Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Þriðjudagur 22. mars 1977 ÞJÓÐVILJINN — StÐA 13
þeirrar hreyfingar, Jonas
Savimbi, haföi góö sambönd vio
vestræna auöhringa, sem mikilla
hagsmuna áttu aö gæta i Angólu,
stjórn Sambiu og siðast en ekki
sist Suöur-Afriku, sem snemma í
ágUst hafði sent her yfir landa-
mærin frá Namibiu undir þvi yf-
irskini, að það væri til þess aö
hindra skemmdarverk á
Ruacana-Caluaquaraforkuverun-
um, sem bæði Angóla og Namibia
fá raforku frá.
En seint i október 1975, tveimur
til þremur vikum fyrir brottför
siðustu portúgölsku nýlenduher-
sveitanna, tóku atburðirnir nýja
og alvarlega stefnu. Suður-Afrika
sendi aukið lið inn i Angólu og hdf
sannkallaða leiftursókn noröur á
bóginn. Fyrstu viku sóknarinnar
sóttu „steingeiturnar" (Sten-
bocks), eins og vestrænir frétta-
menn kölluðu suðurafrisku her-
mennina að gömlum sið breskum,
fram um hvorki meira né minna
en 600 kilómetra og héldu siðan
áfram áleiðis til Luanda á um 70
kilómetra hraða i dag. Her
MPLA, sem enn haföi takmark-
aða þjálfun hlotið i meðferð
sovésku vopnanna, var að visu
ágætlega fær i skæruhernaði, en
kunni ekkert til staðbundins vig-
vallahernaðar, mátti sln einskis
gegn þessu harðsnuna og þraut-
þjálfaða innrásarliði, sem ofan á
allt annað hafði alger yfirráö
i lofti. Samtimis þessu hertu
FNLA-menn og hjálparlið þeirra
frá Zaire sóknina að norðan.
Fengi MPLA ekki aukna hjálp,
virtist ekki annað fyrir höndum
en að suðurafrikumenn og FNLA
tækju Luanda rétt um leið og sið-
ustu portúgölsku hersveitirnar
færu þaðan, eða 11. nóvember
MPLA réð ekki oröið yfir nema
fremur litlum hluta landsins, Lu-
anda og nágrenni ásamt með
nokkuð breiðri ræmu austur eftir
til landamæra Zaire.
örlagarík ákvörðun
Það var 5. nóvember, sem
kúbanska stjórnin ákvað að senda
ekki einungis hernaöarsérfræð-
inga, heldur og reglulegt herlið,
til Angólu. Ekki kemur fram hjá
Garcia Marquez, hvort MPLA
hafðiformlega beðið um slika aö-
stoð, en hvort sem svo var eða
ekki hefur kúbönum væntanlega
verið ljóst, að aöstoðin yrði vel
þegin, enda ljóst orðiö að engan
tima mátti missa. Garcia
Marquez segir á þá leið, að
kúbönum hafi verið fullvel ljóst,
að miklar likur voru á að þessi
leiðangur þeirra endaði með
ósigri, sem hefði orðið kúbönsku
þjóðinni mikið si.ðferöilegt áfall,
en engu að slöur hafi her þeirra
farið austur yfir haf meö þvi hug-
arfari, aöhið eina sem ekki kæmi
til greina væri að biða ósigur. —
Kúbanir nefndu þessa djöfustu
aðgerö sina á erlendum vettvangi
til þessa Carlota, en svo hét
blökkumaður nokkur og þræll,
sem 5. nóvember I843hafði staðið
fyrir þfælauppreisn i fylkinu
Mantanzas, vestan til á Kúbu.
Gunnreifir
sjálfboðaliðar
Lið það, sem kUbanir sendu til
Angólu, hefur verið að tölu til ein-
hversstaðar á bilinu milli tiu og
tuttugu þúsund. Allt voru þetta
sjálfboðaliðar og ekki úr
kúbanska hernum sjálfum, held-
ur varaliðsmenn og fyrrverandi
hermenn fyrst og fremst. Ekki er
að heyra að stjórnarvöld hafi
þurft að beita neinum þrýstingi til
þess að fá menn til að gefa sig
fram i þessar vikingaferðir á tutt-
ugustu öld; þvert á móti vioast
færri hafa komist með en vildu.
Þess voru dæmi aö menn fölsuðu
persónuskilriki sin til þess að
verða tækir i Angóluleiðangurinn.
Ungur maður bauð sig fram án
leyfis föður sins, en var ekki fyrr
kominn til Angólu en hann rakst á
gamla manninn þar. Hann hafði
, þá einnig gengið I leiðangurinn án
þess að hafa hátt um það við fjöl-
skylduna. A skipunum, sem f luttu
hermennina austur yfir Atlants-
hafið, varð það plága að sjómenn-
irnir reyndu að laumast I land og
koma sér I hersveitirnar, þegar
til Angólu kom. Trúlega hefur
bein ævintýrafýsn einhverju ráð-
ið um þennan mikla baráttuvilja,
en Garcia Marquez telur hins
vegar   engum   vafa   bundið   aö
hugsjónaeldmóður og einlægur
vilji til að verða góðu málefni að
liði hafi veriö undirrótin hjá flest-
Bandarikin
hóta loftárás
Flutningarnir austur yfir hafið
voru út af fyrir sig mikið afrek.
Til flutninganna höfðu kUbanir
einkum skip og flugvélar af göml-
um og úreltum gerðum og urðu að
flytja með sér mestallan þann út-
búnað og vörur, sem þeir þurftu
með, meira að segja oliu, þvi að
ekki þótti eigandi undir þvi að
hægt væri að fá hana úr angólsku
lindunum, eins og ástandið var
orðið þar i landi. Allt þetta gekk
þó vel og slysalaust og ber það
dugnaði og skipulagshæfni
kúbananna glöggt vitni.
Ráðamönnum Bandarikjanna
brá hastarlega viö, þegar þeir
loksins fréttu af kúbönum i
Angólu, og hefur þeim áreiðan-
lega þótt sárt að þola að þessi
smái granni skyldi enn einu sinni
hafa skotið þeim ref fyrir rass.
Viðbrögð þeirra urðu þau, að
beita þau riki, sem voru kúbönum
á einn eða annan hátt innanhand-
ar viðvikjandi flutningunum,
þrýstingi og jafnvel skýlausum
oíbeldishótunum. Eyrikið
Barbados hafði leyft kúbönskum
flutningaflugvélum að millilenda
þar á leiðinni milli KUbu og
Angólu, en Bandarikin knúðu
Barbados til þess að draga þaö
leyfi til baka. Stjórn Gvæönu
leyfði kúbönum þá millilendingu
þar i landi, en bandariski auð-
hringurinnTexaco, sem ræður yf-
ir oliulindum Gvæönu, lét pólitik-
ina ganga fyrir gróðasjónarmið-
inu og neitaði að selja kúbönum
oliu, og ofan á það hótaði
ambassador Bandarikjanna i
Georgetown, höfuðborg Gvæönu,
i eigin persónu loftárásum á flug-
völlinn við borgina, ef kúbanir
fengjuað lenda þar. Sáu gvæönu-
menn þá sitt óvænna og sviptu
kúbani lendingarleyfinu. Eftir
það var flogið millilendingarlaust
frá Holguin á Kúbu austanverðri
til Brazzaville, hófuðborgar
Kongó, en það rlki var hlynnt
MPLA. Herskip og herflugvélar
Bandarikjanna fylgdu flutninga-
skipum kúbana yfirleitt eftir og
sýndu oft ögrandi framkomu,
meðal annars með þvi að flug-
vélar steyptu sér I litla hæð niður
yfir skipin.
Boðskort frá Roberto
Engum vafa er það bundið að til
þess að bjarga MPLA máttu
kúbanir ekki seinni vera. Her-
mennþeirra, semfyrstir komu til
Angólu, urðu margir aö fara beint
Ur flugvélunum og skipunum á
vigvöllinn. Andstæðingar MPLA
réðu sér ekki fyrir sigurkæti.
Málaliðaforingi nokkur i liði
FNLA á norðurvigstöðvunum
stjórnaði liði sinu úr Honda-sport-
bil og hafði meö sér i farartækinu
ljoshærða kvikmyndaleikkonu.
En skyndilega laust eldflaug nið-
ur i honduna og sprengdi hana i
smðtt asamt hinu sigurglaða
pari. Sú eldflaug kom frá kúbön-
um. Af kvikmyndaleikkonunni
fannst ekki annað en handtaksa
og i henni siður veislukjóll, bikini-
baðföt og boðskort á sigurhátið,
sem Holden Roberto, foringi
FNLA, var þegar buinn að á-
kveða að halda i Luanda, sem
hann varsannfærður um að menn
hans tækju einhvern næstu daga.
Stríðslukkan á
bláþræði
Þessi atburður er nokkuð tákn-
rænn fyrir þau snöggu umskipti
striðsgæfunnar, sem urðu við til-
komu kiibananna. Fyrstu vikurn-
armáttiþóekkiá milli sjá, hverj-
ir sigrast myndu, enda höfðu
kúbanir ekki á móti sér neina
anilóöa þar sem búarnir frá Suð-
ur-Afriku voru, og I liði FNLA var
margt hvitra málaliða auk deilda
úr Zaire-her. Heri þessa skorti
ekkert, enda höfðu Bandarikin
dælt 50 miljónum dollara i striðs-
rekstur FNLA og UNITA og
bandamanna þeirra. 10. nóvem-
ber átti liö FNLA aðeins 25 kiló-
metra ófarna til Luanda, og
fyrstu vikuna i desember horfði
svo illa fyrir MPLA og kúbönum,
að þeir höfðu um skeið i huga að
Fidel Castro, forsætisráðherra Kúbu, flytur landsþingi Kommúnista-
flokksins fyrstu sigurfréttirnar frá Angólu. Þar sem þetta var fyrsta
landsþing flokksins, má nærri geta hvilíkt siðferðilegt afall það heföi
orðið kúbönúm ef Castró hefðihaftannaðen sigurfréttir aðfæra.
Staðan í Angóla skömmueftir að kúbanir skárust Ileikinn.
yfirgefa aðalland Angólu og bita
sig fasta i Cabinda, landskika
þann norðan ósa Kongófljóts er
heyrir til Angólu. KUbanir urðu
nokkrum sinnum fyrir alvarleg-
um áföllum, einkum i viöureign-
inni við suöur-afrikumenn. Mesta
ósigur sinn biðu kUbanir við
Catofe skammt frá Nhia-fljöti á
suðurvigstöðvunum, er suður-
afrískri hersveit hafði, áður en
kúbani varði, tekist að gera við
brú yfir fljótið og koma svo bak-
liði kúbana i opna . skjöldu i
morgungrámanum. Þetta gerðist
réttupp úr miðjum desember, og
daginn áður hafði æðsti yfir-
maöur kUbanska liðsins i Angólu,
Raul Diaz Arguello, beðið bana er
brynvagn hansók á jarðsprengju.
Diaz Arguello hafði getið sér
góðan orðstir i baráttunni gegn
afturhaldsstjórn Batista á sinum
tima og naut mikillar aiþýðuhylli
á KUbu.
FNLA gersigruð
En þegar Kommúnistaflokur
Kúbu hóf sitt fyrsta landsþing 22.
desember, var kúbönum farið að
veita betur. Þá gat Castro til-
kynnt þingheimi að FNLA-menn
hefðu verið hraktir um 100 kiló-
metra norður eftir og aö bryn-
vagnar suðurafrikumanna hefðu
verið stöðvaðir um 200 kílómetra
fyrir sunnan Luanda. Snemma I
janUar 1976 tóku MPLA-menn og
kúbanir Carmona,   „höfuöborg"
Holdens Roberto, og varð sa sigur
mjög til þess að auka traust Af-
rikurikja á MPLA, sem skipti
miklu máli er Einingarsamtök
Afriku (OAU) héldu ráðstefnu 12.
janúar 1976 I Addis Ababa. Um
miðjan þann mánuð var FNLA-
herinn orðinn svo illa leikinn, að
MPLA og kúbanir hófu þá þegar
sóknaraðgerðir á suðurvigstöðv-
unum, sem annars hafði verið
fyrirhugað að ekki gætu byrjað
fyrr en i april. Megináætlunin var
sem sagt sU, að ganga tryggilega
milli bols og höfuðs á FNLA til
þess að geta siðan beitt öllu afli
gegn hættulegustu óvinunum —
suðurafrlkumönnum.
I marsbyrjun var lið FNLA á
norðurvigstöðvunum gersigrað.
Síðasta örvæntingartiltæki þeirr-
ar hreyfingar og bandamanna
hennar var að CIA réði i skyndi
hóp breskra og bandariskra
málaliða og sendi þá fram á vig-
völlinn frá Zaire þegar aðstaðan
var orðin gersamlega vonlaus.
Bresku málaliðarnir, sem margir
voru reyndir hermenn, gortuðu af
þvi við brottförina að heiman aö
þeir væru „fræknustu menn Eng-
lands" og að kubanir myndu
verða rýrir fyrir þeim. En þegar
Ut i slaginn kom uröu þessir ensku
vigamenn að gjalti, drápu hver
annan og flýðu sem fætur toguðu.
Það er engu likara en að allt sé
orðið á eina lund með gengi þess
fyrrverandi heimsveldis, sem
Bretland er.
af
eiiendum
vettvangí
Suðurafrikumenn
á undanhaldi
Eftir það einbeittu MPLA og
kUbanir sér aö sókninni suður á
bóginn. Vörn UNITA -liðsins, sem
var illa þjálfað og hugdeigt, brast
þegar við fyrstu atlögur og leyst-
ist upp i stjórnlausan flótta. Og
hvað suðurafrikumenn snerti,
fundu þeir fljótt að þar sem
kubanir voru höföu þeir á móti
sér her, sem stóð þeim fyllilega
jafnfætis hvað snerti vopn, kunn-
áttu i meðferð þeirra, herstjórn-
arþekkingu og siðast en ekki sist
baráttukjark og vigamóö. Um
miðjan mars hófu suðurafriku-
menn undanhald og 27. þess mán-
aðar fóru siðustu hersveitir
þeirra suður yfir landamærin til
Namibiu. Trulega hefur Suður-
Afrikustjórn ekki litist á að flækja
sig i langdregið striö i Angólu, án
þess að hafa vissu um stuðning
Vesturveldanna, en Garcia
Marquez telur, að suðurafriskir
ráðamenn hafi óttast, að MPLA
og kUbanir kynnu, ef suöurafriska
herliðið þrjóskaðist við að hörfa,
að veita þvi eftirför gegnum
Namibiu og jafnvel inn i Suður-
Afriku sjálfa. Ekki er vafi á, að
slikri sókn hefði verið tekið meö
samUð af mörgum Afrikurikjum
og raunar mörgum rikjum utan
þeirrar álfu, vegna andUðar á
kynþáttakUgun suðurafriskra
valdhafa.
Góða veislu
gera skal
Ekki voru fyrstu MPLA-her-
flokkarnir, undir forustu
kUbansks foringja, fyrr komnir
suður að namibisku landamærun-
um en yfirmaður suðurafrisku
hersveitanna hinumegin beiddist
þess auðmUklega að viðræöur
yrðu teknar upp milli þeirra fyr-
irliðanna, til að forðast misskiln-
ing og slysaárekstra. KUbanski
foringinn tók þvi vel, og kom sá
suðurafriskisiðanyfir til hans við
þriðja mann. Að viðræðunum,
sem virðast hafa farið fram hið
besta, loknum, lét suðurafriski
foringinn sækja yfir landamærin
til herbUða sinna veislumat og
eðalvin, hélt viðræðunefnd
kUbana og MPLA veislu og var
greinilega mjög umhugað að
verða þessum andstæðingum sin-
um á allan hátt til geðs.
Ómetanleg áhrif
Um ahrif þau, sem kUbanska
herliðið hafði á gang mála i Af-
riku, hefur mikið verið fjallað og
er þvi óþarfi að f jölyrða um það
atriöi hér. En þetta djarflega og
ævintýralega framtak varð einn-
ig mjög mikilvægt fyrir kUbani
sjálfa. Enda þótt kUbönum hafi, á
þeim tæpum tveimur áratugum,
sem liðnir sru frá sigri Castros og
skæruliða hans, tekist að byggja
upp eina velferðarþjóðfélag Ró-
mönsku-Ameriku og hrinda við-
tækum tilraunum Bandarikjanna
og bandamanna þeirra til þess aö
knésetja kUbönsku byltinguna,
hafa þeir einnig á þessu timabili
beöiö ósigra og mátt þola sár von-
brigði. Morðið á argentinumann-
inum Che Guevara, öðrum aðal-
foringja kUbönsku byltingarinn-
ar, var eitt slikt áfall, og annaö og
enn meira varö valdaranið i
Chile, þegar afturhaldssamir
herforingjar steyptu sósialiskri
stjórn Allendes. Þar að auki hafa
kUbanir mátt horfa upp á að
vinstrisinnaðir skæruliðar i öðr-
um rómanskameriskum löndum
hafa stööugt farið halloka um
langt skeið. Allt þetta hefur verið
dapurlegt fyrir kubani, sem bUa
við vissa einangrun i næsta ná-
grenni við höfuðandstæðing sinn
og fjarri helstu bandamönnum.
Sigurinn i Angólu varö kUbönum
ómetanleg uppbót fyrirþessi von-
brigði. Hinir heimkomnu her-
menn eru hylltir sem hetjur, og
þjóðin finnur aö með afrekum
þeirra hefur KUba haft þýðingar-
mikil áhrif á gang mannkynssög-
unnar.                                       dþ.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20