Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						4 SÍÐA — ÞJOÐVILJINN Föstudagur 25. janúar 1980
wimnm
Málgagn sósíalisma, verkalýðs-
hreyfingar og þjóðfrelsis
ttgefandi: útgáfufélag Þjó&viljans
Framkvæmdastjóri: Ei&ur Bergmann
Ritstjórar: Arni Bergmann, Einar Karl Haraldsson.
Fréttastjóri: Vilborg Haroardóttir
Umsjónarma&ur Sunnudagsbla&s: Ingdlfur Margeirsson.
Rekstrarstjóri: Olfar Þormó&sson
Afgreiöslustjóri: Valþór Hlööversson
Blaðamenn: Alfheiöur Ingadóttir, Einar Orn Stefánsson, Gu&jón Fri&riks-
son, Ingibjörg Haraldsdóttir, Magnús H. Glslason, Sigurdór Sigurdórsson.
Þingfréttir: Þorsteinn Magnússon.
lþróttafréttama&ur: Ingólfur Hannesson.
Ljósmyndir: Einar Karlsson^Gunnar Elfsson
Otlit og hönnun: Gu&jón Sveinbjörnsson, Sœvar Gu&björnsson
Handirta- og prófarkalestur: Andrea Jónsddttir, Ellas Mar.
Safnvör&ur:   Eyjólfur   Arnason
Auglýsingar: Sigri&ur Hanna Sigurbjörnsdbttir, Þorgeir Olafsson
Skrifstoía: Gu&rún Gu&var&ardóttir.
Afgrei&sla: Kristin Pétursdóttir. Bára Halldórsdóttir, Bára Sieur&ar-
dóttir.
Slmavarsla: Olöf Halldórsdóttir, Sigrl&ur Kristjánsdóttir
Bflstjdri: Sigrun Bár&ardóttir
Husmó&ir: Jóna Sigur&ardóttir
Pökkun: Anney B. Sveinsdóttir, Halla Pálsdöttir, Karen Jönsdóttir.
Útkeyrsla: Sölvi Magnússon, Rafn Gu&mundsson.
Ritstjórn, afgrei&sla og auglýsingar: Sl&umúla 6, Reykjavlk.slmi 8 13 33.
Prentun: Bla&aprent hf.
Framleiöni
og nýsköpun
•    Tillaga Alþýðubandalagsins um 7% f ramleiðniaukn-
ingu í f iskiðnaði á árinu og 10% f ramleiðniaukningu í al-
mennum iðnaði á ári næstu þrjú ár hefur farið mjög
fyrir brjóstið á forvígismönnum Alþýðuf lokks og Fram-
sóknarf lokks. Það er talað um „óskalista"/ að verið sé
„að eyða fyrirfram óvissum árangri" og f leira í þeim
dúr. Þrátt fyrir að framleiðniaukning í fiskiðnaði hafi
verið 40% á síðustu tíu árum, eða um 4% á ári, telur
Steingrímur Hermannsson ekki hægtað vænta nema 2%
framleiðniaukningar í ár, sem er um það bil það sem
koma mun af sjálfu sérmiðað við óbreyttan afla. Al-
þýðuf lokkurinn sér nú sem f yrr enqin önnur ráð en öfga-
f ulla aðhaldsstefnu í ríkisf jármálum og peningamálum,
ásamt af námi verðbótakerf is á laun og almenna launa-
lækkun i landinu.
•     Það er ekkert nýtt að Alþýðubandalagið haldi fram
nauðsyn f ramleiðniaukandi aðgerða til þess að auka af -
rakstur þjóðarbúsins þannig að meira komi til skipta.
Stundum hefur þessi áhersla verið nefnd ,,lúðvíska" og
er það vel/því nú er að koma á daginn að lúðvískan hefur
verið á undan tímanurcven kratastefnan styðst við kenn-
ingar sem um þessar mundir er verið að afskrifa sem
gildar í verðbólgubaráttu í okkar heimshluía.
•   Sérfræðingar OECDhafa komist að þeirri niðurstöðu
aðsúaðhaldsstefna í ríkisfjármálum og peningamálum
sem fylgt hefur verið í flestum Evrópuríkjum Efna-
hags- og framfarastofnunarinnar hafi leitt til hægari
f ramleiðniaukningar en æskilegt sé og magnað atvinnu-
leysi. Um sex miijónir manna eru nú atvinnulausir í
Vestur-Evrópuríkjum. Jafnframt hafi aðhaldsstefn-
an fremur stuðlað að því að festa verðbólguna í sessi
heldur en kveða hana niður. Þarna sé ákveðið samband á
milli og mikilvægur lykill að þvi að rjúfa vítahring verð-
bólgu/ stöðnunar og atvinnuleysis sé framleiðniaukning
og nýsköpun í atvinnuvegunum.
•     Ef þetta er rétt ráðlegging um stef nubreytingu í hin-
um háþróuðu iðnríkjum EvrópU/hversu mikiu fremur á
hún ekki erindi til okkar íslendinga. Almennt er viður-
kennt að íslensk atvinnustarfsemi er á mörgum sviðum
á lágu tæknistigi. Framleiðni í iðnaði er hér ekki nema
50-60% af framleiðni í nágrannalöndum okkar. Talið er
að meðalnýting hráefnis í frystihúsum okkar sé 36% en
ætti að vera 48%. Allir sem til þess þekkja viðurkenna að
hægt væri að ná miklu betri árangri en nú er gert í f isk-
iðnaði okkar, bæði með minni tilkostnaði og verðmætari
framleiðslu, svo ekki sé talað um nýsköpun í fram-
leiðsluháttum og vélabúnaði.
•     Svo Milton Friedman sem ekki er í miklu áliti hjá
Þjóðviliamönnum sé kallaður til vitniS/þá benti hann á
þa staðreynd í sjónvarpinu á dögunum að ýmis þróunar-
lönd hafa náð undraverðum árangri í framleiðsluaukn-
ingu á mann á síðustu áratugum. Það er f yrst og f remst
vegna þess að þau byrja á lægra stigi en þróuðu löndin og
geta hagnýtt sér reynslu og þekkingu annarra. Hið sama
gildir raunar um íslenskan atvinnurekstur sem á mörg-
um sviðum er á vanþróunarstigi.
•     Fyrir tilstilli Alþýðubandalagsins var í síðustu
vinstri stjórn ákveðið að verja fé til hagræðingar og
framleiðniaukandi aðgerða í atvinnuvegunum, en með
brotthlaupi Alþýðuf lokksins og stjórnarkreppunni hef ur
þaðstarf stöðvastmeðöllu. Hiðsamaer að segja um það
undirbúningsstarf sem fram fór til almenns iðnaðar-
átaks í ráðherratíð Hjörleifs Guttormssonar. Svo
skammt nær skilningur Alþýðuflokksmanna í þessum
málum að starfsstjórn þeirra hvarf frá þeirri ákvörðun
að verja tekjum af aðlögunargjaldi til framleiðniauk-
andi aðgerða. Skilningur atvinnurekenda er meiri en
kratanna og þess vegna hafa til að mynda aðilar að Sam-
bandi ísl. skipasmiðja fallist á að taka umrætt fé ekki
beint inn í reksturinn, heldur verja því í þá rannsóknar-
áætlun sem áformuð var.
•     Sem skammtímaaðgerð er framleiðniaukningunni
ætlað að vega upp á móti stöðugu gengissigi sem annars
er fyrirsjáanlegt og koma í veg fyrir 10-12% gengisfell-
ingu. Ef eitthvað er að marka yfirlýsingar forsvars-
manna í atvinnurekstri hljóta þeir að haf a áhuga á að slá'
á verðbólgu með þessum hætti. Til lengri tíma litið er
framleiðniaukning og nýsköpun í atvinnuvegunum for-'
senda þess að við komumst út úr vítahring verðbólgunn-
ar án þess að skerða lífskjör. úrelt aðhaldsstefna sem
aðrirflokkaren Alþýðubandalagiðvirðastsameinast um
færir okkur ekki nær því marki.                              —ekh
Mippt
Skipbrot
vaxtastefnu
Alþýöuflokkurinn og Fram-
sóknarflokkurinn höfnuöu þvi i
viðræðum viö Alþýðubanda-
lagiö að nota vaxtalækkun til
þess aö hamla gegn veröbólgu
og skapa svigrúm til aukinna
launagreiðsla i atvinnurekstri.
Ýmist er þaö hagur sparifjár-
eigenda eða verðbólguspillingin
sem er höfð sem mótbára. Jón
Baldvin Hannibalsson sem er
duglegur við að halda fram
úreltum hagfræðilummum I Al-
þýðublaðinu hefur útskýrt
skipbrot núverandi vaxta-
stefnu með þvi að aðrir þættir i
þvi módeli sem kratar setja
upp hafi klikkað, það er að
segja aðhaldið i rikisfjár-
málum og peningamálum og
launalækkunin.
En málið er ekki svona
einfalt þvi hávaxtamemu á
íslandi hafa verið staðnir að
þversögnum sem eru þeim til
mikillar háðungar. Alþýöu-
bandalagið féllst á núverandi
verðtryggingarstefnu — þaö er
lága vexti og verðtryggingu
höfuðstóls, eins og áróðurs-
menn þessa fyrirkomulags
nefna það, vegna þess að eöli-
legt verður að teljast að stefnt
sé að þvi að lágmarksverð-
trygging sé I sparifjáreign
manna og lánabrask sé ekki
arðvænleg atvinnugrein. En
flokkurinn hefur alltaf haldið
þvi fram (aö forsenda verð-
tryggingar fjárskuldbindinga
gagnvart hinum almenna manni
sé verðtrygging launa. Annars
gengur dæmið ekki upp og
greiösluþrot verður hjá
almennum lántakendum.
Hlægileg
kenning
Helstu formælendur verð-
tryggingarstefnunnar,
forystumenn Framsóknar-
flokks og Alþýðuflokks, hafa
hinsvegar gert sig hlægilega
með þvi að prédika verðtrygg-
ingu fjárskuldbindinga um leið
og þeir vilja afnema eöa stór-
skerða verðtryggingu launa.
Allstaðar þar sem slik verö-
tryggingarstefna hefur verið
reynd hefur hún reynst illa og i
Finnlandi og Israel gáfust
menn upp á henni vegna
almenns greiðsluþrots Ibúða-
lána hjá lántakendum.
Nú er verðtryggingarstefna
hvergi nærri komin i gegn á
lánamarkaði hér og verður
llklega aldrei útfærð. Þvi er'
réttara að tala um hávaxta-
stefnu sem nú er I gildi eöa við-
leitni til þess að koma á raun-
vöxtum á la Vilmundur.
Hávaxtastefna siðustu ára
veröur viö okkar aðstæður
hvorki rökstudd né réttlætt sem
vopn gegn veröbólgu. Hún hefur
þvert á móti ýtt undir verölags-
og kaupgjaldsskrúfu. Þetta
kemur best fram í því að enda
þótt meöalvextir séu nil komnir
I 37% hafa raunvextir aldrei
verið eins neikvæðir eins og á
slðasta ári, og þvi aldrei eins
illa séð fyrir hag sparifjáreig-
enda.
Vatahœkkun
haldlítil
Grunnvextir hafa hækkað
um 100% frá 1977 en samt sem
áöur hefur verðbólguhjólið
aldrei snúist hraðar en nú.
Vaxtakostnaður er orðinn
þyngsti útgjaldaliöur fjölda
fyrirtækja fyrir utan laun,
enda hefur vaxtakostnaður
beirra á sama tima aukist um
50 til 250%. A þvi sést hversu
mikil firra það er af forstjóra
Þjóöhagsstofnunar og Jóni
Baldvin Hannibalssyni að halda
þvi fram að vaxtalækkun muni
litil sem engin áhrif hafa á
afkomu fyrirtækja né verð-
bólguhraða.
Vilmundur;   Heims viðundur   i
vaxtamálum.
Steingrlmur;   Verðtrygging
lána en afnám  verðtryggingar
launa   gengur    ekki   upp   hjá
hotium.
Astæðan fyrir þvi að vaxta-
kenningar Alþýðuflokksins
hafa reynst haldlitlar I fram-
kvæmd er einkum sú að hug-
myndin um aö vextir ráði
sparnaöi er meira en Htið vafa-
söm og að hækkun þeirra hafi
áhrif á verðbólgu til lækkunar
miðar við frjálsan lána- og
peningamarkað. A Islandi rikir
hinsvegar lánaskömmtun
innan ramma lánsfjárætlunar
og með útlánaþaki. Auk þess
dregur það úr samdráttar-
áhrifum vaxtahækkunar að
vextir hafa verið frádráttar-
bæir frá skatti og rlkissjóður
þvi borgað niður að hluta lána-
kostnað lántakanda. Sem hag-
stjórnartæki koma vaxtabreyt-
ingar að litlu gagni í okkar
kerfi, nema hvað vaxta-
hækkunum er velt út I verðlagið
af herðum fyrirtækja og stofn-
ana og skrúfa þannig upp verð
bólgu, og eru þvi til bölvunar.
Raunvöxtum
hvergifylgt
Fyrir utan þetta er ljóst að
sparnaöur manna ræðst fyrst
og fremst af stighækkandi
tekjum, og þeim áformum sem
menn hafa upp-um einkafjár-
festingu, en ekki af vaxta-
prósentu. Vaxtaprósenta
ræður fyrst og fremst sparn-
aðarforminu og á hvaða reikn-
ingum menn kjósa að geyma
sparifé sitt. Hækkun vaxta
hefur á hinn bóginn engin áhrif
haft á lánseftirspurn og er nú
svo komið i kerfinu að lántak-
endur reyna i auknum mæli að
kria út lán til þess eins að
bjarga sér  frá greiðsluþroti.
Hvergi i héiminum er stefna
I peningamálum látin i blindni
fylgia hugtakinu raunvöxtum
eins og Vilmundur vill aö gert sé
gert sé á Islandi. Viðast eru
sveigjanleg vaxtakjör i gildi og
mismunandi vaxtaprósenta
eftir tegundum útlána og
innlána, og ræður þá þjóðhags-
legtmat á nauðsyn fjárfestinga
lánakjörum.
Fjölskyldum
iþyngt
Skrúfuhækkun útlánsvaxta
minnkar ekki eftirspurn eftir
lánum né dregur úr verð-
bólgu. Sambærileg skrúfu-
hækkun innlánsvaxta eykur
ekki heildarsparnað, enda þótt
meira fé renni í gegnum banka-
kerfið af þeim sökum.
Hávaxtastefna undangenginna
ára hefur valdið stórfelldum
hækkunum i framleiðslu-
kostnaði og lamað að sama
skapi getu fyrirtækja til þess
að bæta kjör launafólks. Beint
og óbeint hefur vaxtastefnan
einnig þrýst upp verði hús-
næðis og þyngt til muna fram-
færslukostnað fjölskyldna.
Stefnubreyting?
Allstaðar i hinum vestræna
heimi er I gildi sveigjanlegt
peningakerfi þar sem munur
er gerður á kjörum milli
skammtima rekstrarlána,
persónulegra lána, fjárfest-
ingarlána og Ibúðarlána.
Allstaðar þar sem reynt hefur
verið að verðtryggja Ibúðarlán
hafa menn runnið á rassinn
;með það, sérstaklega þar sem
á sama tlma er reynt að rýra
verðtryggingu launanna og
stefna almennum lántakendum
I greiðsluþrot.
Af framansögðu má ráða að
vaxtastefnan hérlendis er
kolröng og hefur leitt til
ófarnaöar. Þessvegna er
fullkomlega réttlætanlegt að
leggja til vaxtalækkun sem
meðal gegn verðbólgu eins og
Alþýðubandalagið hefur gert.
Að hafa meðalvexti 27% I ca.
30% verðbólgu að tillögu
Alþýðubandalagsins,Istaö þess
aö hafa þá 37% I 60% verðbólgu
eins og nú er, tryggir augljós-
lega hag sparifjáreigenda
betur en nú. Það skapar einnig
svigrúm fyrir fyrirtæki að
taka á sig launahækkanir án
þess aö velta þeim út i verð-
lagið. Talsmenn öfgafullrar
raunvaxtastefnu og verðtrygg-
ingarstefnu ættu að taka sig á
og viðurkenna þau mistök sem
þeir hafa gert og leitt hafa til
andstæðu þess sem þeir
ætluöust til i upphafi, sumir
eflaust af góðum hug og með
hugsjónir I brjósti.
-ekh.
.09 skorið
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16