DAGUR Miðvikudaginn 5. janúar 1955 DAGUR Ritstjóri: HAUKUR SNORRASON. Afgreiðsla, auglýsingar, innheimta: Erlingur Davíðsson. Skrifstofa í Hafnarstræti 88. — Sími 1166. Árgangurinn kostar kr. 60.00. — Gjalddagi er 1. júlí. Prentverk Odds Björnssonar h.f. Áð áramófum ÞEGAR MENN aðgæta „árs- reikninginn sinn, afföll gerð og hagræðin í vonum" eins og Klettafjallaskáldið, verður niður- staðan að árið, sem nú er liðið, hafi verið gott ár fyrir þessa 'þjóð. Framfarir voru miklar, Á árinu 1954 skilaði vel áfram á mörgum sviðum. Á því ári upp- hófst að marki hin nýja raf- magnsöld hér á landi, og eru þó meiri tíðindi á því sviði framund- an. í húsabyggingum, ræktun landsins og ýmiss konar mann- virkjagerð voru miklar athafnir.. Þjóðin lifði þetta ár allt stór- áfallalaust og veitti sér ýmis þæg- indi, sem áður voru aðeins fróð- leikur á bókum. Tíðarfar var um hríð erfitt um nokkurn hluta landsins, en nú er sú tíð liðin að slíkt segi eftir í lífi fólks um langa framtíð. Ný tækni og betri aðstaða hafa fært bændum lands- ins tækifæri til þess að sigrast á erfiðleikum, sem fyrir nokkrum áratugum hefðu orðið mörgum sveitum fjötur um fót. Það sann- aðist líka á árinu, að tilfoúnir erf- iðleikar eins og þeir, sem Bretar hugðuSt héhgja um háls okkar með löhdunárbanni síftu, koma ókkur ekki á kné Nú sjá það fléíri eft fyrr, að þótt bfezki ís- fiskrrnarkáðurinn sé lokaðúr, er ekki að þvi'eintóm eftirs.iá fyrir okkur. Aðgerðir Breta hafa eflt hér fiskiðnað og hraðað þeirri þróun, að /fiskurinn verði full- unninn hér' heima áður en hann er seldur ur landi. Mikil verð- mæti hafa flutzt inn í landið fyrir bessa bróuii á síðustu árum, og þótt löndunarbanni Breta væri aflétt á morgun, mundi fisksala til foeirra aldrei aftur verða með sama sniði og áður var. ÞANNIG MÆTTI lengi telja það, sem til framfara hefur horft á árinu og þjóðin getur kvatt það með þakklátum huga. Hún hefur notið friðar og farsældar og feng- ið óáreitt að starfa að uppbygg- ingu landsins, sem er líka ærið verkefni fyrir öll landsins börn. Og þó eru vindaský á lofti og útlit nú engan veginn öruggt til sóknar á nýju ári. Um það hefur for- ustumönnum stjórnmálaflokk- anna, sem nú hafa ávarpað þjóð- ina, komið furðanlega vel saman. UM SUMAR þær ræður og áhrif þeirra má segja: „Mammon leggst nú þungt á þý og herra". Það er peningaausturinn úr vasa ein- staklinga, stofnana og opínberra aðila, sem áhyggjum veldur. Um það eru notuð lærð orð eins og „þennsla í efnahagskerfinu" og „spenna" á pcningamarkaðinum. í stuttu máli sagt: veðurspáin er, að þjóðin megi búast við rysjóttu tíðarfari og megi gá vel að öllum seglabúnaði áður en lagt er úr höfn á nýju ári. Það eru óveður- ský nýrrar verðbólgu, sem skotið hafa upp kollinum við sjóndeild- arhring. Mikil fjárfesting á liðnu ári hefur reynt á þolrif efnahags- kerfisins. — Mönnum gleymist stundum í kappsfullri sókn að auknum framförum í atvinnulífi, að undirstaða efnahagslegs heil- brigðist er traustur gjaldmiðill, jafnvægi í efnahagslífinu, at- vinnuvegir sem standa á eigin fótum og frjáls gjaldeyrisvið- skipti. En seinfarið verður að þessum áfanga ef ný dýrtíðaralda skellur yfir þjóðfélagið af því að menn hafa ekki kunnað sér hóf í kappsfullri baráttu um þau ver- aldargæði, sem þjóðfélagið getur mest veitt þegnunum. ÞAÐ ER ÞVÍ rík ástæða til þess að taka þessi atriði öll með þegar ársreikningurinn er að- gættur og hlýða með athygli á varnaðarorð stjórnmálaforingja og hagfræðinga. En um leið og landsmenn gera það, mættu hinir vísu landsfeður líka koma til móts við þá, og minnast þess í sínum útreikningurn, að „of- þennslan" og „spennan", sem þeir tala um kemur því fólki undar- lega fyrir sjónir, sem býr við kyrrstöðu í atvinnumálum, fólks- flótta úr byggðunum og skort á fjármagni til að hamla gegn að- dráttarafli lífskjaranna í Gósen Engin óhæfileg fjárfesting úti um landsbyggðina hefur ógnað efna- hagskerfi þjóðarinnar. Þau tíð- indi hafa öll gerzt í Faxaflóa- byggðum. Þar berjast þing og bankavald við draug, sem þau máttarvöld hafa e. t. v. litið á öðru tilveruskeiði, þegar valda- tíð núverandi ríkisstjórnar var aðeins órættur draumur. Tíminn flytur verk okkar öll með sér á straumfaldi sínum, og gamlar syndir fljóta þar ofan á sem ann- að brak. En víst eru það þó merki um nýjan skilning á vandamálun- um, að á sama tíma sem lands- stjórnin hvetur til aðgæzlu í fjár- festingu skuli hún beita sér fyrir að veita nokkru fjármagni til landsbyggðarinnar umfram það, sem áður hefur tíðkast. Enda er í slíkum ráðstöfunum fólgin ein varnaraðgerðin í vaxandi sjúk- leikaeinkennum þjóðfélags- ástandsins. Þótt ýmsum þyki því ógnarleg vindaský á lofti nú um áramótin, má líka sjá nýiárs- sól á fjallatindum. Vonandi fer aldrei svo, að ský dragi fyrir hana til lengdar. GLEÐILEGT ÁR! m' ú I :¦ 1 WM ¦'¦ wmm Ungir dagar hins nýja árs. FALLEGA HElLSÁÐI nýja árið. Þeir, sem voru á ferli á nýjársdagsmorgun, munu lengi minnast þess dýrðlega dags. Siinnan andvari blés um vanga, blár himinn hvelfdist yfir siiæ- björtu landi, en gulllituð sky fóru hraðbyri um austurldft. Tindúr Kaldbaks var logagylltur í rnbrg- 'uhsólinni, éh löftið tæri og foréíht eihs og fjallalind. Þetta vár sa'hn- kálláður , ;'"'' hýjarsdágsm'óirglin, hreinn'og he'iður rheð sákleysi0óg fegurð í augum eins og lítið barn. Og síðárt hafa allir dagar þessa nýja árs vé'rið ungir. Hér hafa blásið hlývindar, óg nú er snjór- inn horfinn af láglendi og langt upp í fjallshlíðar. „Óstundvísi árstíðanna" fylgir okkar fagra landi enn sem fyrr. Hér er nú annað hvort síðsumar og haust seint á ferð, eða vor á undan al- manakinu, og er það mun betra en þegar veturinn teygir sig fram á sumar, eins og stundum er. Það er því bjart yfir nýja árinu úti í náttúrunnar ríki, þótt svo héíti, að skammdegi ráði hér ríkjum. Og hiikið fagnaðaréfni má það vera þeim, sem hlýddu a boðskap forsætisráðherráns á gamlárs- kvöld. Þeimmuh ekki veita af einhverri sólarsýn eftir þann lestiir. SólarlitHr dagar framundan? EN NÚ FARA sólarli'tlir dagar í hönd að hans sögn, og var sú veðurspá harla nýstárleg af hans munni. Það er eyðslan og kröf- urnar, sem nú draga ský fyrir sjón þessa ráðherra, og hefur þó stundum verið meira skýjafar þegar hann hef ur setið undir stýri á þjóðarskútunni, og þá farið léttan um þá sjóa, sem honum virðast nú rísa reiðir á bæði borð. „Gamall þulur hjá Græði sat". Sumir gerazt spakir þá aldur færist yfir þá. Stormspá Landsbankans'. HÉR SKAL ENGIN tilraun gerð Mendés-France sigraði í þinginu en riðar samt til falls til þess að gera lítið úr aðvörun- um ráðherrans. Þær eiga vafa- laust rétt á sér. Raunar hafði Landsbanki íslands þegar birt hina 'fyrstu stormspá, er Fjár- málatíðindi hans upplýstu að sparifjái-söfnurt landsmartna væri nær því engin á ftýliðnu firi. Eft' þau vindaský eru ekki kórríih á: himinn stjórnmá'la- og efnahags- lífs aðóvörum. Þótt framfárirhar hafi verið miklar, er síglingift; eitthvað varasöm, þegar frám- leiðsluatvinnuvegirnir eru styrk'- þegar um borð. Og líklega ætlar það bjargráð, að stórauka eyðslu landsmanna með bílakaupum til að hressa upp á afkomu togaraút- gerðarinnar, að reynast eins og til var stofnað, tveggja handa járn. Það hefði því verið hollt stjórnmálamönnum, ekki síður en öðrum, að lauga sál sína í tærri lind heiðríkjunnar á nýjársdags- morgni. Margir gera þá heit- strengingu um betra líferni. En fregnir að sunnan herma, að þar hafi lítið sést til sólar um ára- mótin. Suðvestanrosinn lamdi þar fjörur á nýjársnótt. Dauft þykir þeim, er heima sitja. / ÞEGAR jólaskreytingar verða niður teknar á morgun, dofnar ljósadýrð í heimilum og á götum. Þykir okkur þá tómlegt fyrst í stað. Tómlegra þykir þó þeim hér í nágrannaþorpum og kaupstöð- um, sem eftir sitja, er hundruð manna á bezta aldri hverfa suður í atvinnuleit. Fólksflutningar þessir hafa aldrei verið stórfelld- ari en nú. Það er ískyggilegt vegna þess að það bendir til minnkandi athafna heima fyrir og minnir á að tækifærunum þar fækkar. Þetta er líka aðvörun um áramót. — Það er ekki nýtt að menn haldi héðan suður og vest- ur í ver. En nú lokkar þar fleira en áður til þess að menn ílendizt og setjist þar að. Þannig eru nú fleiri öfl að verki en nokkru sinni áður. . , , STÆRSTU TÍÐINDIN d vett- vangi alþjóðamála um áramótin er afgreiðsla íulltrúadeildar franska þingsins í Parísarsamningunum. En deildin samþykkti samningana — og einnig takmarkaða hervæðingu Vestur-Þýzkalands — 30. desember með 287 atkv. gegn 260. Voru úrslit- in mikill sigur fyrir Mendcs-France forsætisráðherra því að deildin hafði fellt endurhervæðingarákvæð- ið á aðfangadag jóla og gerði stjórn- in þá staðfestingu samninganna allra að traustsyfirlýsingu, og þar hélt Mendcs sem sagt velli. Mcð þessari aigreiðslu lauk taugastríði stjórnmálamaniia á Vesturlöndum vegna Parísarsainninganna, og nið- ur féll þá.um sinn hin ofsalega áróðurssókn kommúnista gcgn mál- inu. Virðast menn hafa fagnað nýja árinu bæði vestan tjalds og austan í sæmilega friðsamlegu andrúms- loftí. En (híst er, hve kyrrðin ríkir lengi, a. m. k. í Frakklandi. ÞÆR FREGNIR bcrast nú frá París, að þrátt fyrir sigurinn á síðustu dögum ársins riði stjórn Mendés-France til falls. Eru uppi spár um Qjótlega stjiJrnarkreppu í Frakklandi og þær skýringar, að andstæðingar forsætisráðherrans hafi af ásettu ráði haldið lífinu í stjórninni fram yfir staðlestingu Párísarsámníngánna tíl'þess eins að ná betur til hennar á eftir. En sú er skpðun ýiiiissa áhorfenda í París, að tilgangur sumra andstæðinga Mendés-France með því að fram- léngja Kfdaga stjiirnarinnar yfir áramótin, hafi ver'ið sá helztur, að tengja nafn forsætisráðherrans sem tryggilegast við þá ráðstöfun, sem hlýtur - að valda- -áframhaldandi deilum "i Frafcklartdi;'þar sem eir eíidurhetvæðing l^óðyerja, og nota pær- óvinsældir" síSan->til að gera hann „óskaðlegan" í stjórnmálum framtíðarinnar. En forsprakkar í þéssuni leik erii'' t'aldir ýmsir for- ustumenn kaþóíska miðflokksins, nieð Georges Bidault fyrrverandi ráðherra í íararbroddi. En kalt mjög hefur verið í milli Bidaults og Mendés-France síðan sá síðar- nefndi steypti BidauJt af valdastóli á miðri Genfarráðstefnunni og tók sjálíur öll völd í sínar hendur og leysti málin. Þá erfir Bidault það og við Mendés-France, að hann hafi ekki gengið skelegglega fram til að bjarga Evrópuhernum í franska þinginu Iléldur horft aðgerðarlaus á þingheim fella aðikl Frakklands að honurn og eyða þannig rnálinu í heikl. F.n inn í þessi mál fléltast svo afbrýiöi stjórnmálamanna við Mendés, sem heíur á ýman hátt verið scrstakur skörungur síðan hartn t<)k við stjórnartaumunum, flokkadrættir og neðanjarðarstarf- semi. Er þessi mynd, og aðför að forsætisráðherranum og stjórn hans, ófögur lýsing á stjórnmálaástand- inu í Frakklandi og þeim jarðvegi, scm fjöldi flokka og miklir flokka- drættir skapa í lýðræðisþjóðfélagi. MENDES-FRANCE hefur í stjórnartið sinni einkum stuðst við vinstri flokkana á þingi, cn haft hægri menn heldur í andófi, ]jótt hægt hali farið. En vinstri menn eru minnihluti franska þíngsins. Hxgri menn hyggjast nú ekki leng- ur horfa aðgerðarlaust á vinstri sinnaða efnaliagssfernú Mcndés- France, heldur Íáta'til'skarár skríðá gegn honurh iijnan tí<W. I.íklegasti eftirmaður hans, ér "tálmn Pináy fyrrv. forsætisraðherra'"Fári ' sv'o', heiur hinn nýi tími í fróns'kum stjiirnmálum, er upþ.hoifst með Mendés, reynzt 's'fc'animvrnnur. Gamla tíðin, 'óbreytt' frá stríðslok- um, heldur innreið:!siria a n'ý.írú það engan vegiivgléðitrðindi-'fvrir lýðræðissinna'Ö^; "lréli%uriiiendur a Vesturlöndurri,"'þvír'fáS"iindir há'rid- leiðslu hinna „æfð\i"'síj<»rnrnála- manna" gamla tímans, þróaðist kominúnisminníínfæW^.ýtlCí Etakk- landi. '-.'."¦., Fimmfi árgangur Vasahandbókar bænda komút fyrir áramótin Eldri árgangar . Hér kom út fyrir áramótin 5. árg. vasahandbókar bænda, er Búnaðárfélag fslands gefur út, en ritstjóri hefur verið frá upphafi Ólafur Jónsson, ráðunautur. Þetta er sérstæð bók, gefin út í handhægu broti, prentuð með smáu letri á þunnan papþír og rúmast þvi í henni mikið efni. Er og þarna að finna í samanþjöppuðu formi margs konar fróðleik um landbún- að, leiðbeiningar, töflur og skýring- ar, og annað, er framsækinn og fróðleiksfús bóncli vill gjarnan geta haft á hraðbergi, almanak, minnis- blöð o. s. l'rv. Síðasta bókin er 320 bls., en samt eigi stærri en svo, að hún rúmast í vasa. Er nú unnið að því að senda bókina BúnaðarKIög- um, sem annast dreifingu hennar, en allir árgangar hafa selzt upp, og mun enn svo fara, því að bókin d að fagna vaxandi vinsældum. I þessari bók er dregið saman ýmislegt efni, er áður hefur birzt, einkum í 1. árg., auk þess sem hér er margt nýtt. Segir í formála að þessi útgáfa sc f jölbreyttari en fyrri árg. Fylgir mi skrá um efni fyrri árg. til hagræðis, ef menn óska að lletta upp í þeim. allir uppsi ildir Bókin er prentuð í Prentverki Odds Björnsson sem fyrri árg. og er frágangur allur vandaður. r Fjöldi Olafsfirð- inga farinn suður Á annað hundrað manns úr Ólafsfirði leitar atvinnu fyrir sunnan nú upp úr áramótum. Eru menn ýmist farnir eða á förum, Eru þetta áhafnir 4 eða 5 báta sem gerðir verða út syðra, fólk( sem starfar á hraðfrystihúsum og fiskiðjuverum. eða við önnur störf við Faxaflóa eða í Vestmanna- eyjum. Hafa aldrei jafnmargir horfið burt í atvinnuleit og nú og eru aílh' þessir miklu flutningar suður hvaðanæfa hér um byggðir ískyggilegt fyrirbæri, en eðlilegt, að menn leiti úr atvinnuleysi í uppgripin við Faxaflóa.
Beinir tenglar
