Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						ÞriOjuidiaigar 22. septeftnlbar 1970 — ÞJÓÐVILJINN — SIBA 7
Dr. Jón Gíslason, skólastjóri:
Þrátt fyrir allan mun, gera sömu
vandamál vart vii sig alls staðar
T*r Eins og oft áður, hefur
djúgu rúmi Þjóðviljans verið
varið undanfarið til birtingar
á efni er varðar skóla og skóla-
mál og. menntun almennt. t
siðustu viku, 8.1, fimmtudag,
birtist hér í blaðinu til dæmis
grein eftir Hjörleif Guttorms-
son kennara í Neskaupstað um
þann vanda sem kennaraskort-
urinn veldur í strjálbýlinu. Á
sömu síðu var sagt nokkuð frá
tengslum æðri skóla í Sovét-
rikjunum við vísinda- og
tækniframfarir.
•k Daginn áður en áður-
nefndar greinar birtust sagði
Þjóðviljinn frá setningu Verzl-
unarskóla íslands sl. briðju-
dag og gat skólasetningarræðu
skólastjórans dr. Jóns Gísla-
sonar. Var í frétt Þjóðviljans
sagt m.a. að í ræðu skólastjor-
ans hefði verið fluttur m.a. á-
röður gegn fræðslukerfi Sovét-
ríkjanna og lofgjörð um banda-
ríska í frétt dagblaðsins Tím-
ans af skólasetningu V.í. var
þetta orðað svo: „J6n Gíslason
skýrði í ræðu sinni nokkuð frá
fræðslukerfi            stórveldanna
tveggja, Bandaríkjanna og
Rússlands, og lauk beirri frá-
sögn með því að ljóst væri að
vandamál í menntamálum
væru alls staðar þau sðmu.
Taldi Jón Gíslason mennta-
kerfi Bandaríkjanna flest til
kosta en þveröfugt hvað Sov-
étríkin   snertl". '
•k Dr. Jón Gíslason hefur nú
sent Þjóðviljanum til birtingai
þann kafla úr skólasetningar-
ræðu sinni, sem fjallar um
menntun og fræðslu í Banda-
rikjunum og Sovétrikjunum.
Fer hann hér á eftir, en ræðu-
kaflanum fylgdi þetta bréf frá
skólastjóranum:
„Reykiavik,  18.9.  1970.
Hr. ritstjóri!
í frásögn í blaðd yðair 16.
þ.m birtist fréttagrein urn
setningu Verzlumarskól.a ís-
lands. Þair stóð m.a. eftirfair-
andi klausa: „Jón Gíslason,
skólastjóri, flutti setmingar-
ræðu sem reyndair samanstóð
að dirjúgum hluiba af áróðri
gegn fræðslukerfi Sovétríkj-
anna og lofgjöirð umi það
bandarístea".
Með því að ég tel þessi um-
mæli' röng og úr lausu loÆti
gripin, vil ég leyfa mór að
faira þess á leit við yður, að
þér gerið svo vel að birta ;
blaði yðar þann kafla skóla
setningairræðu r- '"—**- ser>-
lýtur   að  mei             v_         'W-u
í Ban-diairíkjunium og Sovétiríkj-
unium, svo að lesenduim blaðs-
ins gefist sjálfum kostuir á
hér um að dæma.
Jón Gíslason".
Á vorjim döigiutn er meira
rætt utm skóla og skólafólk
en dæmi eru til áður. Til þess
liggja ýmsair ástæður. Kannski
eru þó tvær þeiroa veigaimest-
ar, annars vegar krafan um
menntiun, jafnvel æðri menmt-
un, banda öllurai, og hiins veg-
ar önar og róttæfcar þjóðfé-
lagsbreytingair.
Menntun handia öllum, það
er íögur hugsjón, engum get-
Utr blandazt hugjr um það. Uni
hitt eru menn ekki eins sam-
mála, bvernig þvi tafemarki
verði bezt máð. Meðfæddir
hæíileikar mammia eru misjafn-
ir. Frambjá þeiirri staðreyrld
verður ekki kornizt. Eítitrtekt-
airvert er, aÖ binlr miklu and-
stæðingar í stiórnmálum,
Biandairíkjiamenn og Rússiar,
bafa komizt þjóða næst því að
geir,a þá bugsjón að veruleika
að veita sem flestum tækifææi
til ' frambaldsmennitunair. í
Bandaríkjunum befur þessi
viðJeiitni síefnt hlutfiaill'Stegia
miklu fleiri Jnigmennum úir
hverjum alduirsflokki til há-
skólanna en hingiað til hefuir
orðið raunin á í Evrópu. Þó
bafa Banarík.iamenn . sloppið
furðanlega við þann vanda,
sem nú er mjöig áberandi víða
í Evrópu. þ.e.a.s., að aðsókn
a'ð einstöikurn deildum báskóla
keyri svo frani úx allu hófi,
að ekki reynist unnt að veita
inngöngj nemia örlitlu broti af
öllum umsæk.iendaiskaranium.
Skýringin er sú, að við há-
skóla í Bandarikjunum eir um
miklu fleiri nárnsbnautir að
velja en við evrópska háskóla.
Þar gefst stúdentium kostur á
að nema ýmsar greinir, sem
hvergi eru kenndar við há-
skóla í Evrópu, af því að svo
lítið hefur þótt til þeirra
koma, að þær gætu ekki skip-
að virðulegian sess við hliðina
á gu'ðfræði, læknisfræði, lög-
fræði og heimspeki, hinjm
hefðbundnu háskólagrednum,
að dómi hinma íhaldssömiu Evr-
ópumianna, sem ævagamlar
eirfðiavenjur haifa drepið i
dróma.                               s
Hið ameríska skipulag befur
'i'ka stuðlað að því, að há'skól-
-rnir stæðu í lifandi tengslum
-ð   atvinnulíf  þjóðarinniar,   já
Ht bið fjölþætta Hf samfélags- .
irís.   Þeir ha£a því 'aldrei ein-
angnazt.  Þeir  hafa  með  sanni
orði'ð þjóðskólar.
En aiuðvitað hefur þessi
skipan mála orðið þess vald-
andi, að miklu fleiri dveljast
lengur eða skemjir við há-
skála í Bandarífcjunum en
leyst   geta    af   hendi    nokkur
próf eða uppfyllt á nokkuirn
hátt þær knöfuir, sem háskól-
ar   verða   að   gena.
Hins vegar hefur bandaríska
kerfið örvað mjög áhuga at-
hafnamianna á visindalegri
starfsemi, sem ínnt er af hendi
við   háskólania,   því    að   þeim
viartS   sniemma     ljost,     hversu
mdkdlvæigur árangurinn af því
starfi gat orðið fyrir atvinnu-
veginia  og  fnamileiðslunia.
f Sovétríkjunum virðist
sterk miðstjórn móta allt
skólakerfið. Meginstefnan er
mótJð af stjórninni í Moskvu.
í bókinni „Soviet Education"
eftir N. Grant, sem gefin hef-
ur verið út í Penguin Books,
1964, er þessi tilvitnun í yf-
irlýsingu sovézka menntamála-
ráðbemans, 1959: „Hluitverk
fræðslustarfsins er að stuðla
að uppbyggingu kommúnísks
þjóðféliags, að mótia lífssko'ðun
nemenda samikvæmt efnis-
hyggiu, að leggja trausta und-
irstöðu að þekkingiu þeirra í
Hinjm ýrnsu gneinum og búa
þá undir þjóðféliaigslegia nyt-
söm   storf".
Þetta er mergurinn málsins:
Lífsskoðum kommúnismians og
efnishyggjuinnar fyrst, hið al-
menna fræðsluistarf svo. Vak-
andj auga er haft á öHu { skól-
unum, er brjóta kynni í bág
við             grundvailiarsjóniainmið
flokkssitjórniarinniar í Moskvu.
Hún sendír sín fyrirmæli til
stjórnia hinna elnsitöiku landa,
stjórnir hinna einsitöku landa
senda enn nákvæmari fyrir-
mæli í samia anda til héraðs-
stjónnanna og lotes senda
hénaðssrjófmirniar sín fyrir-
mæli í hin einstöku fræðsiu-
umdæimii. Stjórnir firæösljium-
dæmanna senda síðan sín fyr-
irmæld í einstalka skóla. Er þá
svo komið, alð nákvæm fyrir-
mæl eru um aMt, smátt og
stóirt, í hverjum skóla, þanndg
að skólastjónar og kennarar
mega efcki í neiwu víkja ú+, af
þeirri stefnu, sem borizt hef-
ur til þeirra af hverju þrep-
inu af öðru í storifstöfsubákni
því, sem stjórniar fræðslumál-
um ríkisins.
Annað einkenni á fræðslu-
kerfi Sovétríkiianna vdrðist vena
náin ten,gsl þess við atvinnu-
lífið og þarfir þess, enda er
það eðlilegt meðal þjóðar, sem
í ó'ða önn hefur verið að brjót-
ast 'jndan fnumstæðum fram-
leiðslubáttum og leggja griund-.
Stúdentaor frá Moskvn viuna að stiflugerð við ísjim í Kazakstan.
völl að bröllaukinni iðnvæð-
ingu. í stjórnartílskipun firá
21. marz 1961 segir um mark-
mið æðri menntunar, að Það
skjli vera að þjálfia vel hæfia
sériiræðdnigia, er aldir séu upp
í anda og stefnu þeirra Marx
og Lenins, fylgdst vel með þró-
un vísindanna og tæknifræ'ð-
innar, bæði í Sovétríkiumurn
og í öðnum löndjm, geti bag-
nýtt sér til hdns ýtrasta tasknd-
Iega þekkdngu samtíðarinnar
og geti siálfir orðið færir um
að sfciapa og móta tæfcndfræði
framitíðanirmar. (E. J. King:
Comrnunist Education, London,
Methuen,  1963, p.  177).
Af þessari stefinu leiðir að
til námis naunvísdnda er varið
.iiafnvel enn meiri tíma í æðri
skólum Sovétríkjanna en
Bandarikiiannia. Reynt er að
beinia mönnum, sem nýlega
hafa lokið pnóf, þanigað, sem
stiórnvöld telja mesta þörf fyr-
ir þá, fyrstu þrjú árin eftir
próf. Á ýmsan annan hátt
veröa persónulegar óskir ein-
stafclinganna að lúta í lægra
baldi fyrir þörfum heildarinn-
ar, eins og þæir eru að dómi
stiórnvalda.
^ Öruggasta leiðin til bættra
lífskjara í Sovétríkiunum, eins
oíi raunor í Sðrum iðnaðar-
þjóðfélögum vona tíma, er góð-
ur námsárangur. Er það spá
manna, að svo muni enn verða
um langa fttiamitíð og það jafn-
vel í enn rikana miæli en nú.
Uppeldisfirasðingar Sovétríkj-
anna vilja haJda þvá fram, að
irunan vissra takmiairika tiileirifci
menn sér hæfiledtoa sína. en
þiggi þá ekfci í vöggugjöf. Þeir
telia svokölluð gáfnapróf eigi
aðeins fánýt £rá fræðilegu
sjónaximiði, heldur geti þau
villt stórlega um fyrir mönn-
um og sé þvi hættulegt að
tafca mark á þeim. Hins vegar
er sú steoðjn mjög útbreidd,
að það sé kennarafns sök, ef
barní gengur némið illa,
Af þessu leiðir, að eitt meg-
inviðfanigsefni uppeldis- og sáí-
fræðinga í Sovétríkjunum er
ebki að finna upp aiðferðir og
próf til að meela haefileika
nemenda, heldur að rannsatoa
nám og niámsaðferðir, ednkum
nám edns og það fer fraim við
þær aðstæður og það sikipulag,
sem nemendur eiga við að búa
í   skólum.
Miikil rætet ©r vdð það Kgð
í bairniaskólum að fá þá nem-
endur, sem sækist námið vel,
til að Irjálpa hinum sem í erf-
iðleifcum eiga með námð, frem-
'jr en að komast lamgt fram úr
öðrum Þau börn, sem ekki ná
tilskildum áran,gri, eru látin
endurtatea bekfcinn. Kunnuigir
telja það vena hlutfallslegia
allmarga nemendur árlega. Ar-
ið 1962-3 voru það t..a.m. 16.000
nemendur í Leningrad af 450
þúsund nemendum alls. Er þó
tekið fraim, að skóiliar . og
kennsla þar í borg. séu með
því bezta, sem þekkisit á þvá
sviðí í Sovétríkjun.um. Ajðvit-
að eiga menn í Sovétri'kjunuin
ednnig að glíma vi'ð vandamál
vangeftana barna. Fyrir bau
verður eins og annars staðar,
að koma upp sérstökum stofn-
unum. Mjög tomæimum börn-
um er_ einnig leyft að hætta
sfcólanámi, áður en steólasteyldu
lýteur.
Við 15 ár.a aldur fer fram
flofckun nemenda í frambalds-
sikóia. Er hér uim þrj'ár aðal-
tegundir að ræða: 1. Sfcóla,
sem líkist mjög menntaskólum
hér og annars staðar í Evrópu.
Að loknu þriggia ána námi í
þeian, fá nemendur skirteim,
sem veitir þeim rétt til að fara
í háskóla 2»%-25% af hveri-
utm aldursflokki eru ,• skólum
af þessari tegund. — 2. Skóla,
sem veita fræðslu, sem bundin
er alls komar tæknifræðum f
þessa skóla fiara á að gizka 25%
af hverjum aldursflokki. Þó að
hægt sé að öðlast rétt í þessuim
tæknisfcólum til að iá dnngömgu
í hásfcóla með nokikurri lemg-
ingu náimstímians, er það freim-
ur fátitt. Þau 50%, sem þá eru
eftir af hverium aldursflokki,
leggja ekfci út í æðra framhalds-
'iám. Hins vegar eru þessir
'eimendur skyldaðir tH að
-ekja     síðdegis-    eða     kvöld-
nnslu,   15-18   stundir   á  vitou
-itt,   tvö   eða   þó   '-"Tiiulega
'•'1   ár. Hinir  d-  '     ^tu  a£
Frani;
síðu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12