Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 271. tölublaš - Helgarblaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						24
LAUGARDAGUR 26. NÓVEMBER 1994
Þegar Hárið var sett upp árið 1971:
Blómabörnin
sem slógu í gegn
- kafli úr bókinni Brynja og Erlingur fyrir opnum tjöldum
Mál og menning hefur gefiö út bók-
ina Brynja og Erlingur fyrir opnum
tjöldum en þar segja Mkarahjónin
frá lífi sínu í leikhúsinu. Hér á eftir
fer kafli úr bókinni, örlítið styttur.
Við bjuggum á Guðrúnargötunni
þegar ég setti upp Háríð árið 1971.
Heimili okkar var oft notað sem
vinnustaður og æfingastöð, sérstak-
lega þegar lítil fjárráð voru á bak við
uppsetningar. Við höfðum keypt efri
hæð á Guðrúnargötu 3 fyrir hvatn-
ingu Gunnlaugs Þórðarsonar hæsta-
réttarlögmanns. Eiginlega höfðum
við aldrei ætlað okkur að kaupa íbúð,
heldur bara leigja ævilangt og láta
ekki festast í snöru húseignar og öllu
sem því fylgir.
Gunnlaugur var undrandi á
heimsku okkar, við hefðum rétt á líf-
eyrissjóösláni, að minnsta kosti Erl-
ingur sem nú var kominn á A-
samning hjá Þjóðleikhúsinu og stutt
í lán hjá.mér.
Einn góðan veðurdag er Gunnlaug-
ur kominn inn á gólf fil okkar á Berg-
þórugötunni, býður okkur í bíltúr í
jeppanum sem hann hafði skilið eftir
í gangi úti og reiðir fram koníaks-
flösku og heimtar kaffi. Gunnlaugur
smakkaði auðvitað ekki neitt, hann
bragðar sjaldan vín. Fyrr en varði
erum við rokin af stað aftur í jeppan-
um með þessum hroðalega bílstjóra
eitthvað austur í bæinn, inn á hin
og þessi heimili, og skfljum þá loks
tilgang ferðarinnar sem er að selja
okkur einfeldningunum íbúð, og
hana nú!
Okkur leist nú ekki á blikuna og
fundum hinum ýmsu vistarverum
allt til foráttu og Gunnlaugur virtist
vera okkur alveg sammála; þetta
væri annaðhvort of dýrt, illa byggt
eða of langt út úr. Við þyrftum að
finna þriggja til fjögurra herbergja
íbúð sem næst vinnustöðum okkar,
Þjóðleikhúsinu og útvarpinu við
Skúlagötu. En áður en við vitum af
erum við svo skyndilega komin í
draumaíbúðina á Guðrúnargötu.
Við vorum orðin hreif af vím' og
eldmóði Gunnlaugs og hugfangin af
hugmyndinni að búa í eigin hús-
næði. Við samþykktum því allt þegar
út í bílinn var komið og kaupin voru
gerð.
Það var sem sagt Gunnlaugi að
þakka að við gerðum þessi kaup og
að við skulum eiga þak yfir höfuðið
í dag. Öll undirbúningsvinna að Hár-
inu sem ég setti upp fyrir Leikfélag
Kópavogs fór fram í umræddri Guð-
rúnargötuíbúð, en sú sama íbúð var
lika rænd húsmunum og alls kyns
dóti sem við notuðum við uppsetn-
inguna.
Lögðáráðin
Eg setti upp Línu langsokk fyrir
Leikfélag Kópavogs árið áður og fé-
lagið hafði haft góðar tekjur af sem
það gat nú nýtt til að kaupa sýningar-
rétt á ameríska söngleiknum Hárínu
eftir leikarana Ragni og Rado og
lagasmiðinn Galt MacDermot.
Framkvæmdasrjóri verksins var
Theodór Halldórsson, leikari af guðs
náð þótt hann hefði ekki kosið að
afla sér menntunar í þeirri listgrein
eins og Baldvin bróðir hans. Theodór
hafði leikið heilmikið með áhugafé-
lögum, meðal annars eitt aðalhlut-
verkið í HöUíSvíþjóðefúr Francoise
Sagan sem ég setti upp fyrir Leikfé-
lag Kópavogs á þessum árum. Theo-
Brynja Benediktsdóttir, leikstjóri Hársins, sýnir hér leikurum hvernig þeir eiga aö bera sig að við tjáninguna.
dór var yfirverkstjóri hjá Skrúðgörð-
um Reykjavikur.
Við lögöum á ráðin og fýrr en varði
var ég búin að fá til liðs við okkur
hljómsveitina Náttúru með Sigurð
Rúnar Jónsson í broddi fylkingar.
Ég hafði heyrt af Didda fiðlu, þessu
undrabarni sem hefur absólútt
heyrn og getur sungiö og leikið á flest
hljóðfæri, sannkallaður þúsund-
þjalasmiður. En það sem kom mér
mest á óvart var að uppgötva hve
einstaklega laginn verkstjóri og
skipuleggjandi hann er. Allan tím-
ann hafði hann fullkomna stjórn á
liðinu og var mjög strangur, ekki síð-
ur en leiksrjórinn. En inn á milli féll
hann í hópinn og leyfði sér að flippa
eins og hinir unghngarnir. En hann
tapaði aldrei respekt.
Kristján Árnason, skáld og kenn-
ari, þýddi textann úr ensku og varð
mér strax ljóst að hvort sem okkur
líkaði betur eða verr yrðum við að
semja að nýju og bæta inn ýmsum
atriðum svo að þetta háameríska
verk næði til ísleaskra ung-
menna.
Þegar um söngleiki er að ræða er
venjan sú að leikhús kaupi í einum
pakka réttinn á texta, tónlist og leik-
stjórn, en einhvern veginn tókst
Theodór að semja um að leikstjórnin
yrði undanskihn og ég fengi fuUkom-
lega frjálsar hendur.
Blómabörn og upp-
reisnarhugur
Á þessum tíma blómabarna og upp-
reisnar stúdenta erlendis hafði söng-
leikurinn Háríð slegið í gegn og í ís-
lenska útvarpinu lujómuðu téxtarnir
á ensku eins og reyndar flest lög sem
spiluð voru af íslenskum rokkhljóm-
sveitum.
Að við skyldum fá þennan frábæra
þýðanda, hann Krisrján, til að þýða
þennan prýðilega samda enska texta
átti sannarlega stóran þátt í því að
sýningin sló svona rækilega í gegn.
Boðskapur verksins komst til skila,
það var'hlustað á hvert orð og orðin
skipta miklu máli í sýningunni.
Mér þótti Sigurður Rúnar óttalegur
drengur, hann var reyndar aðeins tíu
árum yngri en ég sem var bara 32
ára, en Kristján Árnason fannst mér
karl, hann var þó á svipuðum aldri
og maðurinn minn.
Ég hef reyndar sagt við Kristján:
- Við berum ábyrgð á blómabylt-
ingunni á íslandi og svo eru einhverj-
ir krakkar sem ákveða að kalla sig
„68 kynslóðina" af því að þau tóku
stúdentspróf vorið '68.
Félagar okkar úr háskólum erlend-
is sem upphófu þessa hreyflngu voru
flestir að nálgast þrítugt eða á líku
reki og við og voru flestir við nám í
háskólum en ekki enn í mennta-
skóla.
Boðskapurinn
Háríð er ekki síður en hin 2500 ára
gamla Lýsitrata Aristofanesar óður
til friðar og kærleika. En verkið er í
handriti einnig áróður fyrir vímu-
efnum - sem var þess tíma vopn til
að slá á staðnað, borgaralegt og efnis-
hyggjulegt þjóðfélagskerfi.
Þá var ekki vitað um skelfilegar
afleiðingar ofnotkunar á hassi sem
þótti allra meina bót og koma í stað-
inn fyrir brennivínið, og afleiðingum
af neyslu LSD óraði líklega engan
fyrir.
Einhvern veginn fór fram hjá mér
öll neysla vímugjafa á þessum tíma,
sem betur fer. Aðferð mín við Háríð
var að draga úr þeim áróðri að neysla
vímuefna væri góð og lausn á mörg-
um vandamálum, en í stað þess að
leggja áherslu á friðarboðskapinn og
jákvætt viðhorf frjálslyndis til ásta
ogkynlífs.
Ég studdist við fornar hefðir í stóð-
lífssenunum og notfærði mér hina
fomu bók Kama Sútra, sem er ind-
versk speki um ástir og samfarir. Þar
fann ég myndir af eldfornum stell-
ingum sem ég notaði óspart sem fyr-
irmyndir.
Á þessum árum lá bannhelgi á nekt
á leiksviði. Umræða og fræðsla um
kynlíf var nær engin. Samkynhneigð
þótti hneykslanleg, fyrirUtleg og allt
að því glæpsamleg.
Ég hef alltaf reynt að halda full-
kominn trúnað við höfunda þeirra
leikrita sem ég hef sett upp en að
þessu sinni fannst mér ég veröa að
fara á bak við þá og breytti og strik-
aði hiklaust út lofgjörð þeirra til
vímuefna.
í dag standa málin þannig að höf-
undarnir sjálflr bönnuðu uppfærslu
á Hárinu árum saman og nú nýlega
endurunnu þeir handritið. Einn
þeirra félaga, höfundur tónlistarinn-
ar, MacDermot, er látinn vegna of-
neyslu efnanna.
Eitthvað voru sumir krakkarnir að
laumast til að reykja hass en aldrei
svo að vart yrði á æfingum eða sýn-
ingum, þau stóðu sig með prýði.
Hhómsveitinni fylgdi þó liö, aðallega
stúlkur sem héngu tímunum saman
frammi á gangi þegar verið var að
vinna. í lok æfingatímans hleypti ég
Uðinu inn og hafði þær baksviðs sem
eins konar lifandi leikmynd, og þau
tóku þátt í ýmsum söngatriðum og
dans- og hópsenum sem gerðu sýn-
inguna fyllri. Þetta átti eftir að koma
sér vel; aldrei þurfti að fella niður
sýningu. Ef einhver veiktist eða for-
fallaðist valdi ég úr þessum hópi
þann sem gat valdið hlutverkinu og
þurfti oft fáar æfingar því varaliðið
kunni alla sýninguna utanbókar.
Stór hlutverk í Hárinu voru um tutt-
ugu og í lok sýninganna þyrptust,
áhorfendur upp á sviðið og hreinlega
dönsuðu sig inn í sýninguna.
Safnaðliði
Ég ákvað að velja í hlutverkin fyrst
og fremst ungt fóÚt sem hefði reynslu
og gæti sungið. Útskrifaðir leikarar
Shady Owens lék eitt hlutverkið í
Hárinu.
voru á þessum tíma flestir komnir á
fertugsaldur og engin áhersla var
lögð á söngmennt þeirra. Við völdum
hóp af fólki. Diddi flðla var ekki í
neinum vandræðum með að finna
bestu söngvarana og sumir höfðu
þónokkra reynslu í að koma fram.
Eitt stóð í mér - ég gat ekki séö
negrann í verkinu fyrir mér sem
svartmálað, bláeygt ungmenni, fórn-
arlamb kynþáttahaturs og fordóma.
En þá fékk ég uppljómun! Ég minnt-
ist rútuferðar frá Akureyri til
Reykjavíkur í byrjun janúar 1%1.
Ég varð veðurteppt, flugi hafði verið
aflýst í nokkra daga og loks var
ákveðið að senda farþega með lang-
ferðabíl suður.
Ferðin tók um tólf klukkutíma og
sessunautur minn í rútunni leit út
eins og villimaður. Hann var tekinn
upp á leiðinni, vörubíll hans hafði
bilað og hann var allur útataður í
olíu og smurningu, hafði gefist upp
í stórhríðinni og skriðið inn í sælu-
hús á leiðinni. Honum tókst ekki að
kveikja upp í kofanum og frekar en
að deyja úr kulda dró hann yfir sig
allar dýnur úr fletum og kojum húss-
ins og lá þar fyrir uns rútan kom.
Ferðafélagi minn í rútunni, Flosi
Ólafsson, rétti manninum flösku af
sínu alkunna örlæti og hressti það
hann snarlega við. Hann fjörgaðist
svo um munaði og var þar kominn
Arnþór Jónsson úr Möðrudal. Hann
var dóttursonur Jóns í Möörudal
sem ég hafði kynnst í leikferðum, en
þá bauð Jón iðulega mér og öðrum
leikkonum upp í dans á hlaðinu við
söng og harmonikkuleik eftir dýrð-
legar hangikjötsveislur þar á bæ.
Addi sem seinna varð mikill heim-
ilisvinur okkar ErUngs bæði á Guð-
rúnargötunni bg Laufásvegi trallaði,
söng og lék við hvern sinn fingur.
Það sem meira var, með tröllasögum
sínum og frásögnum af svaðilfórum
og hetjudáðum stakk hann algjörlega
upp í okkur Flosa og vorum við þó
oft ansi frásagnarglöð.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64