Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						S SlÐA — ÞJÓÐVTLJINN — Þriðjudagur 12. okfóber 1971.
Ennþá getum við íslendingar valið
ífiskimál
eftir Jóhann J. E. Kúld
VI* Islendingar erum svo
h'amingjusöm þjóð, að ennþá
getum við valið á milli leiða
í atvinnulegri uppbyggingu f
landinu. Flestar af hinum svo-
kölluðu            menningarþjóðum
heims hafa fyrir Iöngu markað
sína atvinnulegu uppbyggingu
og eru nú komnar inn í eins-
konar vítahring stóriðju og
efnaiðnaðar, sem þær komast
ekki út úr hve fegnar sem þær
vildu.
Þær völdu allflestar þessa
leið á meðam vísindaleg þekk-
irug var þess ekiki umkomin að
benda á hinar margvíslegu
hættur sem leiðinmi hlutu að
fylgia. Svo emn góðan veður-
dag vöknuðu þessar þjóðir udd
, af stóriðiudraumuim sínum.
Andrumsloftið var farið að
eitrast, jörðin var farin að eitr-
ast og vatn og siór sömuleiðds,
þar sem stóriðiuverin voru
staðsett nálægt ám, vötnum
eða á strönd við hafið.  Nú  er
mengumarvamdairnálið          orðið
stærsta vandaimál þessara þjóða
02 það vamdaimiálið seim ógnar
sjálfri tiiveru þeirra, sem lengst
em kommar í þráuninini á
þessari braut.
Við ísdendingar eruim svo
hamimigjusamir, að allar þessar
staðreynddr liggja Ijósar fyrir
nú, þegar við þurfum aö taka
ákvarðanir um, á hvem hétt sé
heppilegast og þezt fyrir okk-
ur að byggja upp atvimmiulíf
okfcar í landinu, þanmig að efit-
irkomfimdurmdr geti lfka orðið
hamingjusaimár og sagan geti
vitnaö um firamsýna þjóð. Þrátt
fyrir þá staðreynd að við búuim
í harðbýlu lamdi hvaö veður-
far áhrærir, bá er hitt líka
staðreynd, að íslenzka moldin
er firjósöm og getur firamleitt
dýrmæt lífgrös ef þekkimig og
reynsla er notuð í hennar þágu.
Islenzk fiskimið á lamdgrunn-
inu og í fjörðum og víkum
landsins eru með allra auðug-
ustu fisfcimdðum í heimi. Jarð-
hiti er í öllum f.iórðungum
lamdsiins serni nægia til að fuil-
nægia orkulþörf þjóðarinnar um
lainga framtóð. Mikill fjðldi af
laxám og silungsvötnum eru í
landimu.- Þetta eir í stórum
dráttum þau auðæfi sem (s-
lenzka þjóðin á.
Verðnm alltaf smáþjjóð
Hvenníg á þjóð sem á fram-
amgreindar eignir að haga upd-
byggingu atvimnuvega sdnma?
Við erum fámenn þjóð, aðeins
tvö humdruð þúsumd manns í
lamdinu. Og við uppbyggingu
okkar verðum við að taka tillit
til þess að við verðum alltaf
smáþjóð. Af firamiamgreindri
upptalningu ætti það að verða
l.iósit hverjum heilvita manni,
að  þjóðinni þer  skylda  til   að
varðveita eigur sínar og starf-
rækja þær í þágu þjóðarinnar.
Þjóð sem byggi á Islandi og
starfrækti ekki landbúmaö í
Landinu. en flytti aUar slíkar
vörur til þegnanna yfir opið
haí, henni mætti með réttu
lífcja við hina maiflntaguðu
Bakkabræður sem frægir urðu
í sögum fyrir heimsku sakir.
Við getum því slegið því fiöstu
að landbúmað verðum við að
hafa í landinu.  Og okkur ber
eimmig skylda til að græða upp
lamdið, jafnhliða sem við mytj-
um það.
Sjávarútveguiinn er sú und-
irstaða sem íslemzfca þjóðin
verður í dag að styðjast við
fyrst og fremst. Þetta tekur
jafnt til menningiarlegrar sem
efnahagslegrar uppbygigim.gar i
landinu. Á næstu árum þurfum
við að beina miMuim straumi
ungs fólks til þessa mikilvæga
atvinnuvogar    og    hliðargreina
hams. Til þess færum við út
íslenzika fiskjveiðilamdhelgi í 50
milur næsta haust, að okkur
er ljost, að sjávarútvegur verð-
ur á islandi um langa fram-
tíð, að vera sá gjaldeyrisskap-
aodd atvinnuvegur sem þjióðin
verður að treysta á. Til þessa
undirstöðuatvinmuvegar á því
fyrst og fremst að beima aukmu
f.iármiagni á næstu áruim. Bæði
til aukins fiskiskipaflota og þá
ekki   síður   til    aukinnar    iðm-
væðimgar í margvíslegium fisk-
iðmaði.
Islenzkur , jarðhitd er ekki
enniþá notaður nema að litlu
leyti, er hann barf að virkja
ekki bara til upphitumar ibúð-
arhúsa, heldur þarf að áuka
með honum gróðurhúsanæktum
og fiskirækt í stórum stíl, þar
sem svo hagar til, að hægt er
að ylja upp vatn í klak og
fiskiuppeldisstöðvum með hjálp
hams. Fiskirækt og fiskuppeldi
eiga að geta orðið tekjumiklar
atvinnugreinar á íslaindi í
framtíðinni, bæði sem hliðar-
greinar í lamdfoúmaði svo og sem
sjálfstæðar atvinnugreinar þar
sem skilyrðin eru bezt.
Að mínu viti eru öll framam-
greind verkefni mjög þýðingar-
Pramhald á 9. siðu.
Álverksmiðjan í Straumsvík: Norðmenn hafa slæma reynslu af mengun frá slíkum verksmiðjum og telja írálcitt að hafa þær nokkuð
í nánd við niaivælaiðnað.
meöal arinarra oröa
Oft verður vart viðaðmenn
telji að deilur þær, semstað-
ið hafa um klám að umdan-
fömu bæði á Norðuriöndum
og annars staðar, séu barátta
milli samvizkulausra gróða-
mamna, sem sjá sér að sjálf-
sögðu mikinn hag í því að
selja og breiða út kláínwarn-
ing af ýmsu tagi, og siða-
vamdra manma, sem berjast
gegn allri sidferðilegri upp-
lausm og vilja varðveita hefð-
bundið og kristið siðgæði
okfcar vestræna þjóðfélags.
Það getur heldur varla leikið
neinn vaf i á því að þeirmenn
sem berjast mest gegn út-
breiðslu Máms, láta eimmdtt
stjórnast af þeim hugsjónum.
Eta þad er þó ekki hægt að
verjast þeirri hugsun, aðþessi
mynd af deilunum sé á ýms-
an hátt grunsamleg. Það væri
nefnilega umdarlegt, ef siða-
vöndum mönmum tækist að
sporna við hagmaði gróða-
manna á siðferðilegum for-
sendum einum í þióðfélagi,
sem hefur einmitt hagmað og
hagvöxt að helztu hugsjónum
og meginreglum. Það er líka
alkuinina að gerðir mannahafa
miklu víðtækari þýðimgu en
meðvitund þeirra veit af.
Þess vegna er það ekki úr
vegi að líta á deilurnar um
klám frá öðru sjónarmiði og
víðtækara, þ.e.a.s. frá sjónar-
miði þjóðfélagskerfisins sjálfs,
því kerfi, sem baráttuinenn
gegn klámi eru óaðskil.iamleg-
ur hluti af, þótt þeir geri sér
kannski ekki grein fyrir öll-
um afleiðingum þeirrar stað-
reyndar.
Það er ekki að efa að þeir
menm, sem verzla með
Idámvarning í hvaða formi
sem er, hvort sem það eru
kvikmyndir, skuggamyndir,
bækur eða plötur hafa af því
drjúgar tekjur. Ein þessi tekju-
lind er þó bunddn ýmsum
skilyrðum, sem gera það að
verkum, að hún er ekki eins
örugg og margir ætla. Þaö er
t.d. meiri hætta á því að
markaðurinn fyrir klámvarn-
ing  mettist en  nokkur  ammar
hefði orðið býsma skaimimivinn-
ux. f>egar búið hefði verið að
svala allri forvitni, hefði sal-1
an lækkað og loks stöðvast
á einhverju ákveðnu stigi, og
þá hefði slík útgáfa ekkiorð-
ið gróðavænlegri en hverönn-
ur   útgáfustarfsemi. •
þeir sjá tdl þess að mörkin,
sem klámimu eru sett, færast
ekki nema mjög hægt til,
þainmig að hægt er að gjör-
nýta markaðinn á hverjuþró-
unarstigi hans.
Ofamskráðar hugleiðdngar
kunna að virka nokkuð þurr-
ar og fræðilegar, og því ekki
úr vegi að útskýra þetta mál
frekar með raunverulegu i>g
sömmu  dæmid.   Fyrir   nokkrum
KLÁM 0G KÁPÍTAL
markaður: þegar leyft er að
þirta mynd af eða segja frá
einhverju, sem áður var
bannað. kaupa mijög margir
varming með þessum myndum
eða frásögnum af forvitni —
en láta sér svo ekki til hugar
koma að kaupa meiri varning,
sem hefur ekki upp á annað
að bjóða en hinn fyrri, og er
því leiðimlegur, eins og öll
vélræn emdurtekning. Um
þetta mætti nefna fjölmörg
dæmi.
Einu sinni þóttu myndir af
nöktum konum t.d. ákaflega
spennandi, enda bammaði al-
mennt velsæmi þá að farið
væri yfir ákveðin mörk í
gerð slíkra mynda og þá seld-
ust mjög vel allar myndir,
sem voru á mörkum þess, sem
almennt siðgæði leyfði. Ef
útgáfa mynda hefði allt íeimu
verið gefim algerlega frjáls,
er ekki vafi á því að mynd-
ir af hálfnöktum konum heföu
misst mikið af aðdráttaraifli
sínu, menn hefðu einungis
keypt „djörfustu" nryndirnar,
þær sem voru mest spemn-
amdi. Sala á slíkum mymdum
hefði þá verið ákaflega mikil
fyrst um simm og útgefendur
þeirra grætt óspart — en það
er hætt víð því  að sá  groði
Ljóst er, að til þess að út-
gáfa klámrita sé arðvæn-
leg, þarf að skipuleggjamark-
aðinn mjög vel, sjá til þess,
að í hvert skipti, sem hann
er mettaöur af einni tegund
varnimgs, sé hægt að þjóða
firam nýja tegumd vamimgs og
meira spennandi en hinafyrri.
I dæmiinu sem fyrr var nefnt
er lausnim t.d. sú að birta
smáim saman mymdir af' æ
naktari konum, með því moti
er unnt að halda forvitmdmni
vakandi og tryggia stöðuga
og jafmivel síaukna sölu. Þessi
laiusm er einfiöld, en hún er
þó erfið í framkvæmd, þvíað
það er alltaf hætta á þvi að
eimn útgeflamdinn reyni að
bola keppinauitum sínumi á
braut meö því að gaimga lengra
en þeir, og af því gæti leitt
samkeppni, sem væri mjög
skaðleg fyrir markaöimri.
Bn þessi vandi leysist, þvi
að þegar hér er komdð sögu,
grípa hinir siðavöndu baráttu-
menn gegn útbreiðslu Máms
í taumama. Með baráttu sihni
sjá þeir tíl þess að Máminu
eru markaðar vissar skorður
á hverjum tíma, þaninig eð
engin hastta er á því að sam-
keppni útgefenda spilli mark-
aðinum, og það sem meira er,
árum voru tvö ledkrit, sem
þóttu nokkuö djörf, „Hárið"
og „Ó Kalkútta" á dagskrá
víða um heim, og var m. a.
ákveðiö aö sýna þau bæði í
París. Em augljóst er að það
hefðd verið mjög hæpið frá
f'járhagslegu sjónarmiði að
sýna bæði leikritim í eimu. Ef
það hefdi verið gert hefðu
menn orðið að kosita tvær
uppfærslur á sama tíma, og
það hlaut að verða mjög dýrt,
og auk þess hefðu væntanlegir
áhorfendur skipzt mdlli tveggia
leiksýnimiga, þannig, að þær
hefðu engan vegimm fullmýtzt.
Em aö sjálfisögðu þurfti ekki
miklar gáifiur til að leysaþetta
einfalda vamdamál rekstrar-
fræðinmar, og lausmim var sú
að banna anmað leikritið með
brauki og bramlli. Með því
móti fullmýttist sú sýning,
sem leyfð var, þamgað komu
aHir þeir áhorfendur, sem
amnars hefðu skipzt niður á
tvær sýmimgar. Auk þess var
þetta bann mjög mikil aug-
lýsing fyrir það leikrit, sem
leyft var. Fji þegar það var
búið að ganga sér til húðar í
tvö ár, var svo að sjálfsögðu
opim leið til að taka hitt leik-
ritið til sýningar og var það
gert.  Þá  var   hægt' að   nota
sömu leikara og samia leik-
svið, og allt umtalið umþessi
verk var ókeypis auglýsing:
„þið hafið séð hið drjarfa
leikrit Hárið, en nú ætlum við
að sýna Ó Kalkútta, sem er
enn djarfara . . ." Þegar svo
var komið var ekki lengur
nauðsynlegt að amast viðsým-
ingum á 0 Kalkútta, emida var
það ekkd gert.
ö
Eitt siméatvik skýrir betur
em flest anmað, hvermig
umnt er að skipuleggjaklám-
markaðinn og auglýsa Mám-
verkim með góðri aðstoð hdnna
siðavöndu: það vaikti mikla
hneykslum í París að sýndng-
ar á Hárinu skyldu vera
leyfðar, og voru yfirmenn
H.iálpræðisihersins á meðal
þeirra sem mest hneyksluð-
ust. Þeir létu ekki sitja við
orðin tóm, heldur stuklcu
oftar en eimu sinni upp ásvið
og reyndu að trufla siýndng-
•una. Þá stóð í eimu Parísar-
blaðinu „Abadía hershöfðingi
í Hjálpræðishernum leikur
freistingar heilágs Antóníuss".
Frásagmir af þessu birtust í
öllum fiölmiðlum ásamt við-
töluim við yfirmenn Hjálp-
ræðishersims, og var þetta
bezta auiglýsingimi, sem Hárið
fékk . . . Það er ekki að efa
að klámijöfrar Pairísar, sem
stóðu á bak við sýninguna
(þess má geta að þeir munu
margir hafa verið áhrifamenn
inmam Gauililistaflokksins) hafi
borið hlýjar tilfimmimgar til
H.iálpræðishersins og kannsike
styrkt hann á laun. Þannig
lifa siðferðisipostular og klám-
jöfrar í óaðskiljamlegri „sym-
þiosis."
Nú er Hárið ekkert „klám".
En að sjálfsögðu er nauðsyn-
legt fyrir gróðamm að þeita
upp í þamn vind; í París vsar
Hárið „selt sem klám". Með
því var einnig hægt að deyfa
ádeilu   leiksdns,   og   þess   má
geta að þegar það var sýnt
þar, var allt numið burt úr
leikritinu, sem gat á nokkiurn
hátt leitt hugann að ástand-
inu í Frafeklandi og atburðum
þar, þanmig að ekki var eftir
nema meinlaus ádeila á siða-
vendni og kymþáttahatur í
Bandaríkjumum og styrjöldina
í Víetnam . . . Og góðborg-
arar flykktust i stórum hóp-
um á siýndniguna fullir af kitl-
andi Ihineyksiun á dirfskumni.
n
Þegar Idtið er á málin frá
þessu sjónarmdði, kamm það
að virðast undarlegt að bamn
við Mámi skuli hafa veriðaf-
numið svo að segja algerlega
í Danmörku og Svíþjóð. Em
kanm ekki skýringin að vera
sú að markaðurinn fyrir Wám
, var hvort sem er orðinn mett-
aður að miklu leyti í þessum
lömdum og lítil von að hagn-
ast hieira á honum, en þvi
meiri hagmaðarvon að fram-
leiða klámvarming fyrir er-
lendan mairkað. Það var ekki
hægt nema með því að af-
nema höimlur í heimalamdinu.
Þegar á allt er litið hafa
því deilumar um Mám ekki
orðið anmáð en gróðavegur
fyrir klám.iofra: til að hafa
stöðugan hagnað og geta ger-
nýtt markiaðiinm hafa þeir
þurft á þvi að halda að til
væru menm, sem berðust
bæðd með og móti auknu
frelsi. Þrátt fyrir það er eng-
im ástæða til að hætta bar-
áttu fyrir afnámd hversikonar
tafcmarkamia gegn tánimga-
frelsi. Slikt afnám Mýtur um
síðir að leiða til hruns klám-
jöframma, og það sem meira
er, það bdndur enda á það í
eitt skipti fyrir öll, að Mám
geti verið motað sem yfdrskyn
til að banmia útbreiðslu hug-
mymda, sem sikaða rfkjamdi
skipulag og hugmyndaheiim
mun meira en allur Mám-
vaminigur Mámjöframna sam-
anlagt.               — Viilundur.
i
\
\
\
\
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12