Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						10 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Langardagur 14. október 1978

Laugardagur 14. oktober 1978 ÞJÓDVILJINN — SIÐÁ 11

Þegar égkem innan um gamal-

legar byggingar sem bera I fasi

slnu framandlegan virðuleik fyrri

aida gripur mig stundum einhver

undarleg og seiftandi tilfinning

fyrir löngu horfnum biæbrigöum

mannlifsins. Þegar maöur litur

upp haila sér skyndilega góftlát-

legir stafnar yfir mann og fornir

sexrúöugiuggar bjófta mann vel-

kominn til 19. aldar en mikilúð-

legar tvöfaldar útidyrnar eru

kyrfilega læstar og meina inn-

göngu. Ef mörgsvona hiís standa

þröngt og umlykjandi I upphaf-

legu umhverfi siim getur vald

þeirra oröiö svo yfirþyrmandi að

gnýr blianna hverfur fyrir marri i

handvögnum, hundsgá og hófa-

tökum.

Svona magnaöáh seið hef ég

fundið I gömlu London, Kaup-

mannahöfn, Þórshöfn f Fær-

eyjum, Akureyri og tsafirði og

um daginn var ég á góðviðris-

gangi f miðri viku i Þingholts-

stræti i Reykjavik og fór þá að

gjóa augum og hægja á göngu

minni og jafnvel nema staðar og

hlaupa leiftursnöggt inn i einka-

garða. Töfrarnir höfðu gripið

mig. í þessari götu milli Banka-

strætis og Bókhlöðustigs standa

nokkrir öldungar i húsaröð sem

lita ut eins og þeir hefðu gleymt

sér fyrir áttatiu árum og væru

fyrst að ranka við sér núna.

Þingholtsstræti er eit't af helstu

öngstrætum f miðborg Reykja-

vikur. Gatan er kennd við bæinn

Þingholt sem stóð þar sem mi er

húsið nr. 3. Bærinn var nefndur

eftir þinghUsi hreppsins nokkru

neðar (þar sem nú er Skóla-

stræti). Visir að götunni fór að

myndast litlu fyrir 1860 og lfklega

hefur verið fullbyggt viö hana

skömmueftiraldamót. Það er þvi

engin furða þo að þröngt sé um

ameriskar drossíur á Þingholts-

stræti á þvi herrans ári 1978

Flest gömlu húsin standa enn

við Þingholtsstræti en i misjöfnu

ástandi þó. Sumum hefur verið

breytt svo að þau eru vart þekkj-

anleg frá fyrri tið.

Eftir að hafa reikað dágóða

stund i þessu skemmtilega stræti,

sem ég vissi nánast ekkert um,

dróst hugur minn á Þjóðskjala-

safn þar sem hægt er að fletta

manntölumfráýmsum tima.Mér

til einskærrar ánægju fletti ég

manntalinu frá 1901 og athugaði

hverjir bjuggu þá i fáeinum hús-

um sem vöktu athygli min um-

fram önnur. Þetta eru hUsin nr.

1,7,12,13,14 og 16. A eftir hringdi

ég i Fasteignamat ríkisins og

fékk uppgefið hvenær þau voru

reist. Ekki gæfu sagnfræðingar

mikið fyrir svona dagstundar-

rannsókn, enda ekki ætlast til

þess, en þó gæti svona klór orðið i

áttina til einnar blaðagreinar,

hugsaði ég með mér.

Þingholtsstræti 1 er nU klætt

svörtumpappa ogblikki og þar er

versluná neðrihæð.Þegar litiðer

upp á efri hæðina blasa við fjórir

fagurgjörvir   gluggar   með   út-

Hér bjó sjálfur yfirragarinn og haffti konungsbréf upp á þaö. Þinghoitsstræti 13. Fjser sést nr. 11 þar sem

Hannes Hafstein, þá landritari, bjó á fyrstu búskaparárum sinum.

skurði og undir þakbrUn er lfka

útskurður. Þetta hUs mun hafa

verið reist aldamótaárið og

bjuggu þá í þvi 2 fiölskyldur,

samtals 11 manns. Þar bjó Jón

Þórðarson kaupmaður og þil-

skipaútgerðarmaður ásamt fjöl-

skyldusinni og hjuum. Hann var

fyrsti kaupmaðurinn í Reykjavík

sem reisti sláturhús, pylsugerð

og niðursuðuverksmiðju. I husinu

bjó einnig Jón LUðvigssoh

verslunarþjónn, sem var 22 ára

190U ásamt karli föður si'num,

LUðvigi Jdnssyni daglauna-

manni, móður og bróður. Þar

leigði einnig Guðrún Jónsdóttir

saumadama eins og það var orö-

að i manntalinu.

Þingholtsstræti 7er veglegt og

vel við haldið tvilyft timburhUs á

kjallara sem reist var árið 1880.

Þorvaldur póliti mun hafa búið i

hUsinu fyrir aldamót en við

manntalið 1. desember 1901 eru

þar 17 manns. Þar skal fyrsta

fræga telja, nefnilega Jakobfnu

Jónsdóttur Thomsen húsmóður,

65 ára ,styrkta af rikissjóði og

landsjóði. Hér er engin ónnur en

ekkja Grims Thomsens, dóttir

Jóns i Reykjahlið í Mývatnssveit.

HUn hefur haft hjá sér I hUsinu

sveit ungra manna og kvenna.

Þar eru bræðurnir Benedikt

barnakennari og Baldur stud.art.

Sveinssynir frá HUsavík.

Benedikt faðir Bjarna forsætis-

ráðherra, var þá 23 ára en

Baldur, sfðar ritstjóri, aðeins 18

ára gamall. Þarna var lika Guð-

Myndir: eik Texti: GFr

Hús kaupmannsins, þilskipaútgerðarmannsins og slátrarans Jóns Þórftarsonar I Þingholtsstræti 1.

i oirarnir

höf ðu gripið

Reikað milli 6 gamallegra húsa

í Þingholtsstræti

rUn Sigriður Jóhannsdóttir náms-

mær frá Borg á Mýrum og

Soh/eig Pétursdóttir námsmær

frá Gautlöndum. Siðast en ekki

sist dvelur hjá Jakobinu Andrés

Björnsson stud.art., sfðar leikari

og skáld. Hann er sagður aðkom-

andi frá hUsi Sigvalda snikkara

við Túngötu. 1 Þingholtsstræti 7

eru lika fjölskyldur Sighvats

Arnasonar, sem lifir á eignum

slnum, og Þórðar MagnUssonar

daglaunamanns. Meðal annarra

leigjenda eru menntaskólapilt-

arnir Vernharður Þorsteinsson og

Þorður Oddgeirsson og Oddur

Steingrímur Ivarsson skósmiða-

meistari.

1 Þingholtsstræti 12 býr Helgi

Helgason kaupmaður, þilskipaút-

gerðarmaður, söngstjóri og tón-

skáld ásamt fjölskyldu sinni.

Helgi var einn merkasti tónlistar-

frömuður okkar fyrr. Hann

stjórnaði lúðrasveitum og allir Is-

lendingar hafa sungið lag hans

við Oxar við ána. Hús hans ber

það með sér að hann hefur verið

velmegandi maður en nU er þaö

dálitið farið aö láta á sjá. Þegar

manntalið er tekið er húsbóndinn

fjarverandi í Þerney úti á Sund-

unum. Hvað skyldi hann hafa

verið að gera þar? En Helgi er

ekki eini listamaðurinn i húsinu.

Þar býr lika Gunnþórunn Hall-

dórsdóttir, ein af bestuleikkonum

okkar á fyrri arum og ein af

stofnendum Leikfélags Reykja-

vikur. HUn er 28 ára, þegar

manntalið er tekið, og býr i hUs-

inu   ásamt  mðður   sinni   Helgu

Jónsdóttur,57ára. Helga er ekkja

eftir Halldór Jónatansson söðla-

smið og rekur matsölu og tekur

að sér þvotta. Alls bUa 8 manns i

húsinu.

Þingholtsstræti 13 var heimili

hins virðulega og vel metna yfir-

fiskimatsmanns I Reykjavík eða

ragara eins og það starf var þá

kallað. Hann hét Þorsteinn Guð-

mundsson og fékk þau eftirmæli

að hann hefði verið orðlagður að

skyldurækt. Hann er 54 ára 1901

og býr I hUsinu ásamt konu,

þremur börnum og þremur

hjUum. Einnig býr þar systir hUs-

freyju, saumakonan Jórunn

Ragnheiður Guðmundsdðttir.

i Þingholtsstræti 14 bjó

akaflega   fin   frú   ásamt   einni

Hiis Helga tónskálds er orftift heldur hrumt en vixttuleikinn leynir sér ekki. Þingholtsstræti 12.

aw    i i ftlJ 1 't

1 húsinu nr. 14 bjó amtmannsekkja Caroline Jónassen, fœdd Siemsen,

og hafði eina vinnukonu. Þá eru allir Ibúarnir upp taldir.

Þingholtsstræti 13. Dálitift danskur svipur. Báruiárnsþakift var sett bcint ofan á annaö úr timbrl.

Upphaflega voru bæfti sumar- og vetrargluggar á húsinu.

Ekki   eru   bakdyrnar   slftur   virftulegar   hjá   alþingismanninum

kennara Lærfta skólans. Þingholtsstræti 16.

og

vinnukonu og eru þá allir

ibúarnir taldir upp og er

fátitt að hUs telji svo fáa

IbUa á þeim thna. Þetta er

amtmannsekkjan Caroline Jón-

assen eins og stendur i mann-

talinu. Hun er 51 árs og bUin að

vera ekkja eftir manninn sinn

salaða Eggert amtmann I 10 ár.

Aftur hafði búið I husinu Jón Jens-

son assesor, bróðursonur Jóns

Sigurðssonar forseta, og seinna

bjó i' þvi Bjarni Sæmundsson

fiskifræðingur. Þetta er þvi al-

deilis virðulegt hUs og ekki má

gleyma að amtmannsekkjan

Jónassen var fædd Siemsem.

Siðasta hUsið sem hér er tekið

til umræðu er Þingholtsstræti 16

Þar bjó enginn annar en Bjarni

Jónssonfrá Vogi, þá 38 árakenn-

ari við Lærða skólann en þekkt-

astur fyrir eldheita stjórnmála-

baráttu þó að nU til dags þekki

sumir hann ekki að öðru góðu en

forlata vindlum sem heitnir eru

eftir honum. 1 fjölskyldu Bjarna

er kona hans, 13 árum yngri, tvö

litil börn, faðir hans, uppgjáfa-

presturinn Jón Bjarnason, nær

áttræður að aldri, bróðurdóttir

húsbónda og ein vinnukona .1 hús-

inu býr lika vinnulaus ekkja á-

samt tveimur gjafvaxta dætrum

og Jóhannes Sveinsson leigjandi,

63 ára daglaunamaður.

Mörg fleiri merkileg og gömul

hús eru við Þingholtsstræti, sem

ekki mætti siður r ita um, svo sem

Gutenberg og hUsið nr. 7 þar sem

Hannes Þórður Hafstein, þá land-

ritari, bjó i 2 ár ásamt kornungri

konu sinni. Það verður að biða

betri tíöar með blóm i.haga.

-GFr.

Heldri manns dyr og gluggi. Þinghoitsstræti 12.

Innan þessara virftulegu veggja bjó ekkjufrúin, Jakoblna Thomsen, og haffti um sig

hirft ungmenna, svo sem Benedikt og Baldur Sveinssyni verts frá Húsavfk, leikarann og

skáldift Andrés Björnsson, og ungplurnar Guftrúnu Sigrffti frá Borg á Mýrum og Solveigu

frá Gautlöndum i Mývatnssveit. Þingholtsstræti 7.

Hús Bjarna frá Vogi I Þingholtsstrcti 16. Margt gæti hnsittsagt ef þaft mætti tala

iíi

Kankvlsir sexrúftugluggar bjóöa mann velkominn tU 19. aidar en mikilúftlegar tvöfaldar

útidyrahurftirnar eru kyrfilega læstar.

	-    ¦»;

	*

:;-;¦ ¦,:"'•' ¦: •    "   **   ~"    i	

,   -   L-nf       >	

'     m             1 sr. 1 .1        '	

	

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
10-11
10-11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20