14 MIÐVIKUDAGUR 1. FEBRÚAR 1995 Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF. Stjómarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÖLFSSON Framkvaemdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM Aöstoðarritstjóri: ELlAS SNÆLAND JÖNSSON Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og GUÐMUNDUR MAGNÚSSON Auglýsingastjóri: PALL STEFÁNSSON Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11, blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SÍMI (91)563 2700 FAX: Auglýsingar: (91)563 2727 - aðrar deildir: (91)563 2999 GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270 AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613. FAX: (96)11605 Setning, umbrot, mynda- og plötugerð: iSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. Préntun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1550 kr. m/vsk. Verð í lausasölu virka daga 150 kr. m/vsk. - Helgarblað 200 kr. m/vsk. Tilvísunarkerfið Mikil harka er hlaupin í deiluna um tilvísunarkerfið í læknaþjónustunni. Sérfræöingar í læknastétt hafa unn- vörpum sagt upp samningum sínum viö Tryggingastofn- un ríkisins og hóta aö gera alvöru úr því ef Sighvatur Björgvinsson heilbrigðisráöherra situr fast við sinn keip. Sighvatur hefur svarað þessum uppsögnum með því að vísa allri ábyrgð á hendur læknum ef og þegar sjúkling- ar geta ekki lengur framvísað reikningum til Trygginga- stofnunar. Sighvatur heilbrigðisráðherra hefur gengið vasklega fram í ýmsum sparnaðarráðstöfunum í heilbrigðiskerf- inu. Sumt hefur tekist, annað ekki. Þrátt fyrir ýmsar hremmingar á ráðherrann hrós skilið fyrir núkla og góða viðleitni að skera niður í þessum mikla útgjaldahð. Öllum má ljóst vera að heilbrigðiskerfíð íslenska er afar dýrt. Samt er það svo að íslendingar vilja í stórum dráttum hafa það dýrt. íslendingar vilja fá ódýra heilbrigðisþjón- ustu. Að því leyti er þjóðfélagið mótsagnakennt í afstöðu sinni. Sparnaðar er krafist í opinberum útgjöldum en enginn vill borga fyrir þjónustuna. Fólk vill bæði halda og sleppa. Niðurstaðan er sú að það verður að fara varlega í nið- urskurð í heilbrigðismálum. í rauninni er spurning um það hvort kerfið verður ekki að fá að blíva af þeirri ein- földu ástæðu að bæði heilbrigðisþjónusta og ókeypis skól- ar eru veigamiklir þættir í því velferðarkeríi sem þjóðin hefur kosið sér. TiMsunarkerfið eða breytingar á því brjóta ekki niður kerfið í heild sinni. Það er vissulega mál sem hægt er að krukka í, án þess að allt fari um koll. Hins vegar rið- ar heilbrigðisþjónustan til falls ef og þegar læknasérfræð- ingar neita að fallast á þær reglur sem ráðherra setur og segja sig úr lögum við Tryggingastofnunina og niður- greiðslur frá henni. Þær aðgerðir bitna auðvitað á sjúkl- ingum og almenningi. Allir þessir nýjustu árekstrar stafa af því að heilbrigð- isráðherra hefur ákveðið að taka upp tilvísanir frá heim- ihslæknum til sérfræðinga. Á því fyrirkomulagi eru bæði kostir og gallar en það verður að segja þá sögu eins og er að ef tilgangurinn er sá að spara og einfalda kerfíð þá eru rök ráðherrans ekki sannfærandi. Veigamesta gagnrýnin er sú að sparnaðurinn, sem hugsanlega kann að nást, bitnar fyrst og fremst á þeim sem síst skyldi. Það verður dýrara fyrir efnalítið fólk að leita lækninga og kostnaður getur aftrað fólki frá eðlilegri og nauðsyn- legri læknaþjónustu. Þá er verr farið en heima setið. Megn andstaða úr röðum læknastéttarinnar, vafinn sem leikur á að sparnaðurinn beri tilætlaðan árangur og sú hætta sem velferð einstaklinga, sem leita þurfa heilbrigðisþjónustu af framangreindum ástæðum, stafar af framkvæmd málsins gerir það að verkum að ráðherr- ann á að hægja á ferðinni. Stríð hans gegn læknum og barátta hans fyrir sparnaði í heilbrigðiskerfinu má ekki vera stríð þar sem sjúklingar eru gerðir að fórnarlömb- um. Það er eðhleg og sanngjörn ósk af hálfu formanns Læknafélags Reykjavíkur að gerð verði hagkvæmnisat- hugun á kerfinu og þeim mismunandi leiðum sem tekist er á um. Það er engum til góðs að stofna til neyðará- stands út af þessu tilvísunarmáU því það skiptir ekki sköpum eitt og sér. Það er öllum fyrir bestu að slíkar breytingar, ef þær verða, náist í sátt og samlyndi þeirra sem í hlut eiga. Ellert B. Schram „Mönnum á að vera frjálst að vera grein sinni. BSRB eins og að kjósa formann þess á Alþingi," segir Björn m.a. í Ögmundur og peningaöflin í lögum um kjarasamninga opin- berra starfsmanna segir, að starfs- maður, sem lögin taki til og ekki er innan stéttarfélags samkvæmt þeim, eigi að greiða til þess stéttar- félags, sem hann ætti að tilheyra, jafnt því og honum bæri að greiða væri hann í félaginu. í þessum orðum felst, að launa- greiðandi opinbers starfsmanns tekur fjárhæð af launum hans og greiðir til einhvers stéttarfélags opinberra starfsmanna, án tíllits til þess, hvort starfsmaðurinn vill vera í félaginu eða ekki. Ber utanfé- lagsmanni að greiða jafnhátt gjald og þeim, sem gengur í félagið af fúsum og frjálsum vilja. Þessi aðferð við að hafa fé af fólki sætir vaxandi gagnrýni. Er það tal- ið brjóta í bága við mannréttindi, að með lögum skuli fólk skyldað til að leggja fé af mörkum til félags, sem það vill jafnvel alls ekki vera í neinum tengslum við. Peningaöfl Menn nota orð með mismunandi hætti. Ekki er til dæmis í tísku hér að kenna verkalýðshreyfinguna og stéttarfélög við peningaöfl. Það hugtak er almennt notað, þegar menn vilja lýsa andstöðu sinni við fjármálaumsvif. Er auðvelt að" rökstyðja, að stéttarfélög og lífeyr- issjóðir, þar sem þau hafa sterka stöðu, séu peningaöfl. Nú hefur forystumaður eins stærsta stéttarfélags landsins, Ög- mundur Jónasson, formaöur BSRB, ákveðið að bjóða sig fram til Alþingis. Hann gerir það í skjóli Alþýðubandalagsins án þess þó að vilja kannast við, að hann sé al- þýðubandalagsmaður! í samtölum hans vegna fram- boðsins segir Ögmundur, að hann KjaJlajinn Björn Bjarnason alþingismaður arfélaga, án þess að vera í þeim, hafa talsmenn þessara innheimtu- aðferða sagt, að stéttarfélög séu hluti ríkisins og fyrir tilstilli þeirra sé stuðlað að friði innan þjóðfélags- ins. Af þessum sökum sé ekki óeðli- legt, að löggjafinn veiti þeim sér- stöðu við aö afla sér tekna. Um leið og þessum rókum er haldið fram, er því jafnframt bætt við, að auðvitað eigi stéttarfélög að starfa án þess að taka flokkslega afstóðu. Það er líklega til að koma til móts við þessi sjónarmið, sem Ögmundur Jónasson segist vera óháður frambjóðandi á lista Al- þýðubandalagsins. Ekki er unnt að samþykkja slíkt sjónarspil: Ög- mundur Jónasson býður sig fram í því skyni að styrkja Alþýðu- bandalagiö, hann hafnar öðrum kostum. „Gleymir Ögmundur því, að BSRB hef- ur lagalegt skjól til að innheimta fé af fólki, sem er ekki einu sinni í félaginu? Er það til að verja þennan peningalega rétt BSRB, sem hann gefur kost á sér til þingsetu?" og samverkamenn hans líti „svo á að fulltrúar peningaaflanna ráði of miklu á Alþingi." Gleymir Ög- mundur því, að BSRB hefur laga- legt skjól til að innheimta fé af fólki, sem er ekki einu sinni í félag- inu? Er það til að verja þennan peningalega rétt BSRB, sem hann gefur kost á sér til þingsetu? Hlutverk stéttarfélaga i umræðum um lögbundna skyldu manna til að greiða til stétt- Framboð Ögmundar Jónassonar og málatilbúnaður hans ýta enn undir þörfina á endurskoðun á þeim lagaákvæðum, sem tryggja BSRB tekjur, hvort sem hann nær kjöri á þing eða ekki. Mónnum á að vera frjálst að vera í BSRB eins og að kjósa formann þess á Al- þingi. Helst má þó skilja Ögmund þannig, að það sé að verða lögbund- in nauðsyn, að hann sitji á þingi. Björn Bjarnason Skoðanir annarra Stjórnarskrárfrumvarpid „Minnt skal á, að verkalýðshreyfingin hefur jafnan sagt, að enginn sé skyldaður til aðildar að stéttarfé- lögum. . . Um þetta er ekki verið aö fjalla í þessu ákvæði frumvarpsins. Aö mínum dómi er það mið- ur. . . Ég fæ ekki betur séð en að þær umræður sem fram hafa farið opinberlega um þetta stjórtiarskrár- frumvarp staðfesti að vel hefur tekist til við gerð þess. Sýnist frumvarpiö fela í sér sanngjarna mála- miðlun milli mismunandi sjónarmiða. Er þess að vænta að Alþingi samþykki frumvarpið eins og það liggur fyrir." Jón Steinar Gunnlaugsson hrl. í Mbl. 31. jan. Flókin staða „Hin nýju samtök, Þjóðvaki, héldu landsfund sinn um síðustu helgi. . . Hér skal engu spáð um hvert fylgi hinna nýju samtaka verður, þegar upp er stað ið. Hitt er ljóst að tilvera þeirra mun ekki einfalda þá mynd sem við blasir að kosningum loknum. . . Allt gerir þetta það að verkum, að staðan í stjómmál- unum er einstaklega flókin um þessar mundir." Úr forystugrein Tímans. 31. jan. Mannréttindi í pósti „Virðingarleysi íslenskra stjórnvalda og Alþingis fyrir mannréttindum hefur margsinnis komið fram. Óg eins og dómar frá Mannréttindadómstólnum sýna nær þetta virðingarleysi jafnfram til íslenskra dóm- stóla, jafnt Hæstaréttar sem lægri dómstiga. Ástæða þessa er sjálfsagt sú að íslendingar eiga sér enga sögu um baráttu fyrir mannréttindum. Sú barátta sem aðrar þjóðir hafa lagt á sig náði aldrei til ís- lands. íslendingar fengu sín mannréttindi gefins og án baráttu, með pósti frá Danmörku." . Úr forystugrein Morgunpóstsins 30. jan.
Beinir tenglar
