FIMMTUDAGUR 2. MAI 1991. 15- Framf arir fyrir f logaveika Fyrir dyrum stendur stórfellt söfnunarátak á vegum Ríkisút- varpsins og Landssamtaka áhuga- fólks um flogaveiki, Lauf. Föstu- daginn 3. maí veröur samfelld dag- skrá á rás 2 frá klukkan níu að morgni til klukkan sjö að kvöldi og mun fjöldi listamanna og ann- arra velunnara leggja hönd á plóg- inn. Markmiðið er að safna fyrir rannsóknar- og greiningartæki, svokölluðum „heilasírita", sem valdið hefur byltingu í þekkingu á flogaveiki á síöari árum. Með tæk- inu má greina og flokka sjúkdóm- inn mun öruggar en nú er unnt. Tækið er forsenda fyrir því að hægt sé að beita skurðaðgerðum við flogaveiki. Bnnfremur má gera lyfjameðferð markvissari. Hvað er f logaveiki? Flogaveiki er töluvert algeng og talið er að á íslandi séu milli tvö og fjögur þúsund flogaveikir, sem er svipaö hlutfall og í nágranna- löndunum. Flogaveiki getur lýst sér á marga mismunandi vegu en algengust er krampaflogaveiki þar sem sjúkl- ingurinn missir meðvitund og eng- ist í krampaflogum. Margir kann- ast við þessa gerð floga en fæstir vita hvernig bregðast skal við þeim. Önnur gerð floga, sem vert er að nefna, eru svokölluð störuflog sem eru algengust meðal barna á skóla- aldri. Barnið missir meðvitund („dettur út") örstutta stund og get- ur virst úti á þekju. KjaUaiinn Þórey Olafsdóttir sálfræöingur og félagsráögjafi. Höfundur nýútkomins fræðslurits um flogaveiki áhrifum lyfja. Mikilvægt er að viðbrögð þeirra sem verða vitni að flogaköstum séu skynsamleg en til þess þarf stór- aukna almenningsfræöslu um sjúkdóminn. Því miður er ekki óal- gengt aö vitni að flogakasti troði hlutum í munn hins flogaveika af misskilinni hjálpsemi. Fólk með ráðvilluflog hefur einn- ig lent í því að vera meðhöndlaö sem drukkið eða veilt á geðsmun- um. Fordómar hafa löngum ríkt í garð flogaveikra sem m.a. eru þess valdandi að margir flogaveikir velja að fela sjúkdóminn. Starfsemi Lauf Landssamtök áhugafólks um flogaveiki, Lauf, vilja auka fræðslu og eyða fordómum og þó enn sé langt í land með það hefur margt áunnist þau sjö ár sem samtökin „Mikilvægt er að viðbrögð þeirra sem verða vitni að flogaköstum séu skyn- samleg en til þess þarf stóraukna al- menningsfræðslu um sjúkdóminn." Ráðvilluflog þekkja færri en þau geta verið afar fjölbreytileg. Oft einkennast þau af undarlegu ósjálfráðu atferh eins og smjatti, umli og fálmi. Sjúklingurinn er ekki í tengslum við umhverflð og getur virst drukkinn eða undir hafa starfað. Þau hafa staðið fyrir fjölda fræðslufunda, gefið út fræðslurit og bæklinga og reynt að vekja athygh á málemum floga- veikra. Þó er víða óplægöur akur og mikilvægt að koma á markvissri fræðslu um flogaveiki fyrir kenn- Heilasiritun er ný tækni til að greina og flokka krampa flogaveikra. Tæknin hefur valdið byltingu í þekkingu á flogaveiki. ara, fóstrur, hjúkrunarfólk og lög- regluþjóna svo einhver dæmi séu nefnd. Áskorun til landsmanna Flogaveikir hafa lengi verið af- skiptur hópur í þjóðfélaginu en með tilkomu heilasírita stórbatnar aðstaða til greiningar og meðferðar á flogaveiki. Flogaveikir og að- standendur þeirra skora á lands- menn að bregðast vel við og ljá málstaðnum hð á föstudaginn kem- ur. Þórey Ólafsdóttir Óþrjótandi verkef ni Gífurleg verkefni bíða nýrrar ríkisstjórnar. Síðustu ár hafa þjóð- artekjur okkar verið að lækka um 7% meðan tekjur nágrannaþjóð- anna hafa hækkað um svipað. Kaupmáttur hefur rýrnað um 14% og kaupmáttur einstakra taxta- launa hefur rýrnað um nær 20%. Þetta er hinn kaldi raunveruleiki þess að launþegar hafa borgað hina margumræddu þjóðarsátt. í svona samdrætti hefur verð- bólga aUtaf haft tilhneigingu til þess að skreppa saman, það liggur í hlutarins eðh, sérstaklega þegar ríkisvaldið fer hamförum í skatta- málum og á lánsfjármarkaðinum. Þannig er hagkerfiö tekið niður fyrir frostmark og þeir sem halda að þeir geti rétt börnum sínum matarbita helfrosnir ættu ekki að leggja fyrir sig efnahagssrjórn. Ekki atvinnuleysi Árin 1968 og 1969 dundi versta efna- hagskreppa yfir þjóðarbú okkar síð- an í heimskreppunni miklu. Þá fór verðbólga niður í núll og vextir voru auðvitað gefnir þá, eða voru nei- kvæðir, eins og þá tíðkaðist. Nú bú- um við við einhverja hæstu raun- vexti í veröldinni, enda er ríkið kom- ið á flugskeið ? lánsfjármarkaðinum að fjármagna sjóðasukk og önnur gæluverkefni sem mörg hver eru gersamlega arðlaus. Það sem fyrst og fremst er ólíkt núna kreppunni '68 og '69 er að þá var massíft atvinnuleysi í landinu, en því hefur tekist að afstýra núna. Aftur á móti er fjarri því að ytri aðstæður séu neitt sérstaklega mótdrægar núna eins og þá, nema síður væri. Staðreyndin er sú að þær leiðréttingaraðgerðir, sem staöið hefur verið fyrir undanfarin ár, eiga sér mjög djúpar rætur og spurning hvort komist hafi verið fyrir meinsemdina. Óðaverðbólga - gengisfals Allan lýðveldistímann hefur KjaUarinn Guðlaugur Tryggvi Karlsson hagfræðingur inu, sem iðkaði það þó stöðugt að grafa undan rekstrargrundvellin- um með gengisfalsi. Iðnaður oglandbúnaður ívörn Þeir sem ausa upp úr gullkistu geta lengi verið að þótt á móti blási en svo er ekki um alla sem áskapað er að skila verðmætum í islenskt þjóðarbú. Öll íslensk verðmæta- sköpun hefur sífellt átt undir högg að sækja vegna verðbólgunnar og gengisfalsins og er það illt vega- nesti þar sem svalvindar alþjóða samkeppni blása um napurt. ís- lenskur iðnaður er gott dæmi um þetta og íslenskur landbúnaður. Að vísu hefur sterk stjórnmála- staða bjargað þeim síðarnefnda frá því að hrökkva upp af, en að það skuli yfirleitt vera nokkur íslensk- „Fyrst hinna gífurlegu verkefna, sem blasa við nýrri ríkisstjórn, er því að selja álverið á Keilisnesi hið allra fyrsta og selja þeim álversmönnum rafork- una dýrt" verðbólga verið gífurleg í landinu, venjulega sú hæsta innan OECD- ríkja. Fylgifiskur þessarar óða- verðbólgu hefur verið gengisfals, þar sem ekki hefur gefist ráðrúm til þess að leiðrétta gengið með til- liti til verðbólgunnar, eða það hefur beinlínis verið stjórnarstefna að falsa gengið með því aö stunda fast- gengisstefnu í óðaverðbólgu. Innlend verðmætasköpun hefur hvað eftir annað verið hrakin í vörn, jafnvel svo að sjávarútvegur þjóðarinnar, sem býr á bakka ein- hverrar mestu gullkistu veraldar, íslensku fiskimiðanna, hefur neit- að að gera út nema til komi ein- hver ölmusa frá stóra bróður, rík- ur iðnaður í landinu getur ekki fiokkast undir annað en krafta- verk, þökk sé harðýðgi nokkurra hugsjónarmanna. Samt er t.d. ís- lenskum iðnaði ætlað af stjórn- völdum að taka megnið af því vinnuafli sem kemur á markaðinn í framtíðinni, ef það á ekki að hrekjast í einhver þjónustustörf þar sem fæstír vita hvort þeir lifa af tíl næsta morguns eður ei. Boðið upp í dans Svo dilla íslensk stjórnvöld lend- unum fyrir framan erlend stórveldi og bjóða upp í dans. Nú er víkinga- þjóðin auðvitað fræg fyrir atgjörvi og ekki er hún lélegri í skottís og Orkumannvirkin mega ekki vera baggi á þjóðarbúinu eða draga okkur niður í tekjum - segir m.a. í greininni. •vangadansi en hver önnur. Hinu verða stjómvöld að gera sér grein fyrir að það eru einungis þau sjálf sem sníða atvinnuvegunum skó- tauið og sé það vitíaust gert þá dugar ekki að khppa af stóru tána í erlendum danshöllum. Lifum ekki umfram efni Gengisfalsinu verður að hnna. Við verðum að hafa efni á því sem við gerum og það eru bara okkar eigin atvinnuvegir sem meta slíkt. Sjávarútvegurinn verður að vera rekinn með tílhti til þess að fiski- miðin eru auðlind allrar þjóðarinn- ar. Það gengur ekki að halda sliku fram á tyllidögum, en á sama tíma sé braskað undir borðið með miU- jarðaverðmætí framhjá þjóðinni. Með shku háttarlagi fæst aldrei rétt gengi og öll önnur verðmæta- sköpun í landinu er ofurseld bit- vopnum erlendra samkeppnisað- ila. Ríkið verður svo að horfa í eig- in barm og reyna að halda eitthvað aftur af sér í kjördæmakeliríinu, gæluverkefnunum og sjóðasukk- inu. Svigrúm verður hka að fást að myndast fyrir eðhlega afsetn- ingu orku okkar og þá stingur auð- vitað í augun tugmilljarða orku- sukk án þess að nokkuð sé selt. Sjávarútvegurinn, útflutningsiðn- aðurinn og samkeppnisgreinarnar verða að fá stuðning frá orkugeir- anum til þess að halda hér uppi lífs- kjörum, ekki að orkumannvirkin séu baggi á þjóðarbúinu sem dragi okkur niður í tekjum. Byggjum álver -seljum orku Fyrst hinna gífurlegu verkefna, sem blasa við nýrri ríkisstjórn, er því að selja álverið á Keilisnesi hið aUra fyrsta og selja þeim álvers- mönnum raforkuna dýrt. Þá fæst afsetning á þeirri miklu umfram- orku sem til er í landinu núna og Blöndurafmagninu sem kemur í hausinn á okkur næsta sumar. Ekki má láta staðar numiö við Keil- isnes heldur huga nú þegar að frek- ari stóriðju, þar sem við fáum bygg- ingarvinnuna og arðinn af orkusöl- unni sem gjarnan mætti svo fara til þess að jafha orkuverð í landinu. Guðlaugur Tryggvi Karlsson
Beinir tenglar
