Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Laugardagur 5. júní 1976. ÞJÓÐVILJINN — StÐA 1
'" ?>   ' ¦'<•
J
t±m
jT-' T|H

-- eJMgaÍ
¦ ......****W    ¦
..:. '¦¦¦*wmm

Tf""*'

I Éfj'-' . v
i SINFONISKRI PASU
Þaö var einu sinni á sunnu-
dagssiðdegi endur fyrir löngu,
að nokkrar blækur stóðu i
brúnni á síldardalli og biðu þess
að noröurlandsstofninn gæfi sig
i ljós. Það var ekki búiö að út-
rýma honum ennþá og iöulega
svartursjór á Grimseyjarsundi.
Karlinn kom stynjandi upp i
brúna að loknum hádegisblundi
og meltingu, þreif sjóngleriö,
skyggndist um á spegilsléttum
sjónum i sólskininu, upp undir
Tjörnes og inn undir Flatey, en
ekkert lif að sjá annaö en flot-
ann sem lónaði út og suður með
bátana á siðunni. Nú var bara
að biða, og þulurinn i Ríkisút-
varpinu sagöi að næst yröi leikin
sinfónia eftir Dvorsjakk allegró
adasjó og fúkkó i emoll frá nýja
heiminum. — Djöfullinn sjálfur,
sagði rórmaðurinn, — slökktu.
— Ég mótmælti og bað menn
vera rólega, — ekki gæti það
sakað að hlusta á þetta lag —
það var komið langt út i fyrsta
kafla þegar hásar raddir and-
ófsmanna þögnuðu — og við
vorum komnir austur fyrir
Mánáreyjar þegar siðustu
tónarnir dóu út. — Þetta var nú
bara helvfti góð sinfónía, —
sagði kapteinninn, og vissi ekki
. að menningin var búin að læsa i
hann klónum. Ekki þó mjög
djúpt, seinna um sumarið sagði
hann mér aö hætta þessu and-
skotans sinfónluvæli þegar ég
var að blistra Miss Hannah eftir
Don Redman I bátunum, —
trompetsóló Joe Smiths var tal-
in hafa ill áhrif á norðurlands-
stofninn og styggja hann mjög.
Svo var þaö löngu seinna að
listrænir leiðtogar stofnuðu
Sinfónluhljómsveit tslands og
snemma var ég kominn þar i
brúna að kynna eins og þulurinn
áður fyrr andante konmótó i út-
varpsdagskránni, — og nú
siðustu árin á hljóðritunar-
vængnum i Háskólabíói meö
sjóngler eða fylgjast meö fram-
gangí niála, eins og nótabassinn
sumarið góða fyrir norðan. Og
nú er pása eftir aðal-vertið.
í vetur voru haldnir tónleikar
16 sinnum samkvæmt skipu-
lagsskrá, — þar að auki fjöl-
skyldu- og skólatónleikar fimm
eða sex, og einstaka sinnum
bættust óratóriukórar i hópinn.
Þetta gekk svona upp og ofan
eins og önnur útgerð — og mis-
muhandi skemmtilega. I gler-
brúnni gegnt sviðinu I Háskóla-
bíói hefur Rlkisútvarpið bæki-
stöövar og allt er hljóöritað með
finustu græjum sem völ er á, og
við þær vinna færustu tækni-
menn stofnunarinnar, tveir eða
þrlr I senn, plus tónmeistari, að
minnsta kosti einn. Og alít i
stereó, — þannig aö hvergi er
hljómburður betri en I þessum
smekklega útvarpssal. Allt er
undirbúið vandlega á æfingum,
og ekki hætt fyrr en hver einasti
tónn fer inn á segulband á rétt-
um styrk og ballanséruðu
stereói, — við útvarpsmenn
njótum þarna jafnvel betri
hlustunarskilyrða en æðstu unn-
endur tónlistar sem safnast
saman I þéttum kúltíveruðum
torfum á tónleikum i Háskóla
biói allan veturinn. Þegar
fagnaðaríátum  þeirra  loksins
linnir er farið með spólurnar
niður á Skúlagötu, og þar eru
lika sæmilegargræjur, en auö-
vitað ekki eins finar, og fariö að
slá i sumar. Tónmeistarar og
tæknimenn verja næsta sólar-
hring I að snurfusa og fínpússa,
og að lokum er öllu heila klabb-
inu útvarpað. Þá fá hlustendur
að finna fyrir því, allt er þetta
gert fyrir þá, og útvarpað á
langbylgju til þeirra um Vatns-
endastöðina, — og hún er vond.
Hún er llklega versta útvarps-
stöð I heimi, — reist löngu áður
en byrjað var I alvöru að ut-
rýma norðurlandsstofninum, —
þótti aldrei neitt sérstakt i upp
hafi tæknialdar, og hefur ekki
skánað siöan. Nú spyr maöur:
til hvers er allur þessi fyrir-
gangur, tilkostnaður og tækja-
búnaður, ef hlutunum er að lok-
um haldið til skila á þennan
hátt? Er meiningin að útrýma
klassiskri tónlist Hka?
Foringjar Rikisútvarpsins
segja auðvitað: Þetta er nú ekki
rétt — við útvörpum til dæmis á
örbylgjum, og þar eru
hlustunar-skilyrði mjög góð, —
að minnsta kosti hér I Reykja-
vik, — þar að auki viljum viö
ekki útvarpa i steréói — það er
bæöi dýrt og ósanngjarnt, svo-
leiöis útvarp næði ekki nema til
rúmlega helmings þjóðarinnar
hér á suðvesturlandi, — viö höf-
um ekki sömu aðstöðu og fær
eyingar sem gátu fyrir mörgum
árum komið þessu i kring fyrir-
hafnarlaust, — og hvað viðvikur
Vatnsendastöðinni þá er það
ekki okkar bisnis, — Land-
siminn rekur hana.
Þetta er auðvitað alveg satt —
svoleiðis, — en maöur spyr á
ný: — tilhvers er þá allur þessi
fyrirgangur? af hverju lætur
Rikisútvarpið þetta I hendurnar
á Landsimanum? — hvaða
sveitamenn er veriðað plata? —
og við það má bæta að flestir
hlustendur vita að stereó-út-
varpsstöð kostar minna en smá-
skaktrilla hér I flóanum, — llk-
lega svona ámóta mikið og
sæmilegt fimm ára ameriskt
módel á bilasölu I höfuðborg-
inni.
A þessu verður engin breyting
I bráð,  —  þaö  verður  haldið
áfram   að   útvarpa   af   dýru
græjunum um ónýtu tækin, — og
haldið iifram að spila sinfóniur i
Háskólabiói — mismunandi vel.
Æðstu unnendur tónlistar halda
áfram að flykkjast þangað til að
sýna sig og sjá aöra og aðrar, og
sumum þykir gaman að músik-
inni en öðrum leiöist, eins og
gengur og gerist. Mest leiðist
gagnrýnendum      höfu_ðborgar-
blaðanna, ef dæma má af skrif-
um þeirra flestra, — hinsvegar
getur    varla    skemmtilegra
lestrarefni,   handa   þeim   sem
eitthvað þekkja  til hljómleik-
anna.  Stundum  kemur  skarp-
skyggni þessara skrifara manni
algjörlega á óvart, — eins og i
vetur þegar einn þeírra stað-
hæfði        að        fiðlukonsert
Mendelsohns   væri   vel   samið
verk, — sá hinn sami taldi þó
einleikaranum flest til foráttu,
— enda   var  hún   ekki   nærri
heimsfræg   stúlka   sunnan   úr
Astrallu, sem  þrátt fyrir það
spilaði konsertinn af dæmafárri
snilld. Þegar viöfrægur pianisti
spilaði á dögunum Raphsody in
Blue Gershwins eins og fram-
liöinn háfur, við undirspil
sinfóniuhljómsveitarinnar i
frumgermönskum hryn, var
hinsvegar taliö i svona skrifi
einu, að þarna hefði komið i ljós
Jón
Múli
skrifar
að klasslskt menntaðir tón-
listarmenn okkar og einleikar-
inn væru hinir einu sönnu túlk-
endur jazz-blandaöra banda-
rikjaritma, — og af þvi dregin
sii ályktun að Benny Goodman
kynni ekki að spila sigilda tón-
list á klarinettu — nema hvað?
Mest er þó gaman þegar upp-
hefjast vangaveltur gagnrýn-
enda um Jóhann Sebastian
Bach, — hvort rétt sé að láta
hundrað manna kór syngja óra-
tóriur hans og messur, og hvort
það sé I rauninni listrænt að láta
nútlma sinfóniuhljómsveit spila
músik hans. Væri það ekki i
fyllra samræmi við anda
meistarans að takmarka söngv-
ara viö 30 stykki og helmingi
færri hljóðfæraleikara? Bach
karlinn var ekkert blávatn og
lét sig engin binda bönd, — en
átti löngum I erfiðleikum meö
túlkendur tónlistar sinnar —
söngvarar hans oftast baidnir
og illa uppaldir strákar sem
efnaðir foreldrar og aðalsmenn
höfðu losað sig við um stundar
sakir og sett i skóla, — hljóö-
færaleikararnir af sömu sort og
litlu skárri, — þott ekki hermi
sögur að Bach hafi þurft að
beita sömu brögöum og HSndel
félagi hans, sem iðulega hjólaði
i söngvara sina og rotaði þá meö
beinum vinstri, — ekki sist sópr-
anana. En samtimaheimildir
greina frá góðum árangri J.S.
Bachs á tónleikum, þrátt fyrir
áðurnefnda örðugleika, þott
enginn efist um að gamli
maðurinn hefði heldur kosið
ööruvísi túlkendur — fleiri
söngvara og stærri hljómsveit-
ir. Haldi gagnrýnendur i alvöru
að réttsé að miða viö aðstæður i
smá-furstarlkjum Þýskalands I
upphafi 18. aldar, er þeim sömu
mönnum i lófa lagið að sanna
lika að þá fyrst sé túlkun listræn
og i anda meistarans þegar
leikið sé á hljóðfæri frá dögum
hans, og strákar látnir troða
vindbelginn á bak við kirkjuor-
gelið og pissa I buxurnar þegar
kóralprélúdíurnar verða of
langar.
Þetta var sem betur fer allt
með nútima sniði um bænadag-
ana þegar Pólyfónkórinn fylkti
150 manna liði i Háskólabiói og
hafði   með   sér   kammersveit,
sem þó var skipuð 40 hljóðfæra-
leikurum, eins  og  sinfoniu-
hljómsveitin fyrir nokkrum ár-
um. Nvi var það hmoll messa
Bachs.  ftg hafði áður dansað
inni I mér undir stjórn Ingólfs
Guðbrandssonar  þegar   komiö
var   fram   i   miðjan   Messlas
Hiindels i fyrra, — nú I dymbil-
vikunni  byrjaði  ég  eigin-lega
strax, og það dönsuðu fleiri en
ég  I  þetta  sinn, ég   var   með
sjónglerið I hljóðritunarbrunni
og sá ekki betur en Pólýfónkór-
inn   væri   farinn   aö   rokka   i
þriðja-siðasta   húsanna   kór.
Sinfóniuhliómsveitin      (sem
þarna hét kammersveit forms
ins vegna) byrjaði snemma að
spila eins og besetin, — blásarar
þöndu sig bláa, — ég fór niður i
sal til að hlusta, og þar hljómaði
músikin næstum eins vel og I
stereógræjum vitvarpsins uppi á
þriðju hæö i bíóinu, — þar stóð
ég að lokum og mátti vart mæla
fram  afkynningu af hrifningu
þegar fagnaðarlátum linnti um
siðir I salnum. Ég hef veriö aö
spekúlera i þessu stundum, og
komist að þeirri niðurstöðu að
tóngaldur Ingólfs megi  þakka
tempóskyni hans. Hann finnur
rétta hraðann strax i upphafi,
og leiðir fólk sitt á þá  braut.
gefur þvi siðan óhræddur iausan .
tauminn, hann veit að það er
óhætt að treysta mannskapnum
þvi að hann er búinn að þjálfa
hann  allan   veturinn.   Fyrir
bragðið komast allir i ham á
sviðinu, og við hin fáum að njóta
meiri sönggleði en við eigum að
venjast i öðrum kórum. Ég veit
aðeins um einn mann sem hefur
eins   absólútt   tempóskyn   og
Ingólfur Guðbrandsson, — það
er Count Basie, — og mikið hefði
Jóhann   Sebastian   Bach   haft
gaman af að hiusta á þá bába.
Eftir   páska   voru   gagnrýn-
endur   stórblaða   höfuðborgar-
innar  á   einu   mali  um   ágæti
Bachs, — efuöust þó sumir um
að rétt væri að láta svona margt
fólk flytja verk hans — það væri
tæplega nógu listrænt — og þar
að auki hlægilegt að þurfa að
æfa kórinn svona mikið og lengi.
I útlöndum ganga finni og fræg-
ari söngvarar beint inn i salinn
og hrópa messur og  kantötur
beint upp úr nótunum á stund-
inni, — þó  taldi Dinu  Lipatti
vissara að æfa Slá þú hjartans
hörpustrengi i tvö ár áður en
hann spilaði lagið opinberlega.
Hann var 3 mínútur að þvi. Ing-
ólfur var heilan vetur með
hmoll messuna, enda tóku
nokkrir gagnrýnendur sig til og
sönnuðu að hann kynni ekki að
stjórna, — af sjálfu leiðir full-
yrti einn þeirra, — maðurinn á
feröaskrifstofu og hefur hagnast
Á þvi vafstri.
En Ingólfur má vel viö una,
hann er I góðum félagsskap, —
sömu listrænir leiðtogar eru
fyrir löngu búnir að sanna að ,
Vladimir Askenasl kunni held-
ur ekki aö stjórn. Undarlegt
finnst þvl okkur hinum að aldrei
spilar sinfóniuhljómsveitin eins
vel og þegar hún lendir I klónum
á þeim pilti, — hvort sem hann
nú situr við pianóið eða sveiflar
taktstokki. Og undarlega mega
þeir vera innréttaðir tónlistar-
gagnrýnurnir sem hafa fengið
að njóta návistar Vladimirs
þegar hann er I ham, og verða
ekki fyrir kynngimögnuöum
áhrifum           af           þessari
músikkjarnorku I mannsmynd.
Það er eitthvað i ætt viö kraft-
birtingarhljóminn   fræga   —
sinfóniuhljómsveitin      skynjar
hann og þá spilar hún svona vel.
Og hljóðfæraleikarar mega nú
heldur betur halda á sinfóníu-
spöðunum    næstu    daga,   —
pásunni er lokið  og  upphafin
Listahátið.   Ef   þakka   á   ein-
hverjum    einstökum    manni
glæsibrag    undangenginna
Listahátiba, þá er það Vladimir
Askenasi.   Hann   er   góðvinur
heimsmeistaranna  og   hefur
verið ólatur að toga þá hingað
heim, kannski er hann þeirra
mestur,    og    þar    að    auki
islendingur. Það varð þjóðinni
mikið    fagnaðarefni    þegar
Askenasl gerðist einn af oss, og
fáum við seint þakkaö forsjón-
inni þetta tiltæki. Aðeins einn
skugga hefur þó borið á fram að
þessu, og þó dekkstan I hugum
göfugmenna vorra, serstaklega
þeirra     sem     unna     mann-
réttindum og lýðræði meira en
aðrir menn. En nú er loksins
oröið bjart, — kommúnistarnir i
Kreml hafa séð sitt óvænna og
lagt   niður   rófuna,   stærsta
hugsjónamál þjóðarinnar hefur
I verið borið fram til sigurs, —
Davið Askenasi fær  að heim-
i sækja  son  sinn  á  tslandi.   Ef
þakka á einhverjum einstökum
manni þessi glæsilegu málalok,
þá er það Matthias Johannessen
skáld og Morgunblaðsritstjóri.
| Allt frá þvi aö þetta föðurástar
striö Vladimirs hófst fyrir átta
árum   hefur   ritstjórinn   veriö
óþreytandi aö eggja og hvetja
; alla góoviljaoa menn til dáða i
blaði sinu, og gefið rússum inn
svo um munar. Ekki hefur hann
þó staðiö einn i fremstu viglinu,
— ritstjórar annarra stórlbaða
hins frjálsa heims hafa tekið i
sama treng og fjallað i forsiðu-
greinum um föðurást Vladimirs
og fruntaskap rússa, — einkum
þegar    pianósnillingurinn    átti
leið um lönd þeirra i tönleika-
ferðum.  Og Þjóöviljinn  tekur
undir fagnaöaróð Matthiasar I
sannri föðurástarglebi   (EKH)
þótt enn hafi Arni Bergmann
ekki orðið við áskorun Morgun-
Framhald á bls. 18..
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
10-11
10-11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20