Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 247. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						FMMTUDAGUR 26. OKTÓBER 2000
17

Menning
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir
Stofnun Árna Magnússonar gefur út fyrsta bindi í ritsafni Hallgríms Péturssonar:
Eins og að drekka kampavín
Á morgun, 27. október, á dánardœgri sr.
Hallgríms Péturssonar, kemur út á vegum
Stofnunar Árna Magnússonar fyrsta bindiö
i nýrri frœöilegri heildarútgáfu verka hans.
Þetta er fyrsta bók affimm í fyrsta hluta
heildarútgáfunnar sem nefnist „Ljóömœli";
alls veröa hlutarnir fjórir og bera hinir
þrír yfirskriftirnar Sálmaflokkar, Rímur
og Laust mál. Alls verða bindin líklega tíu.
Engin heildarútgáfa hefur áður verið gerð
af verkum Hallgríms svo sannarlega var
kominn tími til. 326 ár eru síðan hann lést
úr holdsveiki árið 1674, sextugur að aldri.
„í þessu fyrsta bindi eru 33 kvæði, and-
látssálmar og ádeilukvæði. Þau tengjast
andlátssálmunum þannig að í þeim er mik-
ið fjallað um forgengileik veraldarinnar og
fallvalt lán," segir Svanhildur Óskarsdótt-
ir, einn af aðstandendum útgáfunnar. „Þar
kemur oft fram að það þýði ekkert að vera
að monta sig og klæða sig í dragfín föt, því
þetta hverfi allt um siðir!"
Litið er varðveitt í eiginhandarriti Hall-
gríms, aðeins Passiusálmarnir og tveir
sálmar um dauðann. Annað er allt í af-
skriftum og það gerir fræðimönnum erfitt
fyrir. „Við þurfum að fara í gegnum öll
handrit og ráða í hvert þeirra geymir
besta textann. Aldarháttur, frægasta
ádeilukvæðið hans, er til dæmis varðveitt-
ur f yfir 40 handritum."
Eins og vonlegt var miðað við þessar
vinsældir heyrði Hallgrímur iðulega
kvæðin sin af vörum annarra talsvert öðru-
vísi en hann hafði hugsað sér þau upphaflega
eins og eftirfarandi visa um Króka-Refs rimur
hans sýnir:
Séö hef ég áður rimur Refs
ritaðar mínum penna,
en nú er mér orðið allt til efs
hvort eigi mér að kenna!
Röng ímynd fræðimanna
- Er ekki skrýtið að þetta höfuðskáld skuli ekki
vera til í góðri heildarútgáfu?
„Jú, en það er heldur ekki til fræðileg útgáfa af
Njálu!" segir Svanhildur. „Verkefnin i sambandi við
fræðilega útgáfu eru bara svo stór og við eigum ekki
nauðsynlegan mannskap í þau. Því segi ég það að þvi
fleiri sem leggja fyrir sig þessi fræði, þeim mun
betra!"
Ráðgert er að gefa út eitt bindi á ári en Svanhildur
telur að til að sú áætlun standist þurii fleiri að
koma að verki. Margrét Eggertsdóttir sem lengst
hefur unnið að útgáfunni er orðin lektor í Kaup-
mannahöfn og Svanhildur og Kristján Eiriksson
eru ein eftir.
„Fólk hugsar sér fræðimenn þannig að þeir séu
bara ósköp ánægðir með að tíminn líði hægt og
það gerist mjög lítið á hverjum degi," segir Svan-
hildur, „en þetta er alls ekki rétt. Manni líður rosa-
lega illa þegar ekkert gengur! Við viljum að bæk-
urnar komi jafnt og þétt og fólk þuríi ekki að bíða
endalaust eftir framhaldinu."
I þessari útgáfu er textinn stafréttur og ekki
verulega lesvænn fyrir almenning, „ekki til að
taka með sér í baðið," eins og Svanhildur orðar
það. En á grundvelli hennar er einfalt að búa til
góða og lesvæna útgáfu með bókmenntalegum inn-
gangi og skýringum. Það verður næsta skref sem
vonandi bíður ekki eftir þvi að öll bindin komi út.
Hvaö á erindi?
- Á Hallgrímur erindi til fólks á nýrri öld?
„Ég sá um daginn að það ætti að ræða um
Shakespeare undir formerkjunum „Shakespeare
og nútiminn" eða eitthvað á þá leið," svarar Svan-
hildur eftir nokkra umhugsun, „og ég velti fyrir
mér hvort það væri ekki þreytandi að vera alltaf
að spyrja hvaða erindi þessi gömlu verk ættu við
nútímann. Viljum við að nútiminn sé bara eitt-
hvað sem er auðveldlega aðgengilegt fyrir nútima-
menn? Er ekki frábært að hafa eitthvað lika sem
er framandi og þar með nýstárlegt? Mörg yrkis-
efna Hallgríms eiga við á öllum timum. Tungutak-
ið er ekki núfimalegt, en hann er mjög gott skáld og
málfar hans er mergjað. Hann virðist eiga svo létt
með að yrkja. Það er svolítið eins og að drekka
kampavín að lesa kvæðin hans, þegar loftbólurnar
springa í munninum! Það er gos í stilnum hjá honum,
orðkynngin er svo mikil."
Á dagskrá í Hallgrimskirkju á morgun kl. 16.30 í til-
efni útgáfunnar heldur Margrét Eggertsdóttir erindi
um skáldið, einnig verður upplestur og söngur og eru
allir boðnir velkomnir meðan húsrúm leyfir.
Tdnlist
ART
Hamskipti hljóðanna
2000
Meðalaldurinn á mánudagstónleikum Art 2000
var ekki hár. Ungt fólk hefur löngum haft meiri
kjark til að horfast i augu við nýjungar. Og það
þurfti töluverðan kjark þetta kvöld.
Fyrri hluti tónleikanna var helgaður verkum
eftir Paul Lansky sem er einn af gestum hátíðar-
innar. Hann kynnti verk sin notalega, en litlir
leiðarvísar sem tónskáldin gefa á staðnum geta
reynst björgunarhringir sem menn þurfa jafnvel
að ríghalda sér í til að týnast ekki og gefast tröll-
um á meðan verkin ríða yfir.
Sex fantasíur um Ijóð eftir Thomas Campíon er
yfir 20 ára gamalt verk. Lansky vinnur þar með
sama upplestur á ljóðinu i sex hlutum og er sá
síðasti næst upprunanum. í fyrsta hluta vekur
gagnstíg hljóðahreyfing við línu raddarinnar at-
hygli. Náið samband lesturs og tóna í öðrum
kafla er fallegt. Tónar í lestrinum eru teknir út og
látnir liggja undir lestrinum þangað til annar
slíkur tekur sig út og saman hljóma þeir um
stund. Þessir sjálfsprottnu samhljómar sköpuðu
stemningar sem undirstrikuðu hljóðveröld ljóðs-
ins. Hin klassísku vinnubrögð höfundar skína í
gegnum nýstárlegan efniviðinn og gefa honum
trúverðuga mynd.
Bókmenntir
Síðara verk Lanskys var í þessum fiokki lika
þó það sé bara ársgamalt. í Ride er boðið í ferða-
lag. Bílahljóð og fleira kunnuglegt ber okkur
áfram, við lendum í boði og fleira skemmtilegu.
Það hversu fínlega Lansky notar þessar hlut-
bundnu hljóðvísanir til að setja menn í stellingar
fyrir annars óhlutbundið og hlaðið verk minnir
kannski á sjöttu sinfóníu Beethovens, svo ein-
hverjir nafnkunnir séu nú nefndir. Beethoven
býður í því verki i siglingu niður á og hlustand-
inn er áhorfandi að ýmsum uppákomum sem þó
aldrei spilla hinni sterku formgerð verksins. Ride
er lika sinfónískt verk ,þó leikin séu tilbúin og
upptekin hh'óð af tónbandi. Það hefur stærð,
framvindu og vídd sinfóníunnar og var sérlega
áheyrilegt.
Hið sama verður ekki sagt um það sem á eftir
kom. Stunguskófluverk Kristínar Bjarkar Krist-
jánsdóttur og Böðvars Ingva Jakobssonar inni-
hélt einfalt myndskeið af manni með skóflu og að
þvi er virtist skipulagðan hljóðaspuna. Þetta virk-
aði dálítið eins og óljós minning um gamlan og
uppreisnargjarnan stil sem nú er búninn að
missa tennurnar. Verkið frá tónlistarlegu sjónar-
horni fádæma fátæklegt.
Trevor Wishart hefur kannað mannsröddina
og hvað er hægt að gera við hana með tólum og
tækjum í marga áratugi. I Vox 5 eru hamskipti
hljóðanna endalaus og má þar heyra allan dýra-
garð raddarinnar, en sem verk hljómar það meira
sem hljóðskúlptúr en tónverk. Hitt verkið.Tungur
elds eða Tongues of Fire, varð til þegar skáldið
hafði þýtt eitt af forritum sínum yfir á PC-tölvu
og var að fara yfir alla möguleika hljóðbreytinga
sem hann hafði þar innbyggt. Sú hugsun er ekki
ný í tónlistarheiminum að setja saman verk þar
sem tæmdir eru einhverjir ákveðnir möguleikar
innan gefins ramma. Nægir að nefna Prelúdíur
og Fúgur eftir J.S. Bach. Verkið er sett saman
með ágætu auga fyrir byggingu, með endurtekn-
ingum á réttum stöðum, með þéttara efni í gull-
insniði tímans og vel unnu niðurlagi. Mörg hljóð-
anna voru hreint ótrúleg og verkið að því leyti at-
hyglisvert. En það nægði ekki til að lyfta þessu
hljóðasafni upp á stall tónlistar. Vm þetta atriði
voru þó skemmtilega skiptar skoðanir meðal tón-
leikagesta.en það er einmitt eitt af því sem gerir
þetta svona spennandi. Þessi akur er nýr og upp-
skeran enn dálítið villt og um leið umdeild.
Sigfríður Björnsdóttir
Vandinn að vera öðruvísi
Saklausir sólardagar er fyrsta barnabók Val-
geirs Skagfjörð og vel heppnuð frumraun að
fiestu leyti. Sagan hefst á stuttum inngangi þar
sem lýst er þeirri fortíðarþrá sem heltekur mann
sem horfir yfir æskuslóðir sínar. Síðan byrjar hin
eiginlega saga þar sem sagt er frá Lúkasi sem er
öðruvísi en allir aðrir í hverfinu. Pabbi hans er
útlendingur og býr einhvers staðar úti í heimi,
þess vegna er Lúkas með hrafnsvart hár og brún
augu og er kallaður indíáninn af miður velviljuð-
um krökkum í hverfinu.
Ekki striða allir Lúkasi, hann eignast góðan
vin sem heitir Jói og bralla þeir margt saman.
Ógurleg hrekkjusvín gera þeim hins vegar lifið
leitt en foringi þeirra er Stebbi strý. Sá er
allsvakalegur og kann hvorki meira né minna en
ellefu hálstök. Sagan segir okkur frá uppátækjum
Lúkasar og Jóa, bolabrögðum hrekkjusvinanna
sem stigmagnast og lýkur með miklu uppgjöri.
Sagan er lipurlega skrifuð; lýsingar á krökkun-
um    og    umhverfi
þeirra eru lifandi og
standa       greinilega
höfundi nærri. Sam-
skiptum   barna   og
fullorðinna er lýst á
glettinn og raunsæj-
an   hátt   og   þurfa
söguhetjurnar       að
standast ýmsar raun-
ir og sigrast á margs
kyns   vanda.   Þessi
hversdagslegu
vandamál   eru   þau
sömu   og  börn   um
þessar mundir þurfa að fást við þó að umhverfið
sé annað og timasviðið eigi að vera annað.
Líðan Lúkasar eru gerð prýðileg skil. Hann er
nokkurs konar nýbúi þar sem hann ber útlensk-
an uppruna sinn með sér og er ekki almennt við-
urkenndur sem íslendingur. Hann þarf einnig að
lifa meö því að eiga engan pabba, einungis stjúpa
sem hefur takmarkaðan áhuga á honum. Þessu
ástandi - að vera hvorki þetta né hitt - er lýst á
nærfærnislegan og skilningsríkan hátt þannig að
klipa Lúkasar snertir lesendur. Öðrum þræði er
sagan þroskasaga Lúkasar; þannig hjálpa sam-
skipti hans við pabba Jóa honum að átta sig á þvi
að það er ekki allt unnið með því að eiga fbður.
Vandamálin eru þó ekki máluð of dökkum litum
en megináherslan lögð á atburðarásina.
Sagan og persónur hennar fanga lesendur.
Spennan helst frá upphafi til enda en um leið
kynnist maður lifandi og raunsæjum persónum.
Er óhætt að hvetja Valgeir til frekari dáða á
þessu sviði.
Katrín Jakobsdóttir
Valgeir Skagfjörð: Saklausir sólardagar. Teikningar:
Guöjón Ketilsson. Mál og menning 2000.
Stefán Snæbjörnsson, Sigrún og
Sören glerhönnu&ir og Aðalsteinn
Ingólfsson, forstö&umaður Hönnun-
arsafnsins, með hluta gjafarinnar.
Gleraðgjöf
Glerblástursverkstæðið Gler í Berg-
vik er frumherji í framleiðslu listmuna
úr heitu gleri á íslandi. Verkstæðið var
stofhað.árið 1982 í Bergvík á Kjalarnesi
af hjónunum Sigrúnu Ó. Einarsdóttur
og Sören S. Larsen og á þessum átján
árum hefur það öðlast fastan sess á ís-
lénskum sjónmenntavettvangi.
Sigrún og Sören hafa sýnt verk sin
um alla Evrópu og einnig á Grænlandi,
i Bandaríkjunum og Japan. Helstu gler-
listasöfn í heimi hafa fest kaup á verk-
um þeirra og þeim hafa hlotnast ýmsar
viðurkenningar, bæði innanlánds og
erlendis.
Nýlega lauk samsýningu Sigrúnar
og Sörens i Gerðarsafni, og í framhaldi
af henni hafa þau ákveðið að gefa
Hönnunarsafni Islands gott úrval eldri
glermuna sinna (1978-1989), bæði nytja-
hluti, skrautmuni í frjálsu formi og
sýnishorn glermuna sem þau hafa unn-
ið fyrir ýmsa aðila. Meðal þeirra eru
glerkrúsir eftir Sigrúnu frá 1979, en
þær eru með fyrstu heilstæðu glerblást-
ursverkum sem íslendingur hefur gert.
Er mikill fengur að þessari höfðinglegu
gjöf fyrir Hönnunarsafnið, bæði í list-
rænu og sögulegu tilliti, þar sem hún
gerir safninu kleift að „skrá" frumbýl-
isár og þróun þeirrar merku starfsemi
sem farið hefur fram i Bergvík á und-
anförnum árum.
Kvöldskólinn
í kvöld kl. 22.30 verður
endurflutt á rás 1 leikrit-
ið Kvöldskólinn eftir
Harold Pinter hinn sjö-
tuga. Þar segir frá Valtý
sem kemur úr fangelsi og
kemst að því að frænkur hans aldraðar
hafa leigt herbergið hans ungri stúlku
sem segist vera kennari. Valtýr er að
vonum fúll yfir því.
Bjarni Jónsson þýddi leikritið en
leikstjóri er Karl Ágúst Úlfsson.
Til varnar
skáldskapnum
I kvöld kl. 20 er dag-
skrá á Súflstanum,
Laugavegi 18, í tilefni
af útkomu bókarinnar
„Ritgerðir og pistlar"
eftir Sigfús Daðason.
Einar Már Guðmunds-
son minnist Sigfúsar. Berglind Gunn-
arsdóttir, Birna Bjarnadóttir og Hall-
grímur Helgason ræða stöðu ljóðlistar-
innar í ljósi hinnar óviðjafnanlegu rit-
gerðar Sigfúsar „Til varnar skáld-
skapnum" og Hjalti Rögnvaldsson les
úr verkum skaldsins. Aðgangur er
ókeypis og öllum heimill meðan hús-
rúm leyfir.
ART2000 Rafbassinn
í kvöld kl. 20 heldur ART2000 hátið-
in áfram i Salnum. Þá koma fram
bassahetjurnar Skúli Sverrisson og
Jack Vees ásamt gítarleikaranum
Hilmari Jenssyni.
Skúli hefur haslað sér völl sem einn
fremsti rafbassaleikari heims. Hann
hefur unnið með mörgum helstu
postulum framúrstefnutónlistar, t.d.
gítarleikaranum Alan Holdsworth, fjöl-
listakonunni Laurie Anderson, Lou
Reed og Brian Eno. Með honum kemur
fram rafgítarleikarinn Hilmar Jensson
sem hefur getið sér gott orð sem einn
fremsti djassgitarleikari íslendinga.
Kl. 19 verður opnuð innsetningin
Þrír pýramídar eftir Jóhann G. Jó-
hannsson. Framhaldstónleikar verða á
Café 22 í kvöld.
Á morgun hefst ART2000 með fyrir-
lestri Martins Knakkegaard kl. 17 í
Salnum og um kvöldið kl. 20 verða þar
leikin verk eftir Wouter Snoei, Vindva
Mei, Product 8 og Stilluppsteypu. Þá
verða framhaldstónleikar á Gauki á
Stöng kl. 22.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
18-19
18-19
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40