LAUGARDAGUR 5. APRIL 1997 helgarviðtalið 37 segja konurnar vera að bera ljúg- vitni. „Einhvers staðar hlýtur sann- leikurinn að liggja." Gunnar segir þessi tvö mál sýna hversu erfitt sé og alvarlegt fyrir kirkjuna að standa ráðalausa frammi fyrir þjóðinni. Hún sé göm- ul stofnun sem njóti trausts og virð- ingar þjóðarinnar þrátt fyrir allt sem á undan hafi gengið. Rétt mat hjá Úlafi „Ég hafði mikla samúð með Ólafi Skúlasyni í hans baráttu, sér í lagi á prestastefnunni í Kópavogi síðasta sumar. Hann sat undir þungum ásökunum og ég tel það rétt mat hjá honum að hafa ákveðið að hætta á biskupsstóli. Hann átti engan annan leik í stöðunni. Ástæðan er einfald- lega sú að það var engin stofnun innan kirkjunnar sem gat tekið á svona máli i tæka tíð og leitt til lykta. Það hefði þurft að gera það," segir Gunnar. Hann segist ekki tilheyra neinu „liði" innan kirkjunnar, allra síst svonefndum svartstökkum sem nefndir voru til sögunnar í hama- gangnum í fyrra. Hann segist geta verið sammála þeirri skoðun eins viðmælenda blaðamanns að hann sé að ýmsu leyti einfari innan kirkj- unnar. Vil hafa líf í kirkjunni „Ég á ekki samleið með íhalds- sömum prestum og heldur ekki með mjög hægfara kirkjufólki sem lætur sér nægja rólega og settlega kirkju. Ég vil hafa lif í kirkjunni og samfé- lagið litríkt. Þar innan dyra sé fjöl- breytt menningarlíf undir forystu skapandi fólks. Ég vil djarfari um- ræðu um málefni samtímans. Kirkj- an hefur mikla tilhneigingu til að hasla sér völl einhvers staðar á miðjunni, almennt séð. Ég vil vera þar sem vaxtarbroddurinn er, og hann á að vera í kirkjunni. Kirkjan er í eðli sínu framsækið samfélag. Hún á að vera vakandi á öllum svið- um. Víða í heiminum hefur hún haft forystu í friðar- og mannrétt- indamálum, jafnréttismálum, þjóð- frelsismálum. Hún hefur haft for- ystu í umhverfismálum og kallað menn til ábyrgðar á sköpunarverk- inu. Síðast en ekki síst hefur hún haft forystu í menningarmálum, flutti m.a. siðmenninguna til ís- lands. Kirkjan var öruggt athvarf fyrir skapandi fólk. En eftir því sem liðið hefur á þessa öld þá hefur kirkjan farið meira og meira inn á miðjuna, viljað vera þar sem hún er örugg, þar sem hún er ekki kölluð til ábyrgðar. Þar sem enginn spyr hana lengur um afstöðu til þjóð- mála. Engrar endurnýjunar er leng- ur vænst frá kirkjunni í íslenskri menningu. Þetta er dapurleg þróun í kirkjusögunni og henni verður að snúa við. Kirkjan þarf að vera lif- andi og framsækin hreyfing í ís- lensku þjóðlífi, hún hefur alla burði til þess. Tæki hún hlutverk sitt al- varlega þá myndi fólk streyma til hennar," segir Gunnar og er kom- inn í ham. Alvarleg skammsýni með álverið á Grundartanga Talandi um forystu í umræðunni, m.a. í umhverfismálum, þá er ekki úr vegi að forvitnast um afstöðu Gunnars til fyrirhugaðs álvers á Grundartanga. Hann segist ekki vilja fá álverið og hefur stutt bar- áttu samtakanna Sólar, flutt m.a. ræðu á baráttufundi í Borgarleik- húsinu nýlega. Gunnar segir það „alvarlega skammsýni" að setja ál- ver upp í miðja sveit. Það hafi sömuleiðis verið skammsýni á sín- um tíma að setja járnblendiverk- smiðju á Grundartanga. Allt þetta breyti umhverfinu og geri það að verkum að sveitin verði ekki söm sem áður. Gunnar segir Kjósverja hafa sett sig ákaflega vel inn í álversmálið, ekki síst hvernig staðið var að um- hverfismati og veitingu starfsleyfis sem réttilega hafi verið gagnrýni- vert að hálfu stjórnvalda. „Barátta Kjósverja er aðdáunar- verð og þeir hafa bent á það sem Prestshjónin á Reynivöllum eru eins mikiö í hestamennskunni og aðstæður leyfa og fara gjarnan i hestinn Laxa, sem er í miklu uppáhaldi hjá þeim, og Gunnar fylgist meö. langa reiðtúra á sumrin. Hér er Anna Margrét að kempa yrði að laga ef verksmiöjan kæmi þarna. Hún verði þá eins góð og hægt er með tilliti til mengunar- varnarbúnaðar og þess háttar." Guð hefur húmor Yfir í annað mál sem brunnið hef- ur heitt á vörum íslendinga síðustu daga, þ.e. meint guðlast Spaugstof- unnar í þætti sínum um síðustu helgi. Þátturinn hefur sem kunnugt er vakið hörð viðbrögð, ekki síst innan kirkjunnar og hjá biskupi ís- lands, og Spaug- ____ stofumenn ver- ið sakaðir um lögbrot. Að- spurður segist Gunnar hafa séð þáttinn og fundist margt í honum nokkuð gott. Hann hafi minnt sig á kvikmyndina Life of Brian með Monty Python hópn- um. „Auðvitað uppskáru þeir mikla hneyksl- un og það ætti ekki að hafa komið þeim á óvart. Þáttur- inn hefur án efa sært marga og ég get vel skilið það fólk. Efnið er vandmeðfar- ið. Mér finnst hins vegar að við ættum að sinna húmorn- um meira en við gerum í kirkjunni. Guð hefur húmor. Það er ýmislegt í Biblíunni sem flokka má sem húmor og hæðni. Sumir sérfræðingar í Gamla testa- mentinu hafa t.d. sagt að sagan um Jónas spá- mann sé grínsaga. Framsetning Spaugstofunnar hneykslaði mig ekki en mér fannst þeir fara út á ystu nöf, sérstaklega í sambandi við kvöldmáltíðina," segir Gunnar. Um viðbrögð kirkjunnar manna segir hann þau hafa verið óþarflega hörð. Hlutverk grínistans í þjóðfé- laginu sé að vera grínisti og að hann verði að hafa svigrúm til tján- ingar. Gunnar segist ekki geta séð að um guðlast hafi verið að ræða, enda noti hann ekki það orð. Guð- last sé þegar traðkað sé á trú ann- arra í vísvitandi tilgangi. Spaug- stofumenn hafi áreiðanlega ekki ætlað sér það. Löngun til að umbæta Frá gríni yfir í alvöruna, kom- andi biskupsframboð. Eftir að Ólaf- ur Skúlason lýsti því yfir að hann ætlaði að hætta sem biskup kom „Innbyröisdeilur milli manna komu upp og ástandið var oröið mjög alvarlegt. Prestarnir liðu mest fyrir þetta, ekki siður en söfnuöirnir. Þessu varð að linna og það varö að rjúfa þennan vítahring," segir Gunnar m.a. um ástandið í þjóðkirkj- unni á síðasta ári. nafn Gunnars fljótlega til sögunnar í hópi hugsanlegra arftaka Ólafs. Hann segir líkt og með framboðið innan Prestafélagins að þrýstingur frá kollegum sínum og leikmönnum hafi ráðið miklu um þá ákvörðun að gefa kost á sér. Kirkjan þyrfti á starfskröftum hans að halda, bæði inn á við sem út á við. „Löngun mín til að umbæta kirkj- una réði einnig miklu. Koma þar nýjum mönnum og straumum til áhrifa í mótun kirkjunnar. Þetta hefur orðið út undan um langt skeið og kirkjan ekki endurnýjast sem skyldi. Að visu er mikil gróska víða í safnaðarstarfi en það er allt annað. Ég er umbótamaður og stöðugt að vinna að hugmyndum fyrir kirkj- una sem gætu orðið henni til bóta almennt. Ég hef einnig varað við ýmsu, m.a. því að skipta biskups- dæminu í þrennt. Er eindreginn talsmaður þess að áfram verði einn biskup sem sameiningartákn ís- lensku kirkjunnar. Ég vil einnig að Kirkjuþing eflist og létti þar með á bisk- upsembættinu. Mér finnst eðli- legt að prófasts- dæmin verði virkari en nú er og vígslu- biskupar starfi eins og gert er ráð fyrir í lög- um og reglum." Gunnar seg- ist í raun með framboði sínu vilja sjá nýja þjóðkirkju. Margt í skipu- lagi hennar og starfsháttum sé fyrir löngu úr- elt og margar sóknir enn við lýði með örfá- um sóknar- börnum. Biskup á að vera góður prestur prestanna En hvernig telur Gunnar að góður bisk- up eigi að vera? Hann svarar því til í fyrstu að bisk- góður prestur hjólin haldi áfram að snúast. Hann á að vera örvandi á því sviði og laða framsækið fólk til áhrifa. Biskup á að vera góður talsmaður kirkjunnar og kristindómsins í ís- lensku þjóðlífi. Hann á að tala af þekkingu og umburðarlyndi og efla virðingu kirkjunnar í samfélag- inu." Skoðanakönnun DV í febrúar sl. sýndi minnstan stuðning almenn- ings við Gunnar og Karl Sigur- björnsson var langvinsælastur. Al- menningur kemur að vísu ekki til með að kjósa næsta biskup en álit hans skiptir vissulega máli. Að- spurður segir Gunnar þessa niður- stöðu ekki hafa dregið úr sér neinn kjark. Karl njóti þess t.d. að vera í fjölmennri og vinsælli sókn og hafa áður verið í kjöri um vígslubiskup- sembætti. Hann sé áberandi og að sjálfsögðu góður prestur. En hann sjálfur starfi í fámennu prestakalli og sé ekki eins kunnur á meðal al- mennings og Karl og kannski önnur biskupsefni. Hann hafi stundað fræðistörf sem náð hafi til afmark- aðs hóps. Engin endalok ef ég tapa up eigi að vera prestanna, bera mikla umhyggju fyrir þeirra hag og efla símenntun þeirra. Hann eigi að sinna þessum lykilstarfsmönnum kirkjunnar mjög vel. Og Gunnar heldur áfram: „Biskup á að vera vel að sér í guðfræði og allri hugmyndafræði kirkjunnar. Hann á að sjá til þess að kirkjan staðni ekki, vera á verði um þróun og vöxt kirkjunnar. Að Gunnar telur meiru skipta að hann njóti talsverðs stuðnings á meðal kjörmanna, þ.e. presta og leikmanna sem kjósa biskup. Hann metur sigurlíkur sínar alveg jafnmiklar og annarra biskups- efna. Þar sem frambjóðendur eru a.m.k. fjórir er líklegt að til tveggja umferða komi í biskups- kjöri. Enginn nái meira en 50% fylgi og því komi til seinni umferð- ar. Einn muni þá detta út og lýsa yfir stuðningi við einhvern hinna þriggja eftirstandandi. Gunnar tel- ur úrslit úr fyrri umferð ekki koma til með að segja neitt um niðurstöðu þeirrar seinni. „Þegar menn fara að gera sér bet- ur grein fyrir mínum skoðunum þá munu þeir sjá að þær eru það eina sem gildir. Kirkjan getur ekki stað- ið í stað og verður að taka breyting- um. Ef svo fer að ég þurfi að lúta í lægra haldi þá lít ég alls ekki á það sem mín endalok innan kirkjunnar. Ég er ekki meirihlutamaður og hef aldrei verið. Mér finnst eðlilegt að vera í baráttunni og baráttumaður- inn er alltaf í minnihluta. Kirkjan hefur unnið sín merkustu afrek í sögunni þegar eldhugar hafa verið við völd. Hún á að fylgja Jesú Kristi og hann fylgdi ekki meirihlutan- um," segir klerkurinn á Reynivöll- um að endingu, fullur af sannfær- ingarkrafti. -bjb
Beinir tenglar
