Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						6 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 26. janúar 1980
Guömundur
Hallvarðsson
Sigrún
Hjartardóttir
Eirikur
Guöjónsson
Hildur
Jónsdóttir
	Umsjón af hálfu
	Þjóðviljans": Ingibjörg Haralds-
^VkNft'v	1    dót+ir
Ingibjörg Haraldsóttir	
Konur 02 sósíalismi
Fundaröð Alþýðubandalags-
ins um Konurog sósialisma fór
vel af stað s.l. þriðjudag. Salur-
inn að Grettisgötu 3 var full-
skipaður, og einsog vænta mátti
vorukonur i miklum meirihluta
meðal fundargesta. Adda Bára
Sigfiísdóttir hafði framsögu um
efni þessa fyrsta fundar, sem
var „Konur og stjórnmaT', og
er nánar sagt frá framsöguræð-
unni annarsstaðar á siðunni i
dag.
Mjög góður rtímur var gerður
að framsöguræðunni og spunn-
ustfjörugar umræöurum margt
af því sem þar kom fram. Ef lit-
ið er á umræðurnar i heild og
þær skoðanir sem þar voru viðr-
aðar, liggur nokkuð ljóst fyrir
að fólk skiptist i tvo hópa: ann-
arsvegar þá sem vilja jafnrétti
lýðræðisins vegna fyrst og
fremst, og eru þvi hlynntir þeim
„þverpólitisku samtökum" sem
Adda Bára talaði um, og hins-
vegar þá sem telja að jafnréttis-
baráttan sé óaðskiljanlegur
hluti af stéttabaráttunni. Þeir
siðarnefndu telja að litið sé unn-
ið með þvi að koma konum á
þing ef þær starfa þar fyrir
flokka sem beinlinis stefna að
órréttlæti i þjóðfélaginu. Kona
sem fer á þing fyrir slikan flokk
getur ekki verið góður baráttu-
maður fyrir jafnrétti, einsog
Stefán Karlsson orðaöi það á
fundinum, og getur jafnvel
dregið til sin atkvæði frá öðrum
flokkum, aðeins vegna þess að
hún er kona.
Varðandi þverpólitisku sam-
tökin benti Guðriin Glsladóttir
réttilega á, aö þau eru þegar
fyrir hendi. Kvenréttindafélag
Islands er einmitt slik samtök,
og i stjórn þess sitja konur sem
eru beinlinis fulltniar þing-
flokkanna fjögurra.
Nýr liðsmaður
Ólafur Ragnar Grimsson var
á móti hugmyndinni um þver-
pólitísk samtök og vildi setja
kvennabaráttuna i beint sam-
hengi við stéttabaráttuna. Kom
það viðstöddum Rauðsokkum
skemmtilega á óvart, að Ólafur
skykii með þessum hætti lýsa
yfir stuðningi við stefnu Rauð-
sokkahreyfingarinnar i þessum
Fjörugur fundur
hjá Alþýðu-
bandalaginu
málum,og Silja Aðalsteinsdótt-
irbrá sér í pontu og bauð Ölaf
velkominn i hreyfinguna. En
mergurinn i máli öláfs var sá,
að nauðsynlegt væri að flétta
saman hugmyndafræði sðsíal-
ismans og framsæknar hug-
myndir um stöðu konunnar I
þjóðfélaginu. Hann efaðist um
að hægt væri að taka upp þver-
pólitiskt samstarf án þess að
fórna stétarhagsmunum lág-
launakvenna. Hann sagði lika
aö ef leiftursóknin fræga hefði
sigrað I siðustu kosningum
hefðu margar konur komist á
þing fyrir Ihaldið — en hefði það
verið sigur fyrir jafnréttis-
sinna? Það hélt ólafur ekki.
Að lokum benti hann á, að
konur ættu að stefna fast að
auknum áhrifum I sveitar-
stjórnum og i verkalýðshreyf-
ingunni.
Karlmenn, en ekki
sósíalistar
Svava Jakobsdóttir sagði að
alþingiskvennatalið, sem Adda
Bára lagði fram á fundinum
bæri þess vitni að sósi'alistar
þyrftu þrýsting utanfrá til þess
að þeir færu að bjóða fram
konu tilþings. I ræðu öddu Báru
hafði komið fram, að konur
væru fyrst og fremst boðnar
fram þegar að þætti vænlegt til
atkvæðaveiða. Sagði Svava, að
þetta vekti spurninguna um
það, hvort jáfnréttissjónarmið-
in væru jafninnbyggð i Alþýðu-
bandalagsmönnum einsog þeir
vildu veraláta. Stefnuskrá Abl.
er gegnsýrð af jafnréttissjónar-
miðum, sagði Svava, en i mál-
flutningi flokksmanna gætir oft
nokkurs ruglings.
Kraf an um f leiri konur á þing
er sjálfsógð lýðræðiskrafa,
sagði Svava, og ætti að setja
hana ofar flokkspólitikinni. Hún
sagðist viss um að Rauðsokka-
hreyfingin gæti haft samstarf
við Kvenréttindafélagið um viss
grundvallarmál, og hefði slikt
samstarf gengið vel á Norður-
löndum, þar sem jafnréttismál-
in væru mun lengra á veg komin
en hér.
Svava benti Hka á það, að þörf
væri á einhverskonar úttekt,
sögulegriog sálfræðilegri, á því
sem gerist þegar kvennahreyf-
ingin er i lægð. Hversvegna
tekst ekki að halda uppi þeim
áhuga, sem lifnar alltaf öðru
hverju? Hún sagði að bað skipti
miklu máli hvernig kvenna-
hreyfingin starfaði á þessum
lægðartimabilum, hvernig mál-
flutningur hennar væri.
Að lokum sagðist Svava
harma  það,   hve  sóslalistar   i
Abl. væru litlir jafnrétussinnar.
„Þegar að stjórnsýslu kemur,
flokka þeir sig til karlmanna,
ekki sósialista", — sagði hún.
80-90% útilokun
Ýmsir fleiri tóku til máls á
fundinum, og t.d. töluðu Guðriín
Helgadóttir og Vilborg Harð-
ardóttir um að konur ættu ekki
að stefna að þvi að verða einsog
karlar. „Ef kynin væru eins
skipti auðvitað engu máli hver
sæti á þingi" — sagði Guðriin.
Þær Guðrún og Vilborg voru
einnig sammála um að mjög
margar konur væru i raun úti-
lokaðar frá þátttöku i stjórn-
málum, vegna félagslegra að-
stæðna og þess fjölskyldu-
munsturs sem bindur konuna
við heimilið og börnin. Sagði
Guðrún að 80-90% kvenna væru
þannig settar að þær gætu ekki
stundað opinbert lif, þótt þær
vildu.
Við þessu hafði Stefán Karls-
son svar á reiðum höndum: þá
þarf að ýta þvi fastar á þessi
10-20% sem geta það og eru
reiðubúnar.
Þessi fundur var upphafið að
heilli fundaröð, einsog áður
sagði, og ekki við þvi að búast
aðneinar endanlegar niðurstöð-
ur lægju fyrir eftur fundinn.
Mikíu fremur ber að lita á hann
sem byrjun á umræðum, sem
vonandi eiga eftir að verða Wn-
ar gagnlegustu.
—ih
Hvers vegna hafa konur á al-
þingiislendinga aldrei verið fleiri
en þrjár talsins I senn eða 5%,
þótt annarsstaðar á Norðurlönd-
um séu þær um 25% þingmanna?
Þetta v'ar spurning sem Adda
Bára Sigfúsdóttir varpaðifram i
upphafi framsöguerindis slns
um „Konur og stjórnmál", um
Ieið og hún visaði til 500 blaðs iðna
bókarinnar „Alþingismannatal"
sem nær fram til 1975 og lagði á
móti fram hálfrar blaðsfðu ,,AI-
þingiskvennatal" fram að 1979,
sem telur aðeins tólf konur
kjörnar á þing frá upphafi.
Adda Bára rakti þann þátt sem
samtók kvenna hafa átt i að koma
konum á þing. Fyrsti kvenþing-
maðurinn, Ingibjörg H. Bjarna-
son, var kosin af lista, bornum
fram af konum 1922, en siöan hef-
ur kvennalisti ekki komið fram.
Sfðar gekk Ingibjörg til liðs viö
Ihalds flokkinn og sat á þingi til
1930 er Guðnín Lárusdóttir tók
við af henni, fyrir Sjálfstæðis-
flokkinn og sat til 1938.
Þá kom löng eyða fram til 1946,
að Katrín Thoroddsen varkosin á
í>ing, en hún var i baráttusæti á
Þurfiim að finna
nýjar baráttu-
aðferðir  I
sagöi Adda Bára og lagdifram
hálfrar siðu „AlþingiskvennataV
lista Sósialistaflokksins og vann
það. Kvennasamtökin höfðu gert
kröfu um eina konu fyrir hvern
flokk 1943, en aðeins sOsIalistar
brugðust þarna við og minntist
Adda Bára forsíðu Þjóðviljans á
kosningadegi með glæsilegri
ræðu Katrínar þar sem hún legg-
ur ma. áherslu á að Sósialista-
flokkurinn einn hafi virt þessa
kröfu kvenna. Etv. olli krafa
kvenna þvi, að flokkurinn fór að
svipast um eftir konu I framboö,
en þar fyrir utan var Katrln
mjög gott framboð, dáður og
dugandi læknir og gjörvileg' og
snjöll kona. Katrln hætti 1949, þá
var   flokkurinn   i   þrengingum
kalda striösins, og 4. sætið tap-
aðist.
Ekki er gott að fullyrða um þátt
Kvenréttindafélagsins I framboði
þeirra tveggja kvenna sem þá
komust á þing, Rannveigar Þor-
steinsdóttur, sem sagði fjárplógs-
starfsemi stríð A hendur og varð
fyrsti þingmaður Framsóknar i
Reykjavik, og Kristinar L. Sig-
urðardóttur fyrir Sjálfstæðis-
flokk, en hún var kvenréttinda-
kona og átti til að greiða atkvæði
með kommum i ákveðnum mál-
um. Mikil pólitisk valdaátök voru
i KRFí á þessum árum og haft á
orði að fleiri gætu svarað kröfum
kvenna en kommar.
Ragnhildur Helgadóttir, ung
kona sem fyrst ogfremst tilheyrði
flokknum, en ekki KRFl, kom á
þingfyrir Sjálfstæðisflokkinn 1956
og Auður Auðuns, þekkt kvenrétt-
indakona, 1959. Aratuginn 1960-70
kemur engin ný kona inná þing og
kvenréttíndahreyfingin er í lægð,
en upp úr þvi er risandi alda
kvennahreyfingar og 1971 skynja
sósialistar enn sinn vitjunartima
og finna, einsog 1946, konu sem er
mjög gott f ramboð, þegar Svava
Jakobsdóttir er kosin á þing fyrir
Alþýðubandalagið. Konur þurfa
aðveramjög góöframboð i sjálfu
sér til að koma til greina, minnti
Adda Bára á, þótt sama krafa sé
ekki gerð til allra karla.
Sigurlaug Bjarnadóttir kom á
þing 1974, f yrsta kona kosin utan-
af landi, Alþýðuflokkurinn komst
á blað 1978 með Jóhönnu Sigurð-
ardóttur og 1979 eru þær kosnar,
Guðrún Helgadóttir og Salome
Þorkelsdóttír.
í
Sveitarstjórnarmenn 1970—1978
Kjörnir fulltrúar
1970
Karlar      Konur
fjöldi %     fjöldi %
Kaupstaðir..............    121 (93) 9 (7)
Kauptúnahr.............    214 (95) 12 (5)
011 sveitarfélög..........  1125 (98) 28 (2)
1974
Karlar      Konur
fjöldi %     fjöldi %
154(9115(9)
187 (95) 10 (5)
1095 (96) 42 (4)
1978
Karlar             Konur
fjöldi %          fjöldi %
176      (9n      18      (9
175      (92)      15     (8)
1076     (94)     71      (6)
Alþingiskvennafal
IngibjörgH.Bjarnason. ..
GuðrúnLárusdóttir  .....
KatrlnThoroddsen......
KristínL.Sigurðardóttir .
Rannveig Þorsteinsdóttir
Ragnhildur Helgadóttir. .
Auður Auðuns.......
Svava Jakobsdóttir.....
SigurlaugBjarnadóttir ..
Jóhanna Sigurðardóttir . .
Guðrún Helgadóttir.....
SalomeÞorkelsdóttir  ...
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20