Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 41. tölublaš - Helgarblaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						LAUGARDAGUR 17. FEBRÚAR 1990.
11
Havel til íslands:
Vill heldur skapa
kóng en vera kóngur
Václav Havel, forseti Tékkóslóvak-
íu, kemur til íslands í dag í boöi Þjóð-
leikhússins. Tilefniö er frumsýning
á leikriti hans, Endurbyggingu, sem
hann samdi áriö 1987. Forsetinn, sem
fram til þessa hefur verið þekktastur
fyrir leikverk sín og andóf gegn
stjórnvöldum, var stofnandi og tals-
maður mannréttindasamtakanna
Carta 77 og hefur oftsinnis sætt of-
sóknum og fangelsun fyrir skoðanir
sínar. Síðast var hann látinn laus úr
fangelsi í maí sl.
Leikrit hans hafa verið bönnuð í
heimalandinu síðan innrásin var
gerð í Tékkóslóvakíu 1968 en þá kom
hann fram í útvarpi og gagnrýndi
innrásina. Þau hafa verið gefin út
leynilega og smyglað úr landi eftir
alls konar leiðum. Leikritið Endur-
bygging var fyrst frumsýnt í Sviss í
september á síðasta ári en ísland er
annað landið sem tekur verkið til
sýningar. í Þjóðleikhúsinu mun Ha-
vel sjá þetta verk sitt í fyrsta sinni á
sviði.
Sækistekki
eftir vegtyllum
Havel er 53 ára gamall og þykir
afar hógvær maður. Hann tók við
forsetaembættinu 29. desember sl.
þrátt fyrir að hann hefði oft lýst því
yfir að hann sæktist ekki eftir veg-
tyllum. í samtali skömmu fyrir kjör-
ið sagði hann: „Ef, guð hjálpi okkur,
það reynist eina þjónustan, sem ég
get veitt landi mínu, að taka við for-
setaembættinu þá mun ég að sjálf-
sögðu gera það." Þessi hógværð hans
þykir lýsa manninum vel og hefur
hann sagt að starf forseta sé tíma-
bundið, einn góðan veðurdag muni
hann snúa sér að sinni eigin köllun,
leikrituninnh. Það voru einmitt leik-
rit hans sem meðal annars kyntu
undir frelsishugmyndir í Tékkósló-
vakíu á sjóunda áratugnum sem
blómstruðu vorið 1968 en voru síðan
kæfðar með innrás Sovétríkjanna 20.
ágúst 1968.
Leikhúsið
við grindverkið
Hann fæddist í Prag þann 5. októb-
er 1936. Foreldrar hans voru vel
stæðir, betri borgarar í Tékkóslóvak-
íu og skorti hann ekkert í uppvextin-
um. Þegar kommúnistar komust til
valda árið 1948 var fjölskylduauður-
inn gerður upptækur. Fimmtán ára
gamall, árið 1951, hóf hann störf á
efnafræðistofu og gekk samhhða því
í kvöldskóla. Hann byrjaði á fullu í
námi í tækniháskólanum í Prag 1955
en hvarf frá því tveimur árum síðar
þegar hann gekk í herinn. Herþjón-
ustu gegndi hann í tvö ár og að henni
lokinni hóf hann störf við ABCJeik-
húsið í Prag. Árið 1961 hóf hann störf
sem leiklistar- og bókmenntaráðu-
nautur við framsækna leikhúsið,
„Leikhúsið við grindverkið", og var
þar til 1968. „Leikhúsið við grind-
verkið" færði upp nokkur verka
Havels áður en höftin voru sett á.
Sterk
bókmenntahefð
Jón R. Gunnarsson, lektor við Há-
skóla íslands, hefur þýtt þrjú leikrit
eftir Havel, Mótmælin, Viðtalið og
nú síðast Endurbyggingu. Jón var
við nám í samanburðarmálfræði í
Prag á árunum 1960-62 og lýsir þeim
árum sem tímum umburðarlyndis,
miðað við það sem síðar varð, og
uppbyggingar í Tékkóslóvakíu. Mjög
Václav Havel og eiginkona hans, Olga Havlova, fædd Splichalova, eftir embættistökuna i desember. Þau giftu sig árið 1964 og hefur hún staðið við hlið
manns síns í gegnum þykkt og þunnt. Ein bóka hans, Bréf til Olgu, er skrifuð í fangelsi og er tileinkuð henni.
Havel nýtur gífurlegra vinsælda í heimalandi sínu og sjást veggspjöld af
honum VÍða.                                                                               Símamyndir Reuter
Rithöfundurinn og andófsmaðurinn Havel áður en hann tók við embætti.
Eftir embættistökuna sést hann vart öðruvísi en klæddur jakkafötum.
sterk bókmenntahefð er í landinu og
því ekkert skrítið að margrir sam-
starfsmenn Havels eru skáld og rit-
höfundar, segir Jón.
Tékkarlíkir
Norðurlandabúum
„Mér hafa alltaf fundist Tékkar
mjög líkir Norðurlandabúum og þá
sérstaklega Dönum. Kímnigáfa
þeirra er svipuð og þjóðfélagið er til-
tölulega stéttlaust líkt og á Norður-
löndum, andstætt því sem gerist víð-
ar annars staðar í A-Evrópu," segir
Jón R. Gunnarsson. „Almenningur
er vel menntaður og upplýstur, lestr-
arkunnátta mjög góð og því hafa bók-
menntir andófsmanna höfðað mjóg
sterkt til fjöldans. Þegar ég var við
nám þarna þekktu flestir eitthvað til
íslands, þorskastríðið, Nonni og
Manni og eldfjöllin og fleira mætti
nefna. Þjóðerniskennd Tékka er ekki
ólík okkar, það er að segja að land
þeirra er eins og lítil eyja, umkringt
stórþjóðum, en þeir vUja hafa áhrif
á heiminn í kringum sig. Þeir halda
fast í tungumál sitt, eru miklir mál-
hreinsunarmenn og smíða tékknesk
orð yfir allmörg hugtök í stað þess
að taka upp erlend heiti."
Neitaði að
fara í útlegð
Jón hefur fylgst grannt með þróun
mála í Tékkóslóvakíu í gegnum árin.
Margir rithöfundar fluttust úr landi
eftir innrásina, aðallega til Vínar og
Rómar, og stjórnuðu andófi þaðan.
Havel var boðinn farmiði til Austur-
ríkis - aðra leiðina - en hann afþakk-
aði. í stað þess tók hann að sér ýmis
verkamannastörf, meðal annars í
bruggverksmiðju í Prag.
Meinleysislegir
andófsmenn
í leikritinu Viðtalinu er einmitt
aðalpersónan rithöfundur sem settur
hefur verið í vinnu í brugghúsi. For-
stjórinn kallar hann til sín og í sam-
tali þeirra kemur fram að yfirmaður-
inn telur hlutskipti sitt engu betra.
„Rithöfundurinn í leikritinu er
náttúrlega Havel sjálfur. Það er áber-
andi að andófsmaðurinn er afar hóg-
vær og meinleysislegur maður og
enginn hryðjuverkamaður. Þetta er
hin dæmigerða andhetja sem er ríkj-
andi í verkum Havels. Enginn hetju-
skapur einkennir hann heldur allt
að því feimni," segir Jón.
Samviskuátök
í leikritinu Mótmælunum hittast
tveir rithöfundar, annar er í náðinni
hjá stjórnvöldum en hinn ekki. Þeir
höfðu varið samherjar í vorinu í Prag
árið '68 en leiðir skilið þegar annar
gekk á mála hjá valdhöfum. Sá kvelst
af samviskubiti og vill gefa andófs-
mönnum peninga en ekki skrifa und-
ir mótmælaskjalið. Að lokum flytur
hann heljarmikla ræðu sem réttlætir
afstöðu hans. „Svona samviskuátök
eru dæmigerð fyrir Havel en hann
málar aldrei í hvítu og svörtu," segir
Jón. „Það er spurning um mörg leik-
rita Havels hvort þau halda gildi sínu
eftir að breytingar hafa orðið í
Tékkóslóvakíu. En í Endurbyggingu
tekur hann öðruvísi á málunum, þar
er ástandið í Tékkóslóvakíu frekar
aukaatriði og atburðarásina má
heimfæra alls staðar. Annars vegar
er ofbeldið og hins vegar þetta kyrrl-
áta ofbeldi, það er að segja valdið sem
snýst gegn fólki. Fólkið bregst síðan
við á sundurleitan hátt, sumir hálf-
partinn, aðrir eru klofhir af sam-
visku, enn aðrir snúast gegn því.
Havel hefur alltaf verið andsnúinn
ofbeldi í hvaða mynd sem er og það
er rauði þráðurinn í verkum hans."
•\
Metur rithöfunda-
ferfl sinn mikils
Það hefur verið sagt að Havel
mundi kjósa nóbelsverðlaunin í bók-
menntum fram yfir friðarverðlaun
Nóbels, svo alvarlega tekur hann rit-
hófundarferil sinn frekar en stjórn-
málaferil. Hann nýtur gífurlegrar
hylh í heimalandi sínu og stappar
það nærri persónudýrkun. Sjálfur
segist hann fremur vilja skapa kon--
ung en vera það sjálfur.
Heimildir Reuter, NTB og fleiri.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56