14 LAUGARDAGUR 1. JULI 2000 Fréttir I>V 14 manns hafa látist í umferöarslysum það sem af er árinu: Sár á sálinni - yngstu og elstu ökumennirnir algengustu f órnarlömb banaslysa Á árunum 1991 til 1998 létust að meðaltali 19 manns á hverju ári í umferðarslysum á íslandi. Talan yfir fjölda fórnarlamba banaslysa á þessu ári er orðin ískyggilega há - 14 manns hafa farist í umferð- inni það sem af er árinu. Tölur síðustu tveggja ára eru einnig óvenjuháar en í fyrra létust 21 og 28 fórust árið 1998. Þetta eru svart- ar tölur sem kalla á viðbrögð öku- manna. Umferðaröryggisfulltrúar í öllum landsfjórðungum sendu nýverið frá sér bón til lands- manna í formi fréttatilkynningar þar sem þeir biðja þjóðina um að standa saman og fækka banaslys- um. Bitur reynsla „Það verður banaslys og menn virðast gæta sín í einhvern tima en svo gleyma menn þessu. Ég hef tek- ið eftir því i vetur hvað menn eru kaldir að taka fram úr á ólíklegustu stöðum. Þótt það sé merkt blindhæð og óbrotin lina láta menn vaða alls staðar," sagði Kristján Kristjánsson, 27 ára gamall atvinnubílstjóri frá Akranesi. Hann veit, af biturri reynslu, hvaða áhrif banaslys 1 um- ferðinni geta haft. Kristján var tæp- lega 22 ára gamall þegar hann ók vörubíl sem hann vann á að vetrar- lagi yfir einbreiða brú í Miklaholts- hreppi á Snæfellsnesi. Snjóruðning- ar við brúna ollu þvi að hann sá ekki einkabíl sem kom úr gagn- stæðri átt fyrr en of seint og lentu þeir saman í gífurlega hörðum árekstri. Kristján slapp tiltölulega ómeiddur en maðurinn í hinum bílnum lést af völdum árekstursins. „Einu sárin sem ég hlaut voru þau sem eru á sálinni," sagði Krist- ján. „Þetta breytti mér alveg voða- lega. Ég leit allt öðrum augum á um- ferðina en ég gerði. Lengi á eftir átti ég mjög erfitt með að keyra yfir ein- breiða brú. Ef ég sá að bíll var að koma upplifði ég slysið alltaf í hvert skipti. Þetta situr alltaf í mér." Það virðist kaldhæðni örlaganna að Kristján var ekki í belti, þar sem hann ók gömlum vörubíl sem ekki bauð upp á bílbelti, en sá sem lést var spenntur í öryggisbelti. Læröl sína lexíu Kristján var ákærður og rúmu ári eftir slysið var hann fundinn sekur í Héraðsdómi Vesturlands fyrir manndráp af gáleysi og sviptur öku- réttindum. Hann áfrýjaði og Hæsti- réttur sýknaði hann. í framhaldi af því fékk Kristján prófið aftur, sex mánuðum eftir sviptingu. En áður en málið fór fyrir héraðs- dóm sagði Kristján upp vinnunni og fann sér vinnu þar sem hann þurfti ekki að aka neitt á meðan hann var að vinna úr því sem hann kallaði „mestu sálarlegu erfiðleikunum". Tæpum tveimur árum eftir slysið var Kristján samt aftur farinn að vinna sem atvinnubílstjóri, mun varkárari en áður. „Þetta er hlutur sem maður verður að sætta sig við, þetta var slys sem enginn gat stjórn- að. En það kenndi manni vissulega lexíu. Maður lærði að maður á ekk- ert að treysta neinum nema sjálfum sér í umferðinni," sagði Kristján. En umferðarslys taka enn sinn toll af Kristjáni - félagi hans lést nýver- ið er mótorhjól sem hann ók skatl á fólksbíl á Akranesi. Engin belti algengasta orsókin Siðastliðin flmm ár hefur einka- bílum á íslandi fjölgað um 30 pró- sent en þrátt fyrir þessa miklu aukningu hefur alvarlegum umferð- arslysum farið fækkandi á milli ára. Samkvæmt upplýsingum Umferðar- ráðs er algengasta orsök banaslysa i DV-MYNO BNAR J. Beltin bjarga Siguröur Helgason, upplýsingafulltrúi Umferðarráös, segir aö mikið vanti upp á að íslendingar noti öryggisbelti sem skyldi. í nýlegri könnun í þorpi á Suðumesjunum kom í Ijós að 77 prósent ökumanna nota ekki belti í stuttum ferðum. umferðinni síðustu tvö árin sú að fólk notar ekki bílbelti. Hraðakstur er næstalgengasta orsökin. Hálka á vegi, áfengisneysla og að kastast út úr bílnum er allt í þriðja sæti yfir algengustu dauðaorsökina i bílslys- um. Eitthvað er um að lögregluemb- ætti landsins skili ekki inn öllum skýrslum um alvarleg umferðarslys og telur Umferðarráð að fjöldi mik- ið slasaðra í umferðinni fram til ársins 1998 hafi verið vanskráður um 15 til 25 prósent. Síðan árið 1998 hafa skýrslurnar borist frá lög- regluembættunum til ríkislögreglu- stjóra í tölvutæku formi, svo tölur 140 120 100 80 60 40 Samanburöur á tölum —yflr notkun bílbelta— þeirra er létust í umferöarslysum 1998 og 1999 MTJýglfervakln~S~þvi a~6 þessi tafla sýnir einun&s,þá sem létust í bifreiöuií bh~Y* ökurnéhn eðá farþ\*epTi en ekki heildarfjöiaa ^IÉÍlW&JMrnferfajsJxsjjrn þessi ár. Dreifbýli látnlr Þéttbýli Dreifbýli Mlklð slasaftir Innlent fréttaljós Sigrún María Kristinsdóttir blaðamaður Umferðarráðs yfir alvarleg umferð- arslys eru marktækar núna. Þegar tölur Umferöarráðs eru skoðaðar vekur athygli að tæplega þriðjungur dauðaslysa síðustu ára áttu sér stað í þéttbýli en rúmlega tveir þriðju gerðust á þjóðvegum landsins þar sem hámarkshraði er um og yfir 80 kílómetrar á klukku- stund. Hins vegar skiptast alvarleg umferðarslys nokkuð jafnt á milli dreifbýlis og þéttbýlis, þótt talan sé aðeins hærri fyrir dreifbýli. „Staðreyndin er sú að slysin eru að færast út úr þéttbýlinu og út á landsbyggðina. Þegar slys verður í þéttbýlinu er langalgengast að ekiö er á gangandi vegfarendur á götum þar sem hámarkshraði er 60 kíló- metrar á klukkustund eða meiri," sagði Sigurður Helgason, upplýs- ingafulltrúi Umferðarráðs. Hann út- skýrði að einn þáttur í því að al- gengara er að fólk deyr í slysum úti á landi er nálægð björgunarliðs. Þegar fólk slasast alvarlega getur bilið milli lífs og dauða verið mín- útuspursmál. í þéttbýli er ekki óal- gengt að einungis örfáar mínútur líði þar til sérhæft fólk er mætt til björgunaraðgerða en úti á landi get- ur biðin verið mun lengri. 25 10 Belti EkkibeKi P<> 5rl H 11 Látnir í bifreiðum -umferðarslys 1987-1999 EmgöneiefveriJaítalaum dinartUuríbifreiðuniHieUu íbislysum. Fjöldi ,-^1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 E ~*'Á?A_________________________________________________________Heimlld: Umfer6arra6 samkyaemt upplýsingum lögreglu. DV-MYND DANÍEL V. ÓLAFSSON Bitur reynsla Atvinnubílstjórinn Kristján Kristjáns- son frá Akranesi segir að slys sem hann lenti í fyrir fimm árum síðan sitji alltaf í honum. Ökumaður hins bílsins lést af völdum áverka sem hann hlaut í árekstrinum. Beltin bjarga „Beltanotkun ræður öllu, hún hreinlega ræður því hvort fólk lifir eða deyr. En það liggur alveg ljóst fyrir að það vantar talsvert mikið á að beltanotkun sé næg. Fólk sem er að fara út á þjóðvegi í lengri ferðir spennir gjarnan beltin en þegar fólk er að fara stuttar leiðir innanbæjar, sérstaklega í minni byggðarlögum, þá vantar talsvert mikið á belta- notkunina," sagði Sigurður. Sem dæmi nefndi hann að í þorpi á Suð- urnesjunum var beltanotkun nýver- ið könnuð í hádeginu og kom þá í ljós að einungis 23 prósent fólks í bílum notaði bílbelti. „Þannig að 77 prósent eru að brjóta lögin. Þetta segir okkur að ástandið er hreinlega óviðunandi og alvarlegt," sagði Sig- urður. Hann bætti því við að slysin geri ekki boð á undan sér og geti jafht gerst þegar fólk er bara rétt að skreppa eins og þegar lagt er í lengri ferðalög. „Það liggur alveg ljóst fyrir í könnunum sem gerðar hafa verið að meðalhraði á þjóðvegum landsins hefur verið að aukast mjög mikið. Svo mikið að það vekur mikinn ugg meðal þeirra sem eru að vinna að forvörnum í umferðarmálum," sagði Sigurður. „Þetta er ákveðið val hjá fólki, ef það vill keyra svona hratt, þá er það að hætta lífi sinu." Ein leiðin sem komið hefur til tals hjá Umferðarráði til þess að halda niðri meðalhraða er að lækka há- markshraða á þjóðvegum á veturna. Hert eftirlit er algengasta úrræði lögregluembættanna og sagði Sig- urður að það skili árangri. Yngstu og elstu ökumennirnir Af fórnarlömbum banaslysa í um- ferðinni eru ungir karlmenn á aldr- inum 15 til 24 ára í miklum meiri- hluta. „Það er svolítið erfitt að taka þessa ungu ökumenn út úr af því að stór hluti þeirra notar belti og er góðir ökumenn. Það er í rauninni fólk á öllum aldri sem velur að nota ekki belti," sagði Sigurður og bætti því við að þetta háa hlutfall ungra karlmanna mætti frekar rekja til reynsluleysis þeirra sem ökumanna og þeirrar staðreyndar að ungir karlmenn tækju meiri áhættu en annað fólk. Næstalgengasti aldurs- hópurinn í banaslysum i islenskri umferð er fólk eldra en 65 ára. Ástæðan fyrir því er sú að öldruð- um ökumönnum er mikið að fjölga og hefur líf aldraðra breyst mikið síðan fyrir 20 árum síðan. Flestir þjóðfélagsþegnar af báðum kynjum, sem eru fæddir í kringum árið 1930, eru með bílpróf og aka bíl. Með fjöl- breyttu félagslífi og breyttum áherslum í þjóðfélaginu er þetta fólk meira á ferðinni. Sigurður út- skýrði að önnur skýring á hinni háu tölu aldraðra, sem létust í um- ferinni, væri sú aö ungur einstak- lingur sem lendti í hörðum árekstri væri líklegri til þess að lifa hann af en gamall maður, einungis vegna aldurs. -SMK
Beinir tenglar
