Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Fimmtudagur   9.   marz   1944.
ÞJÓÐVILJINN
Nú vantar þjóðsönginn
Eins   og   öll   sjálfstæð ríki
hljóta að eiga sér fána, þykir
og  kurteisi   að   þau   eigi   sér
þjóðsöng, sem menn geta sung
ið   saman   á   þeim stundum
þegar samheyrileiki alls fólks-
ins hrífur hugann, ofar flokks
kennd    og    hreppapólitík,   —
einshvers   konar   dásömun   á
landi    og   lýð,   upprifjanir  á
glæstum    þjóðminningum   og
sigrum, hylling fána, konungs
eöa   fagurra   hugsjóna,   ekki j
sízt    frelsisins.    Sumir    þjóð- |
söngvar eru heiUaóskir til á- j
kveðinna konunga, t. d. hinn
brezki,   júgóslavneski,   danski j
(Kong Kristian)  og hollenski.
Aðrir eru herhvöt gegn kúg-
umm, eins og Marselíusöngur-
inn     (marseijesinn)     og,   Al-
þjóðasöngurinn    (internasjón-
aiinn),   sem   Ráðstjórnarríkin
höfðu    fyrir    þjóðsöng   fyrstu
tuttugu og fimm árin, en er
annars    hersöngur    byltinga-
sinnaðra verkamann um ger-
vallarx heim. " Suður-Ameríku-
húar    dásama    frelsið manna
mest   í   þjóösöngvum   sínum.
Hugsjón kínverska þjóðsöngs-
ins er héimsfriður.
Til þess aö þjóðsöngur svari
tilgangi    er   nauðsynlegt    að
hann  sé  auðskilinn  og  auð-
lærður cg skírskoti til hjarta
og    hugar    sérhvers    manns,
eins þeirra sem ekki eru gáf-
aðir og menntaðir, — í raun-
inni  kannski  fyrst og fremst
til þeirra. Þjóðsöngur er þeim
mun   betri   sem   hann  tjáir
hjartnæm    atriði   í   færri og
skýrari   dráttum,   án  þess  að
verða   þó   ópkenndur.   Góður
pjóðsöngur    er    aldrei   þvæla
ög sjaldan mikil speki heldur.
Hann veröur að vera eins ein-
faldur  að  sínu leyti  og  fáni
sem geröur er eftir flatarmáls
kenndu lögmáli.  Brezki þjóð-
söngurinn er til dæmis alveg
ágætur.   Víðsungnustu   erindi
hans    segja    svo:     (1)    Guð
geymi vorn milda kóng, leingi
lifi   vor   göfugi   kóngur, guð
geymi    kónginn..   Lát    hann
ríkja yfir oss sigursælan, ham-
ingjusaman     og     dýrðlegan,
guð geymi kónginn.  (2) Ó rís
þú drottinn guð vor, dreifðu
fjandmönnum hans og felldu
þá.   Ruglaðu   ráð   þeirra,  ó-
nýttu brögð þeirra, á þig fest-
um    við    vonir    okkar,    guð
geymi kónginn.
Eistneski þjóösöngurinn er
ííka ágætur. Þar segir: Heima-
land mitt, ást mín og ynd'.,
mold þín er mér kær. Ekkert
land i öllum heimi er mér
jafnkært og þú mitt kæra
land, ást mín og heimaland.
Kínverski þjóðsöngurinn er
þannig: Sanmintsjúí („þri-
grein þjóðar"), takmark vorc
sé   að   frelsa  land  vort  með
grundvöllun    heimsfriðar.    Ó,
félagar,      framverðir,      verið
djarfsæknir;   haldig stefnunrú
undir   sól   og   stjörnu.   Verið
sterkir og hugprúðir.  Frelsið
land  ykkar.   Eitt  hjarta,  ein
sál, einn hugur, eitt markmið.
En það eru ekki orðin ein
sem í þjóðsöng eiga að sam-
eina    styrk,    einfaldleik    og
hugönæmi,    lagið   verður   að
hafa sömu kosti. Það má ekki
véra gert fyrir söngna menn
eina og þá sem kunna til tón-
listar eða eru raddmenn. Það
verður   að   vísu aö   uppfylla
kröfur  tónlistar,  en  vera  þó
miðaö við menn sem lítt eða
ekki   kunna   til    söngs.   Það
verður að vera lagið sem allir
geta lært og ailir geta sungiö,
og syngja ósjálfrátt — eink-
um   þegar   þeir   eru    glaðir.
Sterkt  tema,  unnið  með  ör-
fáum   dráttum,   og   ítrekandi
viðlag, eins og álýktun, í lík-
ingu við  lag þáð,  alkunnugt
slafneskt tema, sem Slóvakar
hafa     fyrir     þjóðsöng,     Nad
Tatrú sa blýska, held ég sé rétt
forskrift   fyrir   þjóðsöngslagi,
— en vitaskuld veröur ljóðið
að hæfa slíku lagi. Lagið viö
brezka    þjóðsönginn    geymir
ýmsa   beztu  kosti  þjóðsöngs-
lags, enda hafa margar þjóðir
hneigzt til að taka það eftir,
meira að segja voru Þjóðverj-
ar einu sinni langt komnir að
gera það að lagi við þjóðsöng
sinn.    Við    íslendingar   erum
ein þeirra þjóða sem tókum
það  traustataki  við  þjóðsöng
um skeið. Ja vi elsker dette
landet,    er    unaðslegt    þjóð-
söngsla^g,   vítt   og   breitt  og
blátt og bjart eins og fagur
vordagur,   þessi    fyrsta   íína
lags og ljóðs ljómar í töfra-
í'ullum     dr'engilegum    unaði,
sem minnir á andlitið á Nor-
dahl Grieg: Ja, vi elsker dette
landet.   Lag   Ameríkumanna,
O, beautiful for spaci&us skies,
er   yndislega   ljóörænn   þjóð-
söngur, en ljóðið skortir hinn
sterka   frumstæða   einfaldleik
þjóðsöngskvæðis.        Marselíu-
söngurinn   og Alþjóðasöngur-
inn   fylla   allar   kröfur   þjóð-
söngva sem innblásnir eru af
heilögum anda réttláts stríðs.
Sami höfundur; Pacius, hefur
sett lög við þjóðsöng Finna og
Eista,  og eru bæði  dæmi  á-
gætra   þjóðsöngslaga:   Heyrið
vella á heiðum hveri (Finnar)
og ísland ísland ó, ættarland
(Eistur).  Þessi  lög hafa það
meðal annars til síns ágætis,
að tónsvið þeirra er í kringum
áttund,        Marselíusöngurinn
tekur yfir níund, en það er
ókostur    á    þjóðsöngslagi    éf
það tekuryfir víðara tónsviö.
Nú   víkur   sögunni   að ís-
landi. í raun réttri höfum við
Islendingar ekki átt þjóðsöng
í líkingu við aðrar þjóðir síð-
an    við    lögðum    niður   Eld-
gömlu ísafold,   sem ekki  var
vonum seinna, því þó kvæðið
sé    gætt    einfaldleika    þjóð-
söngs er það heldur klaufaleg-
ur   skáldskapur,   —   mögum
þín    muntu   kær,   og   gumar
girnast mær, Hafnar úr gufu
hér o.   s.  frv.;   auk  þess  til-
heyrði lagið enska þjóðsöngn-
um. Á seinni árum hefur ver-
iö   upp   tekinn   í   þjóösöngs
stað lofsöngurinn frá þjóðhá-
tíðinni    1874,    Ö,    guð    vors
lands.    Þessi   söngur   stingur
mjög   i   stúf   við   aðra þjóð-
söngva, hefur engin einkenni
eða eiginleika þjóðsöngs, enda
aldrei til þeirra nota ætlaður.
Kvæðið er ort til guðs, það er
hátíölegt      bænarandvarp,     í
senn  ljóðrænt  og  heimspeki-
legt, þó fjarri því 'að vera trú-
arlegt í hinni kristilegu merk-
ingu þess orðs, og getur því
ekki   talizt  til  sálma,   heldur
síðprótestantiskur,  ókirkjuleg-
ur hymnus undir rómantísk-
um áhrifum:  Kvæðið  svaraði
með prýði tilgangi sínum sem
hátíðalofsöngur    1874.   Vegna
hinnar   hástilltu   andaktar, á
kvæðið  ekki  við  á veraldleg-
um samkomum eöa skemmt-
unum,    menn    fyrirverða   sig
fyrir að syngja það glaðir á
góðri stund. í kvæðinu er lögö
mikil áherzla á hve þjóðin sé
lítilfjörleg gagnvart guði sín-
um, hin dulræna upphafning
sjálfsniðurlægingarinnar kunri
dýrlingum og sjáendum lýslr
upp kvæðið, en hversu merki-
legt sem sjónarmið þetta 'er,
mun þó sönnu nær, og líkara
skilningi nútímans, að þjóð sé
ævinlega    nákvæmlega    jafn-
stór og guð hennar eða guðir.
Djarfari þjóð og nálægari guð
ætti betur héima í þjóðsöng.
En þótt kvæði þetta fullnægi
skáldlegum mönnum, helgum
mönnum    og    sjáendum,    og
kalli   fram    tiiætluð  áhrif  á
stórhátíðum, þá eru þó guöi
sé lof ekki allir dýrlingar, að
minnsta kosti ekkí alltaf, og
sem betur fer  er  ekki  alltaf
hátíð.    Það   er   þess  vegna i
senn óháttvíst og smekklaust,
og vottar fullkominn vanskiln
ing á þessu kvæði, en þó eink-
um skort á öllu sálfræðilegu
skynbragði,    að    haida    uppi
miskunnarlausri      útþrælkun
þess í Ríkisútvarpinu á hverju
kvöldi sýknt og heilagt. Eng-
ura páfa dytti í hug að fyrir-
skipa    Te    Deum    á hverjum
degi  árið  um  í  kring.   Þessi
morötilraun við hátíðalofsöng-
inn hefur enda tekizt þankig,
að almenningur í landinu er
höndum seinni að skrúfa fyrir
útvarpstæki   sín   um  íeið og
hann byrjar.
Auk þess sem Ó guð vors
lands er hátíðalofsöngur, en
ekki þjóðsöngur, hefur lagið
sem vænta mátti fæst þau
eigindi sem geti gert það al-
t þýðlegt. Til dæmis hefur lag-
Ný útgáfa af Flat-
eyjarbók væntanleg
Sigurður Nordal ritar formála
Nýtt útgáfufyrirtæki, er nefnir
sig Flatcyjarútgáfan, hefur til-
kynnt að hún ætli að gefa út á
þessu ári og því næsta Flateyjar-
bók, en hún er, sem kunnugt er,
mesta og frægasta skinnbók, sem
skrifuð hefur verið hér á landi.  •
Hér er því um merkan bók-
menntaviðburð að ræða, ekki sízt
þar sem mikill hluti efnis Flateyj-
arbókar er lítið kunnugur hér á
landi nema fræðimönnum. Sigurð-
ur Nordal prófessor ritar formála
með hverju bindi, en þau munu
verða fjögur.
I tilkynningum útgáfunnar seg-
ir:
„Aðalefni bindanna er þetta:
1.  bindi: Ólafs saga Tryggvason-
ar meiri.
2.   bindi: Ólafs saga helga hin
meiri.
3.  bindi: Sverris saga eftir Karl
ábóta Jónsson. Kákonar saga
gamla, eftir Sturlu Þórðarson.
4.   bindi: Saga Magnúsar góða
og Haralds harðráða hin meiri.
Annáll frá upphafi heims til 1394.
En inn í eru felldar ýmsar heil-
ar sögur, m. a. Orkneyinga saga,
Færeyinga sama, Jómsvíkinga saga
og sægur af merkilegum og
skemmtilegum þáttum, t. d. af
Eindriða ilbreið, Eymuhdi Hrings-
syni, Blóð-Agli, Hemingi Ásláks-
syni, Völskaþáttur og mikið af frá-
sögnum, sem hvergi eru nema í
Flateyjarbók, allt austan úr
Garðaríki og vestur til Vinlands".
Verð hvers bindis hefur verið
auglýst 100 kr., lofað er drjúgu
og skíru letri og myndum af sögu-
stöðum og úr handritinu. Ætlazt
er til að tvö fyrri bindin komi út
í sumar, en tvö síðari bindin fyrri
hluta næsta árs.
Vinnan
tímarit Aíþýðusam-
bends íslands
Vinnan, tímarit Alþýðusam-
bands Islands, er nýkomin út, er
það 3. hefti 2. árg.
Vinnan flytur að þessu sinni
grein eftir varaforseta Alþýðusam-
bandsins, Stefán Ogmundsson, sem
hann nefnir: Betri heimur, og tek-
ur hann þar til meðferðar þær
fölsku vonir sem auðstéttir allra
landa eru að gefa alþýðunni um
betri heim cftir þetta stríð án þess
hróflað sé við sjálfu auðvaldsskipu-
laginu.
Þá byrjar í þessu hefti greina-
flokkur eftir Sverri Kristjánsson
sagnfræðing sem hann nefnir:
Þættir úr sögu verkalýðshreyfing-
arinnar, og er fyrsti þátturinn um
verkalýðshreyfingu Bretlands.
Þá er birtur í þessu hefti samn-
ingur sá er Alþýðusamband ís-
lands hefur gert við Farmanna-
og fiskimannasamband íslands og
rætt um tildrög þess að hann var
gerður.
I heftinu cr löng' og ýtarleg
grein um verkamannafélagið Fram
á Sauðárkróki eftir Magnús
Bjarnason, sem um langt skeið vaiv
Frh. á 8. síðu.
1 ið   svo   vítt   tónsvið,   hvorki
meira né  minna  en  þrettán
tónbil,   að  það   er  óhæft  til
söngs   fyrir  almenning.   Eng-
inn þjóðsöngur í víðri veröld
hefur svo óhagkvæmt tónsvið.
Það er leitun á manni sem
getur sungið svo hátt upp og
djúpt niður, enda er lagið æv-
inlega stórilla fiutt, nema af
völdum    kröftum,   hljómsveit
eða  menntuðum  tenórum.   Á
okkar  tímum,  þegar  hafning
sannþjóðlegra menningarverð-
mæta til æðra forms er boð-
orð   dagsins,   finnst   oss   sem
ofmjög   beri   í   þessu   lagi á
þeim vettvangi gegn íslenzkri
tónmenning    fortímans,    sem
svo mikið þarfaverk þótti að
leggja fyrir róða á 19. öld, að
"þeir menn hafa verið tignaðir
brautryðjendur, sem þá tókst
að   drepa   íslenzkan   kirkju-
söng  og  innleiða  danskan  á
íslandi.  ísland  geymdi í fór-
um   sínum    þjóðlega  tónlist,
þótt    frumstæð    væri    sakir
hijóðfæraleysis   og   fátæktar,
foman söngstíl, hundruð tón-
stefja   sem   töluðu máli ald-
anna, en dansklærðir tónlist-
armenn undir áhrifum þýzkr-
ar rómantíkur lögðu allt kapp
á að búa sem þöglasta gröf
þessu mikla yrkisefhi þjóðar-
innar, sem er voldugra öllum
öðrum norrænum tónlistar-
yrkisefnum         samanlögðum.
Þótt Ó guð vors lands hafi sér
staka fegurð til að bera ef
það er flutt á hálistrænan
hátt, skortir það öll einkenni
íslenzks lags.
Á þessu ári standa fyrir dyr
um þáttaskipti  í  sögu vorri,
jafnvel enn meiri en þegar vér
þágum        stjórnarskrá        úr
danskri hendi 1874 undir eink
unnarorðinu:  vér kvökum og
þökkum í þúsund ár. Á þessu
ári  mun að  vísu  fara vel  á
því   að   syngja   einu   sinni á
Þingvöllum     hátíðalofsönginn
til   guðs   í   minningu ársins
1874.   En   það   er  ekki  nóg.
Okkur   vantar   þjóðsöng, lag
og ljóð nýja tímans,  einfalt,
sterkt en þó þokkafullt, helg-
að landi, þjóð, sögu og fram-
tíð — eins og vér hugsum nú
á enn einum morgniþjóðarsög
umiar.   Áriö   má   helzt ekki
líða svo, að íslenzk skáld og
íslenzkir tónsmiöir láti undir
höfuð leggjast að gefa þjóð-
inni slíkan söng.
H. K. L.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
4-5
4-5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8