Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						g SlÐA — ÞOrÓÐVILJINN — Þriðjtudagur 27. október 1970.
Flokksraösfundurinn
Flolcksráðsmenn:   Guðrún   Guðvarðardóttir,   Rvík, Hulda Sigurbjörnsdóttir, Sauðárkróki, Þórgunn-
ur   Björnsdóttir,   Hveragerði   og  Hallfreður   Örn Eiríksson, Reykjavík.     .
Til þess að sýna ágæti kenn-
ingarinnar, varð hann fyrst að
biðja um Æasisma.
Ef þetta væri leiðin til að
framkiaUa byltingarástand og
síðan sósíalisinia, væri málið
einfalt. Vjð smættum svo sann-
ariega öfunda Portúgala, Spán-
verja, Indónesíumenn Og aðrar
þær þjóðir, sem fen.giS bafa að
kynxiast fjöldamorðrjm og öðru
grímuiausu ofbeldi afturbalds-
ins.
Fræðileg hugaleikfimi af
þessu tagi er ágæt í bland með-
al ungra, heimspekilegia sinn-
aðra manna. Heilhrigð skyn-
semi og íslenzkur veruleiki
kemur þó flestum á sporið. Það
er anigljóst, að sem sósíalistar
þurfum við að vera umbóta-
menn oe byltinigarmenn í senn.
Þair verður ekki sundur skilið.
Hva® sem menn reyna, verður
bi'óli sögunnar ekki snúið við.
Umbótasinnuð vinstristefna í
kapítalísku þjóðfélagi er óhjá-
kvæmilegur þáttur í baráttu
okkar fyrir  sósíalisma.
"~'n msrkmtt ^enikr-
?~ vinstristefnu
Hver eru svo meffinmiarknrð
íslenzkrar vinstristefnu? Ég vil
benda hér á 10 mikilvæg at-
riði til frekari skýringa; 10
kennileiti, sem íslenzk vinstri-
sWna hlýtuir að m'ðast við:
í fyrsta lagi hljótum við að
kepria að því, að heildartekjur
bjóðarinnar fari jafnt og þétt
vaxandi. Vöxtur þjóðartekna
er auigljós forsenda fyrir fram-
förum á flestum öðrum svið-
um, og við verðum að halda
vel í við aðrar þjóðir, ef fólks-
flótti af landi brott á ekki aið
vaxa  stórlega.
1 öðru lagi er Ijóst, að iðn-
væðing er öruggasta leiðin til
aukinnia þjó'ðartekna. Iðnaður-
inn er bezt til þess fallinn að
taka við mikilli fólksfjölgun
í landinu  á næstu   árum.
Þriðja keppikeflð. sem miða
verður við, er fullkomið at-
vinnuörygíTi fyrir alla vinn-
?r>di menn í landinu. Uppbygp-
inef efnaVia°'sIifsiins verðr.w að
rrv'ðast við þetta takmark. því
pð atvinnulevsi er ekki aðeins
i=óun á dýrmætu vinnuafli.
h^ldur eneu síður glæpur fa.<Trt-
vairt þeim sem fvrir því verfta.
Ftórða kenn'leitið. fi'sia taka
¦"•prður mið af. er réttlat skipt-
iie þíóðartekna. Það verður að
veita þeim læPS+laun"ðu mann-
cæmandi lífskiör. Fyrirtækin
mega ekki op peta ekki reikn-
að með því að fá kevryt vinnu-
afl hérlendis á allt að belminei
lægra verð: en í náiæ'swm
löndum Ff fyrirtækin bola*
ekki að bin'ða nema suUaHa-.i"
bá e>r það aðeins vottur W\
léleean rekstur o" ö«»o»v« ^-
ítiórn   á   efnahacslífi   ianriCTio
Það  er   háskaleft   fvrix   '-----
tíðarþróun    atvinnulífs    á    fs-
landi, ef miðað er við það til
langframa, að ísland sé lág-
lauxiiasvæði.
f fimmta lagi verður að
keppa að því, að byggðaþróun
sé eðlileg í hverjum landshluita.
Stórfelldur £ólksfló.tti úr einu
landshomi í annað, er bæði ó-
heppilegur fyrir byggðir, sem
staðna og skreppa saman, og
fyrir þau landssvæði. þar sem
fjölgunin  er   of   ör.
f sjötta lagi verðrjr að
t-ryggja, að islenzkt efnahags-
líf sé áfram í höndum Iands-
manna sjálfra og sérhvert fyr-
irtæM sé að meirihluta til í
eigu   íslenzkra  manna.
Sjöunda keppikeflið er, s!ð
stefnt sé að skynsamlegri sam-
setningu atvinnulífsins. Við-
skiptalífið þarf að vera einfalt
og ódýnt í stað þess að láta
það fóa út yfir álla bakká.
Frekar eigum við að leggja á-
herzlu á félagslegia þjónustu;
þjónustu við heimilin, þjón-
ustu við unga otr gamla, þjón-
ustu við umferð og atvinnu-
líf, og jafnframt að reyna aB
takmiairka ofvöxt viðskiptaþjón-
ustu, sem aðeins stafar af
glórulausri   samkeppni.
Áttunda markmiðið er þessu
skylt: meiri og fjölbreyttari
menntun. Skólamál á fslandi
eru í herfilegum ólestri. Auk-
in menntun á öllum sviðum er
afgerandi forsenda fyrir vax-
andi  þjóðartekjum.
f níunda lagi hlýtur það að
vera mikilvægt keppikefli
vinstrimanna, að lýðræði fari
vaxandi hvarvetna í þjóðfélag-
inu, aukin þátttaka fjöldans í
uimræðum o^ ákvörðunum, m.
a. mdð umbótum í skólamálum,
atvinnulýðræði og auknum
heimildum   til   þjóðaratkvæðis.
Tíunda atriðið, sem és nefni,
er ekki markmið í sjálfu sér
heiduir leiðdn til að framkvæma
áðurnefnd markmið á þann
hátt, að þau geti farið samtan
og rekizt ekki á, þ.e.- áætlunar-
búskapur og heildarstjórn efna-
hagslifsins.
Hver er afstaða
V—^^llsmans?
Ég hef stiklað hér á stóiru
og dreefð fram lp. mikilvæg
m.arkmið vinstrimannia. Áður
en lengra er haldið, er rétt að
skoða, hver er afstaða auð-
valdsstefnunnar og núverandi
valdhafa, sem fylgja þeinri
stefnu    til   þessiqra  markmilða.
Talsmenn auðvaldsstefnu oe
nýkapítalisma eru sjálfsagt
sammála okkur vinstriimönnum
um fyrstnefnd'U tvö markmið-
in: þeir vilia auka þjóðarteki-
','rnar oa þs4r Iflwaja þyngsta
"hprrln á iðnvæðingu. Samt
<—m fið>*v (*r stefnuimunurinn
... .:-„   i—,* Km'i'H bessi mark-
'   -.....''-    '^'^"''?aHsikir   ba'f- .
-..    i,„..i n    ofurkapp   á
'-= 'fir-tckna,  án  tillits til
þess, hvað það eir í efnáhags-
lifinu, sem vex. Aukin verzlun
og viðskipti hafa í för með sér
hækkun þjóðartekna, þótt fram-
leiðslan hafi i sjálfu sér ekki
aukizt. Vaxandi þjóðartekjur
hafa lítið að segja, ef tekju-
skiptingin í þjóðfélaginu af-
lagast að sama skapi í þágu
fámennrar yfirstéttar. Sú á-
herzla, sem lögð e^ á vöxt
þjóSartekna. er því oft mjög
hæpin og samanburður á lönd-
um villandi.
Eins er það með iðnvæðinigu
landsins. Ekki er sama, hvaða
iðnaður er byggður upp, hvern-
ig bann er uppbyggður og í
hverra eigu hann verður. Nú-
verandi valdhafar leggja meg-
ináherzlu á fjármiagnsfrekan
stóriðinað, sem staðsettur yr'ði
á örfáum stöðum á landinu,
veitti tiltölulega fáum atvinnu
miðað við aðrar iðngreinar og
yrði að mestu eða öllu leyti í
eiigu erlendra manna. Þetta
teljum við vinstrimenn hinis
vegar alranga stefnu, eins og
síðar vei'ður vikið að.
Þriðja markmiðjð, fullkomið
atvinnuöryggi, er ekkert sér-
stakt keppikefli frá sjóniarmiði
auðvalds'Stefnunnar. Kapítal-
ískir hagspekingar telja það
beinlínis nauðsynlegt, að hæfi-
legt atvinnuleysi sé ríkjandi,
bæði til þess að auðveldara
verði a"ð balda kaupgjaldi
niðri og til þess að atvinnurek-
enduir hafi meira valfrelsi á
vinnumarkaðnum og þurfi eldci
að sætta sig við svokallað ann-
ars flokks vinnuiafl, þ.e. fólk,
ssm að einhverju leyti er bækl-
að eða farið er að eldiast. Að
þeirra dómi er það merki um
hcilbrigt ástand í kapítalískra
þjc.'ðfélagi, að nokkur hluti
fólksins sé atvinnulaus. Hér á
ísliandi hefur stórfellt atvinnu-
leysi herjað í þrjú ár, án þess
að nokkrar verulegar ráðstaf-
anir séu gerðar tál úrbóta, og í
sumum landshlutum hefur at-
vinnuleysi verið ríkjandi í ára-
tug
t mótsögn við eðli
kapítalismans
Fjórða markmið vinstrl-
manna, réttlát skipting þjóðar-
tekna, er að sjálfsögðu í mót-
sögn við eSlí og tilgang kapí-
talismans. Auðvaldsstefnan er
reist á þeirri forsendu, að
heppilegaist sé að láta efnaða
einstaklinga og auðféBg í
pinkaeigu byggja úpp atvinnu-
b'fið og vinna önnur þau verk
: 'ijóðfél'a.ginu sem almennt er
— "-nilegt að láta einstaklinga
' -<> um. Ef tiltötulega fámenn-
¦•« hópur á að valda því hlut-
--rvj að bafa forystu um all-
¦>•   helztu   atyinnaframkvæmd-
- er augljóst, að bann verð-
"C að njóta talsverðra forrétt-
;"da umfram aðra þegna þjóð-
félagsins. Eðlí bins kapítalísika
þjóðfélags krefst þess, að at-
hafnamaðurinn svonefndj hafi
miklar tekjur og geti leyft sér
veruleg umsvif. í þjóðfélagi,
sem rekið er samkvæmt kapí-
talískum forskriftum, verða
þeijr ríku að verða enn ríkari,
ef þróunin á að hafia sinn gang.
Núverandi valdhafar úr Sjálf-
stæðis- og Alþýðuflokknum
hafa mikinn skilning á þessu
atriði, og því eT nú unnið að
því aS gefa verzluninni fullt
frelsi til álagningar, að gera
hlutabréfaej.gn skiattfrjálsa, að
minnka skatta á fyrirtækjum,
bæði stórum og smáum, og
gera þeim kleift að eignast
sem mest eigið fjármagn, jafn-
framt því sem reynt er að
halda lífskiörum almennings í
lágmarki, til þess að olnboga-
rými atbafnamannanna geti
orðið sem mest. Markmið auð-
valdsstefnunnar, st.ióirnarstefnu
Sjálfstæðis- og Alþýðuflokks,
er því þveröfugt vi'ð það, sem
sóstíalista.r og vinstrimenn
keppa að, óréttlát tekjuskipt-
ing í þágu fárra atbafniamanna
er sem sagt forsendia þess. að
núverandi stjórnarstefna beri
árangur.
Svipuðu máli gegnir um
fimmta markmiðið, sem ég
nefndi; heilbrigð og eðlileg
byggðaþróun er í mótsögn við
eðli kapítalismans. f auðvalds-
þjóðfélagi leitar fjárm.agnið
óhjákvæmilega til fárra staða,
þar sem heppilegastar aðstæð-
ur hafa skapazt, en önnur
svæði verða útundan. Fólkið
neyííist til þess þúsundum sam-
an að yfirgefa heimabyggð
sína, tiö þess að elta fj'ár-
magn og framkvæmdir, sem
þjappaist saman í fáeinum
vaxtarkjörnum. Þessi þróun
veldur mikilli óhamingju og
skapar margvÍ9le.ga erfiðleika,
bæði fyrir þau héruð, sem
dæmd eru til að staðna og
skreppa saman, og ekki síður
fyrir   byggðarlög,   sem   látlaust
viðí hungur   og  neyð,   er   slík
stefna fráleit.
Atvinnu- og
viðskiptalíf
Ekki þarrf að fjölyrða um,
hver er afstaða auðvaldsstefn-
unnar til sjötta markmiðsinis.
sem ég nefndi, þ.e. a@ stjórn
efnahagslífsins og eignarréttur
á atvjnnutækjunum verði . á-
fnam í höndum í'slendinga
sjálfra. Núverandi valdhafar
stefna leynt og ljóst í aðra átt,
eins og öllum er kunnugt. Með
EFTA-aðild er verið að svipta
íslenzkan iðnað nauðsynlegri
tollvernd og afsala sér rétti til
að takmarka innflutning á er-
lendum iðnaðarvörum. Jafn-
framt virðist að því stefnt, að
erlend auSfélög verð; yfirgnæf-
andi sterkasta aflið í íslenzku
atvinnulífi.
Sjöunda keppikeflið. sem ég
nefndi, er, að viðskiptalífið sé
einfalt og ódýrt, en framleiðsl-
an mikil og fjölbreytt, — auk-
in félagsleg þiónusita fremur
en óhófleg verzlunarþjónusta.
Slík stefna genguT þvert á eðli
kapítalismans. Félagsleg þjón-
usta verður útundan, vegna
þess að hún er yfirleitt léleg
gróðalind. Eins er með fram-
leiðslu og verzlun. Verzlurnar-
þjónustan tútnar út og fyrir-
tækjn verða miargfalt fleiri en
þörf er á. meðan framleii5sl-
an hjakkar í sama farinu,
vegn þess að reynslan sýnir, að
í verðbólguþjóðfélaigi er árviss-
ari gróðj af þjónustufyrirtækj-
um. Framleiðendurnir bafa út-
lenda keppinauta, bæði á inn-
lendum og erlendium markaði,
og eru því bundnir við fast
verð, en þjónustufyrirtækin fá
yfirleitt hækkaða álagningu, um
leið og launþegar fá hærri
laun. Afleiðingin verður of-
vöxtur í verzlun og þjónustu-
starfsemi, sem gleypir miklu
meiri mannafla  en  þörf er á,
Bandaríkjunum skilja menn, að
gott skólakerfi hlýtur að vera
félagslegt viðfangsefni. Hér á
landi befur íhaldssöm stjórn-
arstefna um árabil haft þær
afleiðingar, að íslendingar hafa
stórlega dregizt aftuæ úr ná-
grannaþjóðunum í skólamál-
um, bæði hvað snertjr kennslu-
aðferðir, menntun kennara,
menntun í dreifbýli, fjölda
stúdenta og aðstoð við náms-
menn, Trassaskapur Alþýðu-
flokksrátSberranna í sambandi
við fyrirhuigaða stofnun fisk-
iðnskóla er lýsandi dæmi um
öngþveitið í íslenzkum mennita-
málum.
Hver er svo afstaða auð-
valdsstefnunnar til lýðræðis?
f frumstæðum ríkjum kapítal-
ismans er kerfinu víða.st hvar
haldið við með einræði og fas-
ismia. f þróuðum ríkjum ný-
kapítalismans birtist lýííræðið
í almennu málfrelsi, funda- og
félagafrelsd, sem oft er þó tak-
mörkunum háð. og í kosninga-
réttj fjórða bvert ár. Þetta
telja talsmenn auðvaldsstefn-
unnar hið fullkomna lýðræði.
Þeir loka að sjálfsögðu au.gun-
um fyrir því, að í slíku þjóð-
félaigi hafa fjársterkustu öfl-
in yfirburðaaðstöðu til áhrifa
á sikoðan'amyndun almennings.
Af skiljanlegum ástæðum hafa
þeiir enn síður ábuga á efna-
hagslegu lýðræði eða lýðræði
í a'tvinnurekstri.
Mismunandi
aætlunargerð
Tíunda markmiðið, áætlun-
argerð og heildarstjóm á þjóð-
arbúskapnum, aðferðin til að
koma áðarnefndum markmið-
um í framkvæmd, er ekki jafn
víðsfjarri nýkapítalísikurn.. við-
horfum og ætla mætti. Hag-
fræðingar nútímialegrair auð-
valdsistefnu aðhyll'ast æ meir
áætlunargerð og aukin ríkis-
aifisikipti,   ekfci    til   að   koma
Frá fundinum — á myndinni eru Guðbrandur Brynjólfsson,   Brúarlandi,   Mýrum,   Jónas   Arnason,
alþm.,   Guðmunduj;   Vigfússon,   Evík,   Ólafur   Jóngson, Kópavogj
eru í of hröðum vextí. f kapí-
talísku þjóðfélagi verðux því
aðeins komizt hjá verstu af-
ieiðinigum þessarar þróunar, að
undir forystu vinstrimanna sé
beitt sósíalískum úræðum með
stóraufcnum afskiptum ríkis-
valdsins af uppbyggingu at-
vinnulífsins. í sósíalisku þjóð-
félagi er hins vegar unnt að
trygigja eðlilega  byggða.þróun.
Hiitt er svo annað mál, að í
sumum þeim ríkjum, þar sem
sósíalismi hefur siigrað, var á
sínum tíma ýtt undir svipaða
þróun og gerist í kapítalísfcu
þjóðfélaigi, mikinn fóltosflótta
úr dreifbýli og öra uppbygg-
ingu borga, í því sfcyni a"ð
stuðla að sem hraðastri iðn-
væðingu. í þróuðum ríkjum,
þar sem framkvæmd sósíalism-
ans verður ekki látfljaiuis banátta
tekur til sin óeðlileiga stóran
hluta af heildartekjum þjóðar-
innar, en hver og einn fær
þó minna en ætia mætti, vegna
þess hve margir eru a spen-
anum. í þessu sambandi má
geta þess að samkvæmt nýleg-
um upplýsingum eru nú um
500 aðilar, sem fást við það
verkefni að flytja inn vöirur
frá öðrum löndum.
Tfenntun og lýðræði
Áttunda     markmiðið,     fjöl-
breytt og almenn menntun,  er
í sjálfu sér ekki í mótsö.gn við
kapítalíska hagspeki. í Banda
ríkjunum er allstór hluti a'
skólakerfinu í einkaeigu. Þeft
eru mjög góQir og dýrir skóla-
fyrir hina útvöldu; börn efn
aðra   foreldra.   En   jafnvel   í
markmiðum vinstrimianna í
framkvæmd heldur kapítalísk-
um markmiðum. Þess báttar
áætlunargerð er þó ekki ættað
að grípa fram fyrix hendum-
ar á ednkafjárm.agninu, n«sm« í
sérstökum undantekningartil-
fellum, heldux hefur hún þaið
hlutverk að fylgjast nákvæm-
lega með fjármagnshreyfingum
í þjóðfélagjnu og 'setja firam
spádóma um, að hverju hið
blinda gróðalögmál , stefnir. Á
grundvelli þessara spádóma
gerio- svo rikisstjórnin sínar
ráðstafanir. Þetta er því alls
ekki áætlunargerð , um fram-
kvæmdir. heldur skýrslusofnun
f>g spádómrjr fram í tímann.
Við höfum kynnzf bess háttar
;"íflunairgerð hér -< landi. á-
"lunum, sem lí'i^ ^ru ann-
að en nafnið  tómt    ,.d.  er hjn
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16