Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Laugardagur 26. janúar 1980 ÞJÓÐVILJINN — StÐA 11
I tilef ni hundrad ára af maelis
eir
Hvad___
nú um Stalín í
So vét r fk j u n u m?
Lik Stalins við hlið Lenins i grafhýsinu á Rauða torginu. Það var svo
grafið að baki grafhýssins við hlið nokkurra frægðarmanna bylting-
aráranna.
,,Jósep Stalín var fædd-
ur 21. desember 1879. öld
er liðin frá fæðingu hans
og meira en aldarfjórð-
ungur frá dauða hans.
Þrátt f yrir það er ekki auð-
velt að skrifa um  hann."
A svofelldan hátt hefst grein
sem sovésk fréttastofa dreifði i
tilefni 100 ára afmælis Stalins,
höfundur hennar er Gennadi
Gerasimof. Við birtum greinina
hér á eftir i heild, lesendum til
fróðleiks; vissulega er það at-
hyglisvert, hvernig átrúnaðar-
goð kommúnista um allan heim i
aldarfjórðung er nú metið af op-
inberum aðilum i heimalandi
sinu.
Meðalhóf?
Greinarhöfundur reynir aö
fara leið „meðalhófs" eins og
hann segir. Hann mun þá einkum
eiga við þann sið sem var upp
tekinn á timum Krúsjofs, að
kenna Stalin um flest það sem
verst var, en sleppa honum að
öðru leyti. Gerasimof fremur
reyndar ýmsar syndir svipaðar.
Af grein hans verður t.d. ekkert
ráðiö af því, hve dýrkeypt
stjórnsýsla Stalins varð so-
vésku fólki og er það i sjálfu sér
meiriháttar Hfsflótti. Ekki held-
ur ber greinin þvi vitni aft i So-
vétrikjunum séu menn i alvöru
að skoða hlut Stalins i sögunni i
samhengi við ýmsa eðlisþætti
hins sovéska stjórnkerfis.
Munurinn á þessari grein og
grein frá Krúsjofstímum er i
raun helstur sá, að hér er reynt
að skapa tiltölulega jákvætt and-
rúmsloft ikringum Stalin, en áð-
ur var karlinn gerður að alls-
herjar blóraböggli. En i báðum
tilvikum er fariðeins og köttur i
kringum heitan graut um alvöru
málsins. Hefst nú greinin:
„Fyrir Stalín"
Nafn Stalins er tengt sögu okk-
ar, þ.e. köflunum um fram-
kvæmd fimm ára áætlananna,
baráttu þjóðarinnar við nasism-
ann og endurreisn efnahagslifs
landsins eftir styrjöldina.
Þetta voru ár hetjuskapar,
full afreka og sigra. Þeirra er
minnst sem tima eldhuga og
brautryðjenda, uppbyggingar
nýs, sósialisks heims.
En þetta voru einnig erfið ár
skorts, fórna og mistaka. Bitur-
leikinn býr enn með okkur.
Þjóðin reis upp til áhlaups
með hrópunum: „Fyrir föður-
landið!" „Fyrir Stalin!|" Menn
voru ekki að sýnast, þétta var
ekki leikiö fyrir framan kvik-
myndavélar. Þetta var það sem
fólkinu fannst. Það hafði tak-
markalausa trú á honum, það
var harmleikur timans, en það
var hetjulegur harmleikur.
En aðrir þjáðust sökum órétt-
látrar kúgunar, sem beitt var
með vitund Stalíns.
Það er ekki auðvelt aö fella yf-
irvegaöan og óvilhallan dóm I
þessu máli. T.d. talar Averell
Harriman, ambassador Banda-
rikjanna i Sovétrikjunum á
stríðsárunum, mjög lofsamlega
um Stalin sem stjórnmálamann I
endurminningum sinum. Harri-
man segir, að persónulega hafi
hann ekki rekið sig á nokkurn
neikvæðan þátt i persónu Stalíns.
Vestrænir leiðtogar, sem hittu
Stalin i Teheran, Jalta og Pots-
dam, höfðu einnig mikið álit á
honum sem stjórnmálamanni.
Persónuleg reynsla hefur allt-
af sin takmörk. öliktfólk minnist
þessa tima með ólikum hætti.
Mannshugurinn sjálfur velur
úr. t „Júliusi Cesar" segir
Shakespeare: „Hið illa sem
menn gera lifir þá. Hið góða er
staða sósialismans styrktist.
Þessi kenning varð orsök fjölda-
kúgunar.
Allt tilheyrir þetta liðinni tiö i
sögu lands okkar, en á okkar
dögum, og alveg sérstaklega i
sambandi við aldarafmæli Stal-
Tns, halda menn á vesturlöndum
áfram   að   ræða   „verðið"   er
Carr, sem nýlega lauk ævistarfi
sinu, Sögu Sovétrikjanna i 14
bindum, gaf sl. sumar út bók,
sem hann nefnir: „Rússneska
byltingin frá Lenín til Stalfns,
1917-1929". Hann gagnrýnir til-
raunir til þess að nota Stalfn i
andsovéskum tilgangi og ritar,
að vinstri menn séú „blindir á
t Grúsiu, þar sem Stalin ér fæddur, hafa menn aldrei hætt að gera myndir af þessum fræga
landasínum tilaðfesta uppheima hjá sér, þar standa og nokkrir minnisvarðar ennþá. Myndin
er tekin á markaði i Grúslu fyrir skemmstu.
oft grafið meö beinum þeirra."
Leita ber meðalhófs sögulegr-
ar óhlutdrægni: Við endurskirð-
um Stalingrad Volgograd, en
minnismerkið þar er um orrust-
una um Stalíngrad.
Heildarárangur þessara ára
er óumdeilanlegur: Sovétrikin
urðu sósialiskt stórveldi, sem
hafði og hefur s töðugt áhr if á alla
rás sögulegrar þróunar og eft-
irtakanlega og alveg sérstaklega
á hægfara umskipti landa og
þjóða frá gömlu þjóðfélagi til nýs
þjóðfélags, byggðu á sósialisk-
um grundvallarlögmálum. So-
véska þjóöin og erlendir frétta-
skýrendur tengdu óumdeilanleg-
an árangur i uppbyggingu
sósialismans i Sovétrlkjunum
viö nafn Stalins.
Vitleysur og afglöp
Samtimis skaðaði persónu-
dýrkunin á Stalfn framvindu so-
vésks þjóðfélags. Stalin framdi
margar vitleysur og afglóp.
Einkum, er hann staðhæfði áriö
1937, að stéttabaráttan i landinu
myndiharðna mjögeftir þvi sem
greittvar fyrir öfga þessa tima-
bils, hvort þeir voru eðlilegir eða
tilviljun háðir, trygginguna fyrir
þvi að þeir endurtaki sig ekki,
hlut hins persónulega þáttar i
sögunni, o.s .fr v..Það sem aö baki
þessu býr er að jafnaði ekki óeig-
ingjörn leit að sannleikanum.
Þetta er aðeins að nokkru hægt
aö skýra með sögulegri forvitni,
meintri mannlegri umhyggju
fyrir sovésku þjóðinni eða áhuga
á hinni nýju visindagrein „psy-
chohistory". Að niu tiundu er
þessiáhugi þáttur I rikjandi and-
sovéskri stefnu.
A Vesturlóndum_ leita menn
skýringar á „Stalinfyrirbær-
inu" meira i þvi skyni að finna
nýtt púður til notkunar i hinum
sálfræðilega hernaði gegn
kommúnismanum. Vangaveltur i
sambandi við persónudýrkun
eru sérstaklega mikilsmetnar
vegna þess, að þær geta fengiö
frjálslynd öfl til þess að skipa
sér i raðir andkommúnista.
Afsprengi Marxisma?
Breskur sagnfræðingur, E.H.
árangur byltingarinnar og sjái
aöeins misgjörðir hennar. En
það eru nógu margir, sem taka
undir kórsöng andsovéskrar
móðursýki, þótt vinstri sinnar
geri það ekki. Það er sorglegt á-
stand. Ég vona að við munum að
lokum losa okkur við móðursýk-
ishugmyndir um Sovétrikin."
Ronald Hingley, breskur so-
vétfræðingur, Adam Ulam,
bandariskur sovétfræðingur, og
fleiri vestrænir höfundar, og
framar öllum öðrum átrúnaðar-
goð andsovésku aflanna, Solzjen-
itsin, staðhæfa að Stah'ndýrkunin
hafi verið eðlilegt afsprengi len-
inismans og marxismans.
Þetta er meginröksemd
þeirra, sem i vestrænum rikium
minnast aldarafmælis Stahns.
Tilgangurinn er að hræða fjöld-
ann frá sósialiskum sjónarmið-
um með þvi að varpa á þau
skugga Stalíns og halda þvi
fram, að hann stafi einnig af
Lenín og Marx.
1 reynd var persónudýrkun
framandi Lenfn og Marx, alveg
eins og hún er framandi kenning-
um þeirra. Þvi til staöfestingar
gæti ég birt fjölda tilvitnana I
verk þeirra og vitnað til ævifer-
ils Marx og Lenfns, en persónu-
leg hæverska þeirra snart alla
er þekktu þá.    '
Leitað að sök
En liggi sökin ekki hjá marx-
leninismanum, hvar er henn-
ar þá að leita?
Við þessu er ekkert einfalt
svar, vegna þess að ástæðu
þess, sem gerðist, er að leita i
ýmsum samtvinnuðum hlutlæg-
um og huglægum þáttum.
Vikjum fyrst að hlutlægu þátt-
unum. Rifjum upp mótunarár
Sovétrikjanna. Eftir misheppn-
aða ihlutun 14 rikja og uppræt-
ingu afturhaldsaflanna I landinu
ólu innlendir stéttaróvinir með
sér hatur á þeirri rikisstjórn, er
dirfðist að afnema einkaeign, og
undirbjuggu nýja „herferð".
Möndullinn Berlin — Róm —
Tókió, fasistaógnunin, er stafaði
af Þýskalandi, og sefunarstefna
vestrænna ríkja gagnvart Hitl-
er, en þau virtu að vettugi so-
véskar áskoranir um sameigin-
legt öryggi — þetta var hinn ytri
bakgrunnur róttækra umbylt-
inga i landinu, er miðuðu aö end-
uruppbyggingu efnahagslifs
landsins samkvæmt nýrri,
sósialiskri stefnu. Og siðan kom
styrjöldin og I kjölfar hennar
viðreisn landsins við fjandsam-
legar ytri aðstæður, kalda striö-
ið. Astandiö krafðist miðstýrðr-
ar forustu og aga, vissra tak-
markana á lýðræði og einingar
gegn uggvænlegum óvini.
En óll herstjórnin var eignuð
Stalín, og það var geigvænleg yf-
irsjón, og farið var ranglega að
tengja alla sigra við nafn hans.
Ýmsir huglægir þættir höfðu
ákaflega neikvæð áhrif. Sum per-
sónuleg einkenni Stalíns, svo
sem grófleiki og mislyndi, sem
velerhægt að umberai venjuleg-
um samskiptum fólks, urðu óþol-
andi hjá leiðtoga. A þetta benti
Vladimir Lenin i lok ársins 1922.
Þegar timar liðu, fannst Stalín
sjálfum hann raunverulega vera
hafinn yfir gagnrýni, og tor-
tryggni hans skapaði andrúms-
loft er hvatti til lögbrota. Hann
gerði hugmyndafræðileg mistök,
framdi geðþóttaverknaði og póli-
tisk glappaskot.
Moldviðri?
Alyktun miðstjórnar Komm-
únistaflokks Sovétrikjanna, „um
ráðstafanir til þess að sfgrast á
persónudýrkun og afleiðingum
hennar", er samþykkt var árið
1956, útskýrir, en réttlætir alls
ekki það sem gerðist. Lögö er á-
hersla á, að þótt persónudýrkun-
in á Stalín hafi skaöað sovéskt
þjóðfélag þá hafi hún ekki, og
hefði ekki getað, breytt eðli hins
sósialiska skipulags.
Það er eftirtektarvert, að
flokkur okkar sagði sjálfur
sannleikann, þótt bitur væri og
auðvelt að geta sér þess til, að
þessi gagnrýni myndi valda
timabundnum erfiðleikum, að ó-
vinirnir myndu gleðjast yfir
þessari sjálfshreinsun og nota
hana gegn kommúnistahreyfing-
unni i heild. Eins og sjá má, er
það moldviðri, er þyrlað var
upp,ekkienngengiðum garð. En
forsendan fyrir þessari sjálfs-
gagnrýni, er flokkurinn hafði
frumkvæöi að, var að tryggja
það örugglega aö slikir hlutir
sndurtækju sig ekki.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20