Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Fimmtudagur 22. júní 1944.
P>    I W                '   I          ¦    ¦          I =
ÞJÓÐVILJINN
BITSTÍÓBI:
KANNYEIG  KRISTJÁNSDÓTTIR
%
79. Júní 7944
p
Konan jrjáls í frjálsu landi
--------fjarlœg hugsun lengi var.
Ánauð háð var hönd og andi,
hlekkir vanans alstaðar.
Innibyrgð í höll og hreysi
foúsmóðir og ambátt vann.
Loks gegn sagga og sólskinsleysi
svali morgunbjarmans rann.
Konan frjáls í frjálsu landi,
félagsstefna okkar varð.
Systurþeli og bróðurbandi
¦byggja skyldi upp sérhvern garð.
,$enn þœr vöktu fleiri og fleiri,
$%ngu gleggri og dývri sýn,
érbjarminn varð alltaf meiri,
tinz í heiði dagur skín.
Nýi tíminn kallar, kaUar:
Kona, þorðu að vera frjáls.
Lands vors dœtur allar, allar,
ok ei þola og fjötra um háls.
Hlekki úr járni og hlekki úr rósum
höndin frjáls mun slíta jafnt.
Aðstöðu vér einmitt kjósum
eins og frjálsar konur samt.
Heilar saman, systur allar.
Sólarupprás heilsum vér.
Stundin komin, starfið lcallar,
svarfssvið opið hvar sem er.
Þroskist samtök, orka og andi
okkar systra og brœðralags.
Konan frjáls í frjálsu landi
fagnar sól hins nýja dags.
Ingibjörg Benediktsdóttir.
hir iíbfIf rfllHMi hnup
i HKtti ioeliu ?
Eftir Dýrleifu Árnadóttur
Margar konur velta nú fyrir sér
jjeirri spurningu: Hver verður
staða mín á komandi árum? Hver
verða mín kjör?
Við fögnum því allar íslenzkar
konúr, að aldagamall draumur ís-
lenzku þjóðarinnar um fullt sjálf-
stæði er að rætast. Jafnframt ósk-
nm við þess að hið nýja lýðveldi
-verði fullkomnara og betra þjóð-
I skipulag, en það sem við nú bú-
íim við. Við gerumst meira að
segja svo djarfar að láta okkur
dreyma um, að íslenzka lýðveldið
inuni ef til vill fœra okkur fyrr eða
síðar fullt frelsi, fullt sjálfstæði,
somu laun fyrir sömu vinnu og
þá aðhlynningu, sem "þarf til þess
að við getum notað krafta okkar
sem frjálsir og óháðir samfélags-
þegnar og í senn eiginkonur, hús-
anæður og mæður.
Hvílík orka fer ekki forgörðum
I okkar litla menningarsamfélagi
meðan meginþorri kvenna iná
Jhýrast í eldhúsum sínum langa
æbví. Gáfukbnur, snillingar, hug-
'* vitskonur, skáld, konur, sem unn-
~ið gætu afrek á ýmsum sviðum
menningar og tækni, ef að þeim
væri hlúð og þær fengju aðstöðú
til að verja tíma sínum að nokkru
'leyti til sinna hugðarmála.
Konur vinna enn fyrir svo smán-
.arlegum launum samanborið við
aðrar vinnustéttir, að þeim ér of-
%           viða  að  vcra  í  senn  fyrirvinnur
heimfla, eiginkonur og mæður.
Venjulega verða þær því að velja
um annað hvort — neita sér um
.annað hvort. Og þó má með sanni
;segja að íslenzkum konum hafi
.-aldrei liðið betur en nú. Eigi að-
-eins hafa þær, eða megin þorri
"jþeirra, komizt hjá hinu mikla
styrjaldarböli,   sem   þjáir   ennþá
konur -annarra landa, heldur hefur
auðsæld íslenzku konunnar aldrei
verið meiri. Aldrei fyrr hefur slík-
ur fjöldi kvenna unnið fyrir pen-
ingum við framleiðslu og önnur
störf, tiltölulega stuttan vinnu-
tíma, getað keypt sér sæmileg föt
og veitt sér gleði og þægindi áður
óheyrð. — Vinnukonuáþjánin er,
sem betur fer, að afmást og skyldi
alárei framar rísa upp. En þetta
eru aðeins ófullkomin stundar-
gæði, sem núverandi ytri aðstæður
hafa skapað í bili. Mikil hætta er
á að fari á sömu leið eftir þetta
stríð og hið fyrra, að reynt verði
á allan hátt að bola konu.nni burtu
af vinnumarkaðnum, eða lækka
laun hennar gífurlega, sé hún ekki
sjálf á verði um hagsmuni sína og
efli að miklum mun samtók sín.
Raunverulega er enn litið á kon-
una sem aðskotadýr, sem þægilegt
sé að grípa til þegar vöntun er á
vinnuafli, henni megi bjóða svo að'
segja hvað sem er, að launum, og
losna megi við hana, þegar hennar
er ekki lengur þörf í framleiðsl-
unni.
Aldrei hefur konan sýnt jafn
greinilega, hvað hún megriar og í
þessu stríði. Sumir telja að Sovét-
ríkin eigi ekki hvað sízt sigra sína
því að þakka, að konan nýtur þar
fulls frelsis og jafnréttis við karl-
manninn, og hefur getað leyst
hann af hólmi á flest óllum starf-
sviðum og þannig tvöfaldað getu
þjóðarinnar til sóknar og varnar.
Þó íslenzka þjóðin eigi ekki lönd
að verja í sama skilningi og þjóð-
ir, sem í stríði standa, þá reynir
aldrei meir en nú á það, hvers hún
megnar, hvort sjálfstæðið verður
henni að falli eða leiðir hana til
Pramli. á B. síðu.
Fjallkonan hopar af hólmi
Það var hátíð á Þingvöllum við
Oxará, þjóðhátíð sem aldrei mun
líða úr minni nokkurs manns sem
þar var þátttakandi. Á engu and-
liti sást æðrusvipur, enginn lét sér
bregða við vot klæði né vota skó.
Þögul hrifníng og eftirvænting
skein úr hverju andliti, og slík
hrifning var meiri og dýpri en svo,
að öll rigning veraldar gæti þveg-
ið hana burt.
Mönnum varð vissulega tíðrætt
um veðrið, og margir létu í ljós
þá skoðun, að ef bara veðrið hefði
verið gott, hefði allt verið fullkom-
ið. En mér fannst rigningin hjálpa
til að gera hátíðina ennþá ógleym-
anlegri og ennþá fullkomnari en
hún hefði getað verið í 6Ólskini.
Rigningin varð fyrir mér táknræn
fýrir hina erfiðu aðstöðu smáþjóð-
arinnar í heimi þeim sem við lif-
um í í dag og táknræn fyrir hina
jöfnu, hörðu lífsbaráttu íslenzku
þjóðarinnar — og þjóðin okkar
sigraði rigninguna eins og við von-
um að frelsi smáþjóð til handa
muni verða viðurkennd og sigr-
andi stefna í stríðslok.
Hátíðahöldin fóru fram sam-
kvæmt áætlun og voru þjóðinni
og hátíðanefndinni til sóma, en
fjallkonan brást. Það var annað
tákn hátíðarinnar, tákn sem ekki
var jafn ánægjulegt og hið fyrra,
tákn sem við vonum að sé aftur-
ganga hins Iiðna tíma, en ekki for-
boði komaridi ára.
Hin eina kvenlega vera, sem oþ-
inberlega var ætlað að setja svip
á hátíðina, var ung stúlka í gerfi
fjallkonunnar. Koma fjallkonunn-
ar var boðuð hvað eftir annað, en
fjallkonan rann af hólmi, og munu
flestir hafa saknað þess.
Ef til vill var þetta smáatriði,
en það var svo órökrétt á einhvern
hátt, að það skildi eftir vonbrigða-
tóm í hjörtum margra. Þingheim-
ur lét sig veðrið engu skipta, þing-
menn og ræðumenn kipptu ser ekki
upp við það þó regnið skylli á
skalla og ásýnd, hinir erlendu
sendimenn sýndu hinn mesta
hetjuskap — að renna ekki af
hólmi —, og hví þoldi þá ekki
fjallkonan okkar einnig veður og
vind? „Fjallkonan fríð", ímynd
Islands, þolir ekki lcngur regn það,
er fellur yfir fósturjörð vora. Eru
kvcnnaminna hugsjónir karlmann-
anna búnar að villa þeim svo sýn,
að þeir sjá nú ekkert annað í þessu
kvenlegá tákni fósturjarðarinnar
en viðkvæma fcgurð scm ckki iná
vökna. Er það einungis hin „fagra
Vanadís" sem enn einu sinni á að
meðtaka „lof og prís"? Er fjall-
konan ísland orðiii veizluskraut,
eins og einhver háttvirtur útvarps-
ræðumaður hafði komizt að orði
um konuna annan hvorn hátíðar-
daginn? Skilja menn ekki lengur,
að því aðeins gerðu menn kven-
lega veru að tákni íslands að í
henni sáu menn grómagnið, styrk-
leikann og staðfestuna — og svo
halda menn að slíkt tákn þoli ekki
lengur sól og regn, það tvennt sem
nauðsynlegt er svo að landið beri
ávöxt.
Ég hlakkaði til að sjá fjallkon-
una bjóða veðrinu byrginn, brosa
gegn regninu, kasta höfði yið
storminum, hefja raust sína, hylla
fánann og hjálpa til að auka enn-
þá sólskinið í hugum fólksins.
Sjónin brást, en það var ekki
það sem olli mér sárastra von-
brigða, heldur hitt, að slíkur at-
burður bar svo ótvíræðan vott um
skort hinnar karlsetnu hátíðar-
nefndar á hinni háttmetnu dyggð
kynsins — rökréttri hugsun.
Pjallkonan hopaði og kvæði
Huldu var lesið af karlmanni. Er
þá veizluskrautinu einnig synjað
máls, eða töldu menn kvenrödd
mundi spilla helgi þingstaðarins?
Ef frú Bjarklind ekki gat lesið
kvæði sitt af einhverjum orsökum
(um það ér mér ekki kunnugt),
hví völdu menn þá ekki konu í
hennar stað, t. d. Soffíu Guðlaugs-
dóttur eða einhverja aðra af leik-
konunum? Svarið er ofur einfalt.
Konurnar hafa brugðist skyldu
sinni við þjóðina, með því að taka
svo lítinn þátt í opinberum mál-
um. Á þingi er engin kona. Þess
vegna skipa menn heldur ekki
konur í nefndir, konurnar létu allt
afskiptalaust og árangurinn er sá,
að á myndum þeim, sem teknar
hafa verið af framkvæmd lýðveld-
ishátíðahaldanna, er ekkert konu-
andlit nema sem þúst í mann-
fjöldanum. Myndirnar munu
geymast sem sögulegar minjar og
eftir hundrað ár munu börnin
spyrja: Voru þá engar konur til á
Islandi. — Því að eftir hundrað
ár vona ég að hliðstæðir atburðir
yrði ekki látnir afskiptalausir af
kvenþj'óðinni. Ég býst við að sú
von geti verið von okkar allra, og
til þess að hún rætist verðum við
nú, íslenzku konur, að skilja vorn
vitjunartíma, hrista af okkur mók-
ið og gangast undir þær skyldur
sem fylgja því að vera þegn hins
unga endurfædda íslenzka lýðveld-
is. Við eigum eftir að umskapa lýð-
veldið eftir þörfum almennings og
treysta líf þess. Til þess að það
megi vel takast verður alþýðan í
landinu, hinir vinnandi þegnar, að
taka málin í eigin hendur, og mun-
ið konur, að við erum meira en
helmingur íslenzkra þegna. Munið
einnig, að með breytni vorrí get-
um við fyrst aftur rétt við rök-
vísa hugsun karlkynsins og skiln-
ing þess á fjallkonunni.
Landsíundur kvenna
19. júní, þann dag er íslenzkar
konur hlutú kosningarrétt og síð-
an hefur orðið hátíðisdagur þeirra,
var fundur settur í Hátíðasal Há-
skólans. Það,. var Landsfundur
kvenna.
Við setningu fundarins voru
fjöldamargar konur mættar, að-
komnar frá öllum landshornum. —
Fundurinn hófst með guðsþjón-
Heiðursgestir fundarins voru frúr
forseta og borgarstjóra.
ustu í háskólakapellunni. Síðan
var gengið í Hátíðasal Háskólans.
Þar setti frk. Laufey Valdimars-
dóttir ,forseti Kvenréttindafélags
Islands, fundinn með stuttri ræðu,
þar sem hún minntist látinna fé-
lagskvenna íslenzkra og tveggja
þeirra forgöngukvcnna hinnar al-
þjóðlegu kvenréttindahreyfingar,
er, síðan síðasti Landsfundur var
haldinn, hafa látið lífið í barátt-
unni gegn nazismanum, en eins og
kunnugt er hafa nazistar svipt
kainuna öllum borgaralegum rétt-
indum.
Síðan ávarpaði frú Aðalbjörg
Sigurðardóttir fundinn. Gaf hún
ofurlítið yfirlit yfir stöðu konunn-
ar í fortíð og nútíð, minntist á
hið nýstofnaða lýðveldi, sem hún
kvað vera eins og barn í reifum,
barii sem þyrfti* góðs uppcldis og
aðhlynningar ef það ætti að verða
góður þegn í samfélagi þjóðanna
og hollur sjálfum sér, skírskotaði
hún síðan til kvennanna og kvaðst
vona að þetta unga óskabarn ís-
lenzku þjóðarinnar yrði ekki móð-
urlaust á fyrstu þroska árum þess.
Minntist hún síðan á þau tvö
aðalmál, sem fyrir fundinum
liggja. En þau eru: I fyrsta lagi
skipulagning             Landssamtaka
kvenna um kvenréttindamálin, og
í öðru lagi kröfur þær er konurnar
vilja gjöra. til hinnar nýju stjórn-
arskrár lýðveldisins.
Hvatti hún síðan fundarkonurn-
ar til að bindast samtökum um
að fá konurnar til meiri þátttöku
í opinberum málum. En aðalá-
herzluna lagði frú Aðalbjörg á
skyldur þær er frelsinu fylgdu.
Konurnar kvað hún hafa fengið
mikið frelsi, en ekki ennþá gengist
undir þær þegnlegu skyldur er
frelsinu fylgdn, viðvíkjandi hinu
opinbera lífi, en með þeirri vakn-
ingu er lýðveldisstofnuninni fylgdi
kvaðst hún vona að einnig fylgdi
vakning kvennanna til umhugsun-
ar um stöðu sína og skyldur við
hið unga lýðveldi. Að Iokum lýsti
hún því yfir að við þennan fund
væru af sinni hálfu svo miklar von-
ir tengdar, að hún ætlaðist til að
hann yrði sögulegur atburður með
þjóð vorri.
Að lokum flutti frú Ingibjörg
Benediktsdóttir kveðju þá í Ijóð-
um er hér birtist einnig. Síðan var
setzt að kaffidrykkju í Oddfellow-
húsinu.
Að morgni þess 20. var svo lagt
af stað til Þingvalla og þar á fund-
urinn að halda áfram tvo til þrjá
daga.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
4-5
4-5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8