* LAUGARDAGUR 8. APRÍL 1995 Kvennafrídagurinn 24. október 1975. Þá vöktu íslenskar konur heimsat- hygli fyrir samstöðu er þær lögðu niður vinnu. Launamunur í heila öld í undangenginni kosningabaráttu hefur launamismunur karla og kvenna fyrir sömu störf verið mikiö í umræðunni. í nýlegri könnun kom fram að konur væru með u.þ.b. 78% af hreinum dagvinnulaunum karla. Árið 1873, þegar Bríet Bjarnhéðins- dóttir var á sautjánda ári, hafði hún þegar gert sér grein fyrir þeim mun sem var á kjörum karla og kvenna. Um þetta misrétti og skort póhtískra réttinda ritaði hún þá: „Vinnukona hafði aðeins þriðjungs kaup móti karlmanni, hvað dugleg sem hún er, og þótt hún gangi oft að sömu vinnu og hann, eins og er í sveitum á sumr- in. Og þó þarf stúlkan að vinna mörg verk fram yfir karlmanninn, bæði kvölds og morgna og sunnudaga, þegar hann getur notið hvíldar. Hún þarf þá að nytka kýr og ær og margt fleira um fram hann, og svo hefur hún svo sem í þokkabót að taka af honum vosklæði á kvöldin, jafnvel draga af honum skó og sokka, meðan hann liggur aftur á bak í rúmi sínu og ef til vill reykir pípu sína, og færa honum svo allt þurrt að morgni, þótt hún verði sjálf að fara í sömu fötin, eins og þau voru að kvöldinu." Hún áræddi þó ekki að birta neitt um þessi mál fyrr en 1885. Þá kom grein í Fjallkonunni „eftir unga stúlku í Reykjavik". Þetta var fyrsta ritgerð íslenskrar konu. Árið 1887 fluttist Bríet til Reykjavíkur og sama ár flutti hún fyrirlestur um „kjör og réttindi kvenna". Kvennafrídagur vek- urheimsathygli Árið 1975, eða einni öld síðar, var útnefnt alþjóðlegt kvennaár af Sam- einuðu þjóðunum en á því ári vöktu íslenskar konur heimsathygU þegar Kvenfrelsisdagurinn haldinn hátíðlegur á Austurvelli 19. júní 1919. (Mynd úr bókinni íslandsdætur sem Örn og örlygur gaf út.) 90% þeirra lögðu niður störf þann 24. október og sönnuðu þannig að þjóðfélagið væri óstarfhæft án vinnuframlags þeirra. Fjölmennur kvennafundur var á Lækjartorgi og stóð hann í tvo tíma. í haust verða Sýnum ^SwT/y / .,., j.T JxlwaUlXIl XclLlllclIldl Agœtx kjosandil * v? í kosningum mótum við sameiginlega framtíð okkar. Kosningar eru því í eðli sínu jákvæð athöfn. Þitt atkvæði skiptir miklu máli. í kosningabaráttunni höfum við kynnt málstað okkar tæpitungulaust. Við höfum lagt spilin á borðið. Vonandi hefur þú átt þess kost að lesa auglýsingarnar okkar, kosningastefnuna eða eitthvert af þeim fjölmörgu þemablöðum sem við höfum gefið út. Við höfum leitast við að kynna framtíðarsýn okkar. Með Evrópska efhahagssvæðinu var íslenskri einangrunarhyggju greitt náðarhöggið. Andstaðan við EES hljómar nú eins og bergmálúr grárri tomeskju. Við viljum sækja um aðild að Evrópusambandinu eins fljótt og auðið er. Án umsóknar munum við aldrei komast að því hvaða kjör bjóðast við inngöngu. Alþýðuflokkurinn er umbótasinnaður og ekki bundinn á klafa sérhagsmuna. Umbótastefna okkar er lífskjarastefha framtíðarinnar. Stefha okkar er umdeild, það gustar af henni. Við látum okkur það vel líka. Sigur fyrir ísland hefur alltaf kostað kjark - kjark til að taka afstöðu, kjark til að móta stefhu og kjark til að fylgja henni eftir. Horfumst í augu við tækifærin. S,ýnum kjark og kjósum fagnandi um framtíð okkar. Með vinsemd Jón Baldvin fiannibalsson HiMÞ í/4#tW. tr hðin tuttugu ár frá þessum merka degi í kvenréttindasögu. Árin frá 1975 til 1985 hafa gjarnan verið nefnd kvennaáratugurinn. Barátta íslenskra kvenna fyrir jafnrétti kynjanna er orðin löng og þó margt hafi áunnist á undanförn- um árum þá heldur hún áfram. Kosningarétturinn verður ekki af konum tekinn og hver kona nýtur sjálfstæðis síns í kjörklefanum í dag. (Heimildir eru fengnar úr bókunum: íslandsdœtur 1850-1950, Veröld sem ég vil, Saga kvenréttindafélags íslands 1907-1992, Konur og kosningar, Jafn- rétti kynjanna og Frá einveldi til lýó- veldis.) Briet Bjarnhéöinsdóttir er sú kona sem vann hvað mest að kvenrétt- indamálum fslenskra kvenna enda hefur hún verið kölluð stórveldi í sögu fslenskar kvenna. Á æviskeiði hennar, 1856-1940, urðu gagngerar breytingar á stöðu og kjörum ís- lenskra kvenna. K\ \\\. \Nl r N KO I \ ii \ i n i n k t t '. 1 .. M I .* lí \ •^Aj^h , ævmtyralegar Sænsk gæðavara á góðu verðl -8' 7.60Ókr. -15' 10.750 kr. -25" 14.250 kr. 0 ÚTILÍF Glæsibæ, Álfheimum 74, s: 581 2922
Beinir tenglar
