Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um Flugeldar 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						Fátt er (allegra en litadýróin á höfuöborgarsvæöinu á gamlárskvöld ef veðrið er gott.
DV-mynd S
Flugeldar:
r
15 00 ára gömul saga
Það voru Kínverjar sem fundu
upp púðrið, sem er aðalemið í flug-
elda, fyrir meira en 15 öldum. í
fyrstu púðurblöndum voru saltpét-
ur, brennisteinn og viðarkol. Talið
er að efnið hafi verið uppgötvað
fyrir slysni. Eldsmiður hafi verið í
leit að eldgjafa og dottið niður á
blönduna. Þannig hafa margar af
meiri uppfinningum sögunnar
komið til, af hreinni slysni. Kín-
verjar voru fljótir að sjá fyrir nota-
gildi púðurs til ýmissa verka. Mest
fóru þeir í gerð flugelda sem þeir
notuðu ýmist til gamans eða þá til
merkjasendinga. Það voru hins
vegar arabar sem uppgötvuðu
notagildi púðurs til vopnafram-
leiðslu.
Til eru heimildir um að arabar
hafi lært að hagnýta sér púður til
flugeldagerðar strax á 8. öld eftir
Krist og til vopnagerðar í upphafi
14. aldar. Flugelda notuðu arabar
óspart til skemmtana og viö hátíð-
leg tilefni eða þegar sigrum í styrj-
öldum var fagnað. Þeir sáu og fyrir
áhrifamátt flugelda í styrjöldum
við nágrannaþjóðir sínar. Öflugir
flugeldar voru notaðir til að skjóta
andstæðingunum skelk í bringu og
lama baráttuþrek þeirra. Hlutverk
þeirra var svo mikilvægt að í hverj-
um her var sérstakur flugelda-
meistari sem stjórnaði þessu hern-
aðartæki.
Sennilega hefur flugeldatæknin
borist til Evrópubúa frá aröbum
eða jafnvel Grikkjum. Flugeldar
náðu þó ekki almennum vinsæld-
um í Evrópu fyrr en í upphafi 18.
aldar. Það voru voldugustu hern-
aðarveldin á þeim tírna sem juku á
glæsileik sinn með veglegum flug-
eldasýningum. Til dæmis er getið
í heimildum um stórkostlegar flug-
eldasýningar við Versali rétt við
Parísarborg í byrjun aldarinnar. Á
svipuðum tíma voru gefnar út
fræðibækur um flugelda, en höf-
undur þeirra var Frakkinn A.F.
De Frezier.
Á þessum tímum urðu miklar
framfarir við gerð flugelda og á
fyrsta aldarfjórðungi 19. aldar
lærðu menn að búa til flugelda með
fjölmörgum littilbrigðum. Árið
1854 kom út tímamótaverk um flug-
elda eftir fransmanninn F.M.
Chertier en það rit var langt á und-
an sinni samtíð. Þar voru kynntar
uppgötvanir á nýjum efnum til að
ná fram marglitri ljósadýrð. í kjölf-
ar þessa er getið glæsilegra flug-
eldasýninga viö Crystal Palace í
Bretaveldi og er þá talið að flugeld-
ar hafi verið búnir að ná almenn-
um vinsældum og flugeldagerð
orðin virt atvinnugrein. Flugelda-
notkunin þá var þó ekkert á við það
sem nú tíðkast.
Fyrst er getið um notkun flugeida
á Norðurlöndum í Lárentínusar-
sögu frá því um árið 1300. Sagan
greinir frá Þrándi nokkrum sem
var sprengisérfræðingur Noregs-
konungs. Hann bjó til það sem kall-
að var herbrestur en það var risa-
stór hvellsprengja. Þessi gríðarm-.
ikla bomba var jafnvel kraftmeiri
en Þrándur hafði ætlað sér. Hún
var sprengd í höll konungs á jólum
og átti að vera mönnum til
skemmtunar en hermt er að fjöldi
manns hafi fallið í öngvit af
hræðslu við hvellinn.
Lítið er að flnna í heimildum um
það hvenær- flugeldar bárust hing-
að til lands. Neyðarblys náðu þó
fljótt útbreiðslu í skipum og bátum
eftir að þau komu á markað. Eftir
að flugeldanotkun varð almenn hér
á landi er eftir því tekið hve íslend-
ingar eru duglegir að skjóta upp
flugeldum. Flestir taka þátt í þessu
æði enda er þeim fjármunum, sem
eytt er í flugelda, varið í góð mál-
efni. Samviskan er því góð þó
nokkrir þúsundkallar renni í flug-
eldakaup. Á ári hverju kaupa ís-
lendingar ekki minna en 100 tonn
af flugeldum eða hátt í Vi kg á hvert
mannsbarn í landinu. Það geta ekki
verið margar þjóðir sem kaupa jafn
mikið af flugeldum og slá Islend-
ingar þar eflaust enn eitt metið, sé
miðað við höfðatölu.        \
-ÍS
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 38
Blašsķša 38