Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						10 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN   Laugardagur 26. janúar 1980
Korsenda verötryggingar fbúðarlána er su aö verðtryggja þarf vinnulaun aö fullu jafnframt, s vo að   lántakendur geti s taoio í skilum.
Tveim síðustu rikisstjbrnum okkar hefur orðiö hált á þvi aö verðtryggja fjárskuldbindingar ogreyna um leiðað skerða kaupgjalds visitölu.
Grunnvextir hafa hækkaö um 100%, en verdbólga samt hradvaxid:
Raunvextir eiga ekki
að ráda ferðinni
Dr Magni Guðmundsson hagfræðingur hefur í ýmsum
blaðagreinum gagnrýnt þá ef nahagsstef nu sem í megin-
dráttum hefur verið fylgt hér síðastliðin 20 ár. Hafa
sumar kenningar dr. Magna komiö mjög þvert á megin-
skoðanir helstu efnahagsráðgjafa. Meðal þess sem dr.
Magni hefur gagnrýnt opinberlega er stefnan og ýmsar
kenningar í peninga- vaxta- og skattamálum.
Um miðjan september á sl. ári fólu Svavar Gestsson
þáverandi viðskiptaráðherra og Tómas Árnason
þáverandi f jármálaráðherra dr. Magna Guðmyndssyni
að taka saman greinargerð um vaxtamál með tilliti til
verðbólguþróunar, stefnu i peningamálum og stöðu
sparif járeigenda. Jafnframt var honum falið að taka
saman greinargerð um þau verðlagsáhrif er samfara
yrðu innleiðslu virðisaukaskatts í stað núverandi sölu-
skatts.
Dr. Magni skilaði fyrri greinargerðinni um peninga-
Asókn i lán hefur
aukist
1. Hverjar eru megin röksemd-
ir þinar gegn þeirri hávaxta-
stefnu, sem hér hefir rikt undan-
gengin ár?
„Ég tek fram, aö ég kýs að
vinna störf min i kyrrþey og án
hávaða, en vil þó ekki skorast
undan að svara fáeinum spurn-
ingum Þjóðviljans.
Vextirhafa hækkað hérlendis á
kerfisbundinn hátt frá miðju ári
1977. Nemur hækkun grunnvaxta
á tímabilinu um 100%, sem er
óvenjulegt stökk. Hinn yfirlýsti
tilgangur var að minnka eftir-
spurn eftir lánum og draga með
þeim hætti úr verðþenslu. Hefi ég
f Morgunblaðsgreinum dregið i
efa, að slikum árangri yrði náð,
meðan haldið er áfram að auka
fjármagn i umferð með erlendum
lántökum og skuldasöfnun rikis-
sjóðs- hjá Seölabanka. Orð min
reyndust rett, þvi að verðbólga
hefir ekki hjaðnað heldur þvert á
móti vaxið og er nú i hámarki.
Skv. upplýsingum viðskipta-
bankanna hefir ásókn f lán
beinlinis aukist. Astæðan er
einfaldlega sú, að menn geta ekki
greitt hina háu vexti og verð-
tryggingu og biðja um frest eða
ný lán til að fleyta sér fram aö
næsta gjalddaga."
Tekjur ráða
heildarsparnaði
2.     Hvaö     ræöur     sparnaOi
manna?
„bað  hefir   lengi  verið   hald
manna, að sparnaður væri kom-
inn undir vöxtum, og sil var
einmitt önnur aðal-röksemdin
fyrir hávaxtastefnunni. Ekki hef-
ir pó tekist að finna neitt sannan-
legt samband þarna á
milli.Kannanir, sem gerðar hafa
verið, benda til beggja átta. Hins
vegar geta mismunandi ávöxt-
unartækifæri haft áhrif á það,
hvaða sparnaðarform menn
velja. Tilfærsium milli sparn-
aðarforma má ekki rugla saman
við heildarsparnað, sem er f yrst
ogfremstháður tekjummanna."
Kostnaðarverðbólga
eykst
3. Hvereruáhrif vaxtahækkana
á framieiðsluna?
„Það er nú mergurinn málsins.
Vaxtahækkanir ýta undir kostn-
aðarverðbólgu. Okkar „frjálsi
markaður" er meira eða minna
ófullkominn i þeim skilningi, að
bæði stórfyrirtæki og launaþega-
samtök að ógleymdum opinber-
um rekstri hafa bolmagn til þess
að ráða verði vöru og þjónustu án
tillits til eftirspurnar. Kostnaðar-
auka i' formi efnivara, vinnu-
launa, leigugjalds og vaxta er
gjarnan þrýst út i verðlagið."
Vextirnir skrúfa
upp verð
4.  Hvernig spila vextirnir inn I
verðbólguþróunina ?
„Flestar atvinnugreinar hér á
landi   liita    þröngum   verðlags-
mál og vaxtamál um síðustu áramót eins og ráð var f yrir
gert, en þá höf ðu orðið stjórnarskipti eins og kunnugt er.
Núverandi f jármálaráðherra, Sighvatur Björgvinsson,
og viðskiptaráðherra, Kjartan Jóhannsson, haf a ekki séð
ástæðu til þess að birta skýrslu Magna, þótt raunar sé
f ull ástæða til þess vegna þess hve peningamál almennt
og vaxtamál sérstaklega eru umdeild meðal stjórnmála-
flokka í stjórnsýslunni og innan hagfræðinnar sem
fræðigreinar. Sjónarmiðog niðurstöður dr. Magna hljóta
að vera mikilvægt innlegg í þessa umræðu á Islandi og
þessvegna ærið tilefni fyrir stjórnvöld að leyfa efni
hennar að koma fyrir almennings sjónir.
Þjóðviljinn fór þessá leitviðdr. Magna Guðmundsson
að hann svaraði nokkrum spurningum blaðsins í tilefni
þeirrar greinargerðar um peninga- og vaxtamál sem
hann hefur þegar skilað. Fara spurningar blaðsins og
svör hans hér á eftir:
ákvæðum, sem veita litið eða
ekkert svigrum til að mæta aukn-
um rekstrarkostnaði, nema með
vöruverðshækkunum. Otflutn-
ingsframleiðslan er bundin af
erlendu markaðsverði, sem við
ráðum ekki yfir. Þar er vandi
fyrirtækjanna leystur með
gengissigi, sem hækkar verö inn-
fluttra vara. Vaxtahækkun gerir
ibúðarhúsnæði dýrara bæði fyrir
byggjendur og leigjendur og
þyngir með þeim hætti
framfærslubyrði fjölskyldunnar.
Það herðir á kaupkröfum, sem
aftur leiða til vöruverðshækk-
ana.''
Vaxtapóstur fyrir-
tækja aukist 50-250%
5.   Hver er hlutur vaxtakostn-
aðar orðinn ihelstu atvinnugrein-
um og hvaða áhrif hefir hahn á
rekstrarstöðu fyrirtækjanna?
„Vaxtapósturinn, Utgjöldin, i
ársreikningum fyrirtækja hefir
aukist sl. 2 ár frá 50% oe allt að
250% á ári—eftir atvinnugrein-
-um. Rekstraraðstaða margra
fyrirtækja er þegar orðin óviðun-
andi,enmestu vaxtahækkanirnar
lögum samkvæmteruþóekkienn
fram komnar."
#
Aróðursbragð verð-
tryggingarmanna
6.   Hver er munurinn á verð-
tryggingarstefnu og hávaxta-
stefnu?
„Hvers konar gjöld, sem greidd
Dr. Magni Guðmundsson
Einar Karl
ræöir við
dr. Magna
Guðmundsson
um stefnuna
ípeninga-
og vaxtamálum
Verðtrygging
ibúðarlána hefur
ekki gefist vel
ogtA hœttu
Finnar
og Israelar
við hana vegna
almenns
greiðsluþrots hjá
launþegum
eru fyrir notkun lansfjár, skoðast
vextir. Verðbætur vaxta, verð-
trygging höfuðstóls o.fl. slik orð
visa til aðferðarinnar, sem notuð
er við útreikning á vöxtunum.
Nefna má t.d., að áhættuþóknun
er hluti vaxtaprdsentu, enda þótt
ekki sé venja að geta hennar sér-
staklega bókhaldslega eða
skattalega. Að tala um „lága
vexti + verðtryggingu" er
áróðursbragð. Einn gallinn við
verðtryggingu fjárskuldbindinga
er sá, að lántakandinn veit ekki
fyrirfram, hvaða vaxtafjárhæð
hann verður endanlega krafinn
um, þvi að hún ákvarðast af reik-
ulli visitölu. öll viðskiptaóvissa
lamar framtak og dregur úr hag-
vexti."
Verðtrygging hefur
ekki gefist vel
— Hver eru áhrif núverndi
vaxtastefnu á hiisnæðismark-
aðinum?
„Fjármagnskostnaður i bygg-
ingariðnaði hefir margfaldast á
undangengnum árum. Það er pó
aðeinsbrot þess, sem verðamun,
ef full verðtryggingfbuðarlána er
almennt tekin upp. Þegar hefir
dregið mjög af þessum sökum úr
ný-byggingum (building starts),
og minnkandi heildarframboð
ibUðarhúsnæðis á liklega drjUgan
hlut að þeirri stórfelldu
verðhækkun, sem orðið hefir sl.
þrjú ár á þessum markaði.
Eitt helsta vandamálið sam-
fara verðtryggingu ibUöarlána er
það, að verðtryggja þarf vinnu-
laun að fullu jafnframt, svo að
lántakendur geti staðið i skilum.
Verðtryggingin hefir ekki gefist
vel erlendis. T.d. hættu bæði
Israelar og Finnar við hana
vegna almenns greiðsluþrots hjá
launþegum. Tveim siðustu rikis-
stjórnum okkar hefir orðið hált á
þvi að verðtryggja f járskuldbind-
ingar og reyna um leiö að skerða
kaupgjaldsvísitölu. Ég vona að
næsta rikisstjórn, hver svo sem
hUn verður, falli ekki i sömu
gryfju."
L ág vax tareksturslán
8.   Hverjar eru I stuttu máli
niðurstöður þeirra athugana, sem
þú hefir gert?
„Þær taka talsvert rUm i minni
greinargerð og ekki unnt eða
heldur æskilegt að rekja i stuttu
blaðaviðtali."'
9.   Hverjar eru helstu tillögur
þinar um, hvernig sigrast megi á
efnahagsvandanum og komast
hjá frekari ógöngum?
,,Ég hefi áður i fjölmiðlum gef-
ið mina forskrift að lausn verð-
bdlgunnar, sem er i megin-
atriðum svona:
(I)  Hætta erlendum lántökum,
(II)  Stöðva skuldasöfnun rikis-
sjóðs hjá Seðlabanka,
(III)    Rétta við hallarekstur
rikisbUsins og bæjarfélaga,
(IV)   Takmarka fjárfestingu i
landinu við sparnað.
Þegar þessum áföngum hefir
verið náð, er timabært — og fyrr
ekki — að biðja launþega að stilla
kröfum sínum i' htíf.
Éghefieinnig talið, aö gefá eigi
atvinnuvegunum kost ó skamm-
tima rekstrarlánum með svip-
uðum kjörum og gilda i helstu
viðskiptalöndum okkar, jafnvel
þótt fjárfestingarlán veröi áfram
gengistengd um hrið. Lágvaxta
rekstrarlán munu efla
Framhald á bls. 13
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20