Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						10 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Langardagur 14. október 1978
Laugardagur 14. oktober 1978 ÞJÓDVILJINN — SIÐÁ 11
Þegar égkem innan um gamal-
legar byggingar sem bera I fasi
slnu framandlegan virðuleik fyrri
aida gripur mig stundum einhver
undarleg og seiftandi tilfinning
fyrir löngu horfnum biæbrigöum
mannlifsins. Þegar maöur litur
upp haila sér skyndilega góftlát-
legir stafnar yfir mann og fornir
sexrúöugiuggar bjófta mann vel-
kominn til 19. aldar en mikilúð-
legar tvöfaldar útidyrnar eru
kyrfilega læstar og meina inn-
göngu. Ef mörgsvona hiís standa
þröngt og umlykjandi I upphaf-
legu umhverfi siim getur vald
þeirra oröiö svo yfirþyrmandi að
gnýr blianna hverfur fyrir marri i
handvögnum, hundsgá og hófa-
tökum.
Svona magnaöáh seið hef ég
fundið I gömlu London, Kaup-
mannahöfn, Þórshöfn f Fær-
eyjum, Akureyri og tsafirði og
um daginn var ég á góðviðris-
gangi f miðri viku i Þingholts-
stræti i Reykjavik og fór þá að
gjóa augum og hægja á göngu
minni og jafnvel nema staðar og
hlaupa leiftursnöggt inn i einka-
garða. Töfrarnir höfðu gripið
mig. í þessari götu milli Banka-
strætis og Bókhlöðustigs standa
nokkrir öldungar i húsaröð sem
lita ut eins og þeir hefðu gleymt
sér fyrir áttatiu árum og væru
fyrst að ranka við sér núna.
Þingholtsstræti er eit't af helstu
öngstrætum f miðborg Reykja-
vikur. Gatan er kennd við bæinn
Þingholt sem stóð þar sem mi er
húsið nr. 3. Bærinn var nefndur
eftir þinghUsi hreppsins nokkru
neðar (þar sem nú er Skóla-
stræti). Visir að götunni fór að
myndast litlu fyrir 1860 og lfklega
hefur verið fullbyggt viö hana
skömmueftiraldamót. Það er þvi
engin furða þo að þröngt sé um
ameriskar drossíur á Þingholts-
stræti á þvi herrans ári 1978
Flest gömlu húsin standa enn
við Þingholtsstræti en i misjöfnu
ástandi þó. Sumum hefur verið
breytt svo að þau eru vart þekkj-
anleg frá fyrri tið.
Eftir að hafa reikað dágóða
stund i þessu skemmtilega stræti,
sem ég vissi nánast ekkert um,
dróst hugur minn á Þjóðskjala-
safn þar sem hægt er að fletta
manntölumfráýmsum tima.Mér
til einskærrar ánægju fletti ég
manntalinu frá 1901 og athugaði
hverjir bjuggu þá i fáeinum hús-
um sem vöktu athygli min um-
fram önnur. Þetta eru hUsin nr.
1,7,12,13,14 og 16. A eftir hringdi
ég i Fasteignamat ríkisins og
fékk uppgefið hvenær þau voru
reist. Ekki gæfu sagnfræðingar
mikið fyrir svona dagstundar-
rannsókn, enda ekki ætlast til
þess, en þó gæti svona klór orðið i
áttina til einnar blaðagreinar,
hugsaði ég með mér.
Þingholtsstræti 1 er nU klætt
svörtumpappa ogblikki og þar er
versluná neðrihæð.Þegar litiðer
upp á efri hæðina blasa við fjórir
fagurgjörvir   gluggar   með   út-
Hér bjó sjálfur yfirragarinn og haffti konungsbréf upp á þaö. Þinghoitsstræti 13. Fjser sést nr. 11 þar sem
Hannes Hafstein, þá landritari, bjó á fyrstu búskaparárum sinum.
skurði og undir þakbrUn er lfka
útskurður. Þetta hUs mun hafa
verið reist aldamótaárið og
bjuggu þá í þvi 2 fiölskyldur,
samtals 11 manns. Þar bjó Jón
Þórðarson kaupmaður og þil-
skipaútgerðarmaður ásamt fjöl-
skyldusinni og hjuum. Hann var
fyrsti kaupmaðurinn í Reykjavík
sem reisti sláturhús, pylsugerð
og niðursuðuverksmiðju. I husinu
bjó einnig Jón LUðvigssoh
verslunarþjónn, sem var 22 ára
190U ásamt karli föður si'num,
LUðvigi Jdnssyni daglauna-
manni, móður og bróður. Þar
leigði einnig Guðrún Jónsdóttir
saumadama eins og það var orö-
að i manntalinu.
Þingholtsstræti 7er veglegt og
vel við haldið tvilyft timburhUs á
kjallara sem reist var árið 1880.
Þorvaldur póliti mun hafa búið i
hUsinu fyrir aldamót en við
manntalið 1. desember 1901 eru
þar 17 manns. Þar skal fyrsta
fræga telja, nefnilega Jakobfnu
Jónsdóttur Thomsen húsmóður,
65 ára ,styrkta af rikissjóði og
landsjóði. Hér er engin ónnur en
ekkja Grims Thomsens, dóttir
Jóns i Reykjahlið í Mývatnssveit.
HUn hefur haft hjá sér I hUsinu
sveit ungra manna og kvenna.
Þar eru bræðurnir Benedikt
barnakennari og Baldur stud.art.
Sveinssynir frá HUsavík.
Benedikt faðir Bjarna forsætis-
ráðherra, var þá 23 ára en
Baldur, sfðar ritstjóri, aðeins 18
ára gamall. Þarna var lika Guð-
Myndir: eik Texti: GFr
Hús kaupmannsins, þilskipaútgerðarmannsins og slátrarans Jóns Þórftarsonar I Þingholtsstræti 1.
i oirarnir
höf ðu gripið
Reikað milli 6 gamallegra húsa
í Þingholtsstræti
rUn Sigriður Jóhannsdóttir náms-
mær frá Borg á Mýrum og
Soh/eig Pétursdóttir námsmær
frá Gautlöndum. Siðast en ekki
sist dvelur hjá Jakobinu Andrés
Björnsson stud.art., sfðar leikari
og skáld. Hann er sagður aðkom-
andi frá hUsi Sigvalda snikkara
við Túngötu. 1 Þingholtsstræti 7
eru lika fjölskyldur Sighvats
Arnasonar, sem lifir á eignum
slnum, og Þórðar MagnUssonar
daglaunamanns. Meðal annarra
leigjenda eru menntaskólapilt-
arnir Vernharður Þorsteinsson og
Þorður Oddgeirsson og Oddur
Steingrímur Ivarsson skósmiða-
meistari.
1 Þingholtsstræti 12 býr Helgi
Helgason kaupmaður, þilskipaút-
gerðarmaður, söngstjóri og tón-
skáld ásamt fjölskyldu sinni.
Helgi var einn merkasti tónlistar-
frömuður okkar fyrr. Hann
stjórnaði lúðrasveitum og allir Is-
lendingar hafa sungið lag hans
við Oxar við ána. Hús hans ber
það með sér að hann hefur verið
velmegandi maður en nU er þaö
dálitið farið aö láta á sjá. Þegar
manntalið er tekið er húsbóndinn
fjarverandi í Þerney úti á Sund-
unum. Hvað skyldi hann hafa
verið að gera þar? En Helgi er
ekki eini listamaðurinn i húsinu.
Þar býr lika Gunnþórunn Hall-
dórsdóttir, ein af bestuleikkonum
okkar á fyrri arum og ein af
stofnendum Leikfélags Reykja-
vikur. HUn er 28 ára, þegar
manntalið er tekið, og býr i hUs-
inu   ásamt  mðður   sinni   Helgu
Jónsdóttur,57ára. Helga er ekkja
eftir Halldór Jónatansson söðla-
smið og rekur matsölu og tekur
að sér þvotta. Alls bUa 8 manns i
húsinu.
Þingholtsstræti 13 var heimili
hins virðulega og vel metna yfir-
fiskimatsmanns I Reykjavík eða
ragara eins og það starf var þá
kallað. Hann hét Þorsteinn Guð-
mundsson og fékk þau eftirmæli
að hann hefði verið orðlagður að
skyldurækt. Hann er 54 ára 1901
og býr I hUsinu ásamt konu,
þremur börnum og þremur
hjUum. Einnig býr þar systir hUs-
freyju, saumakonan Jórunn
Ragnheiður Guðmundsdðttir.
i Þingholtsstræti 14 bjó
akaflega   fin   frú   ásamt   einni
Hiis Helga tónskálds er orftift heldur hrumt en vixttuleikinn leynir sér ekki. Þingholtsstræti 12.
aw    i i ftlJ 1 't
1 húsinu nr. 14 bjó amtmannsekkja Caroline Jónassen, fœdd Siemsen,
og hafði eina vinnukonu. Þá eru allir Ibúarnir upp taldir.
Þingholtsstræti 13. Dálitift danskur svipur. Báruiárnsþakift var sett bcint ofan á annaö úr timbrl.
Upphaflega voru bæfti sumar- og vetrargluggar á húsinu.
Ekki   eru   bakdyrnar   slftur   virftulegar   hjá   alþingismanninum
kennara Lærfta skólans. Þingholtsstræti 16.
og
vinnukonu og eru þá allir
ibúarnir taldir upp og er
fátitt að hUs telji svo fáa
IbUa á þeim thna. Þetta er
amtmannsekkjan Caroline Jón-
assen eins og stendur i mann-
talinu. Hun er 51 árs og bUin að
vera ekkja eftir manninn sinn
salaða Eggert amtmann I 10 ár.
Aftur hafði búið I husinu Jón Jens-
son assesor, bróðursonur Jóns
Sigurðssonar forseta, og seinna
bjó i' þvi Bjarni Sæmundsson
fiskifræðingur. Þetta er þvi al-
deilis virðulegt hUs og ekki má
gleyma að amtmannsekkjan
Jónassen var fædd Siemsem.
Siðasta hUsið sem hér er tekið
til umræðu er Þingholtsstræti 16
Þar bjó enginn annar en Bjarni
Jónssonfrá Vogi, þá 38 árakenn-
ari við Lærða skólann en þekkt-
astur fyrir eldheita stjórnmála-
baráttu þó að nU til dags þekki
sumir hann ekki að öðru góðu en
forlata vindlum sem heitnir eru
eftir honum. 1 fjölskyldu Bjarna
er kona hans, 13 árum yngri, tvö
litil börn, faðir hans, uppgjáfa-
presturinn Jón Bjarnason, nær
áttræður að aldri, bróðurdóttir
húsbónda og ein vinnukona .1 hús-
inu býr lika vinnulaus ekkja á-
samt tveimur gjafvaxta dætrum
og Jóhannes Sveinsson leigjandi,
63 ára daglaunamaður.
Mörg fleiri merkileg og gömul
hús eru við Þingholtsstræti, sem
ekki mætti siður r ita um, svo sem
Gutenberg og hUsið nr. 7 þar sem
Hannes Þórður Hafstein, þá land-
ritari, bjó i 2 ár ásamt kornungri
konu sinni. Það verður að biða
betri tíöar með blóm i.haga.
-GFr.
Heldri manns dyr og gluggi. Þinghoitsstræti 12.
Innan þessara virftulegu veggja bjó ekkjufrúin, Jakoblna Thomsen, og haffti um sig
hirft ungmenna, svo sem Benedikt og Baldur Sveinssyni verts frá Húsavfk, leikarann og
skáldift Andrés Björnsson, og ungplurnar Guftrúnu Sigrffti frá Borg á Mýrum og Solveigu
frá Gautlöndum i Mývatnssveit. Þingholtsstræti 7.
Hús Bjarna frá Vogi I Þingholtsstrcti 16. Margt gæti hnsittsagt ef þaft mætti tala
iíi
Kankvlsir sexrúftugluggar bjóöa mann velkominn tU 19. aidar en mikilúftlegar tvöfaldar
útidyrahurftirnar eru kyrfilega læstar.
	-    ¦»;
	*
:;-;¦ ¦,:"'•' ¦: •    "   **   ~"    i	
,   -   L-nf       >	
'     m             1 sr. 1 .1        '	
	

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
10-11
10-11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20