Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 168. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						14
MIÐVIKUDAGUR 25. JÚLÍ 1990.
Útgáfufélag: FRJALS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJOLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÖNAS KRISTJANSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JÖNSSON
Fréttastjóri: JONAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÖLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiösla, áskrift,
ÞVERHOLTI 11,105 RVlK,SIMI (91 )27022-FAX: (91)27079
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJALSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF., ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1000 kr.
Verð í lausasölu virka daga 95 kr. - Helgarblað 115 kr.
Ábyrgð fjármálaráðherra
Viðbrögð ráðherra, vinnuveitenda og forsvarsmanna
verkalýðshreyfingarinnar eru nánast á einn veg eftir
úrskurð félagsdóms í máli háskólamenntaðra ríkis-
starfsmanna. Þeir ljúka allir upp einum rómi um þá
hættu sem dómurinn hefur í fór með sér. Þeir telja að
þjóðarsáttin standist ekki launahækkunina og fullyrða
að verðbólgan komist á fullan skrið. Víxlverkanir launa
og verðlags eru framundan, hver og einn hleypur í sín-
ar eigin skotgrafir og forsendur þjóðarsáttar og efna-
hagsbata eru brostnar.
Það er auðvitað út í hött að saka félagsdóm um vit-
lausan úrskurð. Félagsdómur hefur sjálfstæðan kjara-
samning til umfjöllunar og það er ekki í verkahring
dómstóla að spá í pólitík eða efnahagshorfur þegar ein-
stök samningsatriði eru skoðuð. Ef svo mikið hggur
undir og úrskurður félagsdóms hefur slík áhrif á efna-
hags- og stjórnmálaþróunina sætir undrun að ríkis-
stjórnin skuh hafa teflt á tæpasta vað með því að skrifa
undir samninginn í upphafi. Ennþá vafasamara er þó
að leggja líf sitt undir úrskurð félagsdóms í stað þess
að ganga hreint til verks og ógilda kjarasamninginn
með lögum.
Ríkisstjórnin hafði það í hendi sér í vor að hefja við-
ræður við BHMR um frestun samningsins. Hún gat
sömuleiðis sett bráðabirgðalög um frestun framkvæmd-
ar á kjarasamningnum til að tryggja lögmæti aðgerða
sinna. Hún gerði hvorugt. Þess í stað var með einhliða
og fyrirvaralausri ákvörðun tilkynnt að umsaminni
launahækkun yrði frestað.
Nú kemur í ljós, að lögfræðingar vinnuveitenda og
Alþýðusambandsins, svo og lögfræðingar Reykjavíkur-
borgar, sem á aðild að samningnum, voru búnir að vara
ríkisstjórnina við þeirri leið sem farin var. Það er meira
en lítið hættuspil að kasta þannig fjöregginu á milh sín
að efnahagslíf heillar þjóðar eigi það undir félagsdómi
hvort undirstöðurnar standa eða falla.
Ríkisstjórnin sýpur nú seyðið af þeirri áhættu. Og
raunar þjóðin öll, þvi fullyrða má að niðurstaða félags-
dóms sé í óþökk þorra landsmanna. Jafnvel þótt það
blasi við að aðrir launþegar muni geta gert kröfu til
sambærilegrar launahækkunar ríkir lítill sem enginn
fögnuður með þá sporslu. Einfaldlega vegna þess að
almenningi er ljóst að kauphækkun þýðir ekki kjarabót
í stöðunni.
Fjármálaráðherra hlýtur að bera ábyrgð á röngum
leikfléttum ríkisvaldsins. Hann ber ábyrgð á vitlausum
samningi, misráðnum málatilbúnaði og nú bætir hann
gráu ofan á svart með því að afneita setningu bráða-
birgðalaga. Þó virðist ríkisstjórnin ekki eiga aðra út-
gönguleið, ef hún á annað borð ætlar að bjarga andlitinu
og komast hjá algerri upplausn í efnahagsmálum. Hér
eru allsherjarhagsmunir í húfi og hvort sem BHMR lík-
ar betur eða verr þá virðist það eina færa leiðin að ríkis-
stjórnin setji á sjálfa sig lög sem banna henni að standa
við sinn eigin samning!
Ef fjármálaráðherra treystir sér ekki til þess á hann
að segja af sér. Spurningin er jafnvel hvort forsætisráð-
herra á ekki að biðjast lausnar fyrir hönd fjármálaráð-
herra sem ber höfuðsök og fulla ábyrgð á málinu frá
upphafi til enda. Ef afleiðingarnar af úrskurði félags-
dóms eru jafnalvarlegar og aðilar vinnumarkaðarins
hafa lýst verður að draga þann mann eða menn til
ábyrgðar sem bera sökina.
EUert B. Schram
Þetta greinarkorn fjallar í stuttu
máli um nokkrar orsakir hrakfalla
íslensks laxa-matfiskeldis.
Það er ekki lengur umdeilanlegt
að hitaskilyrði í strandsjó íslands
eru það óhagstæð að fráleitt er að
stofha þar til laxa-matfiskeldis.
Stærstu matfiskeldisfyrirtæki
landsins eru gjaldþrota og sömu
örlög bíða þeirra sem enn hjara.
Áætlað er, að vísu lauslega, að það
tjón, sem íslenskt þjóðfélag verður
að þola af völdum matfiskeldis,
muni, þegar upp er staðið, nema
nálega kr. 150.000 aö meðaltali á
hverja 5 manna fjölskyldu í
landinu.
Spilaborgin hrundi
Af sennilegum skýringum hrak-
„Stærstu matfiskeldisfyrirtæki landsins eru gjaldþrota og sömu örlög
bíöa þeirra sem enn hjara", segir greinarhöfundur m.a..
Úr hrakfallasögu laxa-matfiskeldis:
í spennitreyju
blekkinga
fallanna verður hér drepið á
tvær:
Fyrstu laxeldisviðbrögð íslend-
inga voru eðlileg. Bjartar framtíð-
arvonir byggðust á þeim forsend-
um að ísland hefði mikla yfirburði
vegna jarðvarmavatns og kalds
lindarvatns og að nægur og traust-
ur markaður yrði fyrir laxaseiði.
En spilaborgin hrundi vegna
skorts á mörkuðum fyrir laxaseiði:
Ekkert varð úr útflutningi og haf-
beit var enn ekki í myndinni. Var
þá gripið til þess örþrifaráös að feta
í fótspor Norðmanna og stofna til
matfiskeldis í sjókvíum og strand-
stöðvum þangað sem dælt er sjó í
eldisgeyma.
Vegna lágs hita sjávar, ónógs
skjóls, frosthættu og mikils dæling-
arkostnaðar var fyrirsjáanlegt að
matfiskeldi gæti aldrei orðið sam-
keppnisfært viö erlenda aðila, enda
hefur sú orðið raunin.
Óálitleg atvinnugrein
íslenskir fiskeldisfræðingar,
jafnt starfsmenn Veiðimálastofn-
unarinnar sem aðrir sérfræðingar
í faginu, brugðust illilega með því
að láta undir höfuð leggjast að
minnast svo mikið sem einu orði á
opinberum vettvangi á þá stað-
reynd að laxa-matfiskeldi er mjög
óálitleg atvinnugrein. Sumir þeirra
hafa jafnvel slegist íför með áróð-
ursliði matfiskeldis og farið með
blekkingar í fjölmiðlum og á
mannamótum.
Tvær skýringar eru nærtækar á
umræddri afstöðu íslenskra fisk-
eldisfræðinga: í fyrsta lagi eru það
takmarkaðir og dvínandi atvinnu-
möguleikar og því eðlilegt að sér-
fræðingar á þessu sviði forðist að
vekja athygli á fallvaltri stöðu
laxa-matfiskeldis. í annan stað hóta
framkvæmdaaðilar matfiskeldis-
stöðva þeim sérfræðingum at-
vinnumissi sem á opinberum vett-
vangi lýsa slæmri stööu þessarar
starfsgreinar.
Hér verða tiunduð þrjú áberandi
víxlspor í framleiðsluviðleitni
laxa-matfiskeldis en fleiri mætti
tína til.
Fjölmiðlablekkingar
í upphafi varð víðtæk þátttaka í
lofsöngvum um fiskeldi. En þegar
alvarleg vandkvæöi starfsgreinar-
innar komu berlega í ljós tóku lag-
línurnar á sig falska tóna. Keppi-
kefli forvígismannanna var að við-
halda trú almennings, stjórnvalda
og lánastofnana á þjóðhagslegu
mikilvægi fiskeldis og í því skyni
var í auknum mæli gripið tíl blekk-
inga í fjölmiðlum. Verður hér
greint frá einu dæmi af þessum
toga.
I viðtali í Ríkisútvarpinu við tvo
alþingismenn og meðeigendur fisk-
eldisfyrirtækja í ársbyrjun 1989
fórust fréttaskýranda útvarpsins
Kjallaiinn
Björn Jóhannesson
verkfræðingur
með því að láta varnarlausan al-
múgann enn einu sinni standa und-
ir fjársóun gælu-uppátækja, í þessu
tilviki fiskeldisfyrirtækja. Þannig
er almúginn „varnarlaus" gagn-
vart skattheimtu og millifærsluk-
únstum landsfeðranna!
Laxasérfræðingar gabba
ráðherra
Nálega 5 ára matfiskeldi, svo og
ítarlegur samanburður Þóreyjar
Hilmarsdóttur líflræðings hafa
sýnt að norskir laxastofnar, sem
nýttir eru hérlendis (hjá íslands-
laxi hf. og ísnó hf.), reynast stórum
betur en íslenskir stofnar: Norski
fiskurinn er auðveldari í eldi, hefur
meira viðnám gegn sjúkdómum,
vex að öðru jöfnu hraðar og verður
síðar kynþroska.
„Vegna lágs hita sjávar, ónógs skjóls,
frosthættu og mikils dælingarkostnað-
ar var fyrirsjáanlegt að matfiskeldi
gæti aldrei orðið samkeppnisfært við
erlenda aðila, enda hefur sú orðið raun-
m.
m.a. svo orð: „Fiskeldi er upphafið
á nýju ævintýri í íslenskum at-
vinnumálum, ævintýri sem mun
verða öllu meiri lyftistöng fyrir ís-
lenskt efnahagslíf og þá einkum
útflutning en önnur þau sem orðið
hafa á undanförnum áratugum.
Ævintýri sem jafna megi til þess
þegar sjávarútvegur okkar hófst
af róðrarbáta- og skútustiginu í þá
stóriðju sem hann er í dag." Hverj-
um skyldi ætlað að taka trúanlegar
svo fáránlegar fjölmiðlablekking-
ar?
Siðblinda Alþingis
Stofnlánadeild landbúnaðarins
veitir dýr eldislán en þó því aðeins
að þau séu bankatryggð, enda fast-
eignir eldisfyrirtækja og eldisfisk-
ur ekki lengur talin veðhæf. Bank-
ar og lánasjóðir eru nú ófáanlegir
til að tryggja lán frá Stofnlána-
deildinni, þeim mun síður til að
veita eldislán. Því virtust flestir
lánamöguleikar úr sögunni.
En þá var leitað til löggjafans um
„fyrirgreiðslu". Alþingi hagræddi
lögum og á þeim grundvelli gaf fjár-
málaráðherra út reglugerð, dags.
3. maí 1990, sem heimilar 5 manna
nefnd „utan úr bæ" að hirða úr
ríkiskassanum fjármagn í því
skyni að „tryggja greiðslu eldis-
lána", lána sem annars fást ekki á
venjulegum lánamörkuðum.
Þegar þessi „fjáröflunaraðferð"
reyndist ekki einhlít voru gefln út
bráðabirgðalög til að tryggja að-
gang aö ríkiskassanum. Þannig
þræddi löggjafar- og framkvæmda-
valdið  troðnar  slóðir,  nefnilega
Á fundi Landverndar í nóvember
1987 gerðu 20 fiskeldisfræðingar og
líffræðingar svofellda ályktun;
„Þeim norska laxi, sem nú er í eld-
isstöðvum hér á landi, verði eytt
hið fyrsta." Haldbær rök voru ekki
og hafa ekki verið tilgreind til
stuðnings ályktuninni.
Á nýafstöðnum aðalfundi Lands-
sambands fiskeldis- og hafbeitar-
stöðva lagði landbúnaðarráðherra
áherslu á það í ávarpi að umrædd-
um norskum laxastofnum verði
eytt hið bráðasta! Ráðherrann er
ekki sérfróður um fiskeldi og sækir
eðlilega sínar upplýsingar í hóp
einnar tylftar undirmanna sem
vinna við Veiðimálastofnunina.
Þeir sem gáfu ráðherranum um-
rædd „ráð" um háskaleg áhrif
norska laxins virðast ekki hafa
fylgst með yfirburðum þessa stofns
síðustu 3 árin og stiga í þokkabót
það kaldrifjaða skref aö skrökva
því að yfirmanni sínum, ráðherr-
anum, að nauðsyn beri til að út-
rýma hinum norska yfirburða-
stofni án tafar!!
En þótt umræddur boðskapur sé
fráleitur verður ráðherra naumast
gagnrýndur fyrir að taka mark á
fjölmennum „sérfræðinga"-hópi
Veiðimálastofnunar.
Ályktun af framangreindum hug-
leiðingum gæti verið í þá veru að
stjórnvöldum, stofnunum, fjöl-
miðlum og einstaklingum beri að
virða og rækta sannsögli en forðast
blekkingar og ósannsögli í orði og
æði.   -
Björn Jóhannesson
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56