Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						FIMMTUDAGUR 30. MAÍ 2002
15
r>v
Menning
Spunniö um arfinn
- klámvísur, sálmasöngur, spuni og dónaskapur RÚV
Þaö eru ef til vill liöin meira en þrjátíu
ár síðan sænskir djassleikarar fóru að
grufla í gömlum upptökum með sænsk-
um dúllurum, sem sungu á skemmtunum
í Dölunum sænsku og jafnvel fyrir dansi.
Hér voru i forystu sænskir planistar, að-
allega þó meistari Jan Johanson, sem
notaði sænsk þjóðlög sem grunn fyrir fal-
lega mótaðar djasslínur. Johanson vakti
heimsathygli fyrir þjóðlagaæfmgar sínar
og varð um leið fyrirmynd ungra djasspí-
anista á Norðurlöndunum, Guðmund Ing-
ólfsson á íslandi og Ole Koch Hansen í
Danmörku, svo einhverjir séu nefndir á
nafn.

Tónlist
Ekki má heldur gleyma píanóleikaran-
um og útsetjaranum Bengt Hallberg, sem
á skólaárum sínum í Konunglegu tónlist-
arakademíunni í Stokkhólmi byrjaði að
grufla í gömlum sálmalögum og æva-
gömlum upptökum með sveitasöngvur-
um. Kennari hans, Lars-Erik Larson,
hvatti HáUberg til að kanna slíkt efni bet-
ur. Þetta varð síðan kveikjan að ýmisleg-
um dúllarakvæðum sem Bengt Hallberg
spann sína tónlist með og við.
Ég bjóst fastlega við að Pétur Grétars-
son slagverksleikari og Sigurður Flosa-
son saxófónleikari færu svipaðar slóðir
og Hallberg og Johanson, enda ekki leið-
um að líkjast. Það kom því skemmtilega
á óvart þegar ég hlýddi á brot af leik
þeirra við opnun Listahátíðar í sjón-
varpi. Ég segi „brot" því að Sjónvarpið
notaði tækifærið og var með viðtal við
DVMYND E.ÓL.
Siguröur Flosason og Pétur Grétarsson
Eiga heiður skilinn fyrir spennandi framlag til Listahátíöar.
menntamálaráðherra meðan á leik
þeirra stóð. Ekki virtist þörf á því að
vera með viðtöl meðan dagskrá ann-
arra listamanna stóð yfir.
Sennilega varð þessi „dónaskapur"
RÚV til þess að ég dreif mig á tón-
leika Péturs og Sigurðar fimmtudags-
kvöldið eftir sem báru heitið Raddir
þjóðar. Hér var blandað saman gömlum
upptökum og spunatónlist. Gamlar hljóð-
ritanir, fengnar að láni frá Stofnun Árna
Magnússonar og Þjóðminjasafni íslands, klám-
vísur, sálmasöngur, vögguvísur og drykkjuvís-
ur og Guð má vita hvað, byggðu upp tónlistar-
legt umhverfi sem þeir félagar nýttu til spuna.
Útkoman var vægast sagt forvitnileg og oftast
mjög spennandi.
Það var augljóst að Pétur og Sigurður höfðu
lagt mikla vinnu í undirbúning og skipulag
Radda þjóðar. Spuni Sigurðar var einstaklega
vel unninn og vandvirknislega framkvæmdur.
Leikur hans var á tiðum framúrskarandi, sér-
staklega sópranleikurinn. Og sjaldan hefur
slagverksleikur Péturs Grétarssonar verið
betri - hann var ótrúlega slyngur í leik sínum
með sampla, dyn og danstakt. Pétur hefur
óneitanlega fina tilfinningu fyrir tónum jafnt
sem tóluðu máli.
Sem sagt, afskaplega vel unnir og forvitni-
legir tónleikar. Pétur Gétarsson og Sigurður
Flosason eiga heiður skilinn fyrir spennandi
framlag til Listahátíðar.
Ólafur Stephensen
Raddir þjóðar. Tónleikar Siguröar Flosasonar, sax.,
flauta, klar., og Péturs Grétarssonar, slagverk,
harmoníka. Listasafni Reykjavíkur - Hafnarhúsi fim.
16.5. 2002.
Særingar, varnargaldur og barnagælur
- nýtt greinasafn Jóns Samsonarsonar um forna þjóðlífshætti eins og þeir koma fram í kveðskap
Þvæ eg mér í dögg og í daglaug
og í brunabirtu þinni, drottinn minn.
Þvæ égfrá mér allra fjandmanna minna rán
og reiði ríkra, ríkra manna
og allra þeirra sem illan hug til min hafa ...
Þetta gamla þvottavers ecmeðal ótal þjóðkvæða,
særinga og forneskjubæna sem Jón Samsonarson
rannsakar í nýju greinasafni sínu, Ljóðmál - Forn-
ir þjóðlífsþættir sem Stofriún Árna Magnússonar
gefur út í tilefni sjötugsafmælis hans. Jón starfaði
við stofnunina um langt árabil en hefur nú látið af
störfum fyrir aldurs sakir.
í ritgerðunum er fjallað um margvíslegt hlutverk
kveðskapar í þjóðlífi fyrri tíma, þegar fólk kimni
ógrynni af ljóðum. Fremst fer grein um söfnun þjóð-
fræða á nítjándu óld. Þá kemur grein um særingar
og forneskjubænir, því næst grein um barnagælur
og í fjórðu greininni er fjallað um alþýðukveðskap.
Engin þessara ritgerða hefur birst áður og er þar
dregið fram mikið efni úr frumheimildum, sumt
Tónlist

LJÓÐMÁL
hefur ekki verið prentað áður, annað er betur þekkt.
Þá eru þrjár ívið styttri ritgerðir sem áður hafa birst
á bókum sem ekki hafa víða farið og ein raunar aðeins
birst í enskri þýðingu. Þessar ritgerðir fjalla um varn-
argaldur, íslensku hestavísuna og vöggukvæðið Bí bí
og blaka. Síðast fer ritgerð þar sem hugað er að um-
hverfi og aldarhætti á tíð Hallgríms Péturssonar, og
hefur hún ekki áður birst á prenti. í bókarlok er rita-
skrá höfundar og skrár um upphöf og handrit sem til
er vísað.
Jón Samsonarson er fæddur á Bugðustöðum í
Hörðudal í Dalasýslu 24. janúar 1931. Hann lauk meist-
araprófi í íslenskum fræðum við Háskóla Islands 1960,
en stundaði síöan rannsóknir og háskólakennslu við
Árnastofnun í Kaupmannahöfn til ársins 1968 er hann
fluttist heim og gerðist starfsmaður Handritastomunar
íslands, sem fáum árum síðar fékk heitið Stofnun Árna
Magnússonar. Auk starfa sinna við handritarannsókn-
ir safnaði Jón fyrr á árum þjóðfræðaefni af vörum
fólks í samvinnu við konu sína, Helgu Jóhannsdóttur,
og er það emi varðveitt á böndum í Stofnun Árna
Magnússonar. Slík bönd koma að margvíslegum notum
um þessar mundir og má þar minna á tónleika Sigurð-
ar Flosasonar og Péturs Grétarssonar sem fjallað er
um hér á síðunni.
Flugufrelsari og svefngenglar
Kronos-strengjakvartettinn er þekktastur fyrir
að blanda saman á tónleikum sínum
„akademískri" nútímatónlist og sérstaklega út-
settri tónlist úr dægurlagaheiminum. Emisskráin
á tónleikum kvartettsins í Borgarleikhúsinu á
þriðjudagskvöldið var hin fjölbreyttasta, og fram-
úrstefnulegasta verkið sennilega Potassium eftir
Michael Gordon. Þar var hrynjandin afar tauga-
veikluð og mynduðu tónarnir þéttan vef af skelfi-
legum sírenuhljóðum þar sem hvað eftir annað var
rennt sér upp og niður strengina (glissando). Var
útkoman eins og tilbrigði við sjúkrabílavæl og ekki
beint upplífgandi.
Flest annað var þægilegra áheyrnar og eitt
skemmtilegasta verkið á efhisskránni var Aaj Ki
Raat eftir indverska tónskáldið Rahul Dev
Burman. Þar spilaði kvartettinn við undirleik
Zakirs Hussain á tablatrommur, sem heyrðist af
upptöku, og lék David Herrington fiðluleikari sér
þar af mikilli list að kvarttónbilum, sem eru áber-
andi í indverskri tónlist. Þannig tónlist heyrist
ekki oft hér á landi, nema á veitingastöðum, og var
þetta atriði tónleikanna kærkomin tilbreyting.
Einnig var gaman að útsetningu Sy Johnsons á lagi
djasstónlistarmannsms Charles Mingus, Myself when I
Am Real, en þar var leikur kvartettsins undurblíður og
seiðandi. Þess má geta að allar útsetningarnar á tón-
leikunum, eftir þá Osvaldo Golijov og Stephen Prutsm-
an, auk Johnsons, voru einstaklega gáfulegar og vel
heppnaðar og ekki þetta yfirborðslega poppdrasl sem
DV-MYND HILMAR
Kronos-kvartettlnn
Tæknilega óaofinnanlegur leikur og túlkunin markviss.
sinfóníuhljómsveitir í leit að fleiri áheyrendum leggj-
ast stundum svo lágt að spila.
Upptökur voru mikilvægur þáttur tónlistarflutnings-
ins og skipuðu stóran sess í lengsta verki efnisskrár-
innar, Triple Quartet eftir Steve Reich. Þar blandaðist
leikur fjórmenninganna upptöku með tveimur
strengjakvartettum, og náðist fram sannfærandi stíg-
andi sem skilaði sér í miklum húrrahrópum í lokin.
Tónlist Reichs einkennist af svokallaðri þrástefjun,
sömu hendingarnar eru leiknar aftur og aftur með
tiltölulega einfaldri úrvinnslu, sem getur verið
óskaplega þreytandi, og er það til marks um fag-
mennsku hljóðfæraleikaranna að manni leiddist
ekki baun.
Tvö lög eftir Sigur Rós voru síðust á efnis-
skránni, fyrst Flugufrelsarinn og síðan Svefn-G-
Englar, og kom hið fyrra einstaklega vel út í trans-
kenndum leik kvartettsins. Hið síðara var ekki al-
veg eins spennandi því hljóðfæraleikararnir náðu
ekki fram hinni miklu styrkleikabreidd sem ein-
kennir tónlist Sigur Rósar. Sprengingin rétt fyrir
lokin var ekki sá hápunktur sem hann átti að
vera, og þar fyrir utan var sami plokkaði tónninn
aftur og aftur óþarflega áberandi og pirrandi er á
leið.
En hljóðfæraleikurinn á tónleikunum var í
™ heild frábær, tæknilega óaðfinnanlegur og túlkun-
in markviss. Hið eina sem var óþægilegt var að
strengirnir voru magnaðir upp, en það verður
alltaf hálf gervilegt. Verst hljómaði fiðlan, háir
sterkir tónar áttu til að vera skerandi, en hið furðulega
er að það vandist er á leið.
Tónleikarnir minntu dálítið á rokktónleika að því
leyti að mismunandi lituð ljós voru mikið notuð, en
það var smekklega gert og varð eðlilegur hluti af tón-
listinni. Gerði þetta að verkum að tónleikarnir voru
ekki bara tðnleikar heldur glæsilegt sjónarspil líka,
enda voru áheyrendur yfir sig hrifnir og stóðu upp fyr-
ir kvartettinum í lokin.                            Jónas Sen
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir silja@dv.is
Söguþingið
Annað    íslenska    sögu-
þingið hefst í dag kl. 14.30
með  setningarathöfn
i Ráðhúsi Reykja-
víkur. í fyrra-
málið    hefst
dagskráin
kl. 9 í Odda
á  háskóla-
lóðinni og
veröa   sex
málstofur
fyrir     há-
degi: Stjórn-
arráðið: Fyr-
irmyndir   og
erlend       sam-
skipti (Oddi stofa
106 kl. 9-10.30), Kynja-
saga:     Kvenleiki,     karl-
mennska og íslensk samfé-
lagsþróun   (Oddi   101   kl.
9-12.15),    Hnignunarkenn-
ingin   í   sögu   íslendinga
(Oddi 201 kl.  9-12.15), ís-
lensk bóksaga: Fjölmiðlun
menningar (Oddi 206 kl.
9-10.30),  Heilbrigðissaga  í
200    ár    (Oddi    206    kl.
10.45-12.15)    og    Málstofa
Knuts   Kjeldstadlis   (Oddi
106 kl. 10.45-12.15).
Kl. 13.30-15 verða þrjár
málstofur: Vísindi og tækni
i sögu íslands um og eftir
1900 (Oddi 206), Tengslanet:
Kenningar og aðferðir
(Oddi 106) og Trúin leysir
og bindur: Kristinn boð-
skapur og líf kvenna (Oddi
201).
Kl. 15.15 hefst svo Minn-
ingarfyrirlestur Jóns Sig-
urðssonar sem Jíirgen
Kocka, prófessor við Freie
Universitat, flytur: „Hi-
story of Work in the West:
Approaches, findings and
open questions. Hann talar
í Hátíðasal Háskóla íslands.
Fjólublátt
húm
Þórar-
inn Guð-
munds-
son   hef-
ur   gefið
út    sína
sjöundu
ljóðabók,
Fjólu-
blátt
húm, en
auk þess geymir Amtbóka-
safnið á Akureyri eina ein-
takið sem til er af 366 dag-
bókarljóðum fyrir árið 2000
eftir Þórarin.
Nýja bókin skiptist í þrjá
hluta, Strauma, Fylgd og
Huganir. Ljóðin eru mettuð
lífsnautn og mjúkum til-
finningum, einkum verður
vináttan Þórarni drjúgt
yrkisefni. Sterkir vináttu-
þræðir „breiða alltaf hlýju
yfir kuldann / og eiga ótal
læknandi sögur / handa
sálinni", eins og segir í
„Þráðum" í fyrsta hluta, og
í hinu langa Ijóði, „Sam-
kennd", í miðhlutanum
veltir hann fyrir sér eðli
vináttunnar og áhrifum
hennar á einstaklingana. í
lokahluta bókarinnar er
ljóðið „Ljós í rökkurdrífu"
sem tekur yrkisefnið svolít-
ið öðrum tökum. Þar er
orðfæri og myndmál líka
hátíðlegra - eða ef til vill
skáldlegra - en víðast hvar
i bókinni:
Eins og birti hið bjarta
er berst logi
frá veróld Ijóss
og kertalog
að lýsa upp rókkur.
Svo eru vinir
i heiðmörk
viðfoklauf
og húmdrífu.
Þórarinn gefur bók sína
út sjálfur.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32