Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Föstudagur 25. janúár 1980   ÞJÓÐVILJINN — SlÐA 9
Spurt um innrásina í Afganistan og handtöku Sakharof
Þjóðviljinn sneri sér i gær til nokk-
urra talsmanna Alþýðubandalagsins
og leitaði álits þeirra á þeim ótið-
indum sem stærst haf a orðið um sinn,
vopnaðri   ihlutun   Sovétmanna   i
Afganistan, handtöku Sakharofs,
vaxandi ýfingar milli risaveldanna,
sem eins getur leitt til þess að kalt
strið komist aftur á fullan skrið. Svör
þeirra fara hér á eftir:
Ragnar Arnalds formaður þingflokks Alþýöubandalagsins
Við hljótum að
mótmæla ofbeldiog
kúgun hvar sem er
Þessi grófa íhlutun Sovétrikj-
anna i innanrikismál Afganistan
virðist byggð á þröngsýnum,
hernaðarlegum sérhagsmunum.
Það er það óhugnanlega við
ákvörðun Sovétmanna, að önnur
sjónarmið virðast skipta þá litlu,
hvort sem þau varða þjóðarrétt,
málstað sósíalismans eða al-
menningsálitið viðs vegar um
heim. Svipuðu máli gegnir um
haldtöku Sakharofs. Þar eru að
verki kerfiskallar og harðli'nu-
menn sem valda Sovétrikjunum
meira tjóni en nokkur fjand-
maður þeirra gæti gert.
Enginn sósialisti getur réttlætt
þessar aðgerðir. Aftur á móti
virðast þeir helst geta fallist á
leikreglur af þvi tagi sem látnar
vorugilda i Afganistan (þótt þeir
svo bölvi Sovétmönnum) sem
fettlætt hafa lögregluaðgerðir og
vopnaða ihlutun Bandarikjstjórn-
ar i mörgum heimsálfum á
undanförnum árum.
Atburðirnir i Afganistan eru
sist af öllu rök fyrir þvi að tslend-
ingar eigi að þrýsta sér sem fast-
ast að bandariska hernum og
biðja um aukna vernd.
Hernaðari'hlutun Sovétmanna i
Afganistan var einmitt á þvi
byggð, að i landinu voru fjöl-
mennir hópar sovéskra
„hernaðarráðgjafa sem höfðu
það hlutverk að efla stjórnarher-
inn i innanlandsátökum og þá
væntanlega að kenna honum að
verja sig gegn Bandarikjamönn-
um eða þeirra bandamönnum.
Þessir hernaðarráðgjafar hag-
nýttu sér aðstöðu sina út 1 æsar,
og flest bendir til þess, að þessi
ihlutun hefði ekki átt sér stað án
þessarar aðstöðu, sem-sovéski
herinn hafði skapað sér innan
landamæra Afganistan.
Þetta er enn eitt dæmið um, að
smárikjum stafar mest hætta af
þeim stórveldum, sem fá
hernaðaraðstöðu  i landi þeirra.
Þetta er það sem gerðist annars
vegar i Ungver jalandi og Tékkó-
slóvakiu, hins vegar f Viet Nam,
Guatemala og Dómeníkanska
lýðveldinu, svo að Örfá dæmi séu
nefnd.
Islendingar og sérstaklega
islenskir sósialistar hljóta að
mótmæla ofbeldi og kúgun hvar
sem er i heiminum og þeir eiga
allt sitt undir þvi, að þær reglur
öðlist fulla viðurkenningu i sam-
skiptum þjóða, að stórveldi sitji
ekki með her i landi annarra
sjálfstæðra rikja og riki heims-
ins hlutist ekki til um innanrikis-
mál hver annarrar og sist með
vopnavaldi.
Olafur Ragnar Grimsson form. framkvœmdastjórnar Abl.
Stefnubreyting og
alvarlegar hættur
Olafur Ragnar   Grimsson  var
einkum spurður um álit hans á ,
áhrifum siðustu tfðinda á þróun
alþjóðamála.
— Siðastliðinn áratugur ein-
kenndist af viðtækri baráttu fyrir
friðsamlegri sambúð stórvelda
sem fæli i sér bæðiafvopnunarað-
gerðir, aukin efnahagsleg og
menningarleg samskipti og
viðurkenningu á mannréttindum.
A þessum áratug urðu riki utan
hernaðarbandalaga öflugri aðili
en áður i stefnumótun á alþjóða-
vettvangi, m.a. á vettvangi
Sameinuðu þjóðanna.
Á þessum áratug virtist sem.
valdhafar Sovétrikjanna kysu að
stuðla að þessari þróun, þeir hafa
talað fyrir slökunarstefnu, boðað
nauðsyn afvopnunar og leitað
bandalags við hlutlaus riki.
Núhafa á fáeinum vikum orðið
atburðir sem ógna mjög þessari
þróun og vekja upp alvarlegar -
spurningar um stefnubreytingu
sovéskra stjórnvalda.
Innrásin i' Afganistan er af
hálfu Sovétrikjanna fyrsta
skrefið i beitingu vopnavalds i
riki sem tilheyrthefur samtökum
hlutlausra þjóða. Sú~ staðreynd
hlýtur að hafa i för með sér
endurmat á samskiptum þeirra
við Sovétrikin.
Handtaka Sakharofs kippir
stoðum undan þvi sem sovéskir
ráðamenn hafa á undanförnum
árum staðhæft um einlægan vilja
til menningarlegra og skyldra
tengsla og þvl sem áunnist hefur
á þvi' sviði.
Þegar slíkir atburðir gerast
samtimis vakna upp alvarlegar
spurningar um það, hvert Sovét-
rikin kunna að stefna og hverjir
ráði þar ferðinni. Að visu mætti
segja sem svo, að reikul og oft
óUtskýranleg utanrikisstefna
Carters hafi hugsanlega grafið
undan gagnkvæmu öryggi sem
var að þróast i sambúð stórveld-
annaog Sovétmennkunni að geta
sótt  sér einhverja réttlætingu  i
kenningar og áhrif Carters og
samstarfsmanna hans, einkum
Brezezinskis. En slikt réttlætir þó
á engan hátt þær yfirþyrmandi
aðgerðir sem nú hefur verið
gripið til.
Þessir atburðir hljóta að vera
öllum sósialistum og öðrum
friðarsinnum tilefni til alvar-
legrar umhugsunar um þróun
heimsmála á nýjum áratug, um
leið og þeir lýsa andúð sinni á þvi
sem gerst hefur.
Ríkisstjórnin um handtöku Sakharovs:
Herferðin gegn frjálsrí
hugsun nær hámarkí
Rfkisstjórnin ræddi á fundi
sinuin I gær um handtöku og Ut-
legð sovéska nóbelsverðlauna-
hafans Andreis Sakharovs og
samþykkti svohljóðandi yfir-
lýsingu:
„A undanförnum vikum og
mánuöum hafa fréttir borist frá
Moskvu um handtökur og brott-
flutning margra þeirra hugrökku
karla og kvenna i Sovétrlkjunum,
sem leyft hafa sér að gagnryna
þjóðfélagskerfi Sovétrlkjanna og
virðingarleysi valdhafanna fyrir
almennum mannréttindum.
Þessi herferð gegn. frjálsri
hugsun hefur nil háð hámarki
með aðför sovéskra stjórnvalda
aö merkisbera hennar, Andrei
Sakharov, sem hlaut friöarverð-
laun Nobels árið 1975 vegna
baráttu sinnar fyrir auknum
mannréttindum I heimalandi
slnu.
Aðgeröir soveskra stjórnvalda
varða ekki aðeins borgara Sovét-
rlkjanna. Þær eru skýlaust brot á
alþjóðlegum skuldbindingum og
steinn í götu þeirrar viöleitni að
bæta sambUÖ rikja I Evrópu og
draga úr spennu i heiminum."
Kjartan Olafsson varaformaður Abl.
Þessir menn
eru hættulegir
andstæðingar
Illvirki af þvl tagi sem hér er
um að ræða, annarsvegar innrás-
ina i Afganistan og hinsvegar
handtöku Sakharofs, þekktasta
sovéska andófsmannsins, þurfa
ekki lengur að koma mönnum á
óvart. Þróun þess alræðiskerfis
sem Kremlverjar byggja völd sln
á er komin á það stig, að fátt er
svo illt, að ekki megi við þvi búast
úr þeim stað.
Það er samt sem áður mjög
athyglisveröur og sögulegur at-
burður, að Sovétrlkm grfpa nú
til þess I fyrsta sinn að beita nöktu
hervaldi gagnvart riki sem ekki
hefur veriö I hernaðarbandalagi
viö risaveldið. Slik hernaðar-
ihlutun hlýtur aö vekja mönnum
ný áhyggjuefniog fela i sér alvar-
lega hættu á þróun sem leitt getur
til meiriháttar styrjaldarátaka.
Hér er um að ræða skýlaust brot á
sjálfsákvöröunarrétti þjóða og
sýnir svo ekki verður um villst
hverskonar heimsvaldastefna
ræður rikjum i Kreml. Ofbeldis-
verk alræðisstjórnar i risaveldi
gagnvart sjálfsákvörðunarrétti
smáþjóða og gagnvart eigin
þegnum verða ekkert skárri fyrir
það, þótt kllnt sé á illvirkin föls-
uðum stimpli kommUnisma eöa
einhverrar annarrar hugmynda-
fræði eða truarbragöa.
Það sýnir vel þverstæðurnar I
pólitiskri ásýn Kremlverja, að ein
skýringin sem gefin var af
leppum þeirra I Afganistan
hljóðaði upp á það að innrásin
væri gerð til þess að forða dygg-
um lærisveinum Múhameðs frá
tortlmingu af völdum innlends
stjórnarherra, sem taldi sig
sjálfur vera róttækan byltingar-
mann.
Sú staðreynd að Sovétríkin hafa
reynt að réttlæta innrásina með
svonefndum vináttusamningi,
sem var i gildi milli rikjanna og
látið að þvi liggja að fyrri stjórn-
völd hafi kallað á sovétherinn —
að þvi er viröist til að binda endi á
valdaferil þessara sömu valdhafa
— sýnir okkur mjög vel, hve
hættulegt það er að rétta Kreml-
verjum litla fingur. Hver sá sem
það gerir má bUast við að missa
hendina alla og jafnvel báðar
hendur.
Fátt er nauðsynlegra en það að
sósialistar og þá ekki sist sósial-
istar I Vestur-Evrópu viðurkenni
ánhiks og fyrirvara að ráöamenn
i Kreml eru ekki pólitiskir lags-
bræður okkar á einn eða neinn
veg heldur þvert á móti — hættu-
legir andstæðingar.
Hjörleifur Guttormsson alþingismaður
í hróplegri and-
stöðu við almenn
mannréttindi og
sósíalísk viðhorf
Hjörleifur var spuröur álits á
handtöku Skakharofs.
— Ég tel hana i alla staði for-
dæmanlega, en tlðindi af þessu
tagi koma ekki sérstaklega á
óvart Ur þessari átt. Menn setja
þessi mál eðlilega i samhengi við
innrás Sovétríkjanna I Afganistan
og vaxandi ýfingar risaveldanna.
Handtaka þessa þekktasta
andófsmanns innan Sovétrikj-
anna vekur vissulega meiri a't-
hygli en margt annaö sem & und-
an er gengið. A þessu ofbeldi gegn
Sakharof og konu hans er hins-
vegar aðeins áherslumunur mið-
að við fiölda hliðstæðra mála og
ofsókna gegn andófsmönnum I
Sovétrikjunum og viðar I Austur-
Evrópu á liðnum árum. 011 bera
þau vitni þeirri blindgötu sem hið
sovéska kerfi er statt i og á sér
langa sögu, en verður æ afdrifa-
rikara eftir þvl sem lengra llöur.
Meðferð af þessu tagi er að
sjálfsögðu í hróplegri andstöðu
viö almenn mannréttindi og
sósialisk viöhorf. Og aðgerðir af
þessu tagi eru augljóslega vatn á
myllu kaldastriösafla hvarvetna
til viðbótar þeim þáttaskilUm
sem oröið hafa með innrásinni I
Afganistan.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16