Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						ÞRIDJUDAGUR 28. MAÍ 2002
15
jyw
Menning
Svipmyndir af tíðaranda
Það er auðvitað alveg rétt sem Einar Falur Ing-
ólfsson segir í inngangi sinum að sýningu Mary
Ellen Mark, sem nú stendur yflr á Kjarvalsstöðum,
að hún er meðal athyglisverðustu ljósmyndara -
eða heimUdaljósmyndara eins og Einar Falur nefn-
ir hana - sem nú mundar linsur. Myndefni hennar
er fjölbreytt en snýst þó að stórum hluta um jaðra
eða afkima bandarisks mannlífs þótt ekki megi
gleyma ljósmyndafrásögnum hennar af utangarðs-
fðlki á Indlandi. Viðhorfið sem kemur fram í þess-
um ljósmyndum er stundum órætt en það er sjaldn-
ast hlutlaust. I þeim skynjum við einlægan áhuga á
mannlegri breytni, sama hversu undarleg eða fá-
ránleg hún er, samúð með þeim sem eru afskiptir
eða minnimáttar og að auki græskulaust skopskyn.
Yfirlýst markmið Mary Ellen Mark er raunar and-
rómantískt en í viðtali segir hún: „Það er ekkert
mjög áhugavert við sjálfa mig, það er fólkið sem ég
mynda sem er áhugavert og því reyni ég ætíð að
koma til skila."
Loks má geta þess að Mark er framúrskarandi
kompónisti - nánast óskeikul þegar kemur að
myndskurði og tilhliðrun á áherslum í myndum
sínum.
Ljósmyndasögulegur fróöleikur
Það er því fengur að fá að skoða nýjustu myndröð
hennar, American Odyssey (1999), sem sett hefur ver-
ið upp af Listasafni Reykjavíkur og Ljósmyndasafn-
inu í tilefni af Listahátíð. Ég vona að ekki sé ókurf-
eisi að minna á það að haldin var stór og glæsileg
sýning á ljósmyndum Mary Ellen Mark á Kjarvals-
stöðum árið 1993; þessi sýning heggur því í einn og
sama knérunn meðan verk eftir ýmsar aðrar höfuð-
persónur nútíma-ljósmyndunar hafa ekki komið fyr-
Mary Ellen Mark: Bræður á lelð í kirkju (1990).
ir sjónir íslendinga. En úr þessu er auðvelt - og til-
tölulega ódýrt - að bæta.
Mary Ellen Mark hefur lengi haft orð á sér fyrir
að sverja sig nánar i ætt við bandaríska ljósmynda-
hefð en margir kollegar hennar, án þess að vera bein-
linis sporgöngumanneskja annarra. Þetta kemur
kannski betur í ljós á þessari sýningu en öðrum sem
ég hef séð eftir hana. Sjálft nafn sýningarinnar, og
meðfylgjandi bókar, getur sem best verið tilvísun í
fræga ljósmyndaúttekt Roberts Frank, The Amer-
icans, sem kom út 1959, þar sem ljósmyndarinn var
á höttunum eftir tíðaranda fremur en beinhörðum
staðreyndum um mannlífið í Guðseiginlandi.
I umfjöllun sinni um fátækt hvitt utangarðsfólk,
sem er meira og minna heimilisfast í pallbílum sin-
um, er kannski einnig aö finna dulda hyllingu Mark
til forvera síns og frumkvöðuls meðal kvenljós-
myndara, Dorotheu Lange, sem myndaði banda-
rískt farandverkafólk á kreppuárunum. Síðan er
varla hægt að minnast á myndröð Mark af geðsjuk-
um konum án þess að nefna til sögunnar Diane
Arbus, sérfræðing i „afbrigðilegum aðstæðum".
Nema hvað áhorfandinn skynjar öllu meiri vænt-
umþykju í umfjöllun Mark um ólánsamt fólk; fyrir
Arbus var það oft og tíðum tákngervingar fyrir það
sem hún taldi vera innbyggðan sjúk- og fáránleika
bandarísks samfélags.
Myndlist
Og án þess að ég ætli að leggjast í frekari upptaln-
ingu á ljósmyndurum mætti kannski einnig nefna
til sögunnar Ijósmyndir Bruce Davidsons af banda-
rískum „vandræðaunglingum" og öðru afskiptu
ungviði. Öfugt við Davidson leggur Mark hins veg-
ar mikið upp úr tæknilegri fullkomnun mynda
sinna, auk þess sem hún stillir fólki beinlinis upp
til myndatöku ef hún kemur því við, í stað þess að
láta kylfu ráða kasti, sem var háttur Davidsons.
Sýning Mary Ellen Mark er því merkOeg fyrir
þann ljósmyndasögulega fróðleik sem hún færir okk-
ur, ekki síður en fyrir þær mannlífsmyndir sem hún
bregður upp.
Aðalsteinn Ingólfsson
American Odyssey stendur til 2. júní. Listasafn Reykjavík-
ur. Kjarvalsstaöir. er opiö kl. 10-17 alla daga og til kl.
19 miðvikud.
Tónlist
í leit að jafnvægi
Leit að jafnvægi gæti verið samnefnari fyrir verk-
in sem flutt voru í Hafnarhúsinu í fyrrakvöld. Þar
léku Kolbeinn Bjarnason og Teruhisa Fukuda verk
fyrir Shakuhachi-fiautu, þverflautu og fleiri flautur
en sérstakur gestur tónleikanna var Shiho Kineya
sem lék á japanska strengjahljóðfærið shamisen.
Samkvæmt efnisskrá er Teruhisa Fukuda einn helsti
núlifandi meistari shakuhachi-flautunnar sem er
ævaforn japönsk bambusflauta og tengist andlegri
iðkun búddamunka. Efnisskráin var einskonar
ferðalag frá japanskri hefðbundinni shakuhachi-tón-
list yfir til nútimans og endaði með frumflutningi á
verki eftir Atla Heimi Sveinsson.
Teruhisa Fukuda hóf tónleikana með tveimur
hefðbundnum trúarlegum verkum fyrir shaku-
hachiflautu, seiðandi tónlist sem hnitar hringi kring-
um einn breytilegan tón. í gegnum þessa tónlist
reyndu munkarnir að skilja zen betur með því að
anda í gegnum flautu. Fukuda setti tóninn, lék af
stakri yfirvegun og mikilli innlifun, andrúmsloft
íhugunar og andlegrar leitar brast á og Shiho Kineya
birtist í hefðbundum japönskum búningi og lék sóló-
verk fyrir shamisen, sem er japanskt alþýðuhljóð-
færi og aðalhljóðfæri Kabuki leikhússins. Kineya
sýndi mikla færni á þetta sérkennilega hljóðfæri og
léku fingur hennar upp og niður hálsinn án þess að
hún deplaði auga.
Kolbeinn og Fukuda léku svo þrjú verk eftir
japönsk tónskáld sem samin voru að beiðni Fukuda
fyrir shakuhachi og vestrænar flautur og þeir frum-
fluttu í Japan árið 2000. Verkin
voru löng og mikil ferðalög um
lendur ólíkra flauta og flaututóna
í endalausum blæbrigðum blást-
urs og tóna. Þau voru nokkuð
keimlik og virtust öll undir meiri
eða minni áhrifum frá hefðbund-
inni shakuhachitónlist en verkið
Kage eða Skuggar eftir unga jap-
anska tónskáldið Ken Nunokawa
var einna eftirtektarverðast, afar
myndrænt og myndaði önnur
flautan stöðugan skugga af hinni
með hálftónum og kvarttónum
m.a. Þeir Kolbeinn og Fukuda
léku af stakri yfirvegun og ná-
kvæmni svo unun var á að hlýða.
Verkin Over time eftir rúm-
enska tónskáldið Doina Rotaru og
verk Atla Heimis Sveinssonar
brúuðu svo bOið yfir í hinn vestræna heim.
„Rökkrið hneig og nú er nándin fjarlæg" nefnist verk
Atla og er tOvitnun í ljóð eftir Goefhe. Þetta er fjórða
dúó hans i röðinni Grand duo concertante fyrir tvö
hljóðfæri og tónband, að þessu sinni fyrir shaku-
hachi-flautu, þverflautu, bassaflautu og tónband.
Rétt eins og dúóið fyrir tvo saxófóna og tónband eft-
ir Atla sem flutt var í Salnum fyrir skemmstu, sam-
anstóð þetta verk af tveimur sjálfstæðum og gerólík-
um hljóðheimum sem skarast aðeins á einstöku stað,
Kolbeinn Bjarnason og Teruhisa Fukuda
Hver tónn var gæddur ríku //77.
hljóðheimur tónbandsins með barnsröddum, ópum
og söng annars vegar og sérkennOegt samtal tveggja
hljóðfæra hins vegar. Verkið var stemningsfuUt í
flutningi þeirra Kolbeins og Fukuda og hver tónn
gæddur rfku llfl.
í heOd voru þetta sérstæðir og eftirminnOegir tón-
leOtar og er japönskum meisturum ásamt Kolbeini
þakkað forvitnflegt framlag á Listahátíð.
Hrafnhildur Hagalín
Tónlist
Djass á Listahátíð
- ef til vill ætti ég að sérhæfa mig
Æ, ég veit ekki! Þegar maður er búinn að skrtfa
um djasstónlist í DV í nokkurn tíma er eins og mað-
ur falli í hálfgerða leti. Stundum þarf ég meira að
segja að beita sjálfan mig talsverðri hörku tO þess að
fara á tónleika - ég tala nú ekki um að reyna að
skrtfa um tónleOía að þeim loknum. DjasstónleOíar
hérlendis skiptast nefnOega í tvo hópa, ef svo mætti
segja.
TO fyrri flokksins teljast tónlistarmemi sem taka
sjálfa sig og hlustendur sína alvarlega, undirbúa sig
og hljómsveit sína vel og velja lög sín af kostgæfni.
Þessi flokkur er því miður í minnOOuta. En þetta
verður tO þess að maður er að skrifa um sömu menn-
ma aftur og aftur.
Semni flokkurinn samanstendur af tónlistarmönn-
um sem „hrista saman grúppu" með þeim sem eru
laustf á tilteknu kvöldi. Þetf „improvisera" sig síðan
í gegnum prógrammið (það gefst aUtaf smástund á
mflli laga tO að ræða fyrtfkomulagið á því næsta).
Þessi flokkur er eilítið fyndinn en aOs ekki nægOega
skemmtOegur tO þess að skrtfað sé um hann i blöð-
in.
Þess vegna er Listahátíð sérstakt tOhlökkunarefni.
Listahátíð hefur fært okkur srjörnur ems og André
Prévm og Árna EgOsson, Benny Goodman og Dave
Brubeck, Gerry Mulligan og Oscar Peterson, Modern
Jazz Quartet og Herbie Hancock. Nú er öldin önnur.
Listahátíð skreytir sig sígaunahljómsveitum, sápu-
kúlumeisturum og trommuleikurum sem hengdir
eru upp í krana og látnir lafa yfir áhorfendum eins
og þvottur á snúru.
Ekki var trommuleikurinn upp á marga fiska. Hér
i gamla daga gekk lúðrasveit i fararbroddi skrúð-
göngunnar á sautjándanum undir stjórn Alberts
Klahn. í sveitmni léku þrír snerOtrommuleOíarar,
þeir Guðmundur R. Einarsson, Skafti Ólafsson og
Svavar Gests. Þetf félagar gerðu það sér tO gamans á
göngunni að spfla ails konar fléttur á trommur sínar
á mflli hefðbundmna þýskra göngulaga.
Þessir snerOþremennmgar skemmtu sér konung-
lega en þar sem þetta var á þeim tíma sem tónlist-
arsmekkur Reykvíkmga var forritaður af stjórn Tón-
listarfélagsins var þessum tflfæringum pfltanna Ola
tekið af „æðri tónlistarunnendum" og mælst tO að
trommararnir hættu þessum fíflalátum. Meira að
segja lét ágætur tónlistarkennari hafa það eftir sér
að réttast væri að hengja þessa drengi upp á löppun-
um! Nú, nokkrum áratugum semna, eru fengntf til
landsúis erlendir trommutrúðar, miklu verri
trommuleikarar en áðurnefndir þremenningar, en
þeir eru umsvtfalaust hengdir upp í krana tO ánægju
og mennmgarauka fyrir Listahátíðargesti.
Nú er enginn heimsþekktur djassleflrari á dagskrá
og lítið spennandi að skrtfa um. Vissulega gefst tæki-
færi tO að skrtfa enn einu sinni um meistara Sigurð
Flosason (og Pétur Grétarsson) en það væri fyrtf
marga lesendur eins það sem kaUað er „endurtekið
efni" í ljósvakamiðlunum. Nei annars. Ég var að lesa
um konuna sem hefur skrtfað um Helga Tómasson
baUettmeistara um árabfl í New York Times. Nú hef-
ur hún hlotið fálkaorðuna frá hr. Ólafi Ragnari
Grímssyni, forseta íslands, fyrir skrif sín um Helga.
Ef tO vOl ætti ég að sérhæfa mig í skrtfum um Sig-
urð Flosason.
Ólafur Stephensen
Blll Holm.
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir silja@dv.is
Höfundasmiðja
á Hof sósi
Það ber til
tíðinda að
meðal kenn-
ara í höfunda-
smiðju Bills
Holm á Hofs-
ósi í sumar
verður banda-
rlska ljóð-
skáldið og
hugsuðurinn
Robert       Bly.
Hann er 1 öldungaráði banda-
rískra bókmennta, orðinn 75 ára
en enn þá vel virkur. Á undan-
förnum tótf mánuðum hefur hann
sent frá sér þrjár bækur, eina
með frumsömdum ljóðum en hin-
ar tvær með þýðingum á Tomas
Tranströmer og Rolf Jacobsen.
Hann mun tala um norrænan
skáldskap og eigin verk. Með hon-
um verður Einar Már Guðmunds-
son sem talar um nýjar islenskar
bókmenntir og þýðingar.
Þetta er þriðja höfundasmiðjan
sem haldin er á Hofsósi að undir-
lagi bandaríska rithöfundarins
BiUs Holm sem er mörgum ís-
lendingum að góðu kunnur. Hofs-
ós er orðið hans annað heimili og
höfundasmiðjurnar eru vinsælar
af fólki af ýmsu þjóðerni, m.a. ís-
lendingum. Að þessu sinni stend-
ur hún frá 12.-17. júní og enn er
hægt að bóka sig.
Stundatafla nemenda lítur
þannig út að á morgnana eru
skipulagðar kennslustundir í hús-
næði Vesturfarasetursins. Eftir
hádegi geta nemendur skrifað,
rætt skrtf sín við kennara, farið í
ferðalag eða göngutúr, veitt
bleikju eða þorsk, farið á hestbak,
stundað ættfræðirannsóknir eða
bara starað út á hafið. Á kvöldin
er safnast saman í Setrinu eða á
barnum, lesið upp, rætt saman
eða jafnvel sungið. Stjórnandi
með BiU er David Arnason, rit-
höfundur og ritstjóri frá
Winnipeg, Manitoba.
Áhugasamir hafi samband við
Wincie Jóhannsdóttur í síma 864-
9676 eða á tölvupóstfanginu vest-
ur@hofsos.is.
Chris Dolan
fyrirles
Skoski lefkrita-, kvOunynda- og
skáldsagnahöfundurinn Chris Dol-
an flytur fyrirlestur um skoskar
nútímabókmenntir og suður-amer-
ískar bókmenntir í stofu 101 í
Odda á morgun kl. 17 á vegum
Stofnunar Vigdísar Finnbogadótt-
ur, Irsk- íslenska vináttufélagsins
og Breska sendiráðsins. AUir vel-
komnir.
Afmælisrit
Eysteins
Frá því er greint á vefsíðu
bókaútgáfunnar Ormstungu -
www.ormstunga.is - að í bígerð
sé afmælisrit tU heiðurs Eysteini
Þorvaldssyni prófessor sem verð-
ur sjötugur 23. júní í ár. Ritið
nefnist Ljóðaþing og geymir
greinar eftir hann sjátfan um
ljóðagerð á 20. öld. Fari maður
inn á vefsíðuna er auðvelt að
skrtfa sig þar fyrir bókinni og fá
nafnið sitt á tabula gratulatoria.
Á vefsíðunni má líka lesa að
rétt rúmur helmingur af bókun-
um sem nýlega voru kosnar þær
100 bestu í heiminum hafi komið
út á íslensku, tvær voru frum-
samdar á okkar tungu og 49 hafa
verið íslenskaðar. „Líklega
sakna margir þýðinga úr hinum
helmingnum," segir á vefsíð-
unni, „en grúskaranum okkar
kom á óvart að bækur eins og
Pedro Paramo eftir Mexíkó-
manninn Juan Rutfo (1918-1986)
og hin fornindverska Sakúntala,
eða Týndi hringurinn, eftir Kali-
dasa (um 400 e.Kr.) eru löngu
komnar út á Islensku. Sú fyrr-
nefnda kom út árið 1985 í þýð-
ingu Guðbergs Bergssonar og sú
síðarnefnda 1879 í þýðingu Stein-
gríms Thorsteinssonar. Stein-
grímur þýddi bókina úr þýsku
(Der verlorene Ring)."
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
16-17
16-17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32