Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagur

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagur

						12 - DAGUR - Laugardagur 20. apríl 1991
Hann hefnr atvinnn al bví ao töfra fram tóna »r
stærsta hljóðfæri landsms - floknu og
marBslungnu orgeli Akureyrarkirkju - við hin
8Tmsu tsekLri. Leiðir nokkra nemendur
við TónHstarskólann á Akureyri í aUan sannle,ka
um leyndardóma orgelsins. Stjornar
auk bess Kór Akureyrarkirkju. Bjöm Steinar
Þ*      Sólbergsson, brítugur Skagamaðnr,
er í helgarviðtah.
Björn Steinar segist ekki vera af tón-
listarættum, þó svo að tónlistar-
gyðjan hafi svifið töluvert yfir
vötnum á heimili hans á Akranesi.
Móðir hans, Arnfríður Árnadóttir, söng í
kirkjukórnum og það sama gerði amma
hans. Faðir hans, Sólberg Björnsson, verk-
stjóri hjá Þorgeiri og Ellert, sest stundum
fyrir framan píanóið og gleymir sér f ýmsum
dúrum og mollum. „Eldri bræður mínir spil-
uðu báðir á hljóðfæri og þeir smituðu mig af
þessari bakteríu. Ég byrjaði strax átta ára
gamall að læra á píanó í Tónlistarskólanum
á Akranesi. Haukur Guðlaugsson, þáver-
andi skólastjóri Tonlistarskólans og núver-
andi söngmálastjóri Þjóðkirkjunnar var
einn af kennurum mínum á píanóið. Hann
fór síðan að sýna mér orgelið í kirkjunni á
Akranesi og hvaða möguleika það hefði.
Smám saman fékk ég áhuga á því og byrjaði
tólf ára gamall að læra á það. Jafnframt
lærði ég á píanó og hef alltaf æft mig mikið
á það.
Ég stundaði nám á tónlistarbraut Fjöl-
brautaskólans á Akranesi og var jafnframt í
Tónskóla Þjóðkirkjunnar. Raunar hefur
hann aðsetur í Reykjavík, en ég gat lokið
náminu upp á Akranesi."
I orgelnám til Rómar og Parísar
Björn Steinar var þegar hér var komið sögu
ákveðinn í því að helga sig tónlistinni og
ekkert annað kom til greina en að drífa sig
út fyrir landsteinana. Hann hafði augastað á
orgelskóla í París og sótti um. Skólinn
reyndist vera yfirbókaður og svarið var
neikvætt. „Ég fór því fyrir tilstilli Hauks
Guðlaugssonar ásamt konu minni, Hrefnu
Harðardóttur, og dóttur, til ársdvalar í Róm
og innritaðist til náms hjá kennara að nafni
J.E. Göettche, sem nú er organisti páfans í
Vatikaninu.
Ég hafði aðeins einu sinni áður farið út
fyrir landsteinana og fyrir mig var Róm önn-
ur veröld. Það eina sem ég vissi fyrir víst var
að ég myndi fá orgelkennslu einu sinni í
viku. Haukur hafði sagt mér að auðvelt væri
að fá leiguhúsnæði í Róm. Annað kom á
daginn. Það var gjörsamlega vonlaust að fá
leiguíbúð í borginni. Fyrstu sex vikurnar
vorum við á „pensioni", ódýru hóteli, þar
sem ekki var hægt að elda mat. Síðan kom-
umst við í samband við konsúl íslands í
Róm og hann hjálpaði okkur að finna hús-
næði. Að endingu fengum við íbúð í
úthverfi Rómar. Að mörgu leyti var hún á
óhentugum stað, því það tók mig hálfan
annan tíma í lest og strætisvagni að komast
í kirkjuna þar sem ég æfði mig.
Kennslan var öll í formi einkatíma. Þarna
lærði ég meðal annars sérstaka pedaltækni
sem kennari minn hafði sérhæft sig í. Þetta
var líka góður skóli í að læra að æfa sig fjóra
til sex tíma á dag.
Ég hafði aldrei hugsað mér að læra áfram
á ítalíu. Almenna skólakerfið þar er ekki
eins gott og það gæti verið. Auk þess hafði
hugur minn alltaf staðið til þess að fara til
Frakklands, enda hefur mikil nýsköpun ver-
ið í orgeltónlist þar á síðustu fimmtíu árum.
Haustið 1982 hóf ég síðan nám í París og
var þar næstu árin.
Það er mikill munur á þessum tveim
borgum. Róm er suðræn borg, en þrátt fyrir
heimsborgarbrag Parísar er hún að vissu
leyti nær okkur. Þar er gífurlega mikið um
að vera á öllum sviðum tónlistarinnar.
Þegar ég kom til Frakklands fann ég strax
að ég var kominn í hinn harða heim tónlist-
arinnar. í skólanum, sem er mjög eftirsótt-
ur, var fólk allsstaðar að úr heiminum og
hlutfallslega fæstir Frakkar. Samkeppnin
var gífurleg og mér varð fljótlega ljóst að
það þýddi ekkert annað en að duga eða
drepast.
í háskólanum voru þrjú orgel og auk
þeirra fengum við tækifæri til þess að spila
einu sinni í mánuði á stórt orgel í kirkju í
útborg Parísar. Auk þess hafði ég æfinga-
aðstöðu í Kalvínistakirkju, þar sem ég spil-
aði í staðinn við messur.
Auk Bachs, sem er höfuðtónskáld orgels-
ins, lagði ég áherslu á að kynna mér franska
orgeltónlist þessarar aldar, en auðvitað
einnig rómantísk tónskáld eins og Mendel-
sohn og Cesar Franck," sagði Björn Steinar.
Dvölin í Frakklandi var ánægjuleg að
sögn Björns Steinars. Þó sagði hann að
Parísarbúar væru ekkert sérstaklega vinsam-
legir. Þeir viðurkenna ekkert annað tungu-
mál en sitt eigið og því sagði hann að erfitt
hefði verið að koma „mállaus" inn í þetta
samfélag. „í fríum fórum við oft út á land og
við urðum þess strax vör að yfirbragð fólks-
ins þar var allt annað en í París. Það var
opnara og vinalegra. En auðvitað er hægt að
finna gott fólk í París eins og allsstaðar ann-
ars staðar í heiminum."
Frá Frans til Akureyrar
Gengið var frá ráðningu Björns Steinars í
stöðu organista við Akureyrarkirkju tveim
árum áður en hann lauk námi í París. „Jakob
Tryggvason hafði lýst yfir að hann vildi láta
af störfum. Sóknarnefnd Akureyrarkirkju
fór þá að svipast um eftir nýjum organista
og meðal annars frétti hún af mér. Ég var
fenginn norður til þess að spila til prufu og í
framhaldi af því var ákveðið að ráða mig.
Jakob féllst síðan á að starfa áfram við
kirkjuna þangað til ég lyki námi.
Ég var strax mjög spenntur fyrir því að
flytja til Akureyrar. Þetta er góð staða og
orgelið í Akureyrarkirkju er stærsta hljóð-
færi landsins. Auk þess vissi ég að í þessu
fælust ýmsir möguleikar í tónlist við kirkj-
una. Fljótlega eftir að ég tók við þessu starfi
árið 1986 fór ég fram á að gert yrði átak í
því að efla tónlistarlíf við kirkjuna og sókn-
arnefndin hefur staðið vel við bakið á mér í
þeim efnum."
Stórkostlegasta hljóðfærið
Talið berst að uppbyggingu og sérkennum
orgelsins. Björn Steinar leggur áherslu á orð
sín þegar hann segir að orgelið sé stórkost-
legasta hljóðfæri sem til er. „Það sem gerir
orgelið svo tignarlegt er þessi gríðarlega
stærð og umfang þess. Orgelið gefur mikla
möguleika í blæbrigðum og raddvali. Upp
úr hinu svokallaða sinfóníska tímabili
orgelsins var litið á það sem nokkurskonar
hljómsveit og oft voru hljómsveitarverk
umskrifuð fyrir það.
Það er gífurlega mikið til af efni fyrir
orgel. Öll helstu tónskáldin hafa skrifað
fyrir það. Hins vegar eru ekki til nógu mörg
góð íslensk orgelverk. Á því verður að ráða
bót."                                                  •'
Engin tvö pípuorgel eru eins. Orgelið í
Akureyrarkirkju er þýskt, af gerðinni Sfein-
meyer, smíðað árið 1961. „Það vill svo
skemmtilega til að bæði ég og orgelið eigum
þrítugsafmæli á þessu ári," sagði Björn
Steinar og brosti. „Orgel hafa sín sérein-
kenni eftir því hvenær þau eru smíðuð.
Talað er um barokkorgel, rómantísk orgel
og svo framvegis. Orgelið í Akureyrarkirkju
er undir rómantískum formerkjum. Það
þýðir að það hentar best fyrir tónlist frá
rómantíska tímabilinu og reyndar er það
einnig mjög hentugt fyrir nýrri tíma tónlist.
Orgelið er 45 radda. Stærsta pípan í því
er sextán fet, sem þýðir að dýpsta pípan í
pedalanum er sextán fet. Til samanburðar
er dýpsta pípan í efstu röddinni eitt fet.
Þetta hljóðfæri hefur fjögur verk, eitt fyrir
pedalana, og eitt fyrir hvert þriggja hljóm-
borða.
Pípurnar breytast í takt við hitabreyting-
ar. Því verður að stilla orgelið reglulega og
ég geri það að hluta til sjálfur. Auk þess
Ég er aldrei einmana
við orgelið
- rætt við Björn Sólbergsson, organista og kórstjóra
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24