Þéttbýliskjarnaþjónustumiðstöðvarglerogsteypuæði. Þá verður gaman á íslandi Milljónamæringurinn kom a reiðhjóli eftir heimreiðinni og ég sá á honum að hann vildi hafa af mér tal, sá það löngu áður en ég vissi að hann var milljónamæring- ur, löngu áður en hann vissi hver ég var. Honum gekk erfiðlega að halda jafnvægi á hjólinu, endajörðin gljúp eins og alls staðar á Islandi, vatnsósa og raunar ekkert færi fyr- ir reiðhjól. Reiðhjól á maður bara að brúka þar sem allt er marflatt og malbikað. En það er önnur saga. Ég hafði setið stundarkorn í bíln- um og horft út yfir þorpið og hvíldi svo augun af og til með því að skima út á sjó. Eg taldi sjö mótor- báta úti við sjóndeildarhringinn og hafði ekki hugmynd um hvort þeir voru á netafiskiríi eða einhverju öðru. Ég veit ekkert um báta eða veiðarfæri - nema auðvitað hand- færi. Og eiginlega finnst mér að það eigi að banna önnur veiðarfæri. Þegar maður rennir færisspotta og öngli yfir borðstokkinn er það eins og heimboð til þess gula, hann ræður hvort hann hengir sig á. Allt annað er slátrun. Én milljónamæringurinn var ekki að hugsa um fiskirí elleg- ar kurteislega framkomu við gull og gersemar hafsins. Hann var að hugsa um að láta mig bjóða sér upp á skjól fyrir skúrinni sem renn- bleytti hann að framan og hann var að hugsa um að bjóða mér upp á að drekka með sér útlendan bjór sem hann leyndi innan á sér og hann var að hugsa um að bjóða mér upp á að skrafa við sig stund- arkorn um pólitík milli þess að hann segði mér ævisöguna. - Gjörðu svo vel, sagði ég þegar hann var sestur inn. - Ég heiti Geir, sagði hann og það var af honum sérkennileg lykt, trúlega blanda af fjósalykt, lykt af hrossataði, lykt af svínum, lykt af refum, lykt af áfengi, lykt af súr- heyi, lykt af tóbaki, svita, hreinu lofti og rakspíra til viðbótar. Ég er milljónamæringur, sagði hann svo í óspurðum fréttum. Eg horfði á slitinn stormjakkann hans, rifnar gallabuxur þar sem skein í bert, skítugan trefil og svo rétti hann mér dós með hollenskum bjór af sterkari gerðinni. Ég á hér allt skuldlaust sagði hann og benti raér með bjór- dósinni heim að bæjarhúsum. Þar sá ég margt reisulegra gripahúsa, hlöðu, súrheysturn, vélageymslu og hirðusamlega gengið um alla hluti. En hann sagðist að vísu ekki eiga reiðhjólið. Ég fann það hér í skurði í sumar sem leið, ætli ein- hver ferðamaðurinn hafi ekki gefist upp á að hjóla kringum landið. Það rýkur svo úr þessum malarvegum. Þegar ég var í Holl- andi rétt eftir stríð voru þeir búnir að malbika það allt fyrir löngu. - Hvað varstu gamall þegar þú varst í Hollandi? spurði ég. - Liðlega tvítugur, sagði hann og ég reiknaði út í huganum að maðurinn væri varla mikið meira en sextugur, en mér hafði virst hann um áttrætt þegar hann kom valtur á hjólinu og fleygði því flötu á veginn framan við bílinn. - Það er of kalt og blautt til að drekka bjór utandyra, sagði hann. Ég saup á bjórnum honum til samlætis og hann útskýrði fyrir mér að sá sem ætti fjögur hundruð rollur eins og hann, skuldlaust, væri milljónamæringur. Og ef mað- ur ætti að auki fjörutíu mjólkurkýr í fjósi væri maður áreiðanlega milljónamæringur og þyrfti ekki að láta neinn segja sér svoleiðis hluti. Svo á ég hesta sem eru millj- ónavirði, margir hverjir og ég á lítið og notalegt refabú sem líka er milljónavirði. Og hænsnin mín öll, sagði hann, þau eru rmlljóna- virði. Aha, hugsaði ég. Hænsnin. Þar bætist enn við lyktina sem ég greindi ekki svo nákvæmlega. - Og húsin eru auðvitað líka milljónavirði. Að ég ekki tali um kerlinguna mína, sagði hann svo með alvöruþrunga. Hún er sko milljónavirði. Ég fékk hana gegn- um Búnaðarfélagið nokkru eftir stríð. Það tók hana ekki nema tvær vikur að læra íslensku, ég bara tala ekki um annað því það er sjálf- gefið að kerling með þannig gáfur lærir og getur hvað sem er. Hún sér um hænsnin, ég hitt. MILLI LINA Gunnar Gunnarsson Nú ætla þeir að rífa gömlu kaup- félagshúsin, sagði hann svo með alvöruþrunga og hneykslun. Hvað er eitt þorp án gamalla kaupfélags- húsa? Það er hreppsnefndin sem stendur í þessari ómenningu, aðal- lega hann Pétur sem ég asnaðist til að kjósa. Og hann er framsókn- armaður. Ég hef lofað mínum þingmanni að útvega íhaldinu tutt- ugu atkvæði hér í hreppnum bara út af þessari ómenningarvitleysu í honum Pétri. Hvað er eitt þorp án gamalla kaupfélagshúsa? spurði hann aftur. Það er eins og hol- lenskt þorp án myllu. Þeir eru gripnir einhverju þéttbýliskjarna- þj ónustumiðstöðvarglerorgsteypu- æði þessir menn. Og nöldra um móttöku ferðamanna. Hvaða ferða- maður vill heimsækja þorp þar sem ekki eru gömul kaupfélagshús í góðu ásigkomulagi? Það mætti jafnvel bjóða þeim að gista þar eða drekka þar sitt kaffi. Eg átti einu sinni kærustu, sagði hann svo. Hún átti heima í efsta húsinu í þorpinu. Það var fyrir fiörutíu árum. Hún hafði gullslegið hár og brún augu. Hugs- aðu þér bara. Hvernig heldurðu að það hafi verið að eiga svoleiðis kærustu? Ég get sagt þér allt um það. Það var öldungis frábært og stórfínt. En svo yfirgaf hún mig, hún fór frá mér með Ameríkana og síðan hef ég hatað þetta hernám. Og ég heyrði ekki betur en að hann væri farinn að kjökra. Ég hafði verið að skima yfir þorpið og haf- flötinn á meðan hann talaði. Nú leit ég á hann og sá tár laumast niður hrjúfan vangann, blandast keimnum af svínum, hænsnum, kúm, kindum og hrossum og refum og rakspíra og bjór og svo bandaði hann með hendinni út á sjó, sagði: - Ég seldi bátinn minn fyrir tíu árum þegar sonur minn fór niður fyrir sunnan. Sá bátur var millj- ónavirði, bara hann, en ég gat ekki afborið að vita af mönnum á mínum vegum úti í hafsauga eftir að sonur minn fór í öldurnar. Og verður þungt í skapi í hvert sinn sem ég lít út yfir hafið, og verður líka þungt í skapi í hvert sinn sem ég fer framhjá efsta húsinu í þorpinu og verður ennfremur þungt í skapi þegar ég fæ blöðin send að sunnan, allt þetta tal um kvótann gerir mig þunglyndan. En bankamálaráðherrann hefur komið auga á smugu til að koma bjórnum í gegnum þingið, sagði hann svo eftir að hafa hellt úr dósinni upp í sig. Og ég honum til samlætis. - Það vissi ég alltaf að það væri töggur í honum Matt- híasi mínum og þegar bjórinn fer að koma til manns á flöskum á hverjum degi, þá verður loksins gaman að lifa á lslandi. Svo opnaði hann bílhurðina, vatt sér út, ögn stirðlega, studdi sig við karminn á meðan hann sneri nef- inu til himins og hellti því sem eftir var í bjórdósinni ofan í sig. Hann var strax farinn að blotna aftur, enda ekkert verður til að vera að drekka bjór utan dyra. Svo bög- glaði hann saman dósinni í kruml- unni og lét hana detta í framsætið við hlið mér. Hann kvaddi kurteislega, sagði mér að ég gæti óhræddur heimsótt sig við tækifæri því hann ætti allt skuldlaust þar heima og meiri bjór, smyglaðan, sagði hann og kímdi. - En nú verð ég að fara að koma mér í fjósið, það verður maður að láta sig hafa, þótt bjórinn geri mann reikulan í hugsun og á fótum, því sú þýska lítur ekki við kúm. Ég horfði á eftir hionum þegar hann rambaði heim á leið. Hann studdi sig við hjólið og miðja vegu milli bíls og húsa sneri hann sér undan vindinum og pissaði út fyrir troðn- inginn. Eg sneri bílnum frá þorpinu, gat ekki hugsað mér að aka þar um úr því mennirnir ætluðu að rífa gömlu kaupfélagshúsin. -GG
Beinir tenglar
