. Kvikmyndaverin byrjuðu á að
selja, í fyrstu aðeins myndir eldri en
frá 1949, en eftir verkfall leikara og
handritahöfunda um 1960 fengu þessir
aðilar inn í samningana að nýrri
myndir voru seldar sjónvarpinu sem
tryggöi þeim hærri aukagreiöslur.
I Bretlandi var sama upp á teningn-
um nema hvað BBC sýndi kvikmynd-
um enn lítinn áhuga. En þetta breyttist
þegar sjónvarpsstöðin ITV hóf starf-
semi sína í samkeppni við BBC. Árið
eftir opnunina hóf ITV að sýna breskar
myndir frá 1930 og 1940. Síðan gerði
ITV samning um aö fá bandarískar
myndir og var sú fyrsta þeirra, sem
sýnd var, The Malterse Falcon frá 1941
með kempunni John Huston sem
leikstjóra. Skömmu síðar keypti BBC
kvikmyndasafn RKO og Paramount en
ITV frá Warner Brothers.
Miklar vinsældir
Þessar gömlu kvikmyndir voru sem
vítaminsprauta fyrir sjónvarps-
stöðvarnar. ITV setti nýtt met þegar
3/4 allra sjónvarpsáhorfenda fylgdust
með inyndinni The Best Years of Our
Lives sem var gerð af MGM árið 1946.
Þegar bandariska sjónvarpsstöðin
ABC ákvað að sýna The Bridge over
the River Kwai sunnudagskvöld eitt
árið 1966 þá fylgdust hvorki meira né
minna en 60 milljónir manna með. En
líklega er Gone With the Wind vinsæl-
asta kvikmyndin sem fyrr eða síðar
hefur verið sýnd í sjónvarpi. Henni
var sjónvarpað í tveimur hlutum í
f yrstu viku nóvembermánaöar og talið er
að 65% bandarísku þjóðarinnar hafi
fylgst með. Þegar myndin var gerð
1939 kostaði hún rúmlega 120 milljónir
ísl. kr. en CBS þurfti að borga 150 millj-
ónir aðeins fyrir eina sýningu. Nokkr-
um árum síðar var Guðfaðirinn éftir
Coppola seldur á 300 milljónir ísl. kr.
fyrir eina sýningu í sjónvarpi.
En fljótlega fór að bera á því aö
framboö af góðum kvikmyndum var
að minnka. Æ fleiri B-myndir komu
fram á sjónarsviðið svo sjónvarps-
stöðvarnar tóku upp á því að framleiða
eöa láta framleiöa fyrir sig
sjónvarpsmyndir, annaðhvort i styttri
þáttum eða í fullri lengd. Einnig höfðu
ofbeldi og kynlífsatriði aukist svo
mikið í nýlegri myndum að ekki var
hægt að sýna þær, nema þá helst á
kvöldin eftir að börnin væru gengin til
náða.
Nýir þœttir
Þjóðverjar eru taldir eiga heiðurinn
af fyrstu sjónvarpskvikmyndinni. Var
það myndin Morgenstunde hat Gold im
Munde. Voru allar hreyfingar leikara
ýktar í myndinni vegna þess að á
þessum tíma var þýska sjónvarps-
kerfið þannig byggt upp að ekki náðist
alltaf að koma hreyfingum leikara
eðlilega til skila. I Bandaríkjunum var
fyrsta sjónvarpskvikmyndin í fullri
lengd High Tor með Bing Crosby í aðal-
hlutverki. Var hún sýnd stranda á milli
í Bandaríkjunum í mars 1956 og kost-
aði ekki nema um 9 milljón ísl. kr.
fullgerð.
Kvikmyndaverin með Columbia í
fararbroddi sáu sér leik á borði
fljótlega upp úr 1950. Þau gætu alveg
eins framleitt kvikmyndir gerðar
eingöngu fyrir sjónvarp og svo
framhaldsþætti. Með því móti gátu þau
notað oft gömlu leikarana frá gullald-
artímabili Hollywood til að yta við
minningum gamalla aðdáenda. Þótt
meirihluti þessara mynda sé algjört
drasl hvað viðkemur gæðum, þá
leynast alltaf gullkorn inn á milli.
Ekki má slá botninn í þennan
greinarstúf án þess að minnast á
kapalsjónvarpið. Seinni hluta áratug-
arins 1970—1980 fór að bera meira og
meira á kapalsjónvarpsstöðvum þar
sem áhorfandinn getur fengiö að horfa
á nýlegar kvikmyndir án þess að
auglýsingar séu alltaf aö trufla, gegn
vægu gjaldi. Eru í sumum tilvikum
notuð gervitungl til að flytja efni frá
þessu kapalsjónvarpi til neytandans.
Virðist kapalsjónvarpið að auka út-
breiöslusina.
-B.H.
Áárunum 1945*111955drómjögúraðsoknað kvikmyiidahúsum
í hlmiiti vestrama heimi vegna tíl koniu sjónvarpsins
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24