Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						4 StoA — ÞJÓÐVTEJINN — Miðvifcudagur 13. <*aseml«r 1905.

DiOMNN

Útgefandi:          Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokk-

urinn. —

Ritstjórar:          Ivar   H.   Jónsson   (áb),   Magnús   Kjartansson,

Sigurður Guðmundsson.

Ritstjóri Sunnudags: Jón Bjarnason.

Fréttaritstjóri: Sigurður V. Friðþjófsson.

Ritstjórn. afgreiðsla, auglýsingar, prentsmiðja, Skólavörðust. 19

Sími 17-500 (5 línur). Askriftarverð kr. 95.00 á mánuði.

Auglýsingastjóri: Þorvaldur Jóhannesson.

Skaftstjórn

ITndanfarið hafa verið einhver mestu góðæri, sem

þjóðin hefur lifað. Mikill afli hefur borizt á

land á ári hverju, svo að ekki eru dæmi til ann-

ars eins. Þrátt fyrir það stynur ríkisstjórnin nú

undan erfiðleikum og tómahljóði í ríkiskassanum.

Heimatilbúin óheillastefna ríkisstjórnarinnar hef-

ur leikið ríkissjóð svo grátt á þessum uppgripa-

tímum, að hún telur sig þurfa að leggja á hvern

nýjan skattinn á eftir öðrum, jafnframt því, sem

hún grípur til neyðarráðstafana eins og að skera

niður verklegar framkvæmdir í þjóðarþágu; skóla,

sjúkrahús, hafnir, vegi, rannsóknarstarfsemi. En

á sama tíma lifa verðbólgubraskarar í velsæld og

fjárfesta í miljónahöllum þau verðmæti, sem þjóð.

in skapar, án tillits til nytsemi og þjóðarhags.

Braskararnir eru líka þeir einu, sem sleppa við

hinar fjölbreytilegu álögur ríkisstjórnarinnar —

að hennar dómi skal verðbólgugróðinn vera frið-

helgur.

#

Fftirlæ'tismeðal ríkiss'tjórnarinnar nú við a'f-

greiðslu f járlaga er að leggja á margvíslegustu

skatta til að ná endum saman og er hún f urðulega

fundvís á skattstofna þar sem sízt skyldi. Síðustu

vikur hafa komið fram á alþingi fjögur skat'fa-

frumvörp. Benzínskattur á að hækka um 90 aura

á lítra og þungaskattur dísilbifreiða skal hækka,

nýr rafmagnsskattur mun leiða af sér 8—10%

hækkun raforku í smásölu, aukatekjur ríkissjóðs

eiga að hækka verulega og 0,5% gjaldeyrisskatt-

ur á að færa ríkissjóði 35 milj. kr., á ári, en þessi

skattur þýðir beinlínis lækkun á gengi íslenzku

krónunnar um hálfan af hundraði.

#

I úðvík Jósepsson minnist á þessa skattaherferð

ríkisstjórnarinnar í nefndaráliti um gjaldeyr-

isskattinn. Segir þar m.a.: „öll er þessi skatt-

heimta réttlætt með því að fjárhagur ríkissjóðs

fari versnandi og að ekki sé unnt að afgreiða

greiðsluhallalaus fjárlög án þess að leggja á nýja

skatta. Ljóst má vera, að skattar eins og þeir, sem

hér um ræðir, hrökkva skammt í því dýrtíðar-

flóði, sem nú gengur yfir. Skattar þessir munu

hafa sín áhrif á aukningu dýrtíðarinnar og nýr

vandi mun upp koma þegar á næsta ári. Eina ráð-

ið til að komast út úr þeim dýrtíðarvanda, sem

stefna ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum hefur

leitt til er að breyta um stefnu. Snúas't þarf gegn

dýrtíðarvandamálinu sjálfu, en hætta ráðstöfun-

um, sem magna dýrtíðina". — Þannig eru ráðstaf-

anir ríkisstjórnarinnar til að leysa efnahagsvanda-

málin til þess eins að auka enn á vandann, sem

hún   hefur   sjálf   búið   til   með   verðbólgustefnu

smm.

JÓN H. BJÖRNSSON 0G

GARÐYRKJUSKOUNN

Þann 9. dés. s.l. birti Jón H.

Björnsson M.S., garðaarkitekt,

grein hér í blaðinu um garð-

yrkjuskólann undir fyrirsögn-

inni; „Garðyrkjustéttin á að

reka garðyrkjuskólann". Fýrir-

sögn greinarinnar og ýmsar

staðhsefingar höf. gefa mér til-

efni  til  athugasernda.

Greinarhöfundur vitnar til

reksturstilhögunar           döhsku

garðyrkjuskólanna máli . sínu

iil stuðnings. Hér er um mis-

skilnins ag ræða. Hvorki heild-

arsamtök garðyrkjustéttanna,

heildarsamtök áhugamanna, né

afurðasölufélagann.a reka skól-

ana. Dönsku garðyrkjuskólarn-

ir. Vilvords og Beder, voru

einkaskólár. sem voru orðnir

svo illa farnir fyrir nokkrum

árum, að beir voru að því

komnir að gefast upp. Þá voru

þeir yfirteknir af félögum, sem

leituðu samskota einstaklinga

og fyrirtækja, svo og ríkis-

aðstoðar, endurreistu þá og

endurbyggðu. Þannig skilst

mér að varið hafi verið til

Vilvorde 40 til 50 milj. ísl.

króna undanfarin ár.' Ég hef

aldrei heyrt þess getið, að

Danir hafi afhent einkaaðilum

ríkisskóla, þvert á mótj hefur

ríkið yfirtekið bent eða óbeint

fjölda einkaskóla.

Nú leggur greinarhöfundur®'

til, að garðyrkjuskólinn verði

afhentur hinum ýmsu félaga-

samtökum garðyrkjumanna. á-

hugamanna og afurðasölufé-

iaga og þau rekj hann sam-

eiginlega á kostnað ríkisins.

Slíkt fordæmi gæti trúlega

haft vafasamar afleiðingar.

Auk þess iiggur ekkert fyrir

um áhuga þessara aðila og

mjög ótrúlegt, að hann sé fyr-

ir hendi. í>á má og benda á,

að t.d. Garðyrkjufélag íslands

er opið félag. Væri mjög auð-

velt fyrir smáhóp, t.d. garð-

yrkjubænda. eða annarra aðila,

ag yfirtaka °11 völd og láta

það félag þjóna sínum einka-

hagsmunum. I>á mun meiri-

hluti félaga garðyrkjubænda-

féiaganna ekki vera garðyrkju-

fræðingar. Stjórn þessara aðila

yfir garðyrkjuskólanum. væri

hliðstæð því, að ,,fúskarar* í

iðngreinum tækju að sér að

stjórna   iðnskólunum.

Ekki er trúlegt, að þessir

aðilar hafi mikinn áhuga fyr-

ir því, að garðyrkjuskólinn

verði öflug og vel búin stofn-

un. T.d. sagði einnþeirra eitt

sinn við míg að garðyrkju-

bændur hefðu yfirleitt engan

áhuga fyrir stofnun, sem ung-

aði út ,,konkurentum". Gæti

þetta ekki verið skýring á því

áhugaleysi, sem greinarhöfund-

ur kvartar yfir og jafhframt

skýring á áhuga hans fyrir

skólanum ,,okkar", að hann

komist á vald þessara aðila? Er

yfirleitt ástæða til að ræða

jafn sjálfsagðan hlut og þann,

að garðyrkjuskólinn á að þjóna

hagsmunum þjóðarheildarinnar

og þá einkum unga fólksins,

sem er að búa sig undir lífs-

baráttuna. Frá því skólinn tók

til starfa, hefur verið stefnt

að því marki, að skólinn yrði

fullkomlega hæfur til að ge^na

hlutverkj igínu, ae nú virðist

loks vera farið að r°fa til.

Sumir telja að markið sé sett

of hátt I>að mun síðari tími

dæma  um.

Hvað gera annars hin ís-

lenzku garðyrk.iufélög? Um

það er mér lítig kunnugt. í

Danmörku hafa hliðstæð félög

um áratuga skeið haft fjölda

ráðunauta í þjónustu sinni.

Annast þeir margháttaðar til-

raunir. Það er eðlilega ekki

hlutverk skóla heldur ráðu-

nauta að þjóna einkahagsmun-

um garðyrkjubænda. Væri t.d.

fjarstæða, að öll fálögin. sem

greinarhöfundur tilgreinir, réðu !

hann sameiginlega sem ráðu-

naut Óefað væri hann reiðu-

búinn að fórna sér og starfs-

kröftum sínum fyrir meðbræð-

urna, svipað og hann telur

ajálfsagt, að aðrir geri.             I

Nokkrar

athugasemdir

Sú staðhæfing, að sárálítil

framleiðsla og neyzla á ís-

lenzku grænmetj stafi aðallega

af vinnuaflsskorti. er blátt á-

fram furðuleg. Hvemig lýsir

greinarhöfundur, að þessum

málum sé háttað hjá Dönum?

Leggja þeir ekki ofurkapp á

hagkvæmari framleiðsluaðferð-

ir, með lækkuðum framleiðslu-

kostnaði? Reka þeir ekki torg-

sölur, endurbæta dreifingai^

kerfið, vinna að lækkun milli-

liðakostnaðar. stórauka vinnslu

og djúpfrystingu? Með öðrum

orðum taka upp hörkusam-

keppni við innflutt grænmeíi

og önnur matvæli. Hvernig

hafa íslenzkir garðyrkjubænd-

ur hagað sér? Það er sjálf-

sagt ekki vert að ræða um

það.

Annars erum við sammála

um rnargt viðvíkjandi skólan-

um. Við erum í aðalatriðum

sammála   um   tilhögun   kennsl-

unnar, sem sé samtengingu

verknáms o.g bóknáms. Við er-

um sammála um, að skólinn

ráði yfír fullkomínni gróðrar-

stöð. Um stærðina erum við

hinsvegar ekki sammála. Ég

tel, að gróðrarstöðin þurfi að

vera það stór, að þar séu verk-

efni fyrir nokkra vel færa og

sérfróða         gaðyrkjuverknámS-

kennara svo að verknáms-

kennslan geti orðið í góðu

iagi. Með öðrum orðum að skil-

yrði séu fyrir fjölbreyttri

ræktun við fullkomin skilyrði

og í höndum hinna færustu,

er væru hæfir til að þiálfa

nemendurna við hin ýmsu

margbreytilegu störf. Við er-

um sammála um. að kennar-

arnir hafi aðstöðu til rann-

sókna Og tilrauna. Við þau

störf geía eínmitt færir garð-

yrkjumenn  aðstoðað  Þá.

Greinarhöfundur ræðir um

litla samvinnu við garðyrkju-

bændur. Engum ætti þó að

vera kunnara en honum sjálf-

um um erfiðleikana á því að

njóta samúðar og samstöðu

með þeim. Hann rak sjálfur

fyrirtæki sitt um skeið. Mér

virtust ýmsir stéttarbræður

hans hafa meiri áhuga á öðru

en   að   láta   hann   njóta   sann-

mælis og starfsfriðar. Fyrir

ári átti hann þátt í að

semja uppkast að nýrri reglu-

gerð fyrir garðyrkjuskólann.

Tillögum hans var mjög illa

tekið. Það er ótrúlegur og ó-

skiljanlegur misskilningur að

láta líta svo út, að garðyrkju-

stéttin sé  samstæð  heild.

Greinarhöfundur ræðir lít-

ilsháttar um. ósanngjarnar

kröfur á hendur skólanum.

Nokkrir aðilar hafa á undan-

förnum árurn stundað þá iðju

af ofurkappi að skara eld að

hverskonar ágreiningi .og

kröfugerð en reyndar hefur

greinarhöfundur oft tekið

drengilega   afstöðu.

Fyrir rúmlega ári átti

Jón H. Biörnsson'þátt í bréfi

sem ritað var til hr. landbún-

aðarráðherra Ingólfs Jónsson-

ar. og var mér sent afrit af

því. Vil ég taka mér það

bessaleyfi að birta hér lítinn

kafla;

,,Á það má að sjálfsögðu

minna, að garðyrkjuskólihn

hefur á þessu ári starfað í 25

ár Og hefur brautskráð 150

nemendur. Nálega 80% þeirra

starfa í iðn sinni og má því

með fullum rétti staðhæfa, að

skólinn hafi gegnt því hlut-

verki, sem honum var fyrir-

hugað í öndverðu. Hinsvegar

er það sorgleg staðreynd, að

frá fyrstu tíð skólans, hefur

verið lakar að þessari mennta-

stofnun búið, en nokkurri

annarri menntastofnun ÞJóðar-

innar, hvað húsakost snert-

ir..."

Framhald á 9. síðu.

fy*ám.$W^

fil w

Æyisago Harolds Böðyorssonar

-SÍDARA BINDI -

Hér er fram haldiS áílt til þessa dags œvisögu Haralds Böðvarsspnar,

hins sérsíceáa athafna- og afreksmanns. Hún hefst þann áag, sem þau

Ingunn Sveinsdóttir eru gefin saman í Afcraneskirkju. Segir hér frá vist

þeírra á „kvistinum í Kafteinshúsinu" í Reyk|avík, hinni œvintýralegu

för þeirra til Noregs í desember 1915 og stofnun fyrirfcekisins Haraldur

Böðvarsson &. Co., sem nú er eift frausfasta og umfangsmesfa úfgerðar-/

iSnacSar- og Verzlunarfyrirtœki Iandsins.

'Söfíurifari gerir sér far um aS leioa í Ijós, hvao' i uppruna, uppeldi og

fari sögumannsins Ieiðir af sér sívaxandi velfarnað hans, hvaSa óhrif

breytfar aSsrœður í þjóðfélaginu hafa á athafnir hans og hvaoa gildi'

framsýni hans og elja, seigla og hagsýni, verksvit og metnaour hefur

haft fyrir nœsta umhverfi hans og fyrir þióoarheildina.

í FARARBRODDI, œvisaga Haralds Böovarssonar, mun verSa falin ein

merkasfa œvísaga sem GuSmundur Gíslason Hagalín hefur skráS.

S K U G G 5 J A

Ki-Ty1.'



v»í   ^^^Twcísc^"^ ^^mi,^,,^^0^^^^

m m     III lil w-  ¦.,,,

_J

(«*««« mnm

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12