Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Þriðjudaigiur 30. iúwf 1970 — ÞJÓBVTLJTNN — SlÐA ^
LisfahátiH) i Reykjavik

Cullberg- ballettinn
Evrýdíka er látin
Love1967
Rómeó og Júlía
Dansskáld:   Birgit Cullberg og Donya Feuer
Listabjáitíð í Reykjavík er
senn lokdð. Ég geri aJls ekki
ráð fyrir að nokkur miaður
hafi komizt yfir að sjá og
heyra alla dýrðina; mér er að
si>álfsögðu alger óigemingur að
dæma um það bver hafi verið
merfcastur atburður hdnnar
f.iölskrúðugu og glæsilegu há-
tíðar. í>ó held ég vart ofmælt
að framlag frændia okkar Svía
hafi verið ednna nýstárlegast
og stórbrotnast, og á þar við
Cullbergledkdansana og Bubba
kóng, eða Ubu Roi réttu nafni;
sýningar þessar hljóta að verða
ógleymanlegar þeim sem sáu.
Frú Birgit CuIIberg vair dáð
dansmær á yngri árutn, en hef-
ur á síðari dögum gerzt heims-
frægt dansskáld og ballett-
meistari; hún vann löngum
með stórum dansflokkum víða
um heim, en stofnaði CuIIberg-
ballettinn nýjia fyrir þrefur ár-
uim, fámennan hóp en frábær-
an; einstæðan flokk og heiðri
krýndan. Það er henni efst í
huigajiaðrí íái að móta dansend-
usr sína, gera djarflegar til-
rauniir; listræn einbe^ni. ein-
síæit.-veiJBíþrek og áræði Birg-
it Cullberg bregzt ekki þótt
árin færist yfir. Hún kom
hingað til lands fyrir tíu árum
eins og alkunnugt er, og sýndi
þá meðal annars „Fröken
Júlíu", verk það sem sannaði
snilld hennar með svo ógleym-
anlegum hætti að okkur líður
ekki úr minni. Hún hefur síðan
samið margia heimsfræiga leik-
dansa, á meðal annarra „Kon-
una við hafið" ef.tir leikriti
Ibsens, auk þeirra sem hér
voru   sýndir.
Birgit CuUberg er iafnvíg
á sígilda leikdansa og nýtizka
og hóf nám sitt hiá brautryði
andanum þýzka Kuirt Joos, en
í þá daga átt; nútírnadansinn
mdfclu gengi að fagna, eh
hnignaði siðan urn skeið, en
mun nú eiga mikinn frama í
vsenduim, ekkj sízt vegna at-
orku Birgit Cullberg. Ég þyk-
ist vi'. að hinn frjálsi dans
eigi öðrum framiar huig hennar
og hjarta. og dreg ekki í efa
að æskulýður okfcar daga veiti
honum mikið brautargengi.
Dansar þeir sem sýnddir voru
fyrra kvöldið eru allir nýtízk-
ir.. Tádansi var hafnað með
öllu. hefðbundnum búningum
hinna klassísku verka; lista-
fólkið dansar á berum fót-
um og klæðisit margbáttuðuin
búningum og geta sumir iafn-
vel minnt á Mörthu Graham
eða jafnvel Isidoru Duncan;
danssporin eru flest gerólík
þeim sem tíðfcast í sígildum
verkum, svo eitthvað sé nefnt.
Lan"flest er dainsfólfcið fra
Norðurlöndum, en örfiátt frá
suðlægari slóðum. Aðaldansar-
ar eru Lena Wettergren og
Niklas Efc sonur frú Cullberg,
en bann hefur þegar hlotið
stór verðlaun fyrir list sína.
Leikdansairnir þrír sem hér
verður getið með örfáum orð-
um fialla allir uim ástina, en
efnið er sótt til hairla ólíkra
tíma; og túlka þó nútíðina
hver með sínum hætti. Fyrstur
þeirra nefnist „Evrýdíka er
látin" og á að sjálfsöigðu ræt-
ur   snnar   að   rekja   til   grísku
goðsögunnar fornu sem vart
á sinn lflta, og þó öllu framar
til myndaflokks Palle Niel-
sens, „Orfeus og Evrýdíke" en
hann hef ég aldire; auigum Iit-
ið. Myndir listamannsins eru
ekkd í litum, síbreytilegar og
fjölbreyttar og varpað á bak-
tjaJdið með kastljósum. Ég
verð að ,iáta að „Evrýdíke er
látin" var sá dansanna sem
hreif mig minnst; mörg dans-
sporanna voru lítt ,að mínu
skapi og engum gait til hug-
ar komið að Orfeus væri dá-
samlegasti tónsnillingur sem
um getur í sögum, en auðvit-
að er það með ráðum gert.
Niklias Ek var Orfeus og Lena
Wettergen Evrýdíke, og ásitar-
saiga þeirra áhrifamtikil og
sterk; og verkið allt gætt sönn-
um þrótti. Dansskáldið er
Bíirgit Cullbarg, en tónlist eft-
ir Ennio Morricone og Gillo
Pontecorvo.
Næst birtist „Love 67", sam-
ið af Danyu Feuer; tónlistin
er nefnd „Psykedelisk popmus-
ik" hvað sem þau orð eiga
annars að þýða og er bæði um
leik og söng að ræða. Þrátt
fyrir fáfræði mína lét tónlist
þessi vel í eyrum, hressileg og
tilkomumikil á ýmsa lund og
fellur mjög vel að efni verks-
ins, og sviðsmynd og búning-
ar með ágætum. Leikdansinn
er að sjálfsögðu mjög nýtízku-
legur og segir í raun og veru
enga sögu; dansendiurnir sjö
túlka ást og leik ungs fólks á
okkar dögum eins og nafn ball-
ettsins gefur til kynna og vinna
verik sitt með fullum heiðri.
„Love 67" er hugþekkt verk og
smefcklegt og vann sýnilega
hylli leifcgesta.
Þá er ég loksins kominn að
þeim leikdiansi sem frábser-
astur er og stærstiiir í sniðum,
en hann er „Rómeó og Júlía"
eftir Birgit CuIIberg; „nútíðar-
túlkun á sígildu yrkisefni", seg-
ir í leikskránni, „ballett um
áisstina í nútímianum". Hinn
ódauðlegi harmleikur Shake-
speares hefur orðið fjölmörg-
um dansskáldium að jrrkisefni,
en frægastur, lengstur og full-
komnastur þeirra leikdansa er
sá sem Lavrovskí samdi við
tónlist Prokofjevs og frum-
sýnduir var í Leníngrad 194(1;
Galina Úlanova vair Júlía,
drottning leikdansins á þeim
dögum og reyndar fyrr og síð-
ar. Ballett Birgit Cullberg hef-
Ur líka hlotið alþjóðalof þótt
geróliíkur sé, en tónlist Prok-
ofievs notar hún eins og flleiri.
Niklas Ek er mikilfenglegur
Rómeó. og karlnnannlegri, ör-
uggari og þróttmeiiri dansmann
hef ég ekki auigum litið; við
hlið hans dansar Lena Wetter-
gren, mikilhæf ballerína, hug-
þekk og hlý. Snilli dansflokks-
ins birtist raunar hvarvetna og
langar mig sérstaklega að
nefna Vlado Juras, Luis Ruffo
og Jens Graff, en þeir eru
Týbalt, Merkútío og Paris og
pvo mætti lengi tel.ia. Leik-
dansinn er mikið snilldarverk
og lofar meistarann, enda var
Birgiit Cullberg og flokkurinn
allur innilega hylltur að leiks-
lokum, fagnaðarlátunum æö-
aði blátt áfram aldrei að linna.
Listakonan hefur tekið ást-
fóstri við fsland og ég vona
að hún eigi eftir að koma enn
hingað tál lands og flytja okk-
ur háa og skíra list.
A.Hj.
Úr  sýninRu  sænska leikhússins  á Bubba kóngi.
Marionetteatern i Stockholm
Bubbi kóngur (Ubu Roi)
eftir ALFRED JARRY
Endursamning og leikstjórn:  MICHAEL MESCHKE
Brúðuleikhúsið svonefnda í
Stokkhókni er sýnilega mjög
merkileg. stofnun, enda fræg
um heiminn, það hefur mörg
verðlaun hlotið og áreiðanlega
ekki að ástæoulausu, og svo
nýstáirlegit [ alla staði að ofckur
íslendingum sem langflestuim
er tólf ára sbarf þess ófcunnuigt
með öllu, er leikur þess sönn
opinberun og ævintýri. For-
U'Stumaðuirinn Michael Mesehke
er þýzkrar ættar, en fluittist
til Svíþjóðar barn að aldri, og
hefur unnið þar mikil a'frek
og stór, getið sér mikla frægð
heima og erlendis. Hann er á-
reiðanlega snjall brautryðj-
andi, gæddiur hugmyndiaflugi
og diirfsku. Hvort leikbús svip-
að  Marionetteatern  hafa  verið
®~
áftur til veit ég ekki, en geri
ráð fyrir því; en eitt er víst:
hrúðuleifchús í venjulegurti
skilningi ex það ekki. Hand-
brúðum og strengjabrúðum er
ekki beitt að neinu ráði, lif-
andi leikendur fara með öll
meginhluitverkin, að sjálfsögðu
klædd fáránlegum búningum
og um sviðsmyndirnar sama að
segja, enda er verk það sem
Mescbke flutti hinigað til lands
góðu heilli sjálfiur „Bubbi
kóngur" eftir franstoa skáldið
Alfred Jarry. en hann er aí
flestum talinn fyrsta fjar-
stæðuskáld leifcbússins. Hann
hneykslaði samborgara sína Oig
það að marki, en verk hans lif-
ir góðu lífi enn í dag og áhrif
þess   eru   mikil   orðin   og   svo
Kammerjazz í Norræna húsinu
Samstæður Gunnars Reynis
Sveinssonar hljómuðu í fyrsta
sinn opinberlega í Norræna
húsinu síðdegis á sunnudaginn
var, að viðstöddum prúðbúnum
skara jazzunnenda, miðaldra
sem og yngri og eldri, konum
og körlum, — hinir síðarnefndu
í þetta sinn með f jölbreytilegri
frísúrur, — allt frá bursitakoll-
um sfcotgrafahermanna og upp
í passíuhár a la Hlíðarenda,
þegar nafni tönskálsins var
upp á sitt bezta. Þarna var
Þráinn Kristjánssan, driffjöður
í jazzmálum úr árabil, og
kynnti í stuttum formála jazz-
kappa vora sem stóðu á miðju
gólfi með inistrúmentí sín, á
peysufötum í tilefni dagsins, —
og gat Þráinn þess að kafla-
heitin hefði Gunnar Reynir
fenigið að láni frá Steini Stein-
arr, en þriðji þáttur — Há-
manksverð á nótum — yrði þó
ekki leikinn í þetta sinn, vegna
ríkjandi óvissu um söluskatt-
inn. Kannski hefur honum ver-
ið sleppt vegna æfingaónæðis
spilaranna í alls konar stússi
við Lástalhatíðina, í sambandi
við sdnfóníuna o.fl., — en
þarna var Gunnar  Orslev bú-
inn fflautu og saxafónum
tveim, Reynir Sigurðsson með
víbrafón og reiðubúinn í fleiri
slagverk, örn Ármannsson gít-
arleikari með knéfiðlu tiltæka
á sínum stað, Jón Sigurðsson
með stórgígju, Guðmundur
Steingrímsson með batterí og
bjöllur hverskonar, en höfund-
urinn sjálfur vonpaður hand-
skellurn og hrossabresti þegar
mikið lá við, og virtist mönn-
uim þá oft þrír brestir á lofti
í einu.
Gunnar Reynir stjórnaði líka.
að svo miMu leyti sem þess
gerist þörf þegar atvinnu-jazz-
menn eru annarsvegar, — þá
verður músíkkin til og ljómar
af sjólfri sér, — og ætti betur
við að segja að höfundur hafi
regúlerað frjálsan sveiflu-
straum félaga sinna, innan
tafcmarka frumsaminna stefja
og Wjómaigrindar sem sikráð var
á nótnablöð. 1 upphafi fyrsta
þáttar vörum við öll dálítið
stíf, en brátt slaknaði á vöðv-
um leikara og áheyrenda,
sveiflupúlsinn fór að gera vart
við sig í tám og hælum, og
í öðrum fcafla hafði hann fest
rætur í hægra læri aftanverðu,
en þegar svo er komið getur
efckert varnað þvi að , syeiflan
hríslist með heilnæmum hryn
um gjörvallan líkamann, ;— og
sálin gleðst í réttu hlutfalli við
fögnuð hjartans, og í þriðja
kapitula var undirritaður al-
bata af nýlegri kviðristu,
gjörðri af hnífameiisturum
Borgarspítalans. Því miður
stöndum við enn svo langt að
baki forfeðrum vorum, að við
dönsum helzt efcM nema um
líf og dauða sé að tefla, og
létum það eiga sig í þetta sinn,
en jazzkapparndr héldu álfram
leiknum með vaxandi fðgnuði
og frélsi, unz yfir lauk og allt
ætlaði um koll að keyra. Þá
var orðið svo gaman að lófa-
taki linntd efcki fyrr en blásið
var upp á nýtt Samræmt
göngulag fornt, — og svo. héld-
um vdð áfram að klappa lengd,
lengi, og höfundi Samstæðna
bárust blóm, og vinir og kunn-
inigjar föðmiuoust inndlega með
bakklátum huga og sögðu hver
við amnan: Gleðiflega hátíð!
Hafi. Gunnar Reyndr Svedns-
son ætlað sér að sanna að
jazzinn og aðrar tegundir tón-
listar séu ekki andstæður, held-
ur Samstæður þá tófcst honum
það fullkomlega. En eins og
margan hafði grunað fyrirfiraim,
hlaut jazzsvedflan að bera af
öðrum þáttum þessa frumlega,
margslunigna, fagra og glaða
verks. Seiran Stednarr hefðd
hleglð dátt með ejálfum sér á
sunnudaginn var, en við sem
eftir ldfUim eigum vonandi eftir
að fá fleiri tækifæri til að
kynnast Samstæðunum bebur,
og njóta oftar þeirra kyrrláitu
hlátra og þó iðulega ölgandi
gleði sem Gunnar Reynir
Sveinsson var upphafsmaður að
í brjostum vorum á sunnudag-
inn var.
O
Að svo rnæltu þakkar undir-
ritaður tónskáldlnu hlýlegt vdð-
mót í sinn garð, og étur jafn-
framt oní sig allt sem hann
kann í hugsunarleysl að hafa
sagt í hljóði og upphótt um
norræna menningarbælið í
Vatnsmýrdnni, — og það er
einkar ánægjulegt að Norræna
húsinu skyldi hafa tekizt að
rísa af grunni í tæka tíð, svo
að þar var hægt að halda
sannkallaða Ldstahátíð sunnu-
daginn 28. júnd árið 1970. JMÁ.
mun enn verSa. Eins og ýms-
ir muna Æuttu nemendur
Menntaskólans í Reykjiavík
„Bubba kóng" { fyrria, og var
að þeirri sýndtigu ágæt-
skernmtun þó að ledkendunum
ungu tækdst ekkd að birta ó-
hU'gnað verksdns og napra á-
deilu nógu skýrt, enda ekki
að vænfca. Ég greindd þá nokk-
uð frá efni hins einstæða sjón-
leiks, og ætla ekki að endur-
taka þá sögu að þessu sinni.
Hins er rétt að geta að „Bubbi
kóngur" var uppbaflega brúðu-
leikur sem Alfired Jarry samdd
fimmtán ára um akfeitan og
óvinsælan kennara, en síðan
breyttist verkið og stækkiaoi i
höndum hans; Jarry var reynd-
ar litill afkastamaður og and-
aðist la&gt fyrir aldur fram.
Bubbi kóngur er hvorttveggja
í senn, bráðfjmdinn og óhugn-
anleg háðsmynd, sauðheimsk-
ur, blauður, ágjiarn og skefja-
laus fjöldamorðingi sem tekst
að setjast í konungsstól og
huigsar um það helzt að auðga
sjálfan sig með því að drepa
þegna sína vægðarlaust; í
ledknum er svo napurleg á-
deila að auðskilin ætti að
vera öllum sem siá og heyra.
Brúðuleikhúsið sænsfca túlk-
ar „Bubba kóng" með frábær-
um hætti, þar er ekkert of
eða van. Af leikendunum öll-
um kveður mest að Michael
Meschke. það er Bubba;
bann er skemmtinn með
afbrigðum,        búinn         kostu-
legu gervi. mikill skapgerðar-
leikari.         Búningur       Bubbu
mömmu, Ing-Mari Tdrén, er
stórum fáránlegri, en það sóp-
ar alltaf að henni. og Arne
Högsander fer afburðavel með
hlutverk Bordure kafteins. og-
þannig mættj lengur telja. Loks
eru búnlngarnir verk Franc-
isfcu Temerson, huigkvæmirar
Og  góðrar listakonu.
Þessi fáu og fátæklegu orð
veirða að nægja. En þess hlyt
ég að óska að lokum að við
eigum^ þess kost að fá hingað
eins óvænta og snjalla lista-
menn og Michael Meschke og
íiðsmenn   bans.
A.HJ.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12