10 FÖSTUDAGUR 26. ÁGÚST 1988. Utlönd Stjóm Sósíalistaflokksins í Burma riðar til falls Stjómvöld í Burma hafa látið und- an þrýstingi íbúa landsins og til- kynnt að löggjafarþingið muni koma saman til sérstaks neyðarfundar 12. september til að ákvarða hvort leggja eigi framtíð einræðisstjómar sósía- listaflokksins í hendur almennings. Ef þingið ákveður að láta fara fram þjóöaratkvæðagreiðslu um tillögur um fjölflokkakerfi yrði hún að öllum líkindum haldin í október. Maung Maung, nýsettur forseti, sagði í gær að tæki almenningur þá ákvörðun að fjölflokkakerfi skyldi tekið upp færu kosningar fram eins fljótt og auðið væri. Þrátt fyrir þessar yfirlýsingar stjómvalda telja margir fréttaskýr- endur að stjórnvöld hafi e.t.v. tekið of seint við sér. Róstur héldu áfram í landinu í morgun og allsherjarverk- fall lamar allt atvinnulíf í Rangoon, höfuðborginni. Mótmælendur krefj- ast tafarlausrar afsagnar ríkisstjóm- arinnar -og að Sósíalistaflokkurinn verði leystur upp. Einræði í aldarf jóróung Burma hefur verið undir einræðis- stjóm Sósíalistaflokksins frá því í mars árið 1962 þegar Ne Win steypti borgaralegri stjóm U Nu forsætis- ráðherra. Frá því landið fékk sjálf- stæði frá Bretum, árið 1948, og þar Á Bakkastæði við Tryggvagötu kostar klukkutíminn 30 kr. og40 kr. í Kolaporti. Á Tollbrú kostar hálfur dagur 80 kr. og heill dagur 150kr. Bítastæðasjóður Reykjavíkurborgar Mótmæli í Burma héldu áfram í morgun. Þessir stúdentar mynda með sér orðið lýðræði þar sem þeir mótmæla einræöi sósialista í Rangoon, höfuðborginni. . Símamynd Reuter til herinn tók völdin í sínar hendur ríkti þingræði í landinu. U Nu var forsætisráðherra nærfellt allan tífn- ann en vaxandi óánægja með stjórn hans leiddi til þess að Ne Win tók við og sat við völd í 26 ár. Þremur mánuðum eftir valdatök- una stofnaði herinn Sósíalistaflokk Burma og bannaði alla aðra stjórn- málaflokka. Árið 1974 var samþykkt stjómarskrá landsins sem enn er í gildi og samkvæmt henni er flokkur- inn einráður. Sósíalistaflokkurinn undir forsæti Ne Win lofaði „búrmönskum sósíal- isma", að mestu leyti grundvölluðum á búddatrú. Sósíalismi í Burma hvet- ur til sameignarskipulags þjóðfélags- ins og baráttu almúgans gegn kapít- alisma. En heimspekin að baki hon- um er byggð á búddatrú; óstöðug- leika og breytileika. Stjómvöld í Burma hafa lagt áherslu á að halda sósíalismanum í landinu aðskildum frá marxisma og segja að hið besta úr marxisma skuli tekið upp í Burma. Æðsta valdið er í höndum löggjafarsamkundu sem ráða skal ríkjum í nafni fólksins. Forsetinn er æðsti maður landsins og í stjórnartíð Ne Wins gegndi hann bæði embætti forseta og flokksfor- manns. í hans höndum var því vald- iö. Sósíalisminn í landinu er einráður. Allt efnahagslíf er þjóönýtt og fjöl- miðlar voru teknir í þjónustu ríkis- ins. Þó að ekki sé um samyrkjubú að ræða í landbúnaði eiga bændur engra annarra kosta völ en að selja ríkinu afurðir sínar. Burma var eitt sinn meðal ríkustu þjóða Asíu. Vegna ósrjórnar og ein- angmnar í tíð Ne Wins er það nú talið meðaí þeirra vanþróuðustu samkvæmt skilgreiningu Sameinuðu þjóöanna. Árstekjur íbúanna voru 670 dollarar árið 1960 en í fyrra voru HALFAN MANUÐ SPORTBÍLL OG SPÍTTBÁTUR þær 197 dollarar. Erlendar skuldir Burma eru nú taldar nema þremur milljörðum dollara. Einangrun landsins er nær alger. Landamærin eru lokuð og samskipti við nágrannaríkin lítil sem engin. Stjómvöld hafa haldið sig utan póli- tískrar baráttu stórveldanna en haldið góðum tengslum við Kína. Fréttaskýrendur telja að samband Burma og Kína hafi kólnað á fyrri hluta þessa áratugar vegna stuðn- ings Kínverja við kommúnista í Burma en sá stuðningur hefur smám saman minnkað. Hið ríkjandi þjóðarbrot í Burma eru Burmar. Þeir em taldið um 70 prósent ríflega 38 milljóna íbúa. Hin þrjátíu prósentin eru margs konar önnur þjóðarbrot sem alla tíð hafa barist fyrir sjálfstæði. í norðri ráða kachinar, vesturhlutinn er að mestu byggður chin- og arkenese-ættbálk- unum, í suðri eru shanar og karenar byggja suðausturhlutann. Burmar eru ráðandi í stjórnmálum en í flestum ríkisstjórnum síðan sjálfstæði var lýst yfir hafa setið full- trúar minnihlutahópa. Flestir íbú- anna eru búddatrúar en nokkrir minnihlutahópanna eru ýmist kristnir eða múhameðstrúar. Stjórnarandstaða minnihlutahóp- anna, s.s. sjálfstæðishreyfing kac- hena og frelsisher karena, hefur ekki ógnað einræði sósíalista svo orð sé á gerandi. Kommúnistar og stjómar- hermenn hafa marga hildi háð en hernum hefur ekki tekist að brjóta á bak aftur andstöðu kommúnistanna. Það eru stúdentar og munkar sem borið hafa hitann og þungann af þeim róstum sem geisað hafa i Burma mestan hluta þessa árs. Báðir þessir hópar eiga að baki langa sögu mótmæla gegn einræöi sósíahsta en það er ekki fyrr en nú að þeir virð- ast hafa náð undirtökunum. Tveir leiðtogar landsins hafa sagt af sér embætti og ríkisstjórn þess þriðja, Maung Maung, riðar nú til falls. Mótmælin í Burma hófust fyrir al- vöru í désember þegar hluti gjald- miðils landsins, kyat, var lagður nið- ur. Æ meira fór að bera á kröfum um aukið lýðræði og bætt lífskjör og í mars á þessu ári brutust út blóðug uppþot. Mótmælin breiddust fljótt úi og vom barin niður af óeiröalög- reglunni undir stjórn Sein Lwin sem síðar var útnefndur forseti. Mörg hundruð manns létu lífið og Ne Win, þáverandi forseti, sagði af sér. Sein Lwin tók við af Ne Win 26. júlí sl. og hélt völdum í átján daga. Hann kom á herlögum í landinu og hermenn og lögregla reyndu án ár- angurs að berja almenning til hlýðni. Tahð er aö a.m.k. þúsund manns hafi fallið í valinn. Maung Maung, sem tók við af Lwin nú fyrr í ágúst, lofaði úrbótum. Hann setti á laggirnar nefnd til að kanna vilja almennings, lofaði að létta ein- ræði ríkisins á efnahagslífinu og að ferðafrelsi yrði rýmkað. í gær beygði stjórnin sig svo loks fyrir kröfum íbúanna og lofaði að kanna hvort vilji væri fyrir fjölflokkakerfi. Fréttskýrendur telja aö stjómvöld hafi e.t.v. tekið of seint við sér. Bar- áttuvilji fólksins hefur aukist og það vill láta einræði sósíalista lokið. En margir óttast að stjórnleysi fylgi í kjölfarið ef einræðinu verður aflétt strax. Stjómarandstaðan á engan sameiginlegan leiðtoga. Aung Gyi, einn helsti andófsmaður landsins, sem látinn var laus úr fangelsi í gær, er talinn Mklegur til að taka við þvíhlutverki, að áliti fréttaskýrenda. Annar hugsanlegur stjórnarand- stöðuleiðtogi er Aung San Suu Kyi. Samvinna þeirra tveggja er talin óhugsandi. Bengal- fflói Rangoon Landamæri Burma hafa verið lokuð frá því að sósialistar komust til valda fyrir 26 árum.
Beinir tenglar
