4 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Föstudagur 5. ágúst 1977 Málgagn sósíalisma, verkalýðshreyfingar og þjóðfrelsis. Otgefandi: Ctgáfufélag Þjóðviljans. Framkvæmdastjóri: Eiöur Bergmann Ritstjórar: Kjartan Ólafsson Svavar Gestsson Fréttastjóri: Einar Karl Haraldsson. Umsjón meO sunnudagsblaöi: Arni Bergmann. Auglýsingastjdri: úlfar Þormóðsson. Ritstjórn, afgreiösla, auglýsingar: Síöumúla 6, Slmi 81333 Prentun: BlaOaprent hf. Frelsi og ' miöstýring Hægriblöð álfunnar eru eins og margir vita mjög óhress yfir þvi, að vaxandi áhugi er meðal alþýðu á sósialiskum úr- ræðum, á þeirri endurnýjun samfélagsins, sem byggir á samþættingu sósialisma og lýðræðis. Árum saman hafa þau afgreitt alla umræðu um sósialisma með tilvisun til þess, að i rikjum um austanverða álfu væri stjórnskipun afleitog yfirvættis skort- ur á lýðfrelsi. Þetta hefur samt sem' áður ekki dugað; eftirspurn eftir sósialisma heldur áfram að vera áhrifamikil stað- reynd, róttækir verklýðsflokkar álfunnar sýna aukið sjálfstraust og sjálfstæði i leit sinni að leiðum til djúptækra breytinga á samfélaginu. Þá verður það næst fyrir i hægriblöðum að lýsa þvi yfir, að það sé sama hvaða slagsiðu sósialismi hafi, hvort hann byggi á erlendum eða þjóðlegum fyrirmyndum. Sósialiskir stjórnarhættir séu hvort sem er ekki lýðræðislegir. Sósialismi og lýð- ræði fara ekki saman, það er kenningin. Og það þýðir ekki fyrir sósialdemókrata að mótmæla, þeir komast ekki upp með neitt mUður. Að visu er þvi ekki lýst yfir, að þeir séu andlýðræðislegir, en að minnsta kosti látið að þvi liggja að þeir stefni i raun ekki á sósialisma. Þeir eru semsagt innan kerfis. Visir hefur islenskra dagblaða haldið þessari kenningu mest á lofti'. 1 leiðurum hans hefur þvi verið fram haldið, að mið- stýrt efnahagslif, áætlunarbúskapur, sem séu einkenni sósialisma, geti ekki farið saman við frelsi og lýðræði. Er i þvi sam- bandi vitnað i grein eftir próf. ólaf Björnsson i Stefni þar sem segir: „í fram- kvæmd verður miðstýring efnahagsmál- anna þannig, að það verða ekki neyslu- þarfir fólksins eins og þær raunverulega eru, sem ráða þvi hvað framleitt er, held- ur mat stjórnvalda á þvi, hvaða þarfir fólkið eigi að hafa. Á þeim grundvelli fer svo fram niðurröðun þarfanna bæði hinna einstaklingsbundnu og hinna félagslegu". I sliku samfélagi ræður valdboð að dómi prófessorsins. Þessi kenning er svosem engin nýlunda. En þeir sem henni halda fram i nafni ágætis „hins frjálsa markaðskerfis" eins og þeir nefna kapítalismann,gera sig alla- jafna seka um margar einfaldanir. I þvi sambandi skiptir það einna mestu, að þeir hlaupa yfir það hvernig svonefndar „raunverulegar þarfir fólksins" verða til. Tal þeirra virðist byggja á þvi, að hver og einn hafi raunverulegt og viðtækt frelsi til að velja og hafna i kjörverslun lifsins. Þeir k jósa of tast að hlaupa yfir hrikalegar staðreyndir félagssálfræðinnar, sem sýna með mjög ótviræðum hætti hvernig „þörf- um" fólks er stjórnað með firnalega vold- ugiim auglýsingum og innrætingariðnaði, hvernig „þórfum" er breytt og nýjar bún- ar th\allt eftir hagsmunum framleiðenda. Þessir talsmenn velja sér og oftast þann kost að „gleyma" þviað misskipting auðs, fátækt, atvinnuleysi, eru i sjálfu sér mjög róttæk takmörkun á frelsi manna i hinu rómaða markaðsþjóðfélagi. Það þjóðfélag mælir lifsgæði og þar með frelsi i mögu- leikum hvers og eins til að komast yfir vöru — i þvi samfélagi eru gróðamenn og hátekjufólk margfalt „frjálsara" en lág- launafólk, það liggur i hlutarins eðli. Þetta þýðir að sjálfsögðu ekki, að gagn- rýni á ofurvald pólitiskra miðstjórna eigi ekki rétt á sér. Gagnrýni vestrænna sósi- alista á samfélög um austanverða álfu sem lúta stjórn kommúnistaflokka, er ekki hvað sist tengd slikri einokun valds. Sú tilhögun getur náð verulegum efna- hagslegum árangri par sem þurft hefur að byggja úr rUstum eða frá grunni — en þeg- ar fram i sækir og verkefni og þarfir ger- ast flóknari og óútreiknanlegri koma al- varlegir annmarkar sliks kerfis fljótt i ljós. Það er þvi mjög eðlilegt, að einmitt i hinni liflegu umræðu samtimans um sósi- aliska endurný jun, eru vakin upp af auknu afli mál eins og dreif ing valds og sú s jálf s- stjórn verkamanna sem er annað og meira en dautt form. A þeim vettvangi biður mikið starf — bæði erfitt og heill- andi. — áb. tlendingaeftirlitið er mjög takmarkað hérlendis MorgunblaOiO bregst hart vio. Er hreinleikinn ,Ef útlendingarnir iíte út eins og venjulegt f ófk hieypum við peim s(ó(fkrofa inn í londið" segir starfsmoður útlendingaeftirlitsins í samtaii við Vtst „Utlenditjgar sem htngaö koma eru ekkt skráðir fíiöur og svo fremí að þetr litt óí eins og venfu-' íegt fótk hieypum VÍÖ þeím siátfkrafa ínn t tíindtö, Bt híns yegar tft* Itt eöa ktieðnaður gefur ástaiöu tif ao ætfa að foiktð hafí ekkí nægtiegt té meöf eröis og gett orðíð okkur að byrði, athugum Wð hve míkid af pen- tngum það hefur í fórum sinum". J»ctla sagfti Karf .Wtiannsiíoíi hjá tHferHJHiiííteftirtitiriii er Vlilr i'jifddi víí) hðiin, í ífatnhííidi aí sirrjftifíi íííaft.'iíí};: u.'í.; JjysJca ílt>í- bjcHmn sem Mt íivalrií sSlen^i l wr ok soiaar tm hants vttt iva handtt?kin» iyrir tUvRÍMi om helgina. Kari sagöi eDnfremur að f þtíffi IRvíkum að uííewf' Sngar sem hitiyafc k*mu fKsflSij aftííiníí ífirmifto aftra ioíftina væru þeirn gt'H 8?í kaupB mifia tii hatca A staímim. úílt'rtftingar sem hínga&itfíttia íá dvy)ari*?>fi 'i' hrigiíja manaíis t senn ncmii Nfir&iirfaflfiabiiar scm ÍOtB ryœrí reglum. Ekkt fök á að fyigtast með fólkinu t/'tíwifiinjíiim «r ekki heimitt. aft staiMÍa hét íaunafta atvinraj œnia bafa íenfíio tii be&s f«yíi áiittr nn bííír komíí íí! iaRdsms. ,,Vi&fl8f«öl f?iikvlfeiii tök a aí fyígjftsi t»ií.'t> þvt: íivort lit- lendíngar ran im> i landið fara rJvetjasl fiér kagur í.11 tivalar- Jey/i þeirrs fííicíir ViZ> vííum sí> sa hOjjur sem iiklegiir t>r tíi aft dveJjja YiH Ittágat « m^öf; ittiií «g veilist ítkkur aij&velí aft finíiijsa íii aö þessn f»*yti & vtrtnrn.1 ví-gija fámcfinisins ítér". sagííi Karí Jöiiarni»soTi efmfrpmHr. A& iíikiftn tófi Kijri fr«m &t> hverjtim þeim *cn» iiýfeU útíendtng hí<r A Uridi ujii !f?t!gri e&a uifÉainárÍ tiraa hatri iftgum aamkVtemt aö tifkynnf) baft fíigregltinni. Baksiöufyrirsögn Visis i fyrradag. i hœttu? Hinn sjálfstæ&i og hressilegi Vlsir vir&ist hafa áhyggjur þungar og stórar af yfirvofandi innrás erlendra skuggabaldra i vortástkæra fósturland. Ekki er langt sf&an hann sendi spyril á vit almennings og spuröi sá (væntanlega óttasleginni róddu): „Hver yröu fyrstu víö- brögö þin, ef hingaö til lands flyttust skyndilega 10 þiisund svertingjar?" Spyrillinn hitti fyrsta fyrir starfs'systur sina af Morgun- blaöinu sem svaraöi um hæl: Senda þá á lekum báti aftur Ut á haf. Trúlega hefur spyrli Visis létt heil ósköp vi& aö komast a& þvi aö enn er til fólk með heil- brigð viöbrögö. „Venjulegt fólk" En á mi&vikudaginn hefur ótt- inn aftur náö tökum á Visi. Astæöan var þýski gripdeildar- . maöurinn sem hér var handtek- inn vegna þess aö hann kom ekki öllum miljónum sem hann hafði nappað i buxnavasann. Visir fór þvi á fund útlendinga- eftirlitsins og ræddi ógnir þær sem ste&ja aö oss kynhreinum islendingum. Og hann fór ekki bónleiöur til búöar: „Útlendingar sem hingað koma eru ekki skráöir niöur og svo fremi aö þeir liti Ut eins og venjulegt fólkhleypum viö þeim sjálfkrafa inn i landiö. Ef hins vegar útlite&a MæOnaOurgefur ástæ&u til a& ætla a& fólkiO hafi ekki nægilegt fé meOferOis og getiorOiO okkur a& byrOi, athug- um viö hve mikiö af peningum þaö hefur ifórum sinum." (Let- urbr. Þjv.) Þannig hljóöaði hið fróma svar starfsmanns útlendinga- eftirlitsins, Karls Jóhannsson- ar. Siðar i bakslöufrétt þessari víöurkenndí hann a& erfitt gæti reynst aö fylgjast me& þvi'hvort fólk dveldi hérlendis lengur en dvalarleyfi þess heimilar en bætti svo viö borginmannlegur að eftirlitinu veittist „auðvelt að hreinsa til aö þessu leyti á vet- urna..." Útlitseftirlitið ; i : ¦¦/¦: • y - ¦¦¦ ; / ;.¦'(. /. /¦ nii r ' En það er þetta með venju- lega útlitið sem vefst svolitið fyrir okkur klippurum. Hvað er venjulegt Utlit? Og hvað er þá óvenjulegt útlit? Af ummælum Karls mætti ætla aö útlitið væri metið af klæðaburði en frekari vlsbendingar eru ekki gefnar. Hver dæmir um hvort maður er venjulegur eöa óvenjulegur? Er þaö Baldur Möller e&a Arni Sig- urjtínsson? E&a hefur veriö stofnuö sérstök deild innan út- lendingaeftirlitsins sem gegnir útlitseftirliti, m.ö.o. er búið að setjaá stofn opinbert Utlitseftir- lit? Má kannski búast við þvi að þegar þessu nýja embætti vex fiskur um hrygg fari þaö að snUa sér aö íslendingum? Næsta skref yrði þá að setja lög um Ut- lit og klæ&aburö sem þóknan- legur er yfirvöldum og stinga þeim inn eöa visa Ur landi sem ekki fýlgja opinberri Utlitstil- skipun. Hvaðlneð Lugmeier? En þaö er fleira bitastætt i svari Karls. 1 ann getur þess aö Utlendingaeftirlitiö klki oni buddur erlendra feröamanna og athugi hvort þær séu ekki sóma- lega troönar (væntanlega er þetta þó ekki gert viö þá sem venjulegir eru Utlits). Erlendu öreigahyski á sko ekki a& veit- ast sá munaöur aö berja Is- lenska grund fótum. NU var tilefni viötalsins I VIsi handtaka þýska miljónaþjófsins og er þvi ekki Ur vegi að íhuga hvar hann myndi lenda I flokki Fyrirmyndartúristinn. ef mælistika Utlendingaeftirlits- ins er sett á hann. Ef marka má myndir þær sem birsthafa I blöðum af Lud- wig þessum Lugmeier er hann mjög venjulegur Utlits. Hárið er ekki tilbaga sitt og hann gengur i jakka. Aö vlsu sést ekki hyort hann er með bindi þvi peysan nær upp I háls. Að okkar viti ætti Lugmeier að standast skoðun Utlitseftirlitsins með glans. Hittskilyrðið er hafið yfir all- an grun. Ma&urinn var handtek- inn vegna þess aö hann haföi of mikla peninga milli handanna. Ekki minnist Karl á a& þaö verði erlendum ferðamönnum fjöturumfótviðhingaðkomuna. Ni&ursta&a þessarra bolla- legginga okkar er þvi sU at> Lud- wig Lugmeier uppfylli öll skil- yröí Utlendingaeftirlitsins. Sannkalla&ur fyrirmyndartUr- isti. — ÞH I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I m I i ¦ ' I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I ¦ I
Beinir tenglar