Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						ÞJÓÐVILJINN
Föstudaginn   28.   apríl   1939.
Mannúð bönnnð á íslandi
Hermann Jónasson meinar islenzkn fólki að iorða
mnnaðarlansnm gyðingabðrnum nndan oisóknar-
Enn á mý hefur. Hermann
Jónasson sýint „hvern mann
hann hefur að geyma, hversu
djúpt drengskapur hans ristir,
hve mannúð hans er mikil, hver
skilningur hans er á því trún-
aðarstarfi, sem honum var upp-
'haflega falið af frjálslyndum
flókkum, en sem hann nú hef-
ur vegna bandalagsins við aft-
urhaldsklíkur lándsins.
Einnig hér úti á íslandi hafa
menn hugmynd um þær þján-
ingar, sem saklaust fólk verður
fyrirí í löndum fasismans. Fjöl-
skyldum er sundrað, konur rifn
ar frá börnum sínum og heimil-
um og settar í fangabúðir —
fyrir það eitt að fæðast af Gyð-
ingaættum, fyrir það eitt að
berjast fyrir frelsi, mannúð 'og
réttlæti. Blað forstisráðherrans
íslenzka hefur hvað eftir annað
minnzt þessa fólks, átalið þá
grimmdaiiegu meðferð, sem
það hefur orðið fyrir, og farið
viðurkenningarorðum um þá
miklu hjálparstarfsemi, sem
haldið er uppi til að lina þján-
ingar þessa fólks.
En hvað gerir Hermann Jón'-
asson forsætisráðherra, þegar
honum sjálfum gefst tækifæ-ri
til að rétta nokkrum austur-
rískum Gyðingabörnum hjálp-
arhönd, stuðla að því, að þau
komist undan ofsóknaræði naz-
istanna á góð heimili hér :á
landi? Hermann Jónasson gat
stuðlað að þessu á(n þess að
láta nokkuð af mörkum sjálf-
ur, það sem hann þurfti að gera
var að gegna skyldu sinni sem
forsætisráðherra hinnar frjáls-
lyndu, íslenzku þjóðar, sýna
sjálfsagðan drengskap, sjálf-
sagða mannúð. Hermann Jón-
asson lét allt þetta ógert. Hann
neitaði þessum ofsóttu, austur-
rísku börnum um dvalarleyfi á
íslandi, án þess að gefa nokkr-
ar ástæður fyrir þeirri neitun.
Pjóðviljinn komst að því, að
Katrín Thoroddsen læknir hafði
ætlað að taka austurrískt Gyð-
ingabarn af nauðstaddri móðiur,
en verið neitað um það af for-
sætisráðherra. Blaðið hefur beð
ið Katrínu að gera þetta mál
heyrum kunnugt, — það er
þannig vaxið, að sjálfsagt er
að það verði gert opinbert mál.
Fer hér á eftir frásögn Katr-
ínar   Thoroddsen:
æði nazista í Austnrriki
Kafrín Thoroddsen iæknír segír frá
Laust fyrir miðjan desember
s.l. bað austurísk kona mig um
að taka af sér þriggja ára gamla
dóttur sína um óákveðinn tíma.
Kona þessi er af gyðingaættum
og maður hennar er einnigGyð
ingur. Annars er það af honum
að segja, að hann er starfsmað-
ur við gasstöð í Wienarborg,
iafskiptalítill meinleysismaður,
sem aldrei hafði tekið neinn
þátt í stjórnmálum. En þegar
Hitler komst til valda í Austur-
ríki, var honum ásamt ótelj-
andi fleirum Gyðingum kastað'
í. fangabúðir, og síðan hefur
ekki til hans spurzt. En núhafði
konan fengið tilkynningu um
það, að hún mundi einnigverða
'setf í fangabúð^r þann 15. jan
úar, ef hún þá væri enn innan
landamæra hins þriðja ríkis.
Jafnframt var henni þó neitað
um vegabréf svo engrar undan
komu var auðið. Hjón þessiáttu
eina dóttur barna þriggja ára
gamla og móðurinni hefur lík-
lega þótt vænt um hana, eins
og mæðrum þykir stundum um
afkvæmi sín. Hún sneri sér því
til mín, gegnum millilið þó, og
bað mig um að taka barnið,
þar til útséð yrði um áfdrif
hennar sjálfrar; en í annaðhús
var ekki að venda, þar eð ætt
ingjar hennar allir voru ísömu
vandræðum og hún. En á hinn
bóginn var ógjörninguraðkoma
börnum fyrir hjá arískum vin-
um eða kunningjum, því hinum
aríska kynflokk er stranglega
forboðið nokkurt samneyti við
Gyðinga eða gyðingaböm. Slíkt
eru talin landráð þar syðra. —
Ég vildi gjarnan taka barnið;
en hitt vildi ég ógjarnan eiga
á hættu, að smábarn, sem sent
yrði hingað með pósti, um há-
vetur, þyrfti að hrekjast aftur
út í heim, að hálfu ári liðnu,
og þá sennilega sem óskilabögg
{ulli út í hreina óvissu. Ég vildi
hafa það á því hreina strax,
að barnið fengi dvalarleyfi hér
á landi eins lengi og með
þyrfti eða. að minnsta kosti 1
—2 ár. Hinsvegar var ég ekki
í neinum vafa um það, að móð-
irin mundi vilja fá dóttur sína
aftur jafnskjótt og hún sæi þess
nokkurn kost að sjá henni far-
borða. Nú  er það á allra vit-
orði, að áðursögð saga erekk-
ert eirrsdæmi, og sneri ég mér
því  til   Friðarvinafélagsins,  og
spurðist   fyrir   um   það,   hvort
félagið hefði í hyggju að taka
hingað      nokkuð  af hrakhóla^
börrrum, og ef svo væri, hvort
mín stelpa gæti þá ekki fylgt
þeim hóp. Jú, Friðarvinafélag-
ið  vildi gjarna taka      nokkur
börn   austurísk,   og   varð   það
að samkomulagi, að stjórn þess
félags skrifaði 'ríkisstjórninniog
sækti um innflutnings- og dval-
arleyfi   fyrir  8—10  böm,   ekki
var nú. talan hærri, og var mín
stelpa  meðtalin.  Pann  12.  des.
s.l.  skrifaði svo stjórn  Friðar-
vinafélagsins umsóknina til rík-
isstjómarinnar,  og óskaði  eftir
fljótu  svari,  en  í bréfinu    var
tekið fram, að eingöngu skyldi
um andlega og líkamlega heil-
brigð  börn að  ræða, og  eins
hitt, að börnunum mundi komið
fyrir  á  góðum   heimilum,  því
opinbera algerlega að kostnað-
arlausu. Jafnframt því, sem ég
talaði við Friðarvinafélagið, bað
ég   sameiginlegan       kunningja
okkar beggja að tala við  Ey-
stein  Jónsson  ráðh. um  málið,
en það var vegna þess, að þótt
mér væri  vel kunnugt að  slík
mál  ekki kæmu hans stjórnar-
deild við, þá vissi ég hann vera
mestan mannkostamantninfn: í rík>
isstjóminni. Hann tók mjög vel
og   vlngjarnlega   í   málið,    og
bauð mér nú að færa það sjálf-
ur  í tal við  forsætisráðherra,')
því hann  einn  ætti úrskurðar-
valdiðt í málinu. En til þess að
vera viss um að þetta gleymd-
ist  ekki, sagði hann  mér,   að
hringja   til   sín  næsta   morgun
upp   í   stjórnarráð,   og   minna
sig) á það. Ég lét ekki hjá líða,
.að  gera  það  og  kvaðst  hann
þá  mundi  tala  strax  við  Her-
mann Jónasson, hvað hann og
gerði.   Seinna  þann   sama  dag
hringdi  ég svo til forsætisráð-
herra   til   að   heyra   álit   hans.
Stétt-ekklsijðrn
mðlailokkar
'   vV   . :              ¦'   ' ¦   .'-^-      ¦          • '
f       '                              ~ j
Ilinar   grimmdarlegu   gyðingaof> óknir bitna ekki sízt á börnum. Tugir þúsunda barna hafa eignazt ný
heíttíili erleudis. — Myndin er t3kin  af  austurrískum  gyðingabörnum í Hollandi.
Katríin Thoroddsen.
Hann   svaraði   mér   kurteislega
íen   sagði     í   áberandi   hátíð-í,
legum rómi, að hann gæti ekki
ákveðið   svar   strax,   sagði  að
<hér væri um svo þýðingarmikið
mál   að   ræða,  að   hann   vildi
ekki   einn   taka   ákvörðun   um
það,   heldur  myndi  hann  leita
álits  annara    stjórnmálaflokka,
áður en hann svaraði, en sjálfur
kvaðst hann mundi hugsa mál-
ið vel og vandlega. Nú var ég
vitanlega sammála    ráðherran-
|um' í ,því, að málið væri merki-
legt, en frá mínum bæjardyrum
séð,  en þó  eingöngu barnanna'
vegna;  hitt  fannst  mér  dálítið
undarlegt   fyrirbrigði   í     landi
gestrisninnar,  að  miklar  mála-
lengingar   þurfti  og    heilabrot
um jafn einfalt og sjálfsagt mál,
og það, hvort gefa ætti hungr-
uðum krakka mat og hröktum
húsnæði og hlynningu. Ég afréð
þó, að styggja  ekki viðkvæmt
skap   ráðherrans   með  neinum
athugasemdum, og þakkaði á-
heyrnina. En þar sem ráðherr-
ann| ha|ði í hyggju að tala við
forráðamemr     stjórnmálaflokk-
anna,  fanst  mér  ekki  úr  vegi
að ég gerði það líka. Ég talaði,
þó) ekki neitt frekar við St. Jó-
hann,  því  hann  hafði  í  stjóm
Friðarinafélagsins tekið málinu
ágætlega; ekki talaði ég held-
ur við formann Sósíalistaflokks-'
ins,   mér  fannst  það  satt  að
segja óþarft, gekk að því vísu,
að   sá   flokkur   væri   fylgjandi
öllum mannúðarmálum.  —  En
ég talaði við Ölaf Thors, form.
Sjálfstæðisflokksins og   skýrði
honum frá málavöxtum og eins
ummælum   forstisráðherra.   Öl-
afur   virtist   ekki   síður   en   ég
dálítið   undrandi   yfir   úrræða-
leysi   ráðherrans  og   Iét  segja
sér   tvisvar.   Annars   tók   Ólaf-
ur málinu með þeim drengskap,'
sem ég hafði búizt við, og sagði
leitthvað á þá leið, að hann fengi
ekki   skilið,  að  nein   vandræði
hlytust út af slíkum mannúðar-
málum,   af  hans   flokks   hálfu.
Jæja, ég áleit nú að allt væri
lagi, og lét austurísku konuna
vita, að bamið miundi velkomið,
og yrði hún látin vita, hvenær
það mætti koma. Ég þóttist hafa
fulla ástæðu til að ætla að þetta
væri  óhætt  þar  sem  form.  Al
þýðufl.   var   málinu     hlynntur,
form .Sjálfstæðisflokksins frek-
ar með en móti, auk þess var
Friðarvinafélagið   eindregið mál
inu   fylgjandi,   en   form.   þess,
Guðlaugur Rósink'ranz,  er vel-
metinn   Framsóknarmaður,    og
svo   síðast   en   ekki  sízt,    var
Hermann  Jónasson að     hugsa
málið.   En  um  árangur  þeirra
Fyrsti maí fer í hönd. Verka
lýðurinn undirbýr hátíðahöld
og kröfugöngur. Breiðfylking-
arafturhaldið hrópar hástöfum
til verkalýðsins: Komið undir
okkar merki, berjizt með okk-"
ur. Aíþýðublaðið segir: „Stand
ið einhuga og öflug með Al-
þýðufílokknum", og röksemdirn
ar fyrir því að verkalýðurinn
eigi að gera þetta, eru á þessa
leið: „Stefna Alþýðuflokksins
er föst og ákveðin, að vera allt-
af á verði um hagsmuni fólks-
ins og sporna fast á móti rétt-
indasviptingum".
Satt er það, ekki vantar
stefnufestu. Fyrst var komið á
vinnuloggjöf, sem skerti frelsi
og réttindi verklýðssamtakanna
mjög verulega. Petta var gert
í trássi við næstum öll verklýðs
félög landsins. Pegar þessu var
ljokið, setti Alþýðuflokkurinn i'
verklýðssamtökunum þrælalög,1
þau lög eru nú þegar búin að
sundra Alþýðusambandinu. Þá
var aftur farið inn á svið þjóð-
málanna, dýrtíðin í landinu var
stóraukin með því að fella geng
ið, kauphækkun var bönnuð,
með lögum, samningarétturinni
um kaupgjald var tekinn af
verkalýðnum, bæði einstakl-
ingum og félögum. í þessum
verkum hefur stefna Alþýðu-
flokksins lýst sér, á siðustu tím-V
um. Já, satt er það, hún hefur
verið „föst og ákveðin", en
hvað finnst mönnum um varð-
stöðuna um „hagsmuni fólks-
ins" og um viðspyrnu ,,á móti
hverri réttindasviptingu"?
Nú er rétt að menn geri s
ljóst, að engin vinnulöggjöf, ei
in lög um bann við kauphæk
un hefðu verið samþykkt á t-
þingi, ef verkalýðurinn hel
staðið gegn jþeim, sem einhu;
stétt, og ef allir þeir fulltrúí
sem verkalýðurinn sendi áþin
og þar á meðal þingmenn I
þýðuflokksins, hefðu beitt s
gegn þeim. Öll þau þrælalc
sem Alþingi hefur sett ge
verkalýðnum, eru sett í trau
þess, að til enu verklýðssvi
árar! á þlngi, menn sem, að J
er bezt verður séð, vitandi vi
em að svíkja verkalýðssamtc
Ihií hendur afturhaldinu. í>e
ir þingmenn eru þingmenn i
þýðuflokksins, mennirnir m
„föstu stefnurnar". Sleppt
svö Alþýðuflokknum sáluj
Friður sé með jarðneskum 1<
um hans.
Ekki lætur Morgunblaðið
sér stenda að kalla verkal]
inn undir merki afturhaldsi
„Sjálfstæðismsnn halda fyr
maí hátíðlegan" stendur st
um stöfum á síðum Morgun
Hrægammar íhaldsins hlat
yiir bráðinni, sem hinir svoki
uöu þingmenn Alþýðuflokks
hafu lagt að fótum þess. Að <
stöddu skal engu um það s^
hversu mikið afturhaldsfloi
unum vcrður ágengt í því
sundra verkalýðnum í flokki
maí. En verkamenn, mini
.þess að 1. maí á að vera og
ur verið dagur einingar en e
dagur sundmngar. Þeim d
Framh.   á   4.   sí
heilabrota þóttist ég megavera
vongóð, því mér var kunnugt
að ísl .ríkisstjórnin hafði lagt
sem svarar fimmtán krónum af
mörkum, til hjálpar aðþrengd-
um börnum á Spáni. Nú er sú
upphæð, að vísu sízt há, en
hún sýnir samt, að hugarþelið
var rétt þó höfðingsskapinn
brysti. Ég Iét því Friðarvinafé
laginu eftir að fylgja málinu á-
fram og spurðist fyrir hjá því
öðru hvom hvernig gengi; og
það gekk ekki vel. Hið fyrsta
svar, sem fékkst var nú það,
að ríkisstjórnin kvaðst hafasím-
að út fyrirspumir til stjómar-
valda á Norðurlönclum, um
hvemig flóttamannamálunum
væri þar fyrirkomið og feng-
ið það svar, að þau væri ekki
komíin! í fast horf, en væm tíí
athugunar. Þetta var, að mig
minnir, 16. des. Friðarvinafé-
lagið svaraði um hæl, að kunn-
ugt væri, að víða, t. d. í Nor-
egi og Svíþjóð væri' það látið
algjörlega afskiptalaust af ríkis-
stjórnarinnar hálfu, hvort ein-
staklingar eða félög tækju mun-
aðarlaus Gyðingabörn til um-
sjár. Jafnframt ítrekaði félag-ið
ósk sína um ákveðið svar hiðs
allra fyrsta, þar sem málið væri
afaraðk^llandi, þörf á skjótri
hjálp nauðsynleg, en erfitt um
ferðir   hingað ' til   landsins.
Ekkert svar fékkst frá forsæt-
isráðherranum, hann virtist
eiga erfitt með að ákveða sig.
Friðarvinafélagið innti hann svo
þráfaldlega eftir svari, bæði
skriflega og þó einkum munn-
lega, en árangurslaust, pg í þvf
þófi gekk þar til loks að svarið
kom þann 16. febr. síðast lið-
inn. Svarið var skorinort, skýr
ingarlaus neitun. Vegna þess
hve lengi stóð á svari forsætis-
ráðherrans þá dró ég um of
að gera boð eftir barninu,  en
þó að það fengi ekki leni
landvistarleyfi en þetta hálf:
sem lögin heimila, vildi ég sí
að það kæmi, hélt kannske
eitthvað úrrættist seinna n
dvalarleyfið. En þegar skri
var, var það um seinan. E
ert svar kom eftur, og frá k
unni austurísku hef ég ekl
heyrt síðan. Líklega er hú
einhverri fangabúðinni h
Hitlers, en hvar litla stúl
hennar flækist vil ég helzt c
hugsa um.
Herra ritstjóri! Þér hafið
ið mig um frásögn af oi
greindum viðskiptum mír
við forsætisráðherrann, Y
mann Jónasson. Hér er húr
er yður velkomið að birta h
í blaði yðar ef þér vilfiið. E
vill getur það orðið til \
að einhver skýring fáist á þ
ari fruntalegu framkomu i
herrans. Mér er hún óskil
leg. Sú túlkun sumra samh
hans, að hér sé um að r;
verndun okkar margbland
íslenzka kynstofns getur
ekki komið til greina, í þ<
sambandi, þar sem eingö
var um börn að ræða og
srutt tímabil. Slíka grunVtn
er ekki hægt að ætla ma
sem náð hefur prófi í lög
jafnvel þó hann sé eitthvað
vegaleiddur andlega af di
torsdýrkun. Það er kannske
ara að geta þess svo að S£
sé öll, að eftir því, sem
bezt véit ráðfærði ráðherra
aldrei neitt við forráðan
hinna flokkanna, um afgrei
málsins, þó veit ég ekki
vissu um Flokk þjóðern'issi
en tel það ólíklegt. Hern
Jónasson á sjálfsagt einn 1
urinn af þessum málaloktu
26.-4.   193<
i    Katrín Thorod
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4