Miðvikudaginn 5. janúar 1955 DAGUR Sjónleikurinn „Þrír skálkar" sýnd- ur í Dalvík um háfíðirnar Merkileg leiklistarsaga hefur gerzt í Svarfaðar- dal á síðustu áratugum Leikfélag Dalvíkur (stofnað 1944; núverandi formaður Frið- steinn Bergsson) sýnir um þessar mundir sjónleikinn: „Þrír skálk- ar" eftir Carl Gandrup. Leikur- inn er bæði vel sóttur og vel leik- inn. Sjaldgæf t mun vera, að öll hlutverk sjónleiks séu álíka vel eða jafnvel leikin, en það hyggja menn sé að þessu sinni. Hér verð- ur því ekki dæmt um frammi- stöðu hvers leikara um sig. en heildardómurinn verður, að leik- urinn sé prýðilega leikinn. — Leikstjóri er hinn kunni leikari og málari Steingrímur Þorstcins- son á Dalvík, sem einnig leikur eitt aðalhlutverkið og málar þar að auki öll leiktjöldin, sem bæði eru mjög fögur og vel gjörð. Steingrímur Þorsteinsson og leiklistin. Þáttur Steingríms Þorsteins- sonar í leiklistarlífi Dalvíkínga er eftirtektarverður. Eigi verður betur vitað en að hann hafi málað öll leiktjöld, sem notuð hafa verið á Dalvík. óslitið að mestu, síðan 1931 og leikið þar að auki í flest- um þeim leikritum, er þar hafa verið sýnd^ Leikstjóri hefur hann og lengi yerið. — Fyrsta hlutverk þans. mun hafa verið stúdent Ei- bekk í „Ævintýri á gönguför". en jekki er vitað meq fullri vissu, með hve .mörg hlutverk Stein- grímur hefur farið. Sjáifsagt hef- ur hann leikið í einum 30—40 feikritum „.aUs,.,, ,-^. Dalvíkingar fitandaí.stócri þakklætisskuld við .Steingrím. Þorsteirisson, og ættu ^þeir^að n{iinnas,t.Í)ess við haftn á einhvfirn.háf,t:., „ ' , 40 ár að tjaldabaki. Við annan mann standa leik- Tistiri óg Dalvíkingár éirinig í þakklætisskuld. Það er Sigurður kaupm. Jórisson þar. Hann hefur séð um gerfi og málningu leik- endanna í full 40 ár samfleytt. — Mjög oftast hefur hann búið gerf- in aleinn til, og jafnan tekizt hið bezta. Leikfróður maður, sem séð hafði leik á Dalvík, bar orð á við þann, er þetta ritar, hve smekk- leg og vel gjörð gerfi leikendanna hefðu verið. Starf Sigurðar hefur verið mikið og er enn, og því fremur ber að þakka það og meta, sem það hefur litlu sem engu goldið verið. Hlutverk í „Skálkunum". Hlutverkáskrá í sjónleiknum „Þrír skálkar" er þessi: Kurt, söngvari: Hjálmar Júlíus- son. Bertel, umferðasali: Marinó Þorsteinsson. Diðrik, skottulækn- ir: Vilhelm Þórarinsson, ÓIi grái, malari í Tibirki: Steingrímur Þorsteinsson. Metta, dóttir hans: Kristín Jónsdóttir. Nuri, spákerl- ing: Kristín Stefánsdóttir. Mort- en Teippemp: Sigtýr Sigurðsson. Sivert Grum, fógeti í Sæborg: Anton Guðlaugsson. Meistari Jochum, böðull í Sæborg: Frið- jón Kristinsson. Laust Boel, lær- lingur hans: . Arnar Sigtýsson. Malla Skrepp, eldabuska malar- ans: Albína Bergsdóttir Sr. Kaspar Twist, sóknarpr. í Sæ- borg: Friðsteinn Bergsson. Leiklistasaga Svarfdæla. Leiklistin hefur lengi verið í miklum metum í Svarfaðardal. Fyrsti sjónleikurinn, er hér var sýndur, mun hafa verið „Mis- skilningurinn" éftir Kristján Jónsson Fjallaskáld. Á undan var sýndur „forleikur" eftir séra Tómas Hallgrímsson á Völlum. Leikurinn var sýndur árið 1895 í þinghúsi hreppsins, sem þá var frammi á svokölluðum Tungum. Með aðalhlutverkið fór Gísli Jónsson á Hofi.*) Um leiksýning- ar næstu árin á eftir er ekki full- kunnugt. Sennilegt er þó, að suma næstu veturna þar á eftir hafi leikir verið sýndir. Þannig var „Jólaleyfið" eftir séra V. Briem sýnt 1901 á Dalvík, sennilega í skúr gamla Pöntunarfélagsins. Með hlutverk fóru þar m. a.: Þorsteinn Jónsson, póstafgreiðslu maður, Ingibjörg Baldvinsdóttir, síðar kona hans, María Eðvalds- dóttir, móðir Steingríms Þor- steinssonar, Hallgrúnur Gíslason á Bjarnastöðum o. fl. Aðeins tVeir leikendanna eru á lífi, þeir Þor- steinn og Hallgrímur. Annað hef- ur ekki tekizt að grafa upp um leiklistarlíf á þessum árum í svipinn. — Með stofnun ung- mennafélaganna er sem íærist nýtt líf í leiklistina, sérstaklega á Dalvík. Frá og með 1911 hefur jafnan verið leikið á hverju ári á Dalvík og oft einnig í sveitinni. Ungmennafélögin hafa oftast gengizt fyrir leiksýningunum. U. M. F. Svarfdæla hefur þennig haft forgöngu um leiksýningar á Dalvík meira en 30 ár. — Leik- kraftar hafa verið og eru góðir á Dalvík og í sveitinni, en húsrúm af skornum skammti og ekki svo hentugt sem skyldi En vonnndi verður reynt að bæta úr því, er tímar líða. — Það er menningar- auki að góðum sjónleikjum, eins og oft hafa verið sýndir hér. V. Sn. *) Tveir leikendanna eru enn á lífi, þeir Gísli á Hofi og Angantýr Arngrímsson á Þingeyri vestra. „Salka Valka" er hrífandi kvikmynd - en samt f ramandi í augurn íslendinga Barnaieikrilifi „Hans og Gréta" - sýningar 1. Á. um jólin Leikfélag Akureyrar hefur nú h'aft nokkrar sýnkigar á barna- leikritinu „Hans og Grétu" við ágætar viðtökur Ungu kynslóðar- innar og góða skemmtun þeirra, sem eldri eru. Sýning barnaleik- ritsins er önnur nýjungin, sem félagið býður upp á á þessu leik- ári, en hin fyrri yar óperettusýn- ingin. En hvort tveggja ánægjulegur vottur um áhuga óg starf; þeirra einn ferlegar ræna karlsauðinn Tobías heyrninni, því að heyrn- ardeyfunni fylgir hávaði, sem stundum er ofraun litlum kollum. Sjóndepra hefði verið friðsam- legri hefndarráðstöfun. En þótt þannig megi tína til eitthvað, sem skipt getur skoðun- um um leikinn, er hann eigi að síður ósvikin ánægjustund fyrir börn, sem eru orðin það stálpuð, að þau þurfa ekki að hanga í pilsfaldi mömmu til þess að hafa Leiðrétting Úr grein minni: „Rabbað við Harald í Ytra-Garðshorni" í jóla- bók „Dags" 1954 hafa til mikils baga fallíð niður nokkur orS, þar sem grein er gjörð fyrir fóðurætt Haralds. Ættfærslan er að réttu lagi þannig: Faðir Haralds var: Stefán Hansson Baldvinssonar prests á Upsum Þorsteinssonar prests í Stærra-Árskógi Hall- grímss — prests á Grenjaðarstað Eldjárnssonar. — Þessi leiða villa leiðréttist hérmeð. — Góðfúsir lesendur eru beðnir að minnast þess. — V. Sn. - Ekki hafa meiri tíðindi gerzt í kvikmyndahúsum , bæjárins, , um langan alclur en ¦ er - ljósin voru slökkt í Nýja-Bíói.í-nýjársdags- kvöld og Salka.VaIka.gekk fram á léreftið. ¦ ¦¦• -. ¦¦¦ ¦<... ¦ - Húsið var- þettskipað óg n/únui allir hafa beðið myndarinnar" með eftirvæntingu. Kvikmyndatakan í fyrra var þjóðfræg, en söguna þekkja flestir íslendingar Hún hefur verið umdeild feins og flest, er frá Halldóri Láxness.kemur. En mikill skáldskapur er sagan og meistaralega eru . dregnar per- sónur og upplýst sögusvið. Veg og vanda af kvikmynda- tökunni hafði Nordisk Tonefilm, en leikstjóri var Atne Mattsson, kunnur kvikmyndaleikstjóri í Svíþjóð. — Kvikmyndahandritið gerði Rune Lindström. Meðal leikara eru ýmsir kunnir kvik- myndaleikarar í Syíþjóð., Myndin vekur bæði vonbrigði og gleði. Leikendur gera hlut- verkum sínum góð skil, sumir eru eftirminnilegir og verða stór- ir af leik sínum. Baksvið mjnd- arinnar, sem gert er hér heima, — hraunin á Beykjanesi og fjaran og fjöllin, — er hrífandi og fellur vel að efninu. Örlög persónanna eru í sannleika mikil, þótt þeim sé ekki haldið á lofti með tilbún- um atburðum. Áhrif myndarinn- ar eru líka sterk. Manni virðist þó gildi hennar fyrst og frcmst bundið persónunum og sögu þeirra, en ekki þessari þjóð sér- staklega eða landinu; þau áhrif fylgja með seinni skipunum. — Margt er þó framandi fyrir ís- lenzk augu í myndinni. íslend- ingar vaða ekki á bússum í gegn- um allt sitt lífsstríð, og meiri lífsgleði eiga þeir í örðugri bar- áttu en myndin lýsir. Blær mynd- arinnar er því þungur; hún verð- ur sums staðar of langdregin og er helzt til löng í heild. Leik- stjórinn hefur lagt megináherzlu á persónusöguna. — Ástarsorgir Sigurlinu og Sölku Völku þoka þjóðféiagsátökunum af léreftinu. Myndin verður fyrir það að npkkru leyti laus úr tengslum við skáldsöguna. Það mun þykja megin ókostur hennar í augum ýmsra Islendinga, en vafasamt er þó, hvort myndin tapar nokkru sem listaverk á því. —o— Eftirminnilegastur er leikur Sölku Völku sem barns. Birgitte Pettersson er í hlutverkinu og mun seint gleymast Gunnel Bro- ström leikur Sölku sem fulltíða stúlku og er stór persóna og hug- stæð, en vandfundin mundi slík Salka í íslenzku fiskiþorpi. En það er aukaatriði. Folke Sund- quist leikur Amald og hefur fengið skammir í Svíþjóð, en erf- itt er að sjá að þær séu verð- skuldaðar. Aftur á móti er Stein- þór minni karl en vert væri. Hann leikur Erik Strandmark. Sigurlína sú, er Margarete Krook sýnir, verður ógleymanleg Boge- sen kemur hér lítt við sögu, nema í orði kveðnu, og svo er um fleiri persónur skáldsögunnar. Þeim bregður fyrir á baksviði, en Salka fyllir framsviðið, í fangi íslenzkr- ar náttúru, og þá er myndin bezt. —o— Hvort sem möhnum líkar betur eða verr við mynd og sögu, ættu íslendingar að sjá Sölku Völku. Myndin er spegill með mikillil náttúru. Þar er túlkun útlendinga á stóru, íslenzku skáldverki, og um leið á sögu okkar og lífsstríði í nýlegri fortíð. Þeim, sem skyn eiga í kollinum, getzt ekki ævin- lega að því er þeir sjá í spegli, en lærdómur er það, og segir margt, ef lengi er horft. áhugamanna, sem allt leikstarfið hér hvílir á, nú sem ævinlega áður. Leikritið er gert upp úr sam- nefpdu ævjntýri^ úr syrpu Grimins-bræðra, og er efnið al- kunnugt. Þýzkur leikhússma.ður, Willy Kriiger að nafni, gerði æy- intýraleikinn ,en þýðingin er eftir Halldór. G. Ólafsson. Leikritið koni fyrst á fjalirnar hér á landi í Hafnarfirði í fyrra, og nýtur leik- félagið hér góðs af þeim undir- búningi, m. a. eru leiktjöld eftir hinn ágæta leiktjaldamálara Lot- har Grund. Sigurður Kristjánsson er leikstjóri, og setur nú í fyrsta sinn upp leik hér á Akureyri, en hefur áður verið leikstjóri hjá Leikfélagi Húsavíkur. Eyfirðing- um er hann að góðu kunnur sem leikari í mörgum sjónleikjum hjá félaginu hér. Þessi sýning ber þess vott, að Sigurður hefur lagt alúð við að gera hana sem bezt úr garði og hefur vel tekizt eftir því sem aðstaða hér og efni leyfa. Helzt mun mega finna bað að svipmóti leiksins, að það sé of gróft, en þar er ekki ,um að sakast við leikstjórann, Sagan sjálf, sem önnur Grimms-ævintýri, er til orðin í tíðaranda, sem hér er framandi. Norn, sem fitar barn sér til munngætis, er allt annars eðlis eri tröllkonan, sem rændi Búkollu eða galdranornin, sem brá svanshaminum yfir kóngs- soninn í sögunni um Dimmaiimm. í barnasögum frá meginlandinu er stundum meiri grimmd og ofsi, en við höfum á okkar barnaæv- intýrum. Og þótt börnin skemmtu sér vel og tækju þátt í leiknum af lífi og sál, blandaðist hræðslu- grátur við hlátur. Höfundur leiksins hefur bætt persónum inn í ævintýrið til þess að gera það fiölbreytilegra. Tekst honum vel er hann sendir bangsa fram á sviðið, því að hann er ágætispersóna í ævintýraleik;.en lakar, er hann lætur skógaranda hemil á hugrekkinu. Og.leikend- ur fara vel og skemmtilega með hlutverk sín. Sérstaklega eru þau Hans og Gréta vel gerð 'af þeim Bergþóru Gústafsdóttur og Arn- ari Jónssyni, svo og 'nornin, sem frú Jónína Þorsteinsdottir leikur. Er nornin skemmtilég fremur en ógnarleg og hæfir það líka bezt áhorfendum. Skógárandi, er Guðmundur Gunnarsson töfrar fram, er aftur á móti helzt til stórkarlalegur í sniðum. Sópa- smiðinn leikur Jón Ingimarsson skringilega, en stjúpmóðirin er festulega sýnd af frú Ingibjörgu Rist. Jón Kristinsson er í bjarn- arhaminum og skemmtir börnun- um með kátlegum hreyfingum og hnyttnum tilsvórum, en Sigurður Krist jánsson leikur maurapúkann Tibías af góðum tilburðum. Dans skógardísanna, Margrétar Guð- mundsdóttur og Helgu Haralds- dóttur, hefði mátt vera fjörlegri. Frú Soffia Guðmundsdóttir og Ivan Knudsen léku undir söng og leik. Hér er enginn stórviðburður í leikhúslífi bæjarins, en góð ný- breytni, sem vonandi verður c-kki látin niður falla heldur endur- vakin um næstu jól. 19 ára afmæli Á laugardaginn kemur verður minnzt 10 ára afmælis Ólafsfjarð- arkaupstaðar í almennu sam- kvæmi sem bæjarstjórnin gengst fyrir og taka þátt í því allir Ól- afsfirðingar, sem þess óska. Þá verður og minnzt, við sama tæki- færi, 60 ára afmælis skólahalds í Ólafsfirði. Verður þá m. a. af- hjúpuð brjóstmynd af Grími Grímssyni skólastjóra, sem lézt á sl. ari.
Beinir tenglar
