MÁNUDAGUR 2. MAÍ 1994 15 Kvennaframboð - tíma- skekkja eða nauðsyn? Sérstök kvennaframboð eru eng- in nýlunda á íslandi. Um leið og konur fengu kosningarétt og kjör- gengi til bæja- og sveitarstjórna árið 1908 buðu þær fram kvenna- lista í Reykjavík. Aðeins fjórar konur voru á listanum og náðu þær allar kosningu og hlaut listinn rúmlega 27% greiddra atkvæða. Áætlað fylgi kvenna við hann var 58,2%. Konur buðu fram til Alþing- is 1922 og 1926. 'i fyrra skiptið hlaut Ustin 22,7% greiddra atkvæða og eina konu kjörna á þing, fyrstu alþingis- konuna, en engin náði kjori í síðara skiptið. Kvennaframboðin yngri Síðan hverfa kvennaframboð af sjónarsviðinu í meira en hálfa öld en eru endurvakin árið 1982. Þá bjóða konur fram sérlista í bæja- og sveitarstjórnarkosningum i Reykjavík og á Akureyri. Ari síðar eru stofnuð Samtök um kvennalista og hafa þau boðið fram til Alþingis í nokkrum kjördæmum í sérhverjum alþingiskosningum síðan. Fyrstu ár Kvennalistans var oft fullyrt að hann væri tíma- skekkja, konur væru búnar að ná fullu jafnrétti á við karla og ættu eins greiða leið til stjórnmálaþátt- töku og þeir. En Kvennalistinn hefur ekki reynst tímaskekkja. Þó að bjarmi af nýrri öld er þörfin fyrir sérhsta kvenna enn fyrir hendi, íslenskt karlveldi er ótrúlega fast fyrir enda virðast valdamestu aðilar þess snúa bökum saman og verjast frækilega öllum atlögum kvenna. Karlar sitja nær einir að völdum hvarvetna í landinu og virðast samtaka um að halda launum okk- ar niðri. Fyrir aldarfjórðungi var konum sagt að laun þeirra væru lág vegna htillar menntunar þeirra. Reynslan sýnir annað, stóraukin menntun kvenna dugar þeim ekki til launajafnréttis. KjaHarinn Osveigjanlegt karlveldi Varla er lengur um það deilt að konur beri hitann og þungann af heimilishaldi, barnauppeldi og umönnun aldraðra og sjúkra. Fyrir fáum áratugum voru þessi störf talin full vinna og heyrði til undan- tekninga að giftar konur ynnu utan heimilis. Nú er þetta breytt. Konur vinna almennt úti en sinna heimil- isstórfunum í hjáverkum. Þannig er staðan í dag. Konur vinna langan vinnudag utan heim- ilis og fá lítil laun fyrir. Konur vinna ábyrgðarmikil og vandasöm störf innan heimilis, oft við erfiðar aðstæður þar sem um Utla samfé- lagslega aðstoð er að ræða. Karl- veldið á íslandi er ótrúlega ósveigj- anlegt og þrjóskt en samtaka um að halda sínu, bæði peningum og völdum. Á meðan svona er ástatt í landinu er Kvennahstinn ekki tímaskekkja heldur brýn nauðsyn. Helga Sigurjónsdóttir Helga Sigurjónsdóttir kennari og námsráðgjafi er í 1. sæti Kvennalistans í Kópavogi „Fyrir aldarfjórðungi var konum sagt að laun þeirra væru lág vegna lítillar menntunar þeirra. Reynslan sýnir annað, stóraukin menntun kvenna dugar þeim ekki til launajafnréttis." Fyrir fáum áratugum heyrði til undantekninga að giftar konur ynnu utan heimilis, segir Helga m.a. í grein sinni. Starfslok leigubílstjóra Frumvarp Björns Bjarnasonar alþingismanns o.fl. um breytingar á lögum um leigubifreiðar hafa vakið upp nokkrar spurningar. Við gildistöku laga um takmörk- un leigubifreiða gengust leigubíl- stjórar undir að luíta þeim lögum og reglum sem um þetta myndu gilda á hverjum tíma. Slík skUyrði hafa líka verið sett síðan þegar leyf- um hefur verið úthlutað. Meginspurningar Er ríkið ekki í raun eigandi leyf- anna? Hefur hver leyfishafi ekki einungis heimild til að nota það samkvæmt reglum sem háttvirt Alþingi setur á hverjum tíma? Get- ur þá hið háa Alþingi afsalað sér þessum eigum ríkisins eða skotið sér undan því að setja reglur um notkun og meðferð þeirra, jafnt aldursmörk leyfishafa sem annað, eða framselt slíkt vald til þriðja aðila án þess að setja um það sér- stök lög? Er það ekki rókleysa að halda því fram að stéttarfélag leigubílstjóra eigi að sjá um að setja reglur um aldursmörk leyfishafa þegar ljóst er að skylduaðild að slíku félagi skuli felld úr gildi í samræmi við dóm Mannréttindadómstólsins? Væri ekki nóg fyrir þann sem sætti sig ekki við slíkar reglur að segja sig úr félaginu? Myndi þetta ekki gilda einnig um bifreiðastöðvarn"- ar? Gætu þær eða stéttarfélagið Kjallarinn menn, bankamenn, flugmenn o.s.frv.? Vonlausar kúgunaraðgerðir Skyldi þetta ekki gilda einnig í raun um atvinnubílstjóra, s.s. strætisvagna-, rútu-, sendi- eða vörubílstjóra; að það sé í raun und- antekning ef menn starfa lengur en til sjötugs? . Hvers vegna skyldu þessi aldurs- þegar hafa misst leyfin vegna þess- ara reglna? Hvað með atvinnuleysið? Er ekki óeðlilegt, að gamlir menn, sem ættu að hafa látið af störfum vegna ald- urs, skuli halda vinnu fyrir yngra fólki, sem jafnvel er atvinnulaust? Þingmaðurinn greinir frá því andaktugur í greinargerðinni að 76 ára gamall maöur ætli aö reka mál sitt fyrir Mannréttindadómstóln- Guðmundur Bogason starfar við leigubílaakstur sett shkar reglur án þess að hafa til þess lagaheinúld? Ef bifreiðastöðvarnar á þeim svæðum, þar sem takmörkun gild- ir, ættu að serja þessar reglur er þá ekki líklegt að þær yrðu mis- munandi? Væri þá ekki komin enn meiri mismunun en áður; yrði ekki afleiðingin algjör glundroði, eða er það kannski tilgangurinn? Er það ekki orðin nánast megin- regla í þjóðfélaginu að menn láti af störfum sjötugir og jafnvel í mörgum tílfellum fyrr? Gildir þetta t.d. ekki um alla opinbera starfs- „Er ekki verið að skapa ákveðið for- dæmi fyrir aðrar stéttir um sams konar kröfur? Hvað með hugsanlegar bóta- kröfur þeirra sem þegar hafa misst leyfin vegna þessara reglna? mörk annars vera, að starfslok skuli almennt miðuð við 70 ára ald- ur? Væri það ekki í rauh mismunun, í b'ósi þessarar almennu reglu, að reglur um starfslok leigubílstjóra við 70 ára aldur féllu út, og þeir mættu nánast starfa áfram meðan ævin entist, kannski til 90 ára, jafn- vel 100 ára? Væri slík þróun æski- leg? Er ekki verið að skapa ákveðið fordæmi fyrir aðrar stéttir um sams konar kröfur? Hvað með hugsanlegar bótakröfur þeirra sem um eftir að hafa tapað því hér heima. Sá segist reyndar ætla að draga málsóknina til baka ef Al- þingi felli þessi aldursmörk úr gildi. Ætlar Alþingi í alvöru að breyta lögum vegna slíkra von- lausra kúgunaraðgerða? Er ekki meiri reisn yfir því að setjaí um- ferðarlög aldursmörk á handhafa atvinnuréttinda ef þingið vill tryggja algert jafnræði atvinnubíl- stjóra. Guðmundur Bogason Framtíðin „í upphafi var ákveðið og sett fram af drengskap aðbæjarnöfn- in Keflavík, NJarðvík og Hafhir gætu ekki orðið samheiti yfir nýja sveitar- félagið á Suð- B]örgvin Lúthers- son, hreppsnefnd- armaðuriHömum. urnesjum. Við ákváðum að aug- lýsa eför tillögum að nýju nafni og nefnd áttí að velja áMtlegustu nöfnin sem siðan yrði kosið um. Að mínu matí hefðum við átt að láta íbúana kjósa ura tiu nöfn í stað fimm eins og gert var, Þá var tnj'ög slæmt að áuð lína skyldi vera sett neðst á kjörseðilinn þvi að það skapaði bara vandamál. Fólk tók sig saman um aö skrifa Keflavfk á auðu línuna þó að það hafn hafi ekki komið tíl greina. Á fundi sveitarstjórnarmanna eftír atkyæðagreiðsiuna var ákveðið að nýja sveitarfélagið fengi nafnið Suðurnes þó að það hafi aðeins fengiö 22 prósent at- kvæða. Fyrir atkvæðagreiöshma var búið að ákveða að. sveitar- stjórnirnar myndu ákveða nafnið ef ekkert nafn fengi 25 prósent atkvæða eða meira og því ákváð- um við nafnið Suöurnes sem fékk flest atkvæði. Þróunin getur orð- ið sú aö nærliggjandi sveitárfélög á Suðurnesjum sameinist þessu nýja sveitarfélagi og þá erum við búin að byggja upp framtíðina. Hinum sveitarfélögunum stendr ur alltaf tíl boða að sameinast þessu sveitarfélagi. Ef nafnið hefði hins vegar orðið Keflavík hefði það kannski hindrað hin syeltarfélögin í að ganga í þetta sameinaða sveitarfélag." Markleysa „Ég hef haidið því fram í allri þessari. um- ræðu aö nýja sveitarfélagið eigi að heita Keflavfk en það ór bará mín einka- skoðun og að sjálfsögðu viðurkenni eg að aðrir hafi aðrar skoðanir. í upphafi var ákveðið að fimm nöfn yrði í boöi og ein auð lína. Þegar utankjörstaðaat- kvæðagreiðsla hafði staðið í nokkra daga ákváðu sveitar- stíórnarmenn á fundi í Höfnum að banna núverandi bæjarnöfn. Að mínu viti er þessi samþykkt ekki löglega gerð því að þurft hefði sérstakan fund hjá hverri bæjarstjórn til að ná fram lög- legri samþykkí. Það var ekki gert og þess vegna er samþykktín markleysa. Ailir sætta sig við nafn sem ákveðið er með heiðarlegri kosn- ihgu en ég sætti mig ekki við að rahgt sé að hlutunum staðið. Ég gajgnrýni framkvæmð kosning- anna og það hvernig menn vog- uðu sér að vinna á lokasprettin- um. Þáð var ekM rétt að setja reglur um að ekki megi veýa núverandi bæjamöfn eftir að ut- anWörstaðakosráhg erhafin. Það er siðleysi að hlusta ekki á skýr skilaboð fólksins. Stuðningurinn við nafnið Kefiavík er yfirgnæf- andi í Keflavik og verulegur staðningur í Njarðvíkunum. Það er siðleysi að ganga gegn vilja fólksins á svaaöinu. Ég dreg mig af hsta Sjálfstæðisflokksins til aö rnótmæla framkvæmdinni é þessum kosningum." GarðarOddgeirs- son, bæjarfulltrúí í Keflavik.
Beinir tenglar
