Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						4) — ÞJÓÐVILJINN — Fimmtudagur 29. september 1955
Viðtal við Halldói Halldórsson dósenf um
þing um germönsk fræði í Róm
-*N
Dagana 5.—10. þm. sátu mál-
-;isindamenn og bókmennta-
iræðingar víðsvegar úr heim-
inúm á fundi í þeirri fóm-
önsku Rómaborg, og ræddu
germönsk fræði. Þingið sátu
•Lyeir íslendingar, þau hjónin
Sigríður Guðmundsdóttir og
3-íalldór Halldórsson dósent, en
Halldór var þar á vegum
Háskólans. Þau eru nýkomin
ieim, og i fyrradag hitti ég
Halldór að máli og bað hann
= egja okkur frá þinginu.
— Þetta þing var stofn-
íundur Alþjóðasambands germ-
anskra málfræðinga og bók-
jiienntafræðinga, svarar Hall-
dór (Internationale Vereinigung
fíir Germanische Sprach-
lind        Literaturwissenschaft).
Nefnd nokkurra vísindamanna
hafði undirbúið stofnfundinn,
og var prófessor Brocherdt í
Miinchen formaður hennar.
Þingið var sett í Feneyja-
löllinni, en af svölum þeirrar
£>allar talaði Mússólíni forðum
<er honum þótti nokkuð yið
liggja. Fundirnir voru síðan
haldnir í Villa Sciarra í mjög
iallegu umhverfi í grennd' við
Páfagarð og Péturskirkju. Að-
.TÆilfulltrúarnir á þinginu voru
t;m 200 að tölu, en auk þess
voru margir gestafulltrúar, svo
sem konur og börn prófessora
Ci.s.frv. Sumir fulltrúarnir
*voru komnir um langan veg —
allt frá Japan, Ástralíu, Argen-
iinu og Bandaríkjunum; einn-
ág frá Tyrklandi, Spáni, Tékkó-
SJIóvakíu og Vesturevrópu-
llondum og enn víðar að. Þing-
ýnu var skipt í tvær deildir:
ímálfræðideild     og   bókmennta-
Halldór Halldórssonog Sigríð-
tiur Guðmundsdóttir, kona hans,
ganga frá opnun þingsins í
Feneyjahöllinni.
deild,  og  sat ég  fundi hinnar
fyrrnefndu.
—   Hver voru svo verkefni
tingsins?
—   Eins og áður segir var
Ælþjóðasambandið stofnað á
binginu,. en hið sérstaka við-
íángsefni  málfræðideildarinnar
m \m^,nr.  ríjcismál   og   mállýzkur  í
Hermönskum      löndurn.    Voru
fluttir margir fyrirlestrar,
langflestir á þýzku og um
þýzku; en einn daginn var
talað um önnur germönsk rnál,
svo sem Búamálið í Suður-
afríku, sem er að stofni hol-
lenzka frá 18. öld, en hefur
þróazt sjálfstætt. í>á var einn-
ið rætt um íslenzku, færeysku
og hollenzku. Ég hélt erindi
um mállýzkueinkenni í nú-
tímaíslenzku: framburðarmis-
mun í éinstökum héruðum,
mismun á orðaforða og merk-
ingarforða, og leitaðist við að
rekja orsakir þess hvers vegna
svo lítill munur er á málinu
í einstökum héruðum og
byggðarlögum. Aðalníðurstaða
mín var sú að það væru forn-
en hann var þýzkur sendikenn-
ari hér við háskólann um skeið
fyrir stríð. Þá dvaldist kona
hans hér einnig stuttan tíma,
en síðan er hún svo mikill ís-
lendingur að hún hefur heimþrá
til íslands. Eftir að ég hélt
erindið varð ég einnig var
mikils áhuga manna á íslenzk-
um efnum, og. vil ég einkum
nefna þar til þá prófessor
Lockwood í Birmingham og
prófessor Höffler i Munchen.
í heimleiðinni kom ég við í
Lundi í Svíþjóð og* varð þar
var mikilsáhuga á íslenzkum
fræðum.
—    Lituðust   þið   ekki   eitt-
hvað  um   í  Rómaborg?
—   Við   höfðum   Péturskirkj-
KgERnn
Gosdrykkjaokur — dýrt að sækja skemmtistaði —
2. ílokks dilkakjöt
SZ,    ' * -:- ¦¦   * '
Frá þingsalnum í Villa Sciarra.
bókmenntirnar og áhrif þeirra
á málið, sem hefðu varnað
mállýzkumyndun hér á landi
Engar umræður fóru fram, en
gert er ráð fyrir að erindin
verði gefin út, sum óstytt,
önnur   í útdrætti.
—Ýmsir eru í vafa um
hvað eru germönsk fræði;
vildirðu skýra það?
—   Samkvæmt skýrgreiningu
Alþjóðasambandsins er með
germönskum fræðum átt við
frísneskar, hollenzkar, þýzksr
og norrænar bókmenntir og
málfræði.
—¦ Hvert er markmið hins
nýja  alþjóðasambands?
—   Markmiðið er að auka
kynni þeirra manna, sem
stunda germönsk fræði, gefa
þeim tækifæri til að skiptast
á skoðunum; og er næsti fund-
ur þess ákveðinn í Kaup-
mannahöfn eftir 4 ár. Á
stofnfundinum, sem haldinn
var 9. september, var prófes-
sor Hammerich í Kaupmanna-
höfn kosinn forseti sambands-
ins, en varaforsetar prófessor
Alewyn frá Þýskalandi og
prófessor Bruford frá Eng-
landi. Auk þess er fjölmenn
stjórnarnefnd þeim til að-
stoðar.
—   Hittirðu marga íslenzku-
kennara á þinginu?
—   Flestir þeirra, sem fást
við norræn fræði, leggja megin-
rækt við^bókmenntirnar og haf a
því setið í bókmenntadeild
þingsins, en. af fulltrúum þar
hafði ég lítil bein kynni. En
einn daginn vék sér að
mér maður og ávarpaði mig
á lýtalausri íslenzku. Þessi
maður er prófessor • Wolf-
Rottkay í Salamanca á Spáni,
una daglega fyrir augum; en
við gerðum okkur líka ferð
til Colesseo og Foro Romano
(er heita svo á ítölsku). Einn-
ig skoðuðum við rústir hinn-
ar fornu hafnarborgar Rómar:
Ostia Antica. í>að er mjög
einkennilegt að virða þannig
fyrir sér rústir frægs staðar,
sem raunar hefur ekki verið
nema smábær á nútímavísu —
ég jafnaði henni í huganum
Framh.   á   10.   síðu
í GÆR hringdi maður nokkur
í Bæjarpóstinn og var mikið
niðri fyrir. Kvaðst hann hafa
farið á dansleik sl. laugar-
dagskvöld ásamt konu sinni.
Eftir nokkra vafninga fengu
þau sæti við fimm raanna borð
og báðu um tvo spur (þ.e. 2
flöskur af Spur-cola; ég þori
ekki annað en útskýra þetta,
vegna þeirra, sem e.t.v. hafa
ekki fylgzt með þróun máls-
ins). Þjóninn kom von bráðar
með drykkinn og maðurinn
spurði hvað hann kostaði. —
Tuttugu og f jórar krónur, segi
og skrifa tuttugu og fjórar
krónur, eða tólf krónur flask-
an. Maðurinn sagði, að hann
hefði sjaldan orðið jafn hissa,
og spurði hvort það væru
virkilega engin takmörk fyrir
því, hvað eigendur skemmti-
staða mættu leggja mikið á
þessa vöru. Hann sagði, að
Spur-cola-flaskan mundi kosta
um 1.65 kr. í búð, og reiknað-
ist honum svo til, að þetta
væri yfir 700% hækkun frá
búðarverði og virtist það þó
ekki skorið við nögl. Að síð-
ustu spurði maðurinn hvort
allur ágóði af sölu þessa gos-
drykkjaglundurs mundi renna
í vasa eigenda skemmtistað-
aniia, eða hvort ríkið tæki ein-
hvern ákveðinn skatt af hon-
um til að greiða niður fram-
leiðsluvörurnar. — Mér er
ekki kunnugt um að þeir aem
reká skemmtiataði þurfi að
greiða neinn sérstakan skatt
af sölu öls og gosdrykkja, en
vitanlega verða þeir að greiða
hinn alræmda söluskatt af öll-
um rekstri fyrirtækisins. Síð-
ast þegar ég fór á dansleik
(það var fyrir hálfum mán-
uði) kostaði Spur-cola-flaskan
10 krónur, og mér fannst það
miklu meira en nóg. Þetta tíu-
króna-verð heyrði ég einhvern
tíma rökstutt með því, að eig-
endur samkomuhúsanna hefðu
fengið að leggja talsvert meira
á gosdrykkina, til að bæta
sér upp tapið af því að missa
vínveitingaleyfin. Hins vegar
veit ég ekki, á hvaða forsend-
um hækkunin úr 10 krónum
upp í 12 krónur hefur verið
byggð, og væri fróðlegt að fá
það upplýst. (Kannski það séu
afleiðingar verkfallsins í vor,
eins og allar aðrar hækk-
anir!)
Já, það er orðið æði dýrt að
skemmta sér, þegar aðgöngu-
miði að einum dansleik kostar
kr. 40 og Spur-cola-flaskan
kr; 12. Og ég tek undir með
manninum sem hringdi til mín
í gær og spyr: Eru okrinu
virkilega engin takmörk sett?
Annars væri gaman að athuga
dansleiki og skemmtanalíf hér
dálítið við tækifæri, og Bæjar-
póstinum væri þökk á, að fá
línu um þau mál.   .
HÚSMÓDIR hringdi í Bæjar-
póstinn og sagðist hafa heyrt
2. flokks dilkakjöt auglýst að-
eins í einni verzlun í bænum;
Verzl. Ás á Laugavegi. Henni
lék hugur á- að vita, hvort 2.
flokks dilkakjöt fengist ekki
í fleiri kjötverzlunum. Annars
flokks kjöt er sem kunnugt
er nokkru ódýrara en fyrsta
flokks kjöt, en oft er lítill
sem enginn gæðamunur á því.
Ég gat ekki gefið neinar upp-
lýsingar um málið, og sendi
hér með fyrirspurnina áleiðis
til rétta aðila, þ.e. kjötkaup-
manna: Er verzlunin Ás við
Laugaveg eina kjötverzlun
bæjarins sem hefur 2. flokks
dilkakjöt á boðstólum?
Að bera scmnleikanum vilni
Margir álíta að abstraktlist-
in hafi sigrað í Reykjavík. Er
það rétt?
Fyrir fáum árum höfðu
nokkrir listmálarar sýningu á
abstraktmálverkum. Sýmngin
vakti fádæma reiði meirihluta
allra Reykvíkinga. 'Smsum
þótti það hreinásta ósvífni að
bjóða „sæmilega upplýstu
fólki í myndlist" upp á slíkt
og annað eins. En hvað hefur
skeð í dag? Abstraktmálverk-
in eru á leið að gjörsigia
Reykvíkinga. Ef abstrakt-
myndlistin hefur þá ekki sigr-
að þegar í stað. Hvernig
stendur á þessu? Hvað hefur
gerzt? Hefur fjöldinn allur
beygt sig fyrir rökum ab-
straktmyndlistarmanna? Nei,
síður en svo. Hvers vegna
ekki? Vegna þess, að ab-
straktmyndlistarmenn hafa
ekki notað rök „abstraktlist-
arinnar" sjálfrar, ef ég mætti
orða það.svo. Hvaða rök hafa
þeir þá notað? Já/ þeir hafa
notað rök kristindómsins og
einnig rök sósialiskra stjórn-
málamanna, reyndar nær rök-
Absfraktlisf
um Hegels um lögmál hinna
ýmsu þjóðfélagsforma, sem
hafa liðið undir lok vegna
nýrra þjóðfélagsforma.
En hvernig hafa þá rök
þessara myndlistarmanna ver-
ið svona yfirleitt?
Myndlistarmenn hafa mjög
oft rökstutt abstraktlistina
eins og trúuð sál á samkomu
í Fíladelfíu við Hverfisgötu.
,^Ég mála af því að ég ber
sannleikanum vitni". (Sbr.
Fíladelfíu). „Ég segi sannleik-
ann og ekkert annað en sann-
leikann". „Það er með ab-
straktlistina eins og allar aðr-
ar liststefnur, ein liststefnan
liður undir lok, en ðnnur ný
þróast í staðinn og svona koll
af kolli". (Sbr. söguskoðun
Hegels). Jafnvel rök natúral-
ismans eru notuð eins og
þetta: „Það er íslenzkt lands-
lag í öllum mínum: myndum".
Þetta «ru vanalegustu rökin
fyrir abstraktlist Það er ekki
nexna eðlilegt að abstraktlist-
inni sé vísað á bug, þegar rök-
in fyrir þessari liststefnu eru
ekki burðugri.
Undirritaður hefur hvorki
verið með eða á móti abstrakt^
list.- Hinsvegar hefur undir-
ritaður gert sér far um að
fylgjast með þessu athyglis-
verða fyrirbæri.
Einstaka abstraktlistamenn
munu nú hrósa sigri yfir and-
stæðingum sínum í myndlist,
en það væri að mínum dómi
ekki sanngjarnt. Andstæðing-
ar abstraktlistarinnar hafa
oft á tíðum komið með miklu
skynsamlegri rök gegtí ab-
straktlistinni, heldur en rök
abstraktlistamanna hafa verið
fyrir abstraktlist. Andsfæð-
ingar abstraktlistarinnar hafa
sýnt fram á það, að abstrakt-
listin væri „út í hött" við það,
sem er að gerast í þjoðfélag-
inu. I þessu er mikill sann-
leikur. En hver eru eiginlega
réttu rökin fyrir abstraHtlist-
inni? Að mínum dómi?"m4,
rekja abstraktlistina til vissra
hiuta framleiðslunnar, >vissra
Framhald á 10. siðu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12