Sunnudagur 1. april 1979 ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 7 Kæru félagar — muniB þiö hva&var gaman i sumar þegar viö vorum öll aö hjálpast af öll- um kröftum á bólakafi I barátt- unni við að fella íhaldið og öll þau öfl, sem koma i veg fyrir (kæfa) fagurt mannlif i landinu okkar og róa að þvi öllum árum að gera sjalfstæöi okkar aö fUl- eggi i skotbakka Nato. Sigurinn vannst — viö kjörboröiö — og mikið vorum viö hamingjusöm og bjartsýn, nú gátum viö held- ur betur fariö aB taka til hönd- unum „aB velta i riistir og byggja á ný" eins ogskáldiB sagBi. Mér sýnist siguröliB heldur óbragglegt og kenni ég þvi um aB Kratarósin, sem vex uppúr gamla hnefanum meo nýja and- litiB sé ekki vel til slfkrar öl- gerBar fallin. 011 erum viB nú aB súpa þaB hiÐ beiska öl og svo er þaB görótt aB hvergi sér til botns. Ekki hef ég séB eitt einasta blóm i Reykjavik I allan vetur og er ég þo si og æ á gangi um fjölförnustu frjósömustu bletti miBborgarinnar. Þar sem einu sinni var sáB til grænnar bylt- ingar varB uppskeran hellu- lagning á einhverjum nöturleg- asta götuspotta I miBbænum, þar þinga allir vindar og þar nær sól aldrei aö skina á jörBina Svartur vetur nema fyrir allar aldir á morgn- ana. Og svo er klukkan á Torginu hætt aB ganga, hUn er alltaf hálf tólf og það finnst mér válegt tákn, og úr kyrrstæ&u gangverki hennar blasir viB mér tvisvar á dag eitt litiB kosningaloforB, sem hefur veriB svikiB. • Þessi vetur hefur veriB hræBi- legur fyrir gangandi fólk. Til þess a& blessa&ir bilarnir kom- ist leioar sinnar hefur öllum snjóum vetrarins veriB ýtt uppá gangstéttirnar. Þar hafa hla&ist uppglerhálir skaflar, sem i hæö sinni taka á sig títrúlegar og ógnvekjandi myndir i augum hins gangandi vegfaranda og nægja ekkiganglimirnir einir til aB klöngrast yfir þessi óskðp — auk þess er ma&ur i slfelldu Jóna Sigurjönsdóttir fe kapphlaupi — uppá lif og dau&a vi& akandi me&bræöur sina, sem breytast I óargadýr undir bflstýrinuoglfta á okkur eins og hægfara pöddur og sitja um lif okkar leynt og ljóst. Viö þessar kringumstæöur hefur fótgangandi ma&ur, þó fullfriskur sé — álíka Hfsmögu- leika og snjótittlingur I steypu- hrærivél á fuliri ferð. Þa& er mér hlulin rá&gáta hvernig fatlaö fólk og gamal- menni hefur fariö a& þvl I vetur a& sækja lifeyrinn sinn ogkoma honum til Gjaldheimtunnar, Hita- og Rafmagnsveitunnar, Innheimtustofnunar Rfkisút- varps-Sjónvarps, Innheimtu Bæjarslmans, Apðtekaranna og hva& þeir nú heita allir hinir sem bi&a eftir þessu framlagi. Kannski á ég ekki a& vera a& hafa áhyggjur af þessu, etv. hafa einhverjir þeirra fjöl- mörguheilbrig&u, sem tóku þátt I glæsilegri kröfugöngu fatl- a&ra, sýnt sinn gó&a vilja I verki og annast þessar útréttingar. Kg vona a& þa& hafi komist til skila a& ég er alveg hundóánægð me& snjomokstursdeild borgar- innar I vetur. Aftur á móti hefur veri& gaman a& sjá kaupahé&na á Lækjartorgi og músikin, ysinn og þysinn I kringum þa& hefur svo gó& og upplifgandi áhrif á mig og gömlu húsin á Torfunni veröa svo falleg og vinaleg þeg- ar unga fölkiö kemur þar me& listmuni og blóm — svona á þetta a& vera alltaf. Menningin hefursta&i& me& miklum blóma I vetur sem endranær, okkur hefur gefist kostur á a& sjá og heyra storkostlega hluti á hin- um ýmsu sviöum, meira a& segja hafa þyrpst hinga& er- lendir plötusnúöar til aö veröa heimsfrægir I okkar frábæru og tro&fullu diskótekum, þrátt fyrir þaö aö tengdasonur Is- lands flygi hé&an i fUssi. Vi& skulum bara vona aöhann komi aftur þegar hann er búinn a& æfa sig svolitiö I hljómsveitar- stjórn meö fullorönu fólki I út- löndum. HerstöövaandstæBingar hafa staBiö fyrir mikilli hugvekju undanfarna daga og var sannarlega tlmi til kominn a& hrista uppl öllum landslýð og hafa þeir staðiö aö þessum a&- geröum me& miklum bravúr. Þa& er min sko&un a& hér sé vaxin upp stór hluti yngri kyn- sló&ar tslendinga, sem ekki veit e&a trUir þvi aB viBbUum i her- setnu landi. Þa& mætti opna augu þessa fólks me& þvi a& skylda dátana til aö vera I fullum herklæBum þegar þeir koma til manna- bygg&a. Þaö ætu' i' raun og veru a& skylda dátana til a& sýna sig og drápstæki sin I hverjum landshluta a.m.k. einu sinni á ari — t.d. 30. marz. SHkar sýningar eru ævinlega haf&ar á Rau&a torginu a.mi. einu sinni á ári. NU er blaöiö bUiö og ég fer nU a& hætta þessu rausi, en sú mynd frá liönum vetri sem er skýrust I huga mér er af gömlu konunni, sem tomma&i varla á móti nor&anrokinu á hálkunni. þar til henni loks tóksta& ná taki áhorni I&naöarbankans,þar hélt hUn sér og grét. Aö lokum, Alþjóölegur bæna- dagur kvenna var 2. marz og þá var helgistund I Dómkirkjunni. Mér datt þaö f hug... Baráttuglöð Kvikmyndahátíð her- stöðvaandstæðinga hófst í Félagsstofnun stúdenta við Hringbraut á föstudags- kvöldið, með sýningu á chilnesku myndinni Sjak- alinn frá Nahueltoro. Hétiöin mun standa til 9. apríl og alls verða sýndar 10 kvikmyndir. Tvær myndanna eru banda- þaö ómennska kerfi sem viö- heldur ömurleikanum. Margir muna eflaust eftir annarri mynd Littins, Fyrir- heitna landiö, sem sýnd var hér á kvikmyndahátiöinni i febrúar 1978. Littin starfar nú i Mexiko, þar sem hann dvelst i Utlegð, og hefur gert tvær frægar kvik- myndir þar: Marusia-skjölin og El recurso al método, en hin si&arnefnda er byggö á skáldsögu kúbanska rithöfundarins Alejo Irtgibjörg Haralds- dóttir skrifar urtn kvikmyndir rískar, ein frönsk qg sjö suður-amerískar. Dagskrá hátíðarinnar birtist í blað- inu i gær. Hér á eftir verður fjallað lítillega um þessar myndir. Sjakalinn frá Nahueltoro Miguel Littin, þekktasti kvik- myndastjóri Chile, geröi þessa mynd áriö 1969, og var hUn fyrsta langa myndin sem hann stjórna&i og jafnframt fyrsta leikna kvik- myndin af fullri lengd sem fram- leidd var I Chile. Sjakalinn er bygg& á sönnum heimildum og segir frá fátækum ómennluðurn bónda sem fremur fjöldamorö i ölæ&i og er si&an eltur uppi, fangelsa&ur og dæmdur til dauða. 1 fangelsinu er hann settur i endurhæfingu og þar lærir hann a& lesa og einnig a& þekkja þau ver&mæti sem æ&st eru talin i þjó&félaginu. Þegar hann er kominn nokkuð álei&is UtUr frumskógi vanþekkingar- innar og eymdarinnar er hann leiddur fyrir aftökusveitina. Þessi mynd hefur vlöa fariö og hlotiö mikiö lof, enda er I henni aö finna skarplega og nákvæma lýs- ingu á ömurleikanum sem er dag- legur veruleiki miljóna manna I hinum fátækari löndum heims. Myndin er einnig nöpur ádeila á Carpentier, og fjallar um dæmi- geröan suöur-amerlskan harö- stjóra. Refsigarðurinn Bandarisk mynd frá árinu 1971. Leikstjóri er Peter Watkins, sem einkum er frægur fyrir leiknar heimildarmyndir, og er Refsi- garöurinn ein þeirra. Myndin fjallar um andófiö gegn striörekstri Bandarlkjanna i Indókina. I henni er sögð tákn- saga, sem ver&ur óhugnanlega raunveruleg vegna þess að not- aðar eru a&fer&ir heimilda- myndatöku. Viðtöl við My-Lai-morð- ingjana Þessa mynd geröi bandarlski kvikmyndastjórinn Joseph Strick áriö 1970. 1 henni eru klippt saman vi&töl viö fimm menn sem allir tóku þátt I hinu óge&slega fjöldamor&i sem bandariski her- inn framdi I þorpinu My Lai I Vletnam og frægt er or&iö. Viöhorf þessara manna til verkna&arins sem þeir frömdu koma ef til vill skýrast I ljós þegar einn þeirra segir: „Viö bjuggumst alls ekki viB að svo mikið veöur yr&i gert Ur þessu — þetta geröist oft, bæ&i fyrr og slöar". Einn þeirra talar um Vietnama sem furöufólk, þeim sé eiginlega alveg sama hvort þeir lifi eöa deyi. Svo heföu þeir llka drepist hvort e& var. Ekki er a& sjá á brosandi and- litum þeirra að slátrunin sem þeir lýsa á hrollvekjandi skeytingar- lausan hátt hafi valdið þeim mikl- um andvökum. Niðurstaða áhorfandans hlýtur að verða sU, aö þessir menn séu varla annað en lifandi lik. Þeir hlutu þá þjálf- un sem þurfti til a& brengla siö- ferðisvitund þeirra og breyta þeim i sálarlausa siátrara. „Skipun er skipun og þegar maður er I hernum, þá hlyðir maður skipunum". Orrustan um Chile I og II Þessr tvær myndir voru sýndar i Fjalaketinum um siöustu jól, en vegna hins óheppilega sýningar- tlma komust mjög fáir til a& sjá þær þá, og hafa komið fram óskir um aö þær yröu endursýndar. Hér á slöunni var fjallaö um þessar myndir I alllöngu máli rétt fyrir jólin. Þær eru geröar af hópi chilenskra kvikmyndara undir lei&sögn Patricio Guzman. Efniö var kvikmyndaö I Chile og fyrir valdaránið og meðan þaö var a& gerast, og var filmunni si&an smyglaö Ur landi til KUbu, þar sem Guzman lauk vi& gerö mynd- anna. Þri&ji hlutinn hefur nýlega veriö frumsýndur, en hann fékkst ekki hingað a& þessi sinni. Baráttan um Chile er ómetan- leg heimild um ástandið á si&ustu manuöum Allende-timans og þá atbúröi sem uröu Alþýöu- einingarstjórninni a& falli I september 1973. Ljónið hefur sjö höfuð Glauber Rocha frá Brasiliu er einn af upphafsmönnum nýbylgj- unnar I suöur-amerlskri kviíc- myndalist og átti stóran þátt I þvl a& Brasilla varö eitt mesta gósen- land kvikmyndarinnar um nokkurra ára skeiö eöa þartil herforingjunum sem sitja þar á valdastóli þótti meira en nóg komift og hófu ofsóknir á hendur listamönnum. Glauber Rocha er nU I Utlegð. Myndina Ljónið hefur sjö höfu& ger&i hann I Afriku 1970 fyrir Italskan framleiöanda. Þar Ut- skýrir hann á sin táknrsna og sér stæ&a máta heimsvaldastefnuna einsog hUn sýnir sig I Afrlku. Sjálfur sagöi Rocha m.a. um þessa my^d: „HUn er andheims- valdasinnuö. HUn er byltingar- sinnuð. HUn hrópar og veinar hátt, vegna þess a& tunga byltingarinnar er ekki íagmælt." Mexico, frosin bylting Raymundo Gleyzer heitir argentlnskur kvikmyndastjóri, höfundur myndarinnar Mexico, frosin bylting. Hann er einn þeirra sem horfiö hafa sporlaust I Argentlnu eftir a& hana lent i höndum lögreglunnar. Yfirvöld neita statt og stööugt a& hann sé I haldi hjá þeim, en fengist hafa sannanir fyrir þvi aö hann hafi veriö I fangabU&um og sætt þar illri meöferö. I myndinni segir frá bylting- unni I Mexico 1910 og afleiöingum hennar. Lýst er ástandinu I land- inu einsog það er I dag, og þa& sett I sögulegt samhengi viö atburöina sem uröu 1910-17. Myndin lýsir þvi sem gerist þegar bylting er gerð án þess aö henni sé stjórnað af öryggi og hUn byggö á hug- myndafræ&ilegum grunni. September i Chile Nokkrum dögum eftir valda- rániö i Chile fór hópur franskra kvikmyndara þangað og fékk leyfi til að kvikmynda þa& sem fyrir augu bar. Reyndar ætlu&u herforingjarnir aö telja þeim trú um aö allt væri me& felldu I land- inu, og má víöa sjá þess merki I þessari áhrifarlku mynd, aB þeir voru meB ámátlega tilburBi til aB breiöa yfir ástandiB. En Frakkarnir létu ekki snUa á sig, og þeir náBu vi&tölum viö fólk - á götum úti, sem var ekki hrætt viB aB segja skoBun sina og mót- mæla þeim ofsóknum sem þá voru I hámarki. Einn sterkasti kaflinn I myndinni er sá sem sýnir jarBarför Pablo Neruda, þjóBskáldsins og kommúnistans. Herinn neyddist til aB láta þá Ut- för að mestu afskiptalausa vegna nærveruerlendrablaBamanna, og þessvegna gat fólkið þyrpst Ut á Framhald á bla&si&u 22
Beinir tenglar