Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						iL
16
LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002
Helgarblað
J£þ-\jT
Enld Blyton, afkastamestl barnabókahöfundur heims.
Margir hafa þóst lesa miöur geöþekka hugmyndafræöi úr bókum
hennar en þaö hefur engin áhrif á börn heims sem sækja enn sem
fyrr í bækurnar.
hans akaflega. Hún var
fjórtán ára þegar hún
vann ljóðasamkeppni
barna og það varð henni
hvatning til að senda
greinar, sögur og ljóð til
ýmissa tímarita. Þeim
yar hafhað og seinna
sagði Enid útgefanda sín-
um að hún hefði vegg-
fóðrað herbergi sitt með
neitunarbréfum.
Enid þötti hæfileika-
mikill píanóleikari en
ákvað að fara í kennara-
nám svo hún gæti séð
fyrir sér og skrifað i frí-
tímum. Hún starfaði sem
kennari í fimm ár og
birti á þeim tíma ljóð og
greinar fyrir fullorðna í
hinum ýmsu tímaritum.
Hún hafði mikla unun af
starfi sínu með börnum
og ákvað að verða barna-
bókahöfundur. Fyrsta
bók hennar, ljóðabók fyr-
ir börn, kom út árið 1922
og fékk góða dóma. Enid
ákvað að einbeita sér að
því að skrifa fyrir börn
og smásögur eftir hana
birtust í timaritum. Þær
nutu svo mikilla vin-
sælda að henni bárust
þúsundir aðdáunarbréfa
á hverju ári og hún svar-
aði slíkum bréfum alla
tíð persónulega.
Umdeildar
barnabækur
Árið 1930 giftist Enid
útgáfustjóranum Hugh
Pollock og þau eignuðust
Afkastamesti barna-
bókahöfundur heimsins
Barnabókahöfundurinn Enid Blyton skrifaöi á ferli sínum
rúmlega 700 bækur sem hafa verið þýddar á yfir fjöutiu
tungumál. Hún er meöal annars höfundur Dodda-
bókanna, Ævintýrabókanna, Dularfullu bókanna og
bðkanna um Fimm fræknu.
Enid Mary Blyton fæddist í London árið 1897,
elst þriggja systkina. Faðir hennar var verslunar-
maður og Enid, sem var eina dóttirin í systkina-
hópnum, varð eftirlæfi hans. Saman stunduðu
þau plöntusöfnun óg hann kenndi henni á píanó
þegar hún var sex ára gömul. Enid átti ekki gott
samband við móður sína sem 61 hana upp til að
verða hlýðin eiginkona. Hún var afar litið hrifin
af bóklestri dóttur sinnar sem faðirinn ýtti und-
ir. Þegar Enid var þrettán ára flutti faðir hennar
að heiman og til ástkonu sinnar og Enid saknaði
tvær dætur. Hjónin lifðu góðu lífi með bílstjóra,
garðyrkjumann og þjóna. Enid þótti harðlyndur
húsbóndi og rak þjónustufólkið miskunnarlaust
ef því varð á mistök. Á árum seinni heimsstyrj-
aldar slasaðist eiginmaður Enidar illa á sprengju-
æfingu. Þegar Enid var tilkynnt að eiginmaður
hennar lægi slasaður á sjukrahúsi spurði hún
ekki hversu illa hann væri slasaður heldur tók
skýrt fram að hún gæti ekki heimsótt hann á spít-
alann, hún þyldi ekki þá staði en bað um að sér
yrði tilkynnt hvernig honum myndi reiða af.
Stuttu síðar kynntist Enid skurðlækninum Kenn-
eth Waters, skildi við eiginmann sinn og giftist
Waters.
Enid var 45 ára þegr hún sendi frá sér fyrstu
bókina í bókaröðinni um hina Fimm fræknu. Síð-
an komu svonefndar Ævintýrabækur og Dular-
fullu bækur og sögurnar um Dodda. Tilurð
Dodda-bókanna var á þann veg að Enid sá teikn-
ingar eftir hollenska listamanninn Van der Beek.
Hún heiUaðist af sakleysi myndanna og sagði:
„Ég gæti skrifað í kringum þessar myndir." „Af
hverju gerirðu það ekki?" spurði útgáfustjóri
hennar og hugmyndin var fædd.
Dodda-bækurnar nutu gífurlegra vinsælda en
árið 1958 skrifaði bókmenntafræðingur nokkur
grein þar sem hann gagnrýndi bækurnar harð-
lega og sagði þær Mlar af fordómum og kynþátta-
hatri. Á þessum tima komust einnig á kreik sög-
ur um að Enid hefði á sínum snærum aðstoðar-
menn sem skrifuðu bækurnar að mestu leyti. Þar
sem Enid skrifaði að meðaltali fimmtán bækur á
ári er ekki skrýtið að erfitt var að kveða slíkar
sögur í kútinn. Reyndar hafa alls kyns ásakanir
dunið á Enid Blyton og hún meðal annars sökuð
um að hafa verið andsnúin konum, verið kyn-
þáttahatari, snobbhænsn og afturhaldssöm. Þessi
gagnrýni hefur ekki haft nein áhrif á vinsældir
bókanna meðal barna. Bækur Enid Blyton eru
enn lesnar upp til agna.
Enid hafði ákveðnar vinnureglur. Eftir að hafa
borðað morgunmat vafði hún sjali um herðar sér
og settist á harðan stól með tréplanka yfir hnján-
um og hafði ritvélina á plankanum. Hún endur-
skrifaði nær aldrei. í bréfi til eins aðdáanda síns
sagði hún: „Þegar ég byrja á nýrri bók með nýj-
um persónum veit ég ekkert hvernig persónurn-
ar verða, hvar bókin gerist eða hvaða ævintýri og
atburðir muni gerast. Ég loka augunum í nokkr-
ar mínútur, með ritvélina á hnjánum, ég þurrka
út allar hugsanir og bíð og sé þá persónurnar
standa fyrir framan mig. Ég sé þær í smáatriðum;
hárið, augun, fæturna, fötin, svipbrigðin - og ég
veit alltaf skírnarnöfn þeirra en ekki eftirnöfn,
þau finn ég seinna í símaskránni."
„Hugsaði eins og barn"
Enid var mjög ákveðin kona og taldi sig ætíð
hafa á réttu að standa. Eftir skilnað við fyrri eig-
inmann sinn meinaði hún honum að hitta dætur
þeirra. Hún sýndi móður sinni sama miskunnar-
ieysi, en þeim haföi aldrei samið vel. Þegar móð-
ir hennar lá fyrir dauðanum neitaði Enid að hitta
hana. Dætur Enidar vissu ekki af ömmu sinni
fyrr en nokkrum árum eftir dauða hennar. Það
var alltaf látið eins og hún væri ekki til. Árið 1989
skrifaði yngri dóttir Enidar bók um móöur sína
þar sem hún sakaði hana um vanrækslu og kald-
lyndi í sinn garð. Eldri dóttirin hefur hins vegar
lýst móður sinni sem ástríkri og umhyggjusamri
móður.
Síðustu átta árin sem Enid Blyton lifði þjáðist
hún af alzheimer. Eiginmaður hennar, sem lengi
hafði verið heilsulaus, lést árið 1967 og Enid lést
ári síðar á hjúkrunarheimlili. Sálfræðingurinn
Michael Woods sagði um hana: „Hún var barn,
hún hugsaði eins og barn og skrifaði eins og
barn."
Ekki löngu áður en Enid Blyton lést var vinur
hennar í heimsókn hjá henni. Hún sagði honum
að hún saknaði eiginmanns síns. Vinurinn sagði
við hana að hún væri lánsöm að eiga daetur sín-
ar. Enid benti á bókahillurnar sem geymdu bæk-
ur hennar og sagði: „Þetta eru börnin mín."
Ljóo vikunnar
Óráð
- eftir Jóhann Gunnar Sigurösson
Vindurinn þýtur og vegglna ber.
Komdu til hennar Hervarar kveðju frá mér.
Segðu henni Hervöru, að hún sé stúlkan mín.
og blddu hana að geyma vel barnagullln sín.
Segðu hennl Hervöru. að ást mín lifl enn,
en hjartað sé að þreytast og hœtti víst senn.
Segðu hennl Hervöru að hún hafl það átt
og heyrl I stunum þínum þess siðasta slátt.
Og segðu henni Hervðru að slgna mína grðf.
það verði mér látnum sú þœgasta gjöf.
Ef Hervðr mín var draumsjón dg hún er ekkl tll.
kastaðu þá kveðju mlnni í kolsvartan hyl.
Vlndurinn þýtur og vegglna ber. -
Bráðum fœr hún Hervör mín boðln frá mér.
Vlndurlnn þýtur og veggina ber. -
Finnlð þið ekkl kuldann á fótunum á mér?
Jóhann Gunnar Sigurðsson fæddist árið 1882
og lést úr berklum einungis 24 ára gamall. Hann
orti í nýrómantískum anda og í mörgum ljóða
hans má finna sterkan dauðabeyg. Flest verka
hans komu fyrst út í Kvæðum og sögum, árið
1909, þremur árum eftir dauða hans.
Bókin sem skóp
líf mitt
Páll Óskar Hjálmtýsson söngvari segir frá bókinni sem hefur haft meiri
áhrif á hann en allar aðrar bækur.
„Bókin sem skóp líf mitt var LÍNA
LANGSOKKUR eftir Astrid Lindgren, gamla ís-
lenska þýðingin (ekki þessi nýlega sem gjörsam-
lega missti marks). Ég varð Línu-aðdáandi þegar
ég var rétt búinn að slíta barnsskónum, neitaði að
klippa á mér hárið af því að ég var að safna í flétt-
ur eins og Lína var með. Það tókst næstum því.
Uppáhaldskaflinn minn er þegar Lína mætir í
kaffiboðið hjá öllum fínu konunum, og reytir af
sér lygasögurnar um hana Möllu vinnukonu sem
var alveg ömurlegur starfskraftur. Þessi kafli er
náttúrlega algjört pönk. Þegar Leikfélag MH setti
svo úpp söngleikinn Rocky Horror í Iðnó gerði ég
mér grein fyrir því að Frank-n-Furter, Lína
Langsokkur og Mary Poppins eiga mjög margt
sameiginlegt. Þau eru allt sem okkur dreymir um
að vera: sterk, klár, fyndin, rík, yfirnáttúrleg og
geta jafnvel flogið. Þau eru næstum því guðleg.
Þau eiga það lika sameiginlegt að vera stillt upp
við hliðina á mjög „streit" pörum: Brad og Janet,
Tomma og önnu, Jane og Michael. Vitaskuld
breyta þau lífi þeirra allra, rétt eins og Lína og
Frank breyttu lífi mínu. Án þeirra hefði ég örugg-
lega haldið áfram að vera einmana lúði með öm-
urlegan húmor sem ég fékk enga svörun við. Þess-
ar sögupersónur svöruðu mér til baka - og jafnvel
Páll Óskar
„Uppéhaldskaflinn minn erþegar Lína mætir í
kaffiboöiö hjá öllum fínu konunum, og reytir afsér
lygasögurnar um hana Möllu vinnukonu sem var
alveg ömurlegur starfskraftur. Þessi kafli er náttúr-
lega algjört pönk."
þótt þær hafi ekki verið alveg af þessum heimi þá
er ég ævinlega þakklátur sköpurum þeirra."
Umsjón:
Kolbrún
Bergþórsdóttir
Bókasíöan
SAGrV
HEIMSPEKINNARl
MftMM
Saga heim-
spekinnar
Ef þið eig-
ið í vandræð-
um með að
skilja kenn-
ingar fræg-
ustu heim-
spekinga sög-
unnar (og
hver ruglast
ekki í riminu
i þeim efn-
um?) þá er þetta bókin sem skýrir
málin. Einstaklega greinargóð og
skemmtileg umfjöllun um helstu
heimspekinga sögunnar og við-
fangsefni þeirra eftir breska heim-
spekiprófessorinn Bryan Magee.
Ekki spillir að í allri uppsetningu er
þetta einstaklega falleg bók og ríku-
lega myndskreytt. Bók mánaðarins
í Máli og menningu og kostar 4190
krónur.
Kvótiö
Karlmaður
sem trúir engu þarf
samt stúlku sem trúir
á hann.
Rosenstock-Huessy
Bókalistinn
Allarbækur__________________
1. LEGGÐU RÆKT VIÐ SJÁLFAN ÞIG.
Anna Valdimarsdóttir_________
2. KOPPURINN MINN. Lara Jones
3. UÖNIÐ, NORNIN OG SKÁPUR-
INN. CS.Lewis________________
4. ÞINGWLLAVATN. Pétur M.
JónassorFóq Páll Hersteinsson
5. PABBI - BÓK FYRIR VERÐANDI
FEÐUR. Ingólfur Gíslason_________
6. BRÓÐIR MINN UÓNSHJARTA.
Astrid Lindqren________________
7. FAÐMAÐU MIG. Lara Jones
8. SÖGUR OG ÆVINTÝRI.
Astrid Lindqren________________
9. ÁTÖK OG ÓFRIÐUR VIÐ ÞJÓÐ-
VEGINN. Jón R. Hjálmarsson______
10. EYÐIMERKURBLÓMIÐ. Waris
Dirie________________________
Skáldverk_________________
1. SUNNAN VIÐ MÆRIN, vestur af
sól. Haruki Murakami___________
2. STÚLKAN SEM ELSKAÐI TOM
GORDON. Stephen Kinq_________
3. TÍU LITLIR NEGRASTRÁKAR.
Aqatha Christie________________
4. BREKKUKOTSANNÁLL
Halldór Laxness________________
5. ÚNGFRÚIN GÓÐA OG HÚSIÐ.
Halldór Laxness________________
6. SMÁSÖGUR. Halldór Laxness
7. SALKA VALKA. Halldór Laxness
8. HERRA PALOMAR. Italo Calvino
9. TÚLKUR TREGANS. Jhumpa Lahiri
10. ISLANDSKLUKKAN. Halldór Laxness
<
I
l
^
Metsölulisti Eymundsson 25.4. -1.5.
I
Kiljur
1. ON THE STREET WHERE YOU
LIVE. Mary Higqins Clark________
2. THE VILLA. Nora Roberts
3. DUSTTO DUST. Tami Hoaq
4. KENTUCKY RICH. Fern Michaels
5. COLD PARADISE. Stuart Woods
Listinn er fré New York Times
I
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80