Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 247. tölublaš - Helgarblaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						Wlend bóksjá
Metsölukiljur
12
LAUGARDAGUR 28. OKTÓBER 1995
4-
Bretland
Skáldsögur:
1.  Davld Guterson:
Snow Falling on Cedars.
2. Jane Austen:
Pride and Prejudlce.
3. Ruth Rendell:
Slmlsola.
4.  Ellls Peters:
Brother Cadfael's Penance.
5. Tom Clancy:
Debt of Honour.
6.  Robert Harrls:
Fatherland.
7. Chaterlne Cookson:
The Tinker's Girl.
8. John Grlsham:
The Chamber.
9.  Barbara Taylor Bradford:
Everything to Gain.
10.  Maeve Binchy:
The Glass Lake.
Rlt almenns eðlls:
1. Alan Bennett:
Wrlting Home.
2.  Nelson Mandela:.
Long Walk to Freedom.
3. J. Lowell & J. Kluger:
Apollo 13.
4. S. Britwlstle & S. Conklin:
The Making of Pride and Prejudlce.
5. Bill Bryson:
Made In America.
6. Jung Chang:
Wlld Swans.
7.  lan Bothain:
Botham: My Autobiography.
8. A. Liltle & L. Silber:
The Death of Yugoslavla.
9.  Eric Hobsbawm:
Age of Extremes.
10. Rlchard Preston: The Hot Zone.
(Byggt á The Sunday Tlmes)
Danmörk
1.  Peter Heeg:
De máske egnede.
2. Jung Chang:
Vilde svaner.
3. Anne Tyler:
Sankt muligvis.
4.  Michael Crichton: Congo.
5.  Robert J. Waller:
Broerne I Madison County.
6. Michael Larsen:
Uden slkker viden.
7. Margaret Forster:
Kampen om Chrlstabel.
(Byggt á Polltlken Sondag)
vísindi_
Ný nláneta
fundin
Merk tíðindi uröu í heimi
stjamvísindanna nýlega þegar i
fyrsta sinn var staðfest tilvist
plánetu á sporbaug umhverfis
stjörnu fyrir utan sólkerfi okk-
ar.
Það voru tveir vísindamenn
við stjörnuathugunarstöð í Kali-
forníu sem þar voru að verki en
tveimur vikum áður höfðu sviss-
neskir vísindamenn séð eitthvað
sem llktist plánetu á braut um-
hverfis stjörnuna 51 Pegasus.
Plánetan er ósýnileg á spor-
baug sínum en þyngdarafl henn-
ar varð þess valdandi að stjam-
an titraði aðeins. Af því mátti
ráða að þlánetan væri þarna.
Brjóstagjöf er
börnumgóð
Finnskir vísindamenn hafa
komist að þeirri niðurstöðu að
böm sem hafi verið á brjósti
njóti þess allt fram til saurján
ára aldurs. Börnum þessum ku
ekki vera jafn hætt við að fá alls
kyns ofnæmi, svo sem eins og
asma.
Rannsókn finnsku vísinda-
mannanna hófst árið 1975 og var
fylgst með sömu bömunum þar
til þau voru orðin sautján ára.
Þau sem fengu ekki aðra mjólk
en móðurmjólkina til sex mán-
aða aldurs voru ekki eins næm
fyrir ofhæmi ýmiss konar og
þau börn sem fengu litla sem
enga móðurmjólk.
Umsjón
Guðlaugur Bergmundsson
Saga um byltingu
eftir Jevtúsjenkó
Á sjöunda áratugnum varð Jev-
gení Jevtúsjenkó frægur víða um
lönd sem eitt kraftmesta unga ljóð-
skáld Rússa. Þessi piltur frá Síberíu
nýtti það aukna frelsi sem fylgdi
upphafsárum valdatíðar Nikita Krú-
stjoffs og orti meðal annars magnað
kvæði, Babi Yar, gegn gyðingahatri
landa sinna.
En Jevtúsjenkó gekk aldrei svo
langt að sovéska kerfið gripi til að-
gerða gegn honum. Hann varð
aldrei andófsmaður gegn kommún-
ismanum en naut forréttinda kerfis-
ins alla tíð. Af þeim sökum ávann
hann sér aldrei til fulls trausts
þeirra sem ákafast börðust gegn
soyéska einræðinu.
í þeim örlagaríku atburðum árið
1991, þegar harðlínumenn í sovéska
kommúnistaflokknum reyndu að
steypa Gorbatsjov af stóli, stóð Jevt-
úsjenkó með svokölluðum lýðræðis-
öflum. Þeim tókst á þremur dögum
að koma í veg fyrir valdarán og
hefja þá þróun sem fljótlega leiddi
til þess að Sovétríkin voru lögð nið-
ur.
Skáldsaga um
atburðina í ágúst
Jevtúsjenkó, sem hóf ungur að
yrkja ljóð (fyrsta Ijóðabók hans kom
út árið 1952 þegar hann var 19 ára),
hefur að undanfömu samið skáld-
sögur. Sú nýjasta, sem er að koma
út á ensku um þessar mundir, fjall-
ar einmitt um atburðina örlagaríku
í Moskvu í ágúst árið 1991.
Þessi skáldsaga nefhist á ensku:
Don't Die Before You're Dead (útgef-
andi Robson Books, verð 16,99 sterl-
ingspund) og er eins konar sam-
Sjevardnatsje, þáverandi utanríkis-
ráðherra. En svo koma líka við sögu
í veigamiklum hlutverkum nokkrar
persónur sem eru hugarsmíð
skáldsins.
Gagnrýnendur, sem fjallað hafa
um skáldsöguna í blöðum í Bret-
landi og Ameríku, hafa ýmislegt við
hana að athuga. Einkum gagnrýna
þeir persónusköpunina sem sé harla
yfirborðskennd. En þeir viðurkenna
að á köflum sé hér um magnaðan
skáldskap að ræða og eftirminnilega
frásögn af sögulegum atburðum.
Sjálfslýsing
Jevtúsjenkós
Jevgení Jevtúsjenkó: Skáldsaga
um valdaránstilraunina í ágúst
1991.
Umsjón
Elías Snæland Jónsson
bland af heimildaskáldsögu og lykil-
róman. Margar sögupersónur koma
hér fram undir eigin nöfnum, svo
sem Gorbatsjov, Jeltsín og
Jevtúsjenkó sjáífur.
Aðrir þekktir menn eru lítt dul-
búnir í frásögninni, til dæmis
sagnaritari Gúlagsins, Solsjenitsyn,
tónlistarmaðurinn Rostropovits og
Flestum ber saman um að í skáld-
sögunni fjalli Jevtúsjenkó allítar-
lega um eigið líf — ekki aðeins í
hringiðu atburðanna i ágúst 1991
heldur einnig á valdatíma kommún-
ista. Hann lýsi því til dæmis hvem-
ig hann hafi komist hjá því að starfa
fyrir leyniþjónustuna alræmdu,
KGB, en margir telja einsýnt að
hann hafi verið í tygjum við valda-
menn þar á bæ á meðan Sovétríkin
voru og hétu — og vísa m.a. til þess
að aldrei voru settar hömlur á ferð-
ir hans til útlanda.
Lok skáldsögunnar þykja reyndar
lýsa nokkuð tvíbentu sambandi
hans við sovésku leiðtogana en þar
segir i lauslegri þýðingu: Ég er ekki
kommi, eins og það heitir, en ég
faðma rauða fánann og græt.
Jevtúsjenkó, sem er 62 ára og
kveðst hafa ort 135 þúsund ljóðlínur
um ævina, býr nú ýmist í Moskvu
eða Bandaríkjunum en hann kennir
kvikmyndafræði í Oklahoma.
Metsölukiljur
• ••«•.??•???-••••«•%?
Bandaríkin
Skáldsögur:
1. Tom Clancy & Steve Pieczenik:
Mlrror Image.
2. Danlelle Steel:
Wings.
3. Sidney Sheldon:
Nothing Lasts Forever.
4.  Stephen Klng:
Insomnla.
5.  Nelson DeMille:
Spencervllle.
6. Judlth Michael:
A Tangled Web.
7. Roger MacBrlde Allen:
Showdown at Centerpolnt.
8. Dick Francis:
Wild Horses.
9.  Patricla Cornwell:
The Body Farm.
10.  Phyllis A. Whitney:
Daughter of the Stars.
11. Carol Shields:
The Stone Dlarles.
12. John Irving:
A Son of the Clrcus.
13. Stuart Woods:
Unperfect Strangers.
14 Celeb Carr:The Allenlst.
15. David Guterson:
Snow Falling on Cedars.
Rit almenns eölis:
1.  Paul Reiser:
Copplehood.
2. Tim Allen:
Don't Stand to Close
To a Naked Man.
3. Rlchard Preston:
The Hot Zone.
4. Delany, Delany & Hearth:
Having Onr Say.
5.  Mary PlphenRevivlng Ophella.
6. Clarissa Pinkola Estés:
Women Who Run with the Wolves.
7. B.J. Eadle & C. Taylor:
Embraced by the Light.
8.  Thomas Moore:
Care of the Soul.
9. LouAnne Johnson:
Dangerous Mlnds.
10. Jill Ker Conway:True North.
11 M. Scott Peck:
The Road Less Travelled.
12. Maya Angelou:
I Know why the Caged Bird Slngs.
13. J. Lovell & J. Kluger:Apollo 13.
14. Robert Fulghum:
Maybe (Maybe Not).
15. Thomas Moore:   .
Soul Mates.
(Byggt á New York Tlmes Book Review)
Kynferðislegt lykt-
arskyn enn rátgáta
Nefið i okkur
býr yfir tvenns
konar lyktar-
skyni. Annað
þeirra, og það
sem meira fer
fyrir, getur
numið um það
bil tíu þúsund
mismunandi
lyktarafbrigði,
allt frá höfugri
blómaangan
yfir í óþefinn af
blessuðum
skúnkinum.
Hitt lyktar-
skynið er kall-
að „kynferðis-
lega nefið". Það
greinir aftur á
móti ferómón
sem er lykt sem
aðrir einstak-
lingar senda
frá sér í örlitlu
magni          og
stjómar félags-
legri hegðun okkar og því að við
leitum eftir hinu kyninu til æxlun-
ar.
Sá sem segir þetta er bandarískur
vísindamaður, Richard Axel. Hann
er prófessor í lífefnafræði og sam-
eindalífeðlisfræði við hinn virta
Columbia háskóla í New York.
í grein sem hann skrifar í tímarit-
ið Scientific American, segir Ric-
hard Axel að lyktarboð frá þessum
tveimur  mismunandi  lyktarskyn-
Nef manna eru mismunandi en öll gegna þau hlutverki ísambandi við kyn
lífið.
stöðvum séu send til mismunandi
staða í heilanum og atferlissvörunin
sé því ekki hin sama.
Boð frá kynferðislega nefmu, sem
er staðsett neðarlega í nefinu, fara
beint til þeirra staða í heilanum
sem stjóma eðlislægu atferli okkar
og tilfinningaviðbrögðum.
Boð frá annars konar lykt eru
númin af vefjum i efri hluta nefsins
og fara til æðri miðstöðva í heila-
berkinum, þess svæðis heilans sem
stjórnar hugsun-
um okkar.
Axel segir að kyn-
ferðislega nefið
gegni mikilvægu
hlutverki hjá dýr-
um. Þegar karl-
kynsnagdýr nema
ferómónin sem
kvendýrin gefa frá
sér, svara þau með
því að verða kyn-
ferðislega virk. Ef
vefir kynferðislega
nefsins eru fj'ar-
lægðir við fæð-
ingu leita kven-
mýs sér aldrei að.
maka.
Vísindamenn hafa
ekki enn öðlast
skilning á kyn-
ferðislega nefinu í
mannskepnunni,
að sögn Axels.
Hann og sam-
starfsmenn hans
hafa hins vegar
fundið út að í manninum og óðrum
spendýrum stjórni um það bil eitt
þúsund gen framleiðslu lyktarnema.
Það þýðir að eitt prósent allra gena
mannsins séu helguð því hlutverki
að nema lykt.
„Hiö mikla magn erfðaupplýsinga
sem tengist lyktarskyninu endur-
speglar ef til vill þýðingu þessara
skynfæra fyrir lífsbaráttu og við-
gang flestra spendýrategunda," seg-
ir Richard Axel.
Sykurhörnin
eru grennri
Böm sem borða sykur, neyta
heilnæmari fæðu og eru alla-
jafna grennri en þau sem fá
ekki nein sætindi af því að for-
eldramir telja það svo óhollt.
Þetta era niðurstóður rann-
sóknar sem næringarfræðingar
við háskóla í London gerðu á
143 börnum á aldrinum ellefu
til þrettán ára. Þar kom einnig
í ljós að börn sem borðuðu syk-
ur lifðu á fjölbreyttara fæði en
hin og neyttu minni fitu.
Niðurstöður þessar ganga í
berhögg við ráð sem foreldrum
hafa veriö gefin hin síðari ár
um að varast beri að gefa böm-
unum mikfl sætindi.
Aðrir vísindamenn, sem
gerðu rannsókn á mataræði
barna, fundu engar vísbending-
ar sem studdu fullyrðingar um
að sykumeysla væri vond fyrir
heilsuna.
Ný fislétt
rafhlaða
Hollenskir vísindamenn hafa
þróað nýja gerð af liþíumraf-
hlöðu. Hylkið utan um hana er
úr keramikefni sem nær mikl-
um þéttleika við háan þrýsting.
Rafhlaða þessi er endurhlaðan-
leg.
Vísindamennimir gera ráð
fyrir að innra viðnám rafhlöð-
unnar verði mjög lítið þannig
að orkutap, bæði við hleðslu og
notkun, verði í lágmarki. Þar
sem rafhlaða þessi skilar fjór-
um sinnum meiri orku en hefð-
bundnar hleðslurafhlöður á
hvert kíló í þyngd eru bundnar
vonir við að hægt verði að nota
hana í rafknúnum bílum.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64