Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 218. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						ÞRIDJUDAGUR 24. SEPTEMBER 19%
13
Menntamál í
brennidepli
Kjallarínn
Fyrri         hluta
þessa árs dvaldist
ég í Bretlandi, en
hafði áður verið
þar um skeið árið
sem Margaret
Thatcher komst til
valda. Margt hefur
breyst þar í landi,
m.a. fyrir tilverkn-
að jámfrúarinnar,
og þjóðmálaum-
ræðan er nú geró-
lík. Milli Major og
Blair er í raun lít-
ill stefhumunur
miðað við þann
mun sem var á
málflutningi and-
stæðra fylkinga
um 1980. En póli-
tíkin hefur alls
staðar verið að.
breytast, og þetta kom ekki á
óvart.
Efnahagsmálin, sem lengi hafa
verið helsta bitbein stjórnmála-
manna, eru nú í raun í höndum
um kröfum um úrbætur
í menntamálum.
Vésteinn Olason
bókmenntafræðingur,
prófessor í íslenskum
bókmenntum
„Áhrífaríkar og lýðræðislegar
umbætur í menntamálum eru
mikilvægasta pólitíska úrlausn-
arefnið nú um árþúsundamótin.
Almenningur er að skilja þetta á
undan stjórnmálamönnum."
hagfræðinga, og srjórnmálamenn
þora ekki annað en fylgja for-
skriftum þeirra i meginatriðum,
hvaöa sýndarágreining sem þeir
hafa uppi.
Hins vegar kom mér á óvart
ákafinn í deilum Breta um „nýtt"
efni, menntamálin. Stjórnmála-
menn voru í óðaönn, og reyndar
hálfgerðu fáti, að reyna að móta
stefnu til að bregðast við hávær-
Vítahringur
Almenningur á Vesturl-
öndum er að gera sér
grein fyrir að framtíð
bamanna, sem nú eru
að vaxa upp, er undir
þvi komin að þau fái
góða menntun. Á undan-
förnum árum hafa
stjórnmálamenn, að ráð-
um hagfræðinga, keppst
við að halda útgjöldum
ríkisins í skefjum, og
þetta hefur m.a. komið
niður á menntakerfinu,
frá grunnskólum til há-
skóla. Það er nú að
koma æ betur í Ijós að
~~~~~ um vítahring er að
ræða: Dla búnir og óvist-
legir skólar, þar sem kennarar á
sultarlaunum starfa langan vinnu-
tíma við að kenna of stórum hóp-
um barna og unglinga, útskrifa
fólk sem er illa búið undir lífið og
skilar litlu til
samfélagsins.
Með því að
leiða          sam-
keppni          og
markaðshyggju
til öndvegis í
skólakerfínu -
sem er helsta
lausnin í aug-
um         íhalds-
manna - er að
vísu hægt að ná
góðum árangri
með hluta nemendanna. Þeir eiga
síðan greiða leið til valda og bæri-
legra efha, en annar hópur tapar
og kemur út úr skólanum illa
menntaður og ráðvilltur og verður
annaðhvort lélegt vinnuafl, dýrir
viðskiptavinir velferðar- og heil-
brigðiskeriis eða - því fleiri sem
opinberri þjónustu hrakar meira -
enn dýrari viðfangsefni réttarkerf-
isins.
„Menntunin er ekki aöeins forsenda fyrir velgengni einstaklingsins held-
ur samfélagsins alls."
Hátæknisamfélagiö -
í samfélagi hátækni, sem nú
blasir við á Vesturlöndum, efnast
margir og leyfa sér mikla neyslu,
en hópur atvinnulausra og utan-
garðsfólks stækkar. í þessu samfé-
lagi er ekki langt frá bjargálnum
til örbirgðar. Þótt hjón hafi komið
sér vel fyrir, geta þau sjaldnast
tryggt fjárhagslega framtíð barna
sinna. Það besta sem þau geta gert
til þess er að sjá þeim fyrir góðri
menntun.
Þannig horfir málið við ein-
staklingnum, og slík viðhorf hafa
vafalaust átt mikinn þátt í að
vekja kröfur um úrbætur í
menntamálum hjá millistéttinni.
En margir hafa víðari sýn og sjá
lengra. Menntunin er ekki aðeins
forsenda fyrir velgengni einstak-
lingsins heldur samfélagsins alls -
og þá er átt við starfsmenntun
ekki síður en fræðamenntun. Há-
tæknisamfélag þar sem sumir hafa
vinnu, góð lífskjör og menntun, en
aðra skortir bæði líkamlegt og
andlegt viðurværi, ber dauðann í
sér. Þetta skynja nú fleiri og fleiri.
Áhrifaríkar og lýðræðislegar um-
bætur i menntamálum eru mikil-
vægasta pólitíska úrlausnarefhið
nú um árþúsundamótin. Almenn-
ingur er að skilja þetta á undan
stjórnmálamönnum. Þeir verða
dæmdir eftir því hvernig þeir
bregðast við.
Véstefnn Ólason
Hin neyslu
ii
Ég hef undanfarna mánuði ver-
ið að lesa hinar og þessar greinar.
Höfundarnir eru ekki af verri end-
anum, þingmenn, hagfræðingar,
læknar og ritsrjórar og allir eru
þeir sammála um að skuldaaukn-
ing sé tilkomin vegna aniiarlegrar
neyslufíknar þjóðarinnar. Við
erum svo framsýn og bjartsýn á að
góðærið læðist til okkar að við
hlaupum upp til handa og fóta og
„Er til eitthvað hjá óðrum vestræn-
um þjóðum sem heitir lánskjara-
vísitala og er með þegna sína sem
skulda í skrúfstykki? Þetta er
álíka skelfilegt og skattheimta
fógetans í Nottingham á dögum
Hróta hattarll"
leggjumst í kaupæði. Já, sem sagt,
við erum búin að eyða góðærinu
fyrirfram.
En dettur engum í hug að kanna
samhengi skulda heimila og láns-
kjaravísitölu. Skrýtið að skuldir
heimilanna skyldu stóraukast um
leið og laun hækkuðu um áramót!
Hækkuðu ekki skuldir heimilanna
um 500 milljónir af þvi að kartöfl-
ur hækkuðu? ¦
Island - Danmörk
Vegna landflótta íslendinga til
Danmerkur lét forsætisráðherra
gera skýrslu til Alþingis um sam-
anburð launa og lifskjara á íslandi
og í Danmörku. Þar er í hnotskurn
verið að sannfæra hina „neyslu-
óðu" þjóö um að munurinn á lífs-
kjörum í Danmörku og hér sé ekki
ýkja mikill. Þar koma fram tekjur,
skattar og verðlag á neysluvörum
og sýnt fram á
„þegar tekið hef-
ur verið tillit til
allra þessara
þátta í launum
og framfærslu-
kostnaði" séu
ráðstöfunartekj-
ur ekki nema
14,9% hærri í
Danmörku en á
íslandi.
Gleymdist ekki
eitthvað? Hvað
um húsnæðismál. Það kom hvergi
fram í skýrslunni að fólk þyrfti
þak yfir höfuðið. Ekki svo lítill
þáttur og helsta forsenda þess að
fólk setur sig í skuldir. Hefur ver-
ið gerður samanburður á láns-
kjaravísitölu eða verðbótaþátta-
lánum á Islandi og Danmörku
annars vegar eða launaskriði hins
vegar undanfarin 15 ár?? Er til
eitthvað hjá  öðrum  vestrænum
þjóðum sem heitir
lánskjaravísitala og
er með þegna sína
sem skulda í skrúf-
stykki? Þetta er
álíka skelfilegt og
skattheimta fógetans
í Nottingham á dög-
um Hróa hattar!! í
öllum þeim greinum
sem ég hef verið að
lesa er viðkvæðið
eins. Jú, skuldasöfn-
unin er tilkomin
vegna þess að ís-
lenska þjóðin er
neysluóð.
Fórn fyrir verð-
bólgubál
Skuldir íslenskra
heimila hafa sjöfald-
ast að raungildi
1980-1995.  Samkvæmt
Kjallarínn
Laufey
Kristjánsdóttir
húsmóðir i Keflavík
a arunum
upplýsing-
um OECD eru íslensk heimili þau
sem hvað mest skulda í heimin-
um!!!! Dettur einhverjum í hug að
kanna tengsl milli skuldaaukning-
arinnar og t.d. myntbreytingar,
lánskjaravísitölu, verðbólgu, okur-
vaxta, afnáms vísitölu á laun,
þjóðarsáttar eða misgengis? Nei,
sennilega ekki, það er miklu auð-
veldara að skella skuldinni á
neysluna.
Verðtryggingin varð til þess að
stöðva verðbólgubálið.
En það krafðist fórna.
Á þessum árum varð
gífurleg eignatilfærsla
í þjóðfélaginu. Það fólk
sem átti innstæður í
bönkum og sparisjóð-
um hoppaði hæð sína
af gleði um hver ára-
mót yfir verðbótunum,
en hinir sem skulduðu
horfðu skelfingu lostn-
ir á eignarhlutann
sinn í húsunum
hverfa. Þetta hefur
ekkert leiðrést. Láns-
kjaravísitalan heldur
áfram að hækka
skuldir, um leið og
kauphækkun verður
-~—~~—~   eða          neysluvörur
hækka.
Við erum ein af þeim sem voru
svo óheppin að vera að stækka við
okkur húsnæði á þessum tíma.
Við eigum erfitt með að sætta okk-
ur við þá staðreynd að verá orðin
eignalaus eftir 20 ára búskap. Við
erum ekki ein. Okkar kynslóð ber
byrðina og gerir það steinþegjandi
og hljóðalaust. En þegar misvitrir
þingmenn, hagfræðingar, læknar
og ritstjórar taka sér penna í hönd
og ásaka okkur líka fyrir neyslu-
fíkn þá er mælirinn fullur!!!
Laufey Krisrjánsdóttir
Með og
á móti
Bökakaup grunnskóla-
nema
Reynir Guonason,
aostooarskóla-
stjóri Lækjarskóla
Neyðar-
ástand í
grunnskólum
Um mitt ár
1993 var tekinn
upp virðis-
aukaskattur á
bækur. Náms-
bókakvóti til
grunnskóla
árið á undan
var að meðal-
tali 4.215 kr á
nemanda í 1. -
10. _bekk. í
sparhaðar-
skyni var þessi
upphæð lækkuð í 3.957 kr. fyrir
árin 1993 og 1994. Ekki var heim-
ilt að endurgreiða virðisauka-
skatt á námsbækur til skólanna
frá Námsgagnastofhun. Þessi
ráðstöfun oHi nokkurs konar
neyðarástandi í grunnskólum
landsíns og allra leiða var leitað
til þess að endar næðu saman.
Ein þeirra var að láta nemendur
í 10. bekk sem völdu sér valgrein
sem væri um leið áfangi í fram-
haldsskóla greiða námsbóka-
kostnað sinn. Margir grunnskól-
ar eru i góðu samstarfi við ná-
læga framhaldsskóla og taka að
sér kennslu í ýmsum áfongum
þeirra til þess að gefa nemendum
tækifæri til að stytta nám sitt
þegar þangað kemur. Nú verður
grunnskólum mjög erfitt að
bjóða þessar valgreinar ef allur
bókakostnaður þeirra veröur
tekinn af naumum námsbóka-
kvóta skólanna sem er í ár 4.750
kr. að meðaltali auk 130 kr. af
sérkvóta á nemanda en kennslu-
bók í vélritun kostar 1.900 kr."
Grunnskóla-
nám á að vera
ókeypis
„Nám í
grunnskóla
skal vera nem-
endum að
kostnaðar-
lausu. Um-
boðsmaður Al-
þingis     kvað
upp    úrskurð___              ___
um þetta árið  uruiur HaMðndttt-
1990.    Löggjaf-   ir, tramkvæmda-
™„          ,„jj.    atióri Heimilis og
ínn       undir- J^,
strikar   þessa
steftau í grunn-
skólalögum og reglugerð um val-
greinar. í haust þurftu nemendur
í að minnsta kosti einum grunn-
skola að koma með ritvélar í
skólann, dæmi eru um kaup á
stærðfræðibókum i 10. bekk og
málfræðibókum í 8. bekk. Þegar
við bætast kröfur um ákveðnar
tegundir af orðabókum, reikni-
vélum og pennum er kostnaður
heimilanna orðin ansi mikill og
miðað við skuldastöðu íslenskra
fjölskyldna er slíkt tæpast verj-
andi. Einstakir kennarar geta
ekki einhliða ákveðið að nem-
endur kaupi bækur frekar en
hjúkrunarfólk tilkynni sjúkling-
um að þeir skuli koma með plást-
ur og magnyltölfur með sér á
sjúkrahúsið. Skólanefndin í
hverju sveitarfélagi á að tryggja
allt sem þarf til lögboðinnar
kennslu og hún verður að móta
stemuna um hvaða námsgögn
börnin fá, þar má ekki vera mis-
munur milli skóla innan sama
sveitarfélags. Raunhæf framlög
til menntamála nást aldrei á ís-
landi ef kostnaði við nám í
grunnskóla er velt yfír á foreldra
sem þegar hafa greitt skatta til
að standa í þessum rekstri."
-JHÞ

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
18-19
18-19
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40