Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Pimmtudagur 28. maí 1964
HÓÐVILHNN
SlÐA   1
l$8§8&&m:. ¦     •            :í^^^^
Einum og öðrum
til viðvörunar


BERLÍNAR-
BREF
Það hefur löngum verið til-
hneiging Islendinga að skrifa
reisubókarkorn eða ferðapistla
um ferðir sínar eriendis og þa'j
áhrif, sem þeir urðu fyrir þar.
Einkum hafa ferðapistlar verið
tíðir frá mönnum, sem hafa
litið austur fyrir tjald, og þó
sérstaklega frá þeim sem dval-
izt hafa þar örfáa daga eða
part úr degi. Einkum þeim síð-
astnefndu hættir við að fella
stóra dóma um sósíölsku lönd-
in. Einmitt þessir stóru dómar
manna, sem lítt þekkja til. eru
hvimleiðir. Þeir geta verið yf-
irdrifið lof eða staðreyndaföls-
un og rógur um þessi lönd. Ekki
eiga rógsskrifin hvað sízt við
um Austur-Berlín, en þangað
geta erlendir farið án vega-
bréfsáritunar. Það að koma
austur fyrir tjald virðist hafa
svo taugaæsandi áhrif á suma,
að þeim finnst þeir þurfa að
skrifa um atburðinn og hafa
uppi stór orð og mikla dóma.
Eitt nýjasta dæmi þessa
mátti s.iá í Tímanum 10. apríl
þessa árs, er Ragnar Ragnars
skrifar um „Berlín eftir strfð"
en Tíminn metur þessa grein
svo, að henni er veitt opna
blaðsins þann daginn. Tilefnið
er heldur.ekki lítið: ÞróunBer-
línar eftir stríðið. RagnarRagn-
ars hafði dvalizt í Vestur-Ber-
lín um mánaðartíma og unnið
þar við góð og gegn fram-
leiðslustörf. þegar hann finnur
þörf hjá sér til þess að skrifa
smágrein um Berlín eftir stríð.
Greinin er sérlega yfirborðs-
kennd og full af sleggjudóm-
um. enda þarf að kynna sér
margt áður en hægt er að fara
út í að skrifa um ,,Berlfn eftir
stríð" — og ekki er hægt að
ætlast til að neinn læri þýzku
á einum mánuði.
Ekki má kenna Ragnari um
það, þótt vakin sé sérstök at-
hygli á þessari grein með því
að leggja undir hana opnu dag-
blaðs. Samt sem áður vil ég
leyfa mér að taka hana sem
dæmi og lesendum til viðvör-
unar um að lesa álíka greinar
með mátulegri varúð. (Þær at-
hugasemdir   við   greinina,   sem
eru innan sviga og merktar g
eru mínar). Ekki væri mér síð-
ur að skapi, að Ragnar yrði
hófsamari í orðum og færi var-
færnislegar með fullyrðingar
framvegis. Hann gæti næst sagt
frá því, sem hann hefur séð,
hefur heyrt; honum fyndist.
virtist. hann þættist vita — og
jafnvel  vissi.
Ekki ætti lesendum Þjóðvilj-
ans að leiðast lestur greinar
Ragnars, því hún er léttilega-
skrifuð eins og sjá má strax
í upphafi hennar, þegar ein-
hver tekur sig til og skiptir
Þýzkalandi og einn og annar
fær partana. — g).
Berlín, 22. marz 1964
Við lok síðustu heimsstyrjald-
arinnar var Berlín lögð í rúst-
ir að % hlutum. aðeins Vt hluti
borgarinnar stóð eftir mikið
skemmdur. Síðan leið stríðið,
Þjóðverjar töpuðu og Þýzka-
landi var skipt í fjóra hluta.
Einn fengu Bretar, annan
Frakkar, þriðja Bandaríkja-
menn og fjórða Rússar. Inni á
miðju hernámssvæði Rússa lá
hin forna höfuðborg Þýzka-
lands Berlín. Um hana var
samið sérstaklega, henni var
skipt í fjóra hluta eins og
Þýzkalandi og á milli sðmu
ríkja — en tekíð var sérstak-
lega fram f samningum þess-
um, að frjáls samgangur yrði
alitaf á" miiii borgarhmtanna
— mörkin á milli hernáms-
svæðanna mættu aðeins vera
hugsuð lína. (Rétt er að vekja
athygli á að greinarhöfundur
hefur lokið við að skýra frá
klofningu Berlínar. Ég vildi
bcnda Ragnari á að lesa samn-
inga þrívcldanna um Þýzka-
land og Berlín (bó ekki væri
nema til að Ieita að þessari
setningu um hugsuðu línuna).
Má benda þar á samþykktir
kenndar við Teheran, Jalta,
Potsdam o. fl. Einnig mætti
hann kynna sér, hverjir brutu
þá samninga Hð fyrir lið og
hverníg það fór fram efnahags-
Iega og stjórnmálalega; hverjir
klufu Berlín, í hvers þágu og
til hvers? Þegar hann hefur
kynnt sér þctta, þá má vera,
að hann skilji bctur síðari þró-
un Berlínar. Þá þarf hann ekki
að gripa til einhverrar alhæf-
ingar og segja: Rússar hafa
aldrei frekar en Hitler sálugi
skirrzt við að rjúfa gerða
samninga . . ,g)
Frá aBalfundi Félags
íslenzkra /oftskeytamanna
-»
Aðalfundur Félags íslenzkra
loftskeytamarma var haldinn
fyrir nokkru. Fundarstjóri var
kosinn Kristján Júlíusson og
fundarritari    Pálmi    Ingólfsson.
Formaður félagsins, Guð-
mundur Jensson, minntist 2ja
félaga er látizt höfðu á s.l.
ári, þeirra Helga Jóhannessonar
og Jóns Sigurðssonar. Vottuðu
fundarmenn hinum látnu virð-
ingu sína með því að rísa úr
sætum.
Formaður flutti síðan skýrslu
stjómarinnar. Ræddi hann
kjaramál stéttarinnar og sagðí
að þau hefðu tekið sömu breyt-
ingum og hjá öðrum yfirmönn-
um, bæði á skipum og flugvél-
um, enda samstaða með tilsvar-
andi  félögum.
Þá gat hann þess að starf-
andi  væri   nefnd  manna  frá  F.
Í.L. og Landssíma íslands varð-
andi möguleika á að stofnaður
verði Radioskóli íslands, en
Landssíminn hefur starfrækt
Lqftskeytaskólann undanfarin
ár. Fundarmenn létu mikinn á-
huga í ljós fyrir væntanlegum
Radioskóla og fól félagsstjórn-
inni að vinna ötullega að fram-
gangi   málsins.
Aðstaða íélagsins heíur baln-
að mjög við að fá herbergi í
húsi sambandsfclaganna að
Bárugötu 11 fyrir starfsemi fé-
lagsins.
Þá fór fram stjórnarkosning.
Formaður var kosinn Guðmund-
ur Jensson, en hann hefur ver-
ið formaður F.Í.L. undanfarin
14 ár Aðrir i st.iórn voru kosn-
ir: Lýður Guðmundsson, Frið-
þiófur Jóhannesson, Garðar I.
Jónsson   og  Einar  Árnason.
Byrjað var á endurbygg-
ingu borgarinnar. Ryðja þurfti
burt 80 miljón rúmmetrum af
grjóti og rúsfcum, meira en 1/6
hluta af öllum þeim rústum,
sem þá voru í Þýzkalandi öllu.
Mikið var byggt, þvi margt var
svo illa farið, að það þurfti al-
gjörrar endurbyggingar við.
Þannig var t.d. með Hansa-
hverfið, sem var svo illa farið,
að jarðýta var látin jafna úr
öllu hverfmu, til að hægt væri
að hefjast handa við byggingu
þess á ný. 1 dag, 19 árum síðar,
má enn finna mikið af rústum.
það munu áreiðanlega líða
önnur 19 ár, áður en Berlín
verður búin að ná sér eftir það
högg, sem henni var greitt á
síðustu dögum stríðsins — jafn-
vel meir. (Ég vil aðeins undir-
strika það, að ég er Ragnari
sammála um þetta. I báðum
hlutum borgarinnar hefur mik-
ið verið byggt, en töluverðar
rústir eru enn báðum megin.
Þrátt fyrir þessa fullyrðingu
Ragnars hér, virðist sem hann
gleymi henni af einhverjum á-
stæðum, þegar hann ræðir um
uppbygginguna austan mcgin
siðar { greininni — g).
Skipting  Berlínar
Fólkið í A-Berlín var ekki á-
nægt. það vildi burt. öll þeirra
helgustu réttindi höfðu verið
af því tekin: prentfrelsi — mál-
frelsi — fundafrelsi — verk-
fallsréttur og nú síðast, en ekki
sízt, ferðafrelsi. (Frelsi hvers:
borgarastéttárinnar eða verka-
Iýðsstéttarinnar? Berum A- og
V-Þýzkaland saman. (Hér er
ekki rétt að bera A- og V-
Berlín saman, því að A-Ber-
lín er hluti A-Þýzkalands, en
V-Berlín er pólitískt séð ósjálf-
stæður borgarhluti, sem hefur
ekki einu sinni það frelsi að
mega ákveöa .neina meiriháttar
hluti. Það gera hernámsveldin
þrjú). Síðan Kommúnista-
flokkurinn, Frjáls þýzk æska,
sósiölsku           kvennasamtökin,
Þýzk-sovézka vináttufélagið og
önnur slík samtök voru bönn-
uð í V-Þýzkalandi, hefur ekki
vcrið leyfður neinn opinber á-
róður fyrir sósíalisma, hvorki
í ræðu né riti. I A-Þýzkalandi
hefur fasískur áróöur og áróð-
ur fyrir stríði og þar með að
breyta núverandi landamærum
verið bannaður, sem og flokkar
og félög sem þjóna sama til-
gangi. Þar sést strax stéttamis-
munurinn. Ferðafrelsi hafa A-
Þjóðverjar til allra sósíölsku
landanna og flestra nýfrjálsra
ríkja, en V-Þýzkaland hefur
aftur á móti tekizt að koma
málum þannig fyrir, að innan
NATO-ríkjanna geta A-Þjóð-
verjar ekki fengið að koma á
sinum a-þýzku vegabréfum,
jafnvel ekki vísindamenn og
íþróttafólk og reynt er að koma
í veg fyrir að V-Þjóðverjar fari
austur fyrir, svo ég nefni ckki
á ráðstefnur eða til viðræðna
þangað. En þetta teljast efa-
laust frelsisskcrðingar — g).
Hinn 17. júní 1953 reis verka-
lýður A-Þýzkalands upp á aft-
urfæturna og krafðist hærri
launa og frjálsra kosninga, en
þær höfðu ekki þekkzt frá
stríðslokum. (Ég veit ekki, hvað
Kagnar kallar frjálsar kosning-
ar, en þó vonandi ekki þær í
V-Þýzkalandi, þar sem flokkar
með sósíalska stefnuskrá fá
ckki að b.ióða fram. Burt scð
frá því, vil ég bcnda Ragnari
á að kynna scr atkvæða-
sreiðslu, sem fór fram sums-
staðar í Þýzkalandi stuttu eft-
ir   stríð   um   það,   hvort   auð-
Attlec, Stalín og Truman í Potsdam. A fundunum
algjört niðurrif nazismans, fullkomna afvopnun
jarða og á endurskipulagi menntunar- og dóms
fram, af því að þýzku þjóðinni og öllum heim
og heimsvaldastefnan, sem var orsök síðari heím
berja þýzku hernaðarstefnuna niður og því börðu
Þýzkalandi og gegn því að v-þýzka ríkið yrði st
þar á — þ.c. gegn klofningu. Fyrst eftir að þetta
til ársins 1953 (en þá höfðu auðhringarnir f V-Þý
inlegar kosningar fyrir landið allt, en vestrið sa
Schmídt sagði: Amcríkanar vilja heldur hálft Þ
var á sovézka hernámssvæðinu, þar sem sá sov
að aðcins í nafní Eftirlitsráðs Bandamanna, se
eiginlegu Þýzkalandi. En einnig var hafizt han
málalega. Enn má sjá eftirstöðvar æðsta valds S
vatnaleiöir í V-Berlín eru undir a-þýzkri stjórn.
atómbombuna eins og Rcuthcr fyrrv. b
á Jalta og í Potsdam voru ákvarðanir teknar um:
, afnám auðhringa, framkvæmd á uppskiptingu
mála í Þýzkalandi. Þessar samþykktir höfðust
inum var Ijóst að það voru þýzku auðhringarnir
sstyrjaldarinnar. Möguleikar voru fyrir hendi að
st þýzkir sósíalistar fs'rir sameinuðu, friðclskandi
ofnað   og  gegn   því  að   annarri   mynt   yrði  komið
átti sér stað var DDR stofnað. Þeir Iögðu til allt
zkalandi aftur komlð undir sig fótunum) sameig-
gði nei eða eins og v-þýzki krataforinginn Carlo
ýzkaland allt en allt Þýzkaland hálft. V-Berlín
ézki hafði æðsta vald, en vesturveldin komu þang-
m átti að sjá um framkvæmd samninganna í sam-
da um að kljúfa Berlín 1948 efnahagslega og stjórn-
ovétríkjanna á þessu svæði: allar járnbrautir og
En klofningur V-Berlinar veittl vestrinu ódýrustu
orgarstjórl V-Berlínar orðaði  það.
hríngar allir og auöfyrirtæki
skyldu þjóðnýtt eður ei. Hann
mætti svo kynna sér niðurstöð-
ur hennar. t.d. á Saxlandi — g)
Sýndi fólkið þar sinn rétta hug
til Rússaleppsins Ulbrichts og
hans hyskis. Hvað gerðist er
óþarft að rekja f stórum
dráttum. (1 staðinn fyrir stór-
um dráttum á hér cf alatist að
standa: í smáatriðum. En ég
hugsa, að Ragnar mætti vel
kynna    sér    málið,    þótt    ekki
FYRRI HLUTI
væri nema í stórum drátt-
um — g). Rússneskir skriðdrek-
ar biðu á næstu grösum og
streymdu inn í borgina um leið
og „frjáls alþýða" gerði sig lík-
lega til að gera uppsteit. Marg-
ir létu lífið, og margir urðu
enn ákveðnari í að yfirgefa
„frelsið". (1 frásögn af atburð-
um sem þessum, getur maður
vart Ieyft sér að slctta framan
í lescndur aðeins einni setn-
ingu, sem auk þess er röng:
rússneskir skriðdrekar hafa t.d.
alltaf síðan í stríðslok verið
staðsettir innan Berlínar. En
burt séð frá því, þá mætti
Ragnar vel kynna sér þróun
mála i A-Þýzkalandi á þessum
tíma: af hverju fólkið var óa-
nægt með efnahagsstefnu ríkis-
stjórnarinnar (sem beindist
mjög að þróun þungaiðnaðar),
breytingar á stefnu stjórnar-
innar í efnahagsmálum þegar
fyrir 17. júní, hverjir þá gripu
inn í til þess að missa ekki af
siðasta hálmstráinu, hvernig
það inngrip var skipulagt — cn
þá var opið á milli borgarhlut-
anna — hvernig þeirri viður-
eign Iauk og hvort margir hafi
látið Iífið o.s.frv. — g). Arið
1953 flúðu frá A-Berlín 305.737
manns, samtals hafa flúið á ár-
un-am 1949—1961 1.649.133
manns. (Það cr erfitt að trúa
þcssari tölu. því í A-Berlín
hafa aldrei búið fleiri en rétt
rúm miljón. Hitt má vera að
Ragnar cigi við A-Þýzkaland
og gæti talan þá komið nær
«anni, þó ég þekki ekki neina
fölu í því sambandi. En lír því
Ragnar þekkir svo vel tölur í
'iessu sambandi, þá hefði hann
^innig mátt skýra frá því,
hversu margir hafa flúið aust-
ur yfir og hvcrsu margir af
þeim, sem flúið hafa vestur yf-
ir, hafi snúið til baka —g). Þá
sá  Ulbricht  leppstjóri  Rússa í
A-Berlín   fram   á,   að   við   svo
búið   mátti   ekki   standa,   með
svipuðu  áframhaldi   yrði   hann
einn eftir í „Hauptstadt DDR"
(á   að    vera    Hauptstadt    der
DDR — g) eftir örfá ár. Rúss-
ar hafa aldrei frekar en Hitl-
er sálugi skirrzt við að rjúfa
gerða samninga og brugðu ekki
út  af  þeirri   venju   sinni   nú.
Þeir   skiptu    Berlín    í    tvennt
með gaddavír, múr steinsteypu
ög    vopnuðum     vörðum     (þ.e.
VOPO   VOLKSPOLIZEI).   Ann-
ars  er  tilgangslaust   að  kenna
austur-þýzkum   stjórnarvöldum
um þetta, því að þau eru ekki
til í þeirri merkingu, sem við
leggjum  í  orðið.   (Hverjir    eru
þessir  við   og  hvaða  merkingu
Ieggja þessir við í orðið að vera
til? Ef til vill þá, að segi þess-
ir við að  eitthvað sé  ekki til,
þá sé  það  ekki   til  —  jafnvel
þótt  um  sé   að  ræða  stjórnar-
völd eins af tíu mestu iðnveld-
um heims? Og geri þessi stjórn-
arvöld   eitthvað,   þá   hafa   þau
ekki   gert   það,   því   þessir  við
segja að þau séu ekki til. Það
verður að   gera   greinarmun   á
því.   hvort   eitthvað   sé   til   eða
hvort viðurkennt sé. að það sé
til — g).  Þau taka aðeins við
skipunum    frá     móðurlandinu,
þ.e. Rússlandi. Múrinn er þann-
ig  ekki  skilgetið   afkvæmi   A-
Þjóðverja  og  Rússa,   hann    er
eingetið afkvæmi  þeirra  sfðar-
nefndu. Annars lítur þetta allt
mjög    vel    út    á    yfirborðinu.
(Það    er   athyglisvert   að    sjá,
hvað    Ragnar    telur    til    yfir-
borðs.    Ég    hefði    kallað    það
grundvallarspursmál     í     hvers
eigu  verksmiðjurnar  væru,   en
einmitt   um   það   fór  atkvæða-
greiðslan     fram     stuttu     eftir
stríð —   g)   Allar   verksmiðjur
eru VEB (Volks eigene Betrieb)
(á  að  vera  Volkseigene  Betri-
ebe,      sé     um     fleirtðlu      að
ræða — g) nánast þýtt:  Fólks-
ins eigin  eign  (í staðinn  fyrir
cign á eflaust að standa verk-
smiðjur — g). blöðin þar heita
Neues Dautschland eða  ..Freie"
Deutschland (á að vera „Freies"
Deutschland. Burt séð frá mál-
fræði- eða ritvillunni, þá kann-
ast ég ckki við þetta blað — g)
ng málgagn þeirra hérna vest-
an   megin   heitir  hvorki  meira
né minna en „Die Warheit" (á
nð vera ,,Die Wahrheit". Hverj-
ir cru þessir þeir? Er hægt að
kaupa   þetta   blað   f   blaðsölu-
turnum í V-Berlín? — g). sem
býðir      ..Sannleikurinn".      bótt
hann   sé   álíka   hátt   skrifaður
og hjá systurblaðinu h'eima á
Islandi. Kommúnistaflokkurinn
í Vestur-Berlín hefur boðið
fram öðru hvoru, en aldrei far-
ið yfir 9%., nú síðast 1963 1.4%.
(Kommúnistaflokkurinn hefur
ekki boðið fram öðru hvoru í
V-Berlín, því að það var buið
að sameina hann vinstrí sósíal-
demókrötum í Berlín áður en
vesturveldin klufu Berlín efna-
hags- og stjórnmálalega — g)
•¥•
Ég gerði mér einu sinni leik
að því að taka a-þýzkan vörð
tali (á hvaða tungumáli? „Sástu
hvernig ég tók hann", sagði
Jón sterki eitt sinn við Gvend
smala — g) og spurði m.a. eins
og svo margir spyrja, hvernig
standi á því, að þvert ofan í
gerða samninga hafi verið
byggður múr gegnum Berlín.
Honum vafðist tunga um tönn,
en spurði að lokum, hvað við
vesturlandabúar sæjum athuga-
vert við. þó þeir verðu landa-
mæri sín gegn V-Berlínarbú-
um, þar sem stjórnin og DDR
hefðu tapað 30 miljónum
marka á svonefndri „multip-
liseringu", sem er í því fólgin,
að maður getur keypt 3—4 a-
þýzk mörk fyrir 1 v-þýzkt
mark. (Ragnar hlýtur að mis-
minna, því að þetta voru ekki
30 miljónir heldur 30 miljarð-
ir marka. Svinðlgengi það. sem
haldið er við í V-Berlín, geng-
ur ekki undir nafninu multip-
Iisering, heldur cru það íslend-
ingar hér, sem stundum nota
þetta orð yfir þetta fyrirbrigði,
sem ég hef tvisvar skrifað um
í Þjóðviljann áður og sleppi að
þessu sinni. Til fróðleiks fyrir
Ragnar má geta þess, að Þjóð-
verjar kalla fyrirbrigðið Wechs-
elkurs eða Schwindelkurs — g).
En ekki vildi hann svara, þeg-
ar ég spurði, hvað það kæmi
..multipliseringu" við, þegar Í-
búar ..lýðræðisins" væru misk-
unnarlaust skotnir, ef þeir
revndu að komast yfir múrinn.
(Efnislega mætti þétta síðasta
kaflann svo-na og sézt þá betur
hinn skýri hugsunarháttur í
röksemdafærslu Ragnars við
vörðínn: Ragnar spyr vðrðinn
af hverju múr hafi verið
byggður. Vörðurinn svarar:
vegna efnahagslegs taps er
=amsvari 30 miljörðum marka.
En þá spyr Ragnar að því,
hvað það komi málinn eigin-
'ega við úr hví skotið sé á
•nenTi við míír'nn. — Mi^ furð-
f>r ckki. hótt vcrðinum hafl
orðið orðfall — g).
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12