Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagur

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagur

						r           • •

r         r

MINNINGARRÆDA I MODRUDALSKIRKJU 22. AGUST SL.

JÓN í

ÐRUDAL

- fæddur 22. febríiar 1880 - dáinn 15. ágúst 1971

FRIÐUR Guðs og Fjallanna sé

með yðiir.

' ' Vér biðjum hann, sem vakír

íhér yfir víðri sjóndeildinni og

lítur yfir naannaferð um slétt-

una miklu norðan jöklanna, að

jhann geri leið vora í dag greiða,

•er vér veitum hinztu þjónustu

jarðneskrar veru honum, sem

'bar konungsljóma í öræfabyggð

<og var síðasti goðinn á þessum

gamla hefðarstað í veru þeirrar

sögu, sem í dag á hin örlagaróku

þáttaskil. Vér biðjum þig, and-

inn heilagi, sem mótaði fegurð-

jna á Fjöllunum í órafirrð tím-

ans og verki náttúrulögmálanna

ár frá ári, meðan ekki linnti

sumar og vetur, sólarylur og

írostnar hríðar, að andi sköp-

'unar þinnar svífi enn yfir

Möðrudal þenna tímadag, þeg-

ar saga Jóns Aðalsteins er

skráð þöglu letri langra stunda

á staðnum, sem hann elskaði.

Kyrrðin og víddin vita bar alla

grein hugsunar og veru manns-

ins undir augliti Guðs. Vér för-

um þar um eins og börn, sem

3ítið sjáum aftur og ekki fram,

en biðjum að friðarins blessun

hefji sálu hans í himininn, hátt

yfir stund og stað, undir víð-

feðmi hins andlega máttar eilífð

arinnar. — Drottinn Guð, þú,

sem yfir oss vakir, vakir líka

dauðans nótt að degi. Iiát þitt

eilífa ljós lýsa það svið, eins og

sól í fullu suðri yfir Möðrudal,

'þegar bjartast var og dýrstur

dagur eftir næturlangan morg-

unn. Gef oss slíka sýn, er vér

í'ylgjum honum í þakkarfullum

'huga af þessari veru bundins

ííma vors háða, mannlega vilja.

— Lýs, þú Guð, í sálir vorar,

'Áíis og liðinna, á jörðu og himni.

„Drottinri, þú hefur verið oss

aihvarf frá kyni til kyns. Áður en

jjöllin faddust og jörðin e'g heim-

'urinn úrSu til, frtí eilifð til eilifð-

'ar ert þú, ó Guð. Þi'i iceixir mann-

énn hve.rfa aflur lil duflsins, og

'segir: Komið aflur, þér mannanna

hörn. Því að þúsund úr eru sem

¦dagurinn i gar þegar hann er lið-

.inn, eins og nœtiirvaka. Þeir

¦sofna, sem að morgni voru snn

gróandi gios; að morgni blómgast

hað og gra'r, að kvöldi fölnar það

og visnar. — Allir dagar vorir

Jiverfa i mtclti þiniim og rír vor

liða se.m andvarþ. — Þeir fara i

skyndi og vér fíjúgum hurt. Kenn

oss að telja daga vora, að vér meg-

Úm öðlasl viturt hjarla."

í sálmasafni Davíðs eru þessi

orð kölluð „bæn guðsmannsins

Móse." Hvað, sem um uppruna

jþeirra er í sögu mannsandans og

aldur þeirra um þúsund ár,

megum vér þekkja nútíð í vizku

göfugrar hugsunar þeirra og

:finna þessari stundu lifandi stað

í sígildu máli þeirrar leitar milli

Jipphafs og endaloka kynslóð-

anna, sem hér er fáguð í ljóði

jhinnar svipmiklu forntungu

Hebrea.

í dýrð sköpunarinnar, sem

umlykur hina miklu hásléttu í

Möðrudal fagurgerðum hring í

litauðgandi fjarska við næsta

mennskan svip Herðubreiðar og

helgimyndir Þríhyrninga suður

í Landi og í norðvestri, fá þau

djúpdökkvan blæ, eins og eftir

morgunregnið, sem vér þráðum

í dag, fjöllin öll og skýrast fram

úr f jarlægðinni, við þessa hugs-

un um skaparann himins og

jarðar, sem hefur verið mönn-

unum athvarf frá kyni til kyns,

og var hinn mikli, eilífi andi,

áður en fjöllin fæddust við átök

elds og ísa, sem eru andi hans

og verk handa hans frá eilífð til

eilífðar. Og við þessa voldugu

gerð að uppbygging hins eyð-

andi máttar hins heita og kalda,

ógnandi hverfingar og kyrra

skeiða, á maðurinn ferð milli

fæðingar og dauða, meðan andi

hans lifir jörðina í athvarfi

Guðs, undir stjörnum og sól í

viðáttunni við fjöllin, sem fædd

ust endur fyrir löngu í víðátt-

unni á jörðu til að birta manns-

sálinni fegurðina í því verki,

sem Guð gerir frá upphafi til

enda.

Svo lætur hann manninn

hverfa aftur til duftsins í augliti

fjallanna, sem ávallt biðu, unz

birtir yfir. Og þegar bjarminn

roðar tind í guðvefsklæði himín

geisla, kallar Drottinn til sín

alla, sem hverfa jarðneskri kyn-

slóð og segir: Komið aftur, þér

mannanna börn. — Því að þús-

und ár eru í augum hans, sem

dagurinn í gær, þegar hann er

liðinn — eins og næturvaka. Þá

horfa alskyggn augun í dýrðina

og sjá, er jarðnesk böndin leyst-

ust og brotið, sem var lifað

þetta ævibil í frummóti eilífðar

einstaklingsins, var eins og and

vökustund einnar nætur. Og ár-

dagurinn, er sálin skynjar í

morgunbirtu dauðans, lýsir í

víðerni hins nýja að hæstum

degi, sem aldrei fyrr var séður

né horft fram til að lifa. Þannig

er afturkoma sálarinnar til

Guðs eilífðarveru, mannsins,

sem að morgni var eins og gró-

andi gras og bjóst til að fölna

undir kvöld, því að dagar vorir

fara í skyndi og vér fljúgum

burt, þegar andi Drottins blæs

á hið föla blómið, og jarðnesku

árin líða út, eins og andvarp.

Því biðjum vér í fleygum orðum

fornskáldsins, að Drottinn

kenni oss að telja daga vora,

svo að vér megum öðlast viturt

hjarta. Og í þeirri andrá finnum

vér að takmark hins jarðneska

lífs er framlífið, en tilgangur

þess reynslan í allri vöku, sem

fær oss til að nema staðar og

hyggja að því hver vér erum

og hvert stefnir dag frá degi.

Hér í Möðrudal hafa friðurinn

og fegurðin lagzt í mótvægi við

áreynslusama lífsbaráttu að

þeim örlögþáttum, sem kennt

hafa hverri kynslóð í byggðar-

sögu staðarins að telja dagana

í skilningi þess, að þúsund ár

eru sem dagurinn í gær, þegar

hann er liðinn. Sól og dagar

hafa ljómað í sálina lofi um

Drottins dýrðarnafn, er gaf

hjartanu viturleik við bitur

veður og hamfarir vetrarins.

Blíðir og stríðir ævidagar þjóð-

frægs höfðingja á Fjöllunum

eru nú taldir, allir, fram á

tíunda ártug og lyktir .orðnar á

langri og merkri mannlífssögu.

Hún er letruð í ótal sandorpn-

um sporum, og enginn kann að

lesa þær leiðir um viðáttuna.

En fjöllin, sem séð hafa yfir

þessa ferðamannsins ár og síð,

alla ævi hans, þekkja bezt allt

hans hæfi í þögulli og bundinni

kyrrð sinni undir himn'i Guðs.

Vér finnum það í fjarska lands

og tíma, að þekking vor er í

molum og spádómur vor brot-

inn, þótt vér leituðumst við að

telja dagana. Hjarta vort vitk-

ast, en verður aldrei viturt fyrr

en hið fullkomna kemur í ár-

visi   eilífðarinnar   á   himni   af

jörðu.

Jón Aðalsteinn var fæddur á

Ljósavatni 22. febrúar 1880. For

eldrar hans, Stefán Einarsson af

Brúarætt og Arnfríður Sigurðar

dóttir frá Ljósavatni, bjuggu

þar um sinns sakir, fardagaárið

1879—80, en fóru búnaði sínum

það vor að Möðrudal, þar sem

þau bjuggu síðan, nær samfellt,

til dauðadags, Heimili þeirra í

Möðrudal var í fremstu röð í ís-

lenzku þjóðlífi um risnu og

menningu, en búskapur Stefáns

nafntogaður sem einn hinn fyr-

irferðarmesti   og   rótfastasti   í

Jón í Möðrudal.

Teikning Ríkarður Jónsson.

landinu. Hlutu þau hjón marg-

háttað lof, hvort á sinn hátt, af

samtíðinni og eigi síður í minn-

ingu síðari tíma, en þeir margir

innlendir menn og erlendir, sem

gistu þenna frægðastað, nutu

fylgdar og forsjár á löngum dag

leiðum á Fjöllum og rituðu um

á bækur. Þannig er ýmist aþð

geymt, sem mun. verða kom-

andi kynslóðum undrunar- og

aðdáunarefni. Á þenna minn-

ingadag signum vér yfir löngu

liðna veru þeirra Stefáns og

Arnfríðar, einu tákni, og bless-

um systkinin frá Möðrudal og

þá alla, sem gengu hér um

garða á útlíðandi síðustu öld og

öndverðri þessari. — Allt um

ríkidæmi kostaði Stefán ekki

Jón son sinn til náms á Möðru-

vallaskóla, sem þá var all títt á

Austur- og Norðurlandi, eða til

annars bóknáms út í frá. Hins

vegar einn vetur á Akureyri,

þar sem hann lærði söðlasmíði

og að gera organum. Hvort

tveggja lék í höndum hans alla

ævi til gagns og unaðar. En

bíldskurður hans var og þekkt-

ur og fagurskapaður í hugsun

hans, svo vel höfðaletur sem

rúnaristur, því að honum var

lagt listamannseðlið í brjóst, og

þraut það aldrei andardrátt.

Vorið 1903 giftust þau Jón og

Þórunn Vilhjálmsdóttir frá

Hrappstöðum í Vopnafirði,

Gunnlaugssonar Oddsen. Áður

en þau keyptu Möðrudal og

hófu búskap hér að fullu 1919

voru þau á ýmsum jörðum í

Jökuldalshreppi, Arnórsstöðum,

Rangárlóni í Heiði og Víðidal,

en eitt ár hér millum. Möðru-

dalur var dýrkeypt jörð, sem að

líkum lætur. Er kunnugt, að

hann kostaði mikið fé, sem um-

reiknast að væri á 6. þúsund

lambsverð. Allt þetta greiddist

þó áður lauk með frábærum

dugnaði og óbilandi vilja. Voru

þau hjónin samhent í bezta lagi

og hvort annars stæð um viður-

hald og gengi hins stóra heim-

ilis, en risna hin sama og áður

getur um foreldra Jóns, en um-

ferð manna alltaf aukin. Maður

nákominn þeim hjónum, hefur

komizt svo að orði, að Þórunn

leggði grundvöllinn, sem Jón

byggði á. Hin fulla samvinna

þeirra í virðing hvors annars og

drengskap færði þeim gæfu

elskunnar að réttum launum,

svo að margt hið stríða, sem

dagarnir báru að heimili þeirra

var blandið blíðu í sameigin-

legri hugsun og umhyggju. Skal

þess eins getið, sem var mikil

hjartasorg, er Þórlaug dó, 18

ára, en á Arnórsstöðum höfðu

þau misst litla stúlku, sem einn-

ig bar það nafn. Vér blessum

minningu foreldra og ástvina

—, en í námd við oss er einnig

söknuður hins fyrri tíma á

skilnaðarstundum hér á staðn-

um. Húsfreyjan í Möðrudal

kvaddi þessa veru 23. febrúar

1944. Hún hét Vina í huga Jóns,

og tregi hans var mikill upp frá

því. En hann var umvafinn

ástúð þarna sinna, er einnig

byggðu staðinn, og fyrstu árin,

eftir að hann varð ekkjumaður,

naut hann umönnunar fóstur-

dóttur sinnar, unz hún fór að

Víðihóli. — Tengdabörnin yoru

honum styrkur og lífsgleði, svo

og ýmsir frændur og vinir. Þar

einn til nefndur hinn óvenju-

iegi gáfu- og menntamaður

Vernharður Þorsteinsson.

Vitni mannlegs orðs í kirkju

Jóns í Möðrudal dregur skammt

þenna dag. Enda þótt vér freist-

uðum þess að gera sögu hans

skil, yrði hitt ávallt sannara og

fleira, sem fjöllin geyma vitn-

eskju um. En þar tekur yfir allt,

sem vér leituðumst við á víðri

sléttunni, er Herðubreið gnæfir

í djúpum fjarska, fjallið, sem

honum var heilagt og hann leit

fyrst á hverjum heiðum morgni

til þess að fá ró í hugann og

öðlast hvíld í mildu hjárta.

Ljóðin sín um Herðubreið mál-

aði hann á spjöld, sem dreifzt

hafa víðsvegar, en fæstir vita

hve djúpstætt gildi tilfinninga

og trúnaðar eiga. — Fíngerð

listasál öræfabóndans lifði einn

ig í tónaspili breytilegrar hljóm

kviðu, þar sem söngurinn steig

hátt í undarlegri hrynjandi

hvers hins ljúfa lífdags. en var

aldrei lokið, því að hann var

alltaf ,nýr og settur leiftra-

valdi. Nokkur Iög hans eru þó

varðveitt, en með honum horf-

inn fjöldi þjóðlaga og jafnvel

víkivaki þjóðsögunnar.

Hann reisti þessa kirkju, er

staðurinn hafði verið kirkju-

laus í aldarfjórðung. Varð sú

gerð hans all fræg, en minnti

á hinar fyrstu kristnu aldir, er

höfðingjar efndu til kirkjusmíð-

ar á bólstöðum sínum. Síðan

kirkjan var vígð, á hallanda

sumri 1949, hefur ekki verið

opnuð gröf í fornum garðinum

fyrr   en  nú.   Sú   hátíð   í   sögu

hennar, sem nú er orðin, er

bundin djúpri kyrrð og þrung-

in alvarleik. Hann er að vígín

hinztu þökk á mótum beggja

heima. Leikur hans við tónana

er hljóðnaður og söngur hans

dáinn út. En þeir, sem eiga næm

asta minninguna munu ná að

heyra enduróm frá gleðistund-

um daganna undir fjöllunum,

sem vaka yfir sléttunni eins og

verðir himnesks athvarfs frá

kyni til kyns.

Dagur Jóns í Möðrudal er lið-

inn, blómi hans fölnaður og það,

sem að morgni var eins og gró-

andi gras er visinn hálmur að

kvöldi hinnar jarðnesku veru.

En egar vér eygjum það allt

farið hjá — eins og í skyndi

flogið burt, nemum vér staðar

til að telja dagana. Og hjarta

vort vitkast, er vér finnum, að

þótt ár vor líði sem andvarp og

jafnvel kyrrðin hverfi burt með

vængjuðum tímanum, að þús-

und ár eru aðeins sem dagurinn

í gær, þegar hann er liðinn. Og

vér hefjum augu vor til fjall-

anna — og skynjum það í helgi-

mynd sköpunar þeirra, að frá

eilífð til eilífðar er Drottinn

Guð athvarf mannsins, síðan

þau fæddust og jörðin og heim-

urinn urðu til.

Davíðssálmurinn um bæn

guðsmannsins er á enda, því að

minning hins aldna höfðingja í

Möðrudal lykst til fjallanna í

virðingu þagnarinnar. — En

vér biðjum: að almáttugur Guð

verði um aldur skapari og skjól

þessa seturs, að andi hans stafi

helgandi friði yfir mannaferð

um hásléttuna miklu milli jökl-

anna og heiðanna. En hin víða

sýn við svip Herðubreiðar hefji

sálu hans, sem horfði til fjalls-

ins síns helga, í himininn, sem

nálgaðist tindinn, þegar Jón í

Möðrudal sá skýrustu fegurð

morgunsins í djúpum fjarska.

Ágúst Sigurðsson

fra Möðrvivöílum.

síiqa heifi

ÞAD má til tíðinda teljast, að á

miðvikudaginn mældist 23—24

stiga hiti á Kvískerjum og um

land allt var hlýtt, t. d. 15 stig

á Akureyri. Hinn mikla hita á

Kvískerjum skýrðu veðurfræð-

ingar og nefndu hnúkaþey.

En gagnstætt veðurblíðunni

hér á landi, var hríð og veður-

harka suður um Evrópu, sums-

staðar fárviðri og fórust margir,

svo sem fréttir hermdvi fyrir

skemmstu.                               | p

MINNINGARSJÓDUR

JONAS ODDSSON

LÆKNI

VID höfum stofnað minningar-

sjóð um okkar elskulega bróðir,

Jónas Oddsson lækni. Einnig

eru minningarkort til eflingar

sjóðnum. Fást þau í bókabúðun-

um „Huld" og „Bókval". Bækur

eru í þessum búðum, þar sem

hver og einn getur minnzt hans.

Sjóðnum verður varið til líknar

mála. Það var hans stærsta

áhugamál.

Systkini hins látna.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
4-5
4-5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8