Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						Andri ísaksson:
íetnam o
Framsöguerindi flutt á almennri ráðstefnu iím Víetnam í Tjamarbúð, 26. febrúar 1967
Land'og þjóð
Á UNDANFÖRNUM árum
hafa fá lönd verið jafnumtöluð
og smáríkið Vietnam í Austur-
Asíu. Ríki þetta var áður, eins
og fle^tum mun kunnugt, hluti
af hinii svonefnda Franska Indó-
kína. V:ar farið að tala um þetta
land sém sé.-stakt ríki, eftir að
Frakkar   hrökkluðust    frá    Indó-
kina   1954.
i
1                                                                 i
Til  Ýietnam  teljast  þrjú  fyrr-
verandi       furstadæmi:      Tonkin
njrzt,  þá Annam langt og mjótt,
og. lokSj Cochinchine — eða Kok-
Mnkína;    —    syðst.    Lönd    þessi
bjSggja 1 margar   þjóðir   og   ólíkar
Vtm   hit,t   og   þetta,   en  fjölmenn-
asta   þjóðin   í   öllum   löndunum
err hin;   sama,   Víetnamar.    Tala
Vtfetnamar mál,; sem er skylt kín-
Versku.   Nafn   landsins,   Víetnam,
merkir   „hið  f járlæga   suður."
vVíetnam á siár langa og merka
sögu. .Áhrif \ Kínverja, hinna
..¦^oldugu frænda og granna að
UiQrðan,-, voru löngum rík í land-
iítu, o| undu Víetnamar þeim
iila. S^ga landsins verður ann-
ars rakin mjög stuttlega hér, og
t&kmörkuð fyrst og fremst við sam
sjsipti   Frakka   og   Víetnama.
¦':¦•¦'..
Nýlendustjórn Frakka
í Vietnam.
Það var árið 1859, sem Frakk-
ar hófu beina landvinnijnga í
Víetnam. Lögðu þeir þá undir
sig borgina Saigon og nágrenni
Rennar. Að yfirvarpi fyrir her-
hlaupi sínu höfðu Frakkar of-
sóknir víetnamskra keisara á
hendur kaþólskum mönnum í
landinu.
Frakkar létu ekki þar við
sitja, og héldu áfram hernámi
landsins. Árið 1883 má segja, að
'allt landið hafi verið hernumið,
og fjórum árum síðar var Indó-
kínasambandið   stofnað.
Það var nokkuð misjafnt, hve
Frakkar höfðu mikla tilhneigingu
til að stjórna landinu með harð-
ýðgi. Fór þetta að miklu leyti
eftir landstjórum. Margir þeirra
sýndu mikla harðýðgi, eins og t.
d. Paul Doumer, sem stýrði
landinu 1897 — 1902. Víst er um
það, að uppreisnir voru tíðar.
Bar fyrst í stað mest á andstöðu
mandarínanna, hinnar öflugu
embættismannastéttar. Síðar lét
hin vaxandi borgarastétt landsins
nokkuð að sér kveða skamman
tíma. En sú hreyfing, sem átti eft-
ir að draga stærstan dilk á eftir
Andri fsaksson
¦ i
sér, var r^ttæk og þjóðernisleg
hreyfing, sém menntamenn stóðu
fyrir. Varðj þessi hreyfing, eink-
um áhrifarik upp úr 1927.
Ho Chi Minlx
í marzmánuði 1930 stofnaði
maður að nai'ni Nguyen Ai Quoc
Indókínverska kommúnistaflokk
inn í Hong Kong. Maður þessi, sem
siðar tók; sér nafnið Ho Chi
Minh,  varð  leiðtogi  þeirrar  bar-
¦                                               :
w
. ¦ ¦      ¦¦¦:¦¦¦     :
:'¦¦:.".        .   ¦                     ¦:.¦¦¦¦,.'¦¦.¦¦..¦¦.'¦                     ¦-¦


„6að hefur aldrei fyrirfundizt góð styrjöld eða illur friður" (Benjamín Frahklín).
áttu, sem tekin var upp gegn
Frökkum og öðrum útlendingum í
landinu: Nafnið Ho Chi Minh þýð-
ir  ,,sá,  sem færir  ljósið."
Árið 1941, í septembermánuði,
eru Víetminh-samtökin stofnuð,
einnig að frumkvæði Ho Chi
Minh. Víetminh, eða Sjálfstæðis-
bandalag Víetnam, voru sameigin-
Ieg samtök kommúnista og ým-
issa þjóðernissinna, sem vildu
reka af höndum sér alla erlenda
íhlutun, frakkneska, japanska eða
aðra, og koma á lýðræðislegra
stjórnarfari í landinu.
í ágúst 1945, um það bil, sem
Japanir eru að hverfa brott úr
landinu, og áður en Frakkar hafa
haft ráðrúm til að leggja undir
sig landið að nýju, lýsa Ho Chi
Minh og stuðningsmenn hans yf-
ir stofnuh víetnamsks lýðveldis.
Er Ho tilnefndur forseti þess 2.
marz 1946. Allt árið 1946 standa
yfir erfiðir samningar milli Víet-
minh og Frakka, og var einkum
ágreiningur um hið hrísgrjóna-
ríka Kokkinkína. Undir lok árs-
ins ástunda báðir samningsaðilar
gagnkvæmar ögranir með her-
hlaupum, og má segja, að um
áramótin 1946—'47 hefjist styrj-
öld sú þeirra á milli, sem fræg
er orðin, og stóð á 8. ár.
Á árunum 1948—'50 reyna
Frakkar að koma fótunum undir
víetnamskt ríki aff sínu skapi, og
var lahdið sjálfstætt að nafninu
til. Yfir þetta ríki sitt setja
Frakkar veiklyndan mann, Bao
Dai að nafni, fyrrverandi Annams
keisara. Um svipað leyti gerast
aftur atburðir utan landamæra
Víetnam, sem áttu eftir að verða
andstæðingum Frakka allmjög til
styrktar, þ. e. valdataka komm-
únista í Kína undir forystu Mao
Tse-tung. Stjórn Maos viður-
kenndi stjórn Ho Chi Minh sem
hina einu löglegu stjórn landsins
þann   16.  janúar   1950.
Osigurinn  við
Dienbienphu
Stríðið heldur áfram. Frakk-
ar fjölga mjög í liði sínu þar
eystra, en senda þó aðeins at-
vinnuhermenn þangað, þess er
rétt að geta. Færustu herforingj-
ar Frakka eru sendir austur, eins
og t. d. de Lattre de Tassigny,
sem lætur lífið i flugslysi 1952.
Undir stjórn Henri Navarre hers-
höfðingja er gerð áætlun um að
reisa - svokallaða „sóknarstöð"
uppi í hálöndum Tonkin, þar semHver er mín sök?
skæruliðar Víetminh réðu lögum
og lofum. Var stöðin reist í
grunnum dal að nafni Dienbien-
phu, og settur yfir hana riddara-
liðshershöfðingi nokkur, Mirhel
de Castries. Þessi umdeilda á-
kvörðun Frakka gaf herjum Víet-
minh, undir forystu Vó Nguyen
Giap, tækifæri til að gera út um
striðið á skömmum tíma. Víet-
minh var miklu sterkara þarna
en Frakka hafði órað fyrir. Eink-
um kom það Frökkum á óvart,
hve birgðaflutningar gengu vel
og reglulega til 'herja Giaps,
en frumskógurinn var kvikur af
fólki, sem bar og dró hermönn-
um Víetminh vistir og skotfæri.
Megináhlaup Víetminh á herstöð-
ina í Dienbienphu hófst í marz
1954, og stóð úrslitaorrustan sam-
fleytt i 55 daga. Lyktaði henni
með fullum sigri Víetminh, þrátt
fyrir gífurlega tæknilega ^fir-
burði Frakka.
Friður saminn í Genf
Þessir viðburðir ollu stjórnar-
skiptum í Frakklandi, rétt einu
sinni. Nýi forsætisráðherrann,
Pierre Mendés-France úr flokki
róttækra, hét því að koma á friði
í Víetnam innan mánaðar frá því,
að stjórn hans tók við taumun-
um. Við þetta stóð Mendés-
France. Samningar voru undir-
ritaðir á ráðstefnu 9 ríkja í Genf
aðfaranótt 21. júlí 1954. Með
samningunum var Víetnam skipt
í tvennt til bráðabirgða, og fylgdi
markalínan Ben Hoi-fljóti, sem er
við 17. breiddarbaug. Herir Víet-
&    1. apríl 1967
ALÞYÐUBLAÐIÐ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16