Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						¦0)   — ÞJÓÐVILJINN  —- Miðvikudagur  9.   marz  1960
Miðvikudagur 9.  marz  1960 — ÞJÓÐVILJINN  —   (7
I t 1
58i
I
TTtt
*• *¦»
«*•»¦
«a
Ea
3S
g§
r.c:
§
Utc:
fctr
• •**«
s
¦sxt
m
*****
cií:
¦s
n
iíifa
H3Í
::»
:s*
13
rsa.
iHÍ
5!i
K-"4I
ísií!
1
JÍ!Í
I
síi
Mt'
[S
&
ur
¦r-t *n
¦ -*
rn:
IVILJINN
TJtgefandi: SameinlnEarflokkur alþýðu — Sósialistaflokkurlnn. —
Ritstjórar: Magnús Kjartansson (áb.), Maenús Torfi Ólafsson. Blg-
urður Guðmundsson. — Fréttaritstjórar: ívar H. Jónsson, Jón
Bjarnason. — Auglýsingastjóri: Guðgeir Magnús^on. * — Bitstjórn,
afgreiðsla. auglýsingar, prentsmiðja: Skólavörðustíg 19. — Sími
17-500 (5 línu-O. — Askriftarverð kr. 35 á mán. — Lausasöluv. kr. 2.
Prentsmiðja ÞíóSviljans.
t2i
WJt
ua
Viðreisn atvmnuleysisins
llvers vegna reyndist allt sem gengislækkun-
"¦ arflokkarnir sögðu 1950 um blessunarleg
•áhrif géngislækkunar á atvinnulíf og efnahags-
líf íslendinga blekking tóm og öfugmæli? Þá
var líka sagt að með gengislækkuninni væri ver-
ið að leggja grunn að blómlegu . atvinnulífi, að
heilbrigði í öllu efnahagskerfinu. Þá var líka
sagt að kjaraskerðingin væri aðeins stundar-
fyrirbæri, gert til þess að hægt væri að hverfa
frá hvimleiðu styrkjakerfi.
Tfvernig fór rrteð þessa spádóma gengislækkun-
M armannanna fyrir rúmum áratug? Ekki
vantaði að þá eins og nú væru þeir byggðir á
útreikningum sprenglærðra „sérfræðinga", ný-
kominna úr námi og starfi hjá mestu auðvalds-
þjóð heimsins, Bandaríkjunum. Þeir reiknuðu
og reiknuðu vikum og mánuðum saman, og sam-
kvæmt útreikningum þeirra átti kjaraskerðingin
að vera lítil, dýrtíðaraukningin átti að verða ein
11 stig til hækkunar. En ekki hafði þjóðin un-
að við gengislækkunina nema níu mánuði þegar
dýrtíðaraukningin mældist á ófullkominni vísi-
tölu hvofki meira né minna en 27 stig. Með
þetta í huga og það sem fram er komið um reikn-
ings.kuns.tir hagfræðinganna sem undirbjuggu
gengislækkunina sem nú er nýgerð, er mjög
sennilegt að dýrtíðaraukningin af völdum henn-
ar verði að meðaltali 40%, og voru færð að því
rök í umræðunum á Alþirigi.
/\g ekki fór betur með þá fullyrðingu. að verið
væri að gera atvinnuvegunum kleift að
standa á eigin fótum. Ekki var ár liðið frá geng-
'islækkuninni 1950 er ríkisstjórnin neyddist til
að játa uppgjöf kerfis síns og taka upp báta-
gjaldeyriskerfið, og svo var farið í hverjar upp-
bæturnar af annarri. Og það sem sósíalistar
höfðu sagt fyrir um atvinnuleysið reyndist rétt.
Þegar tvö ár voru liðin frá gengislækkuninni
kom í ljós við athugun verkalýðsfélaganna í
Reykjavík að um tvö þúsund meðlima þeirra
voru atvinnulausir. Það þýðir lítið fyrir gengis-
lækkunarmennina að afsaka sig með Kóreustríði
og aflabresti. Sjálft kefrfi þeirra e.r og hefur
reynzt óhæft til lausnar á vanda íslenzks efna-
hagslífs.
T^eir vita þetta sem að „viðreisninni" standa,
* en þeir ætlast til að jafnframt eymd og fá-
tækt alþýðunnar verði hinir ríku ríkari og
verkalýðshreyfingin hálflömuð. Hermann Jónas-
son, fyrrverandi forsætisráðherra, sagði frá því_
á Alþingi fyrir skömmu að hann hefði rætt við
þá hagfræðinga sem mest hafa undirbúið „við-
reisnina" nú um svipaðar leiðir þeim sem nú
væru farnar, og þeir hefðu játað alveg hrein-
skilnislega að þetta kerfi væri óframkvæman-
legt án atvinnuleysis, atvinnuleysi væri með
nokkrum hætti einn þáttur þess. „Hæfilegt at-
vinnúleysi" á að draga úr kaupgetu manna og
framkvæmdum, láta verkamenn fara að keppa
um hvert handtak og verða sljórri fyrir því að
bæta kjör sín og beita samtökum sínum, bara
ef þeir geti haldið vinnunni. Þannig reiknar rík-
isstjórn Sjálfstæðisflokksins og Alþýðuflokksins,
svona kaldrifjað er efnahagskerfi hennar, ^þann-
ig er „viðreisn" hennar.
-ÚIT                                                                                                                                 I
1!
»«
Þegar frumvarp ríkisstjórnarinnar um
ir lá fyrir alþingi efndi Stúdentafélag
sögumenn voru dr; Bénjaníiín Eiríkssori
Um áraskeið hefur þaö verið hefð að
félagsins, en nú brá svo viö að fulltrúar
í veg fyrir að efnahagsmálafundinum
voru ekki í neinum vafa um ástæðuna
inum fóru talsmenn ríkisstjórnarinnar
vert aö láta fleiri en fundarmenn verða
Hér birtist fyrri hluti framsöguræðu
ur í næsta blaði.
gengislækkun og aðrar efnahagsaðgerð •
Reykjavíkur til umræðu um það. Fram-.
og Haukur Helgason barikafuiltrúi.
útvarpa umræðum á fundum Stúdenta-
stjórnarflokkanna í Útvarpsráði komu
yrði útvarpað. Þeir sem fundinn sátu
fyrir þessari furðulegu afstöðu. Á fund--
svo gersamlega halloka að ekki þótti
vitni að.
Hauks Helgasonar. Síðari hlutinn kem-
R@S©
an sem
ekki mótti útvarpa
Formaður, góðir stúdentar
og aðrir áheyrendur,
i   Hinn     29.     nóvember     8.1.
-flutti  fcrstjóri  Efnahagssam-
vinnustofnunar   Evrópu,   Ser-
gent,   fyrirlestur   í   hátíðarsal
Háskclans.   Hann   talaði   um
efnahagsmál   íslenzku   þjóðar-
innar  með   sérstöku   tilliti   til
viðskiptahorfa     íslendinga     í -
Vestur-Evrópu.
Hr. Sergfent kom víða við.
Hann talaði um sameiginleg-
an markað rí.kjanna sex og
um fríverz'unarsvæði hinna
sjö Evrópuianda, um hvað ut-
anríkisverzlun okkar Islend-
inga hefði mjög beinzt að
vöruskiptalöndunum,          enn-
fremur     um    fiskneyzlu     og
kartöflurækt.
Það, sem vakti sérstaka
athygli mína var með hve
miklum myndugleik þessi
herramaður taldi s;g geta tal-
að til okkar Jslendinga. Ekki
skal ég draga í efa ágæti
* mannsins, en mér er nær að
halda að hann þekki' ekki -
greinarmun á þorski og ýsu.
Svo mikinn ókunnugleik virt-
ist mér hann sýna gagnvart
íslenzkum viðhorfum.
Því minnist ég á þetta er-
indi að í því er að finna for-
skriftirnar fyrir efnahags-
málastefnu núverandi rikis
stjórnar. Myndugleiki hr. Ser-
gent hefur sýnilega haft til-
ætluð áhrif á þá valdamenn,
sem nú ráða hér ríkjum.
Forskriftirnar, sem hinn er-
lendi maður gaf ríkisstjórn-
inni, voru taldar upp í nokkr-
um töluliðum.
í fyrsta )ið stendur evo
m.a.: „útgjöld til neyzlu
verða að aukast hægar en
verið hefur". Setningin er
orðuð með klókindum, en
inn'hald hennar er umbúðar-
laus boðskapur um að draga
þurfi úr neyzlu í þessu landi.
Þá er annar töluliður, en
þar segir svo: „Takmarka
þarf útlán bankanna enn
meir. Nú er Seðlabankinn
skuldbundinn til að veita
sjálfkrafa lán með endur-
kaupum á afurðavíxlum".
Þá segir Sergent: „Draga
þarf úr hinni nánu tengingu
milli smásöluverðlags, launa
og verðlags landbúnaðarvara"
Á mæltu máli þýðir þetta
krafa um að slíta tengslin á
milli verðlagsvísitölu og
kaupgjalds.
Og enn segir Sergent:
„Lagfs;ra þarf allt fjárhags-
kerfið þannig, að þeir, sem
framleiða til útflutnings, l)eri
ekki skarðan hlut og þarfnist
ekki aðstoðar rík'sins, og
þannig að tekjumyndunin sé
í nánara samræmi við arð-
bærustu atvinnugreinarnar,
en óháðari sérstökum ráð-
stöfunum             ríkisvaldsins".
Þetta er bein krafa um geng-
islækkun.
Að siðustu gefur hr. Ser-
gent þessa forskrift: „Og ég
vil bæta við sjöunda skilyrð-
inu, sem að mínu áliti er
mjög mikilvægt. Gera verður
innflutninginn frjálsan, að
svo miklu leyti sem frekast
er unnt. Ég endurtek það, að
þetta skilyrði er bráðnauð-
synleg, og við höfum reynsl-
una".
Ef við nú berum saman of-
antaldar forskriftir og frum-
varp það, sem hér er til um-
ræðu, sjáum við að forskrift-
unum er fylgt til hlítar.
Það á að draga úr neyzlu
þjóðarinnar. Verði frumvarp-
ið um efnahagsmál að lög-
um þá verður sannarlega
dregið úr neyzlunni. Með
ýmsum ráðstöfunum, met
sjálfri geng'slækkuninni, með
minnkahdi atvinna og hækk-
uðum vöxtum Það mælir því
enginn í móti, að gengislækk-
unin ein sér stórhækkar allar
erlendar vörur strax og svo
aftur síðar margar innlend-
ar vörur. Sennilega munu
launakjör verkamanna og
annarra launþega verða skert
um á milli 20-25%. í greinar-
gerð fyrir frumvarpinu er að
vísu aðeins reiknað með 14%
hækkun — sem með öðrum
ráðstöfunum verði lækkuð
niður í 3%, en rétt mun
vera að taka þá fullyrðingu
með gát. Við munum öll
hvað gengislækkunarstjórnin
í marz 1950 sagði. Þá átti
hækkunin ekki að vera nema
10-11%. Um næstu áramót
þar á eftir kom í ljós að
hækkunin hafði numið 27% —
og   voru    þó    engin  verkföll
eða   aðrar   svokallaðar   trufí-
anir það árið.
Við skulum staldra nok'k-
uð við þetta atriði. Hin s.k.
visitölufjölskylda er talin
hafa 60.900 krónur á ári,
en fyrir átta stunda vinnudag
hefur Dagsbrúnarverkamað-
urinn tæpar 50.00-0 krónur á
ári. M.ö.o. Dagsbrúnarverka-
manninn vantar um það bil
11.000 krónur á ári til að
geta lifað lífi vi'sitölufjöl-
skyldunnar. Að hann getur
tórað byggist á þeirfi stað-
reynd að yfirvinna er fyrir
hendi.
En athug'ð vel: Þessa yf:r-.
vinnu á að afnema, því jafn-
framt gengis^ækkuninni á að
draga úr atvinnuframkvæmd-
um og stórhækka vexti — og
kem ég að hvorutveggja síðar.
Svo er enn annað, sem
skiptir höfuðmáli. í samræmi
við áðurnefndar fors'kriftir
verður vísitala á kaupgjald
afnumin og bönnuð með lög-
um. Þrátt fyrir margt vafa-
samt í sambandi við vísi-
töluna þá hefur hún ætíð
reynzt mikil vern.i fyrir alla
launþega. Þessarar verndar
eiga þeir ekki lengur að fá
að njóta og þegar þetta allt er
hugleitt: sjálf gengisbreyt-
ingin, minnkandi atvinna,
hækkaðir vextir og afnám
vísitölunnar—þá þarf ekki að
hafa mikið ímyndunarafl til
að hugsa sér hlut t.d. Dags-
bfúnarverkamannsins, haf-
andi áfram tæpar 50.000 kr.
árstekjur, sem ríkisstjórnin
ætlar honum. Ég held að
hverjum hljóti að vera ljóst
að þessar ráðstafanir, sem
ég nú hef minnzt á eru
óraunhæfar — óframkvæman-
legar. Um skeið hefur islenzk-
ur verkalýður búið við til-
tölulega góð lifskjör, miðað
sennilega við hvaða aðra þjóð
sem er. Það liggur því í hlut-
arins eðli að þessi sami'
verkalýður mun taka þessa
áætluðu þróun mála til mjög
vandlegrar athugunar.
Þá er forskriftin um að.
•draga úr útlánum bankanna.;
Að vísu er minnzt á aukn-
ingu sem nemur 200 milljón-
um króna, en miðað ýið toinaK
aðrar aðgerðir þá þýðir þetta
Ilaukur Helgason
stórfelldan samdrátt. Þegar
yfirfærslusjóðsgjaldið hækk-
aði hér á árunum úr 16%
upp í 55% þá jukust útlán
bankanna eo ipso — og þrátt
fyrir ihaldssama bankapóli-
tík um 579 millj. kr. auk gíf-
urlegrar útlánaaukningar hjá
hinum ýinsu sjóðum. Nú er
fyrirhuguð miklu stórfelld-
ari aðgerð en hækkunin úr
16% í. 55%. Og samt hugsa
valdhafarnir sér, bæði í ríkis-
stjórninni og Seðlabalikanum,
að lána ekki f'eiri krónur út
á hverja framleidda vöru-
einingu en hingað til hefur
verið gert. Það mætti segja
mér að mörgum útgerðar-
manninum — svo dæmi sé tek-
ið — þætti þröngt fyrir sín-
4im dyrum — og fyrsta af-
leiðingin yrði sú að fram-'
leiðsla          á         fiskafurðum,
framleiðsla á erlendum gjald-
eyri, myndi dragast stórlega
saman. Ég tel þennan fyrir-
hugaða samdrátt á útlánum
bankanna bæði óraunhæfan
og óframkvæmanlegan.
ÞS er forskriftin um áð
gera sem mest af innf.utn-
ingnum frjálsan. Til þess að
það verði kleift stendur til
að taka að láni a'lt að 800
milljónir króna í dollurum —
og sérstaklega er fram tekið
að þetta lán megi ekki nota til
fjárfestingar í fyrirtækjum
er gætu framleitt gjaldeyri
eða sparað gjaldeyri. Þessu
láni, sem raunar er kallað
gjaldeyrisvarasjóður, er ætlað
það eitt hlutverk að Verða
notað til kaupa á neyzluvör-
um.
Það er nú eitt út af fyr-
ir sig harla einkennilegt, að
þegar gjaldeyásviðskipti okk-
ar við útlönd og erlendar
skuldir okkar eru notaðar
sem höfuðröksemd fyrir
nauðsyn þess að grí])a verði
til stórfelldra aðgerða eins
og raun ber vitni að þá
skulj hafizf handa með þvi
að taka , stórt er^ent lán —¦
eingöngu til neyzlu.
Það er þó önnur hlið máls-
ins, sem ég tel vera miklu
alvarlegri. Meiningin er að
gefa 60% af innf'.utningnum
frjálsan. Það þýðir að verið
er að reyna að be'na meir af
viðskiptum okkar við hin
vestrænu ríki. Og kemur þá
margt til athugunar. Fyrst
er það, eins og allir vita, að
skapazt hafa í Vestur-Evrópu
tvær markaðsblakkir, sam-
komulag landanua sex, sem
kennt er við Róm, og sam-
komulag fríverzlunarsvæðis-
landanna sjö, sem gert var í
Stockhblm. Öll þessi lönd til-
Erhestjne - R'ose hét hú:i,
konan sem fyrst varð til
þess að hefja við hún merki
kvenréttindabaráttunnar         í
Bandaríkjum Norður-Amer-
íku '   .
Hún var fædd 13. des. 1810
i Póllandi. Faðir hennar var
pólskur gyðingur og kenni-
maður. Ung að árum lenti
hún á öndverðum meiði við
foreldra sína út af trúmálum.
Hún yfirgaf þ'á heimili sitt og
fór til ÍBerlínar. Þar stund-
aði hún nám í tvö ár. Eftir
að hafa ferðazt um ýms lönd
Evrópu fór hún til Englands
árið 1832. Þar varð hún fyr-
ir mi'klum áhrifum frá Robert
Owens, og þeirri nýju siða-
kenningu sem hann boðaði, en
hún hafði jafan verið frá-
hverf trúarbrögðum. Tók hún
þá að aðhyllast sósíalska lífs-
skoðun. í Englandi gif tist hún
oweníta, William Ella Rose.
Þau hjónin fóru til New York
vofið  1836.
I Bandaríkjunum hóf Erne-
stine Rose að vinna að þjóð-
félagsmálum. Aðal áhugamál
hennar urðu réttindamál
kvenna og afnám þrælahalds,
hún bar t.d. fyrst allra fram
þá kröfu að konur skyldu
erfa    eiginmenn    sína.    Hún
Þrír forautryðjendur í baráttunni
ívrir friði op réttindum k venna
Ernestine L. Rose
Framhald   á   10.   síðu.
Ana Betancourt
ferðaðist fylki úr fylki í
Bandaríkjunum og hélt ræður
sem náðu til hvers manns
hjarta, og hlaut hún fljótlega
nafnið „drottning ræðustóls-
ins". En afstaða hennar til
trúarbragða, andstaða hennar
gegn þrælahaldi og barátta
hennar fyrir réttir.dum kvenna
aflaði henni harðvítugrar and-
stöðu og margra óvina, og
þegar Sally Molley telur hana
„umdeildustu konu sinna
tíma", þá eru' það engar ýkj-
ur.
; Ganga hennar í baráttunni
fyrir réttindum hinna undir-
okuðu var síður en svo nokk-
ur dans á rósum, hún var of-
sótt af yfirvöldunum, það var
gert gys að henni af skiln-
ingssljóu fólki, því að það var
áreiðanlega enginn hversdags-
viðburður á þeim árum að
kona kveddi sér hljóðs á þess-
uia vettvangi. En Ernestine
Rose lét ekki hugfallast,
henni brá hvorki við ofsóknir
né h^ðsvrði. hún ferðaðist ríki
úr ríki og hé't eldheitar ræð-
ur. sem fólkið hlustaði á
nai'ðusrt. viljust.
Ernestine Rose varðveitti
sama e'dmóðinn til að berjast
fyrir áhusramálum sínum all-
an þann tíma er hún var í
Bandaríkjunum, eða þangað til
þrælahaldið var afnumið. Árið
1876 fór hún aftur til Eng-
lands, en þar dó hún árið
1892  83ja ára  að  aldri.
vosi Sultner
Berta von Suttner, fyrsti
verðlaunáhafi friðarverðlauna
Nobels, var óvenjuleg kona
og líf hennar var einnig ó-
venjulegt. Hún var austurrísk
greifadóttir og glæsileg fram-
tíð virtist brosa við henni.
En faðir hennar dó skyndi-
lega, auðurinn tvístráðist og
framtíðin var e'kki lengur jafn
glæsileg hinni ungu greifa-
dóttur.
Berta Kinsky fékk stöðu
hjá Suttner baróni sem
kennslukona og lagskona
fjögurra dætra hans. Systurn-
ar lærðu fljótt að elska og
virða hina ungu kennslukonu,
en það lærði þó sérstaklega
sonurinn á heimilinu, Artur.
Foreldrarnir ætluðu syni s'ín-
um ríkara kvonfang og Berta
yfirgaf heimilið. Hún fór þá
til Parísar og f ékk þar stöðu
sem einkaritari Alfreðs Nob-
els, þess er fann upp dyna-
mitið. Bráðlega fór Berta þó
aftur til Vínarborgar, og hún
og Artur Suttner léu gefa
sig saman. á laun. Því næst
fóru ungu hjónin til Káka-
siis til vinkonu Bertu. ' Min
grelin    furstafrúar.    Tíu    ár
• dvaldist Berta þar sem frétta-
ritari   fyrir   stórt   dagblað   í
j Vínarborg. Þegar hún kom
aftur til Austurríkis gaf hún
út hina fyrstu bók sína, sem
hún nefndi „Sálarbúslóð".
Stríð þaU'er þá stóðu yfir
í álfunni fundu engan hljóm-
grunn hjá henni^ fransk-
þýzka stríðið megnaði ekki
einu sinni að vekja áhuga
hennar. Um þetta leyti heyrði
Berta Suttner í fyrsta sinn
sagt frá alþjoðlegum friðar-
samtökum, hún varð strax
mjög hrifin, og undir sterk-
um áhrifum frá þessum sam-
tökum skrifaði hún bókina
„Vélaöldin". Einu ári seinna
birti hún svo hina frægu bók
sína „Niður með vopnin",
sem gerði nafn hennar frægt
um viða veröld. I fyrstu
fékkst enginn útgefandi til að
gefa út bókina, en seinna kom
í ljós að þarna var metsölu-
bók  á ferðinni.
Árið 1891 stofnaði Berta
von Suttner austurrísku frið-
arsamtökin og hún var forseti
þeirra til dauðadags. Hún
gegndi einnig þýðingarmiklu
hlutverki 'í hinni alþjóðlegu
kvennahreyfingu, sem í þá
daga var einskorðuð við aðal
og hátt setta borgara. Mark-
mið friðarhreyfingarinnar var
í þá daga, að fá stjórnar-
völd hinna ýmsu ríkja til að
setjast að samningaborði, þar
sem þau gætu fjallað um af-
vopnun og það hvernig friður-
inn yrði tryggður
Annað friðarþingið sem
'haldið var olli Bertu von
Suttner miklum vonbrigðum.
Þegar þriðja friðarþingið
skyldi haldið skrifaði hún í
Friðarvörðinn", blað sem hún
ritstýrði þá, á þe^ssa leið:
„Þriðja friðarþingið verður að
^vera vel undirbúið. Dagskráin
má e'kki vera einskorðuð við
herforingia og diplomata af
gamla skólanum, heldur verð-
ur þingið að vera borið uppi
af vilja friðarsinna. það er að
segja vilja hins óbreytta fólks,
og þennan vilja verða yfir-
völdin að virða". Það var
mjög athyglisvert að kona,
sem siálf tilheyrði efstu stétt-
um þjóðfélagsins, skyldi á
þessum tíma gera sér ljóst
hið mikilvæga hlutverk al-
þýðunnar  í   friðarbaráttunni.
15. september 1914 hafði
verið ákveðið að halda 21. al-
þjóðlega friðarþingið í Vín.
Meðan á undirbúningi þess
stóð beindi Berta von Suttner
hvað eftir annað þessari
spurningu að dr. A. Fried, sem
var samstarfsmaður hennar
að undirbúningi þingsins: „Er-
uð þér viss um að þingið verði
haldið?" Þrátt fyrir þennan
efa og stríðshættuna, sem lá
'í loftinu, vann hún ótrauðlega
að undirbúningi þingsins^ sem
þó aldrei var haldið. Berta
von Suttner andaðist 21. júní
1914, fimm vikum" áður en
fyrri heimsstyrjöldin hófst.
Síðustu orðin sem hún mælti
voru „Niður með vopnin, segið
það öllum. öllum. . . ." Þetta
var boðskapurinn sem hún
eftirlét þeim heimi sem brátt
átti eftir að loga í stríði.
En eins og fuglinn Fönix
rís upp úr öskunni, þannig
hljómar í dag ópið: „Niður
með   vopnin"   hærra   og   öfl-
ugra en nokkru._ "sinni, áður,
þetta aðvörunaróp frá fi'iðar-
samtökum fólksins hljómaf í
dag um gervallan  hehn.    n-
Ana Betancourt var fædd
1834 'í héraðinu Camagiiye á
Kúbu. Hún tilheyrði ríkri og
mi'kilsmetinni fjölskyldu og
fékk góða menntun á þeirra
tíma mælikvarða. Um tví-
tugt giftist hún mannj sem
var eldheitur föðurlandsvinur
og ákafur talsmaður þess að
losa Kúbu undan harðstjórn
Spánverja. Ana tók strax
virkan þátt í áhugamálum
manns síns og heimili þeirra
varð fljótlega samkomustaður
fólks sem vann að frelsiln
Kúbu, blaðagreinar og ræður
voru samdar þar og þeir. sem
þurftu að fara rhuldu höfði
vegna starfa sinna í þágu
föðurlandsins áttu þar jafnan
athvarf.
Árið 1868 gekk maður henn-
ar í lið með skæruliðum, og
hún eggjaði hann brennandi
hvatningarorðum við brottför-
ina.
Þanh 4. des. sama ár fyrir-
skipuðu spænsku yfirvöldin
að handtaka hana, svo að
hún varð einnig að yfirgefa
heimili sitt. Árið eftir lifði
Ana Betancourt þá sögulegu
stund að fyrsta stjórnarskrár-
uppkastið fyrir Kúbu var gef-
ið út. Við það tæ'kifæri hélt
hún brennandi hvatningar-
ræðu til fólksins. Hún sagði:
„Borgarar! Rólegar og undir-
gefnar hafa hinar kúbönsku
konur beðið þessarar miklu
stundar, í dimmum afkimum
hafa þær beðið þess að hrinda
af sér okinu." Einnig lagði
hún mikla áherzlu á það að
ef sigur ætti að nást yrðu
allir að berjast til hins ýtr-
asta. Þá mælti hún brennandi
hvatningarorð til kynsystra
sinna um að vinna sér jafn-
rétti vfð karla oa; barðist: -á
móti kynþáttafordómum, sém
þá var mikið um á Kúbu, og
voru konur í því tilliti jafn-
vel verri en karlar.
9. júlí, 1871 var Ana Betan-
court handtekin af spænskum
yfirvöldum og þess 'krafizt af
henni að hún skrifaði manni
sínum og bæði hann að hætta
skæruhernaðinum. Því neitaði
hún eindregið og kvaðst held-
ur vilja vera ekkia heiðurs-
manis en ^ifirinkona svikara.
Var henni þá varnað í fang-
elsi, þar sem hún þoldi hræði-
lesustu pyntingar. Þar fékk
hún tausraveiki, missti hárið
og varð blind og minnislaus
um tíma. Að lokum losnaði
hún þó úr fangelsinu og fór
úr landi.
Seinna s"éri hún þó aftur
til föðurinnd^ fí-'s. Um sein-
ustu æviár hennrr er lítið
sem ekkert vitað. 1 dag vita
menn ekki einu sinni hva;r
eða hvenær bessi pfburðq, kúb-
anska kvenhetja lét lífið.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
6-7
6-7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12