Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 277. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						MÁNUDAGUR 2. DESEMBER 2002
15
x>v
Menning
Heima og heiman
Innbær útland með
undirtitlinum ljóð og
ljóðsögur er sjötta ljóða-
bók Sigmundar Ernis
Rúnarssonar og eðlileg-
ur og rökréttur áfangi á
hans skáldferli. Yrkis-
efnin eru um margt
keimlík því sem birtist í
fyrri bókum og efnistök
næsta lík. Það er þá
helst að visst hik sem stundum gætti í
eldri ljóðum sé horfið, skáldið orðið viss-
ara um getu sína og fyrirætlan og er það
vel.
Bókmenntir
Sigmundur Ernir er ekki skáld þeirra
stóru orða eða ábúðarmiklu yfirlýsinga.
Ljóð hans eru hæglát og þó þau séu ekki
lengur hikandi bera þau fremur vitni um
skáldið sem athuganda en þátttakanda. Að
vissu marki má segja að þarna kristallist
ákveðinn munur milli tvenns konar
skálda, annars vegar borgaralegs skálds
sem sættir sig við hlutverk áhorfandans,
þess sem ekki ætlar sér að breyta og bylta
umhverfi sínu en rýnir í það úr nokkurri
fjarlægð og gjarnan með lítt dulda fortíð-
arþrá í brjósti. Hins vegar er utangarðs-
maðurinn sem fer fram með þjósti og óft
nokkurri háreysti, og telur það vera hlut-
verk sitt í skáldskapnum að brjóta, bylta
og bramla. Ljóst er að sé farið út í slíka
flokkun þá tilheyrir Sigmundur Ernir
fyrri flokknum, en þótt einhvern tímann
hafi verið talið skáldi til hnjóðs að vera
borgaralegt er það liðin tíð, enda fáránlegt
að dæma skáldskap eftir slikri skiptingu.
Bók Sigmundar Ernis er þriskipt. Fyrsti
hlutinn, Innbær, fjallar um gamalkunnug
yrkisefni hans, fæðingarbæinn Akureyri
og bernskuna, og hér fær nostalgían að
njóta sin. Þó ljóðin verði nokkuð eintóna
er margt hér vel gert og nosturlega, til
dæmis tvö siðustu erindin í upphafshóð-
inu:
hér lék tími við iljar ogfingur
hér lék gola í beinhvítu hári
og hér lékforvitni grátt
fer enn úr skónum
framanvið danska hliöió
ogfinn...
stíginn heim.
Sigmundur Emir Rúnarsson, skáld og ritstjórl
Geðþekkt er það orð sem fyrst kemur í hugann þegar lýst er Ijóöum hans.
Ég get þó ekki annað en tjáð þá skoðun mína
að „og" í þriðju línu sé ofaukið og rjúfi hrynj-
andina. Slíka formgalla má reyndar víðar sjá í
ljóðum Sigmundar Ernis og stafa líkast til af
því hversu rígbundinn hann er setningafræði
óbundins máls.
Annar kafli bókarinnar, Útland,
er mestur að vöxtum og hefur að
geyma 28 prósaljóð (ég kann ekki að
meta heitið ljóðsögur enda fremur
um að ræða skyndimyndir eða
anekdótur en sögur) sem öll gerast í
útlöndum og auðkennd eru með
staðarheitum. Þar er víða komið
við, allt frá Grænlandi til Zimbabwe
og Kína. Ég hef áður látið í ljós þá
skoðun að Sigmundi Erni takist vel
upp með prósaljóð og svo er einnig
hér. Áberandi best þóttu mér þó
fyrstu tvö ljóðin frá Grænlandi, Qu-
aqartoq I og II. Hér er það fyrra:
Okkur hafði verið boðiö inni litla
húsið á hœðinni. Það var afskaplega
gult. Þar var kona sem kunni fleiri
sögur en nokkur vissi til. Hún sat útí
horni og réri í gráðiö, blind og hœfi-
lát. Við settumst á beinkollana og
fylgdumst meö þögn hennar. Horfö-
um einsog við gátum í gulnað andlit-
ið sem var velkt og gljúpt og geymdi
þjóð og harm og seiglu. Undarlega
fannst okkur tíminn hinkra. Og
kynjafullt var andrúmið einsog sag-
an héngi í loftinu. Ekki sagði hún
við okkur orð. Ekki stakasta œmt.
Og þegar við fórum var sem engir
heföu komið.
Þriðji hluti bókarinnar er hvað
ósamstæðastur enda ekki staðbund-
inn sem hinir tveir, yfirleitt hug-
leiðingar nokkuð almenns eðlis svo
sem sjá má á titlum: Að fara, Að
vænta, Að fæðast, Að lifa, Að
kveðja. Ekki verður sagt að þær
hugleiðingar afhjúpi stóran sann-
leik, eru meir i ætt við skáldskap
sem sumir kenna við rauðvín og
kertaljós, geðþekkar en meinlitlar.
Og geðþekkt er það orð sem fyrst
kemur í hugann þegar lýst er ijóð-
um Sigmundar Ernis. Hann hefur
þegar skapað sér stíl, lágværan en
íhugulan,   en   spurning   er   hvort
hann mætti leita viðar fanga í yrkisefnum og
þá ekki einungis landfræðilega.
Geirlaugur Magnússon
Sigmundur Ernir Rúnarsson: Innbær útland. Ljóö og Ijóö-
sögur. JPV útgáfa 2002.
Bókmenntir
Metnaðarfullt framtak
íslendingasögurnar hafa
um aldir verið eftirlætis-
sögur þjóðarinnar enda
heimsbókmenntir. Allt
fram á 20. öld voru þessar
sögur skáldverk allra kyn-
slóða, barna sem fullorð-
inna, enda engar eiginleg-
ar barnabækur til fyrr en
undir lok 19. aldar. Nú á
dögum,    þegar   Harry
Potter gegnir hlutverki Gunnars á Hlíðar
enda í hugum yngstu kynslóðarinnar,
er bæði djarft og þarft hjá Máli og
menningu að gefa út Njálu í barna-
vænni útgáfu þar sem nútímabörn
geta lesið um afrek Gunnars, stjórn-
visku Njáls og erjur Hallgerðar og
Bergþóru.
Fyrir gagnrýnanda er það
nýstárleg   upplifun   að   lesa
endursögn Brynhildar Þórar-
insdóttur  á  sögunni.   Sögu-
þráður og persónusköpun er
eðlilega ekkert sem hægt er
að gagnrýna enda er Njála
nánast fullkomið verk í
hugum flestra íslendinga
og persónur hennar lifa
enn með þjóðinni, hvort
sem   menn   telja   þær
sögulegar eða tilbúning.
Aðalatriðið   hlýtur   að   vera
hvernig Brynhildi gengur að
koma sögunni til skila til
Ein mynda Margrétar Lax-
ness við söguna
Þá reiddist Gunnar og mælti:
„llla er þá ef ég er þjófsnaut-
ur," og laust hana kinnhest.
nýrrar kynslóðar Njálulesenda.
Brynhildur fellur ekki í þá gryfju að færa
söguna yfir á barnamál. Endursögnin er skrif-
uð á læsilegu nútimamáli en hún hikar ekki
við að nota ýmis gömul brð sem oft eru svo
skýrð á spássíu. Enn fremur
lætur hún fleyg orð per-
sónanna         haldast
óbreytt.      Frásögnin
flæðir þannig vel áfram en verður ekki yfir-
borðsleg eða barnaleg, enda eru það gömul
sannindi og ný að börn læra ekki ný orð ef þau
sjá þau hvergi.
Þó að reyndum Njálulesanda finnist ýmis-
legt vanta i söguna er ljóst að í endursögn sem
þessari verður að velja og hafna. Brynhildur
skapar ágæta heild upp úr þeim atburðum sem
mest eru krassandi og sneiðir ágætlega hjá
flóknum ættartengslum. Helst hefði ég viljaö
sjá meira púðri eytt í Mörð Valgarðsson og
föður hans enda magnaðar persónur.
Merði eru þó gerð góð skil á myndum Mar-
grétar E. Laxness en myndir hennar eiga
mikinn þátt í að gera heim Njálu lifandi
fyrir nýjum lesendum. Þær eru mjög lit-
ríkar og bardaga- og brennumyndirnar
eru sérlega glæsilegar. Sérstaklega
ber að minnast á myndina af því
þegar Kári heggur hausinn af Kol í
þann mund sem hann sagði tíu. Þessi
atburður kemur frábærlega út á mynd.
Hins vegar gætu ungir lesendur átt erfitt
með að skiha glæsileik Gunnars á Hliðar-
|   enda sem minnir einna helst á Bjorn og
Benny úr ABBA á myndunum en þá er
hægt að minna á að svona hafi nú tískan ver-
ið á þjóðveldisöld.
Fróðleiksmolar eru á spássíum og við upp-
haf og endi sögunnar. Þeir eru afar skemmti-
legir þó að stundum sé hætta á að detta út í
lestri sögunnar og gleyma sér í molunum.
Þetta gerir söguna líkari kennslubók en ella og
gerir hana auðvitað enn meira fræðandi.
í heildina tekið er þessi nýja endursögn á
Njálu vel heppnað framtak. Metnaður skín út
úr útgáfunni og niðurstaðan er eiguleg og inni-
haldsrík bók.
Katrin Jakobsdóttir
Njála. Brynhildur Þórarinsdóttir endursagöi. Margrét
E. Laxness myndskreytti. Mál og menning 2002.
Olafur Egill Egilsson í óvæntu hlut-
verkl Jesú í Rómeó og Júlíu.
Þótt ég tálaði
tungum manna
og engla ...
Engu er logið á sýningu Vestur-
ports á Rómeó og Júlíu í Borgarleik-
húsinu: Hún er æðislega skemmtileg,
kraftmikil, óvænt, ruddaleg og hug-
ljúf. Gísli Örn er frábær sem hinn
ástsjúki Rómeó, augljóslega illa trufl-
aður af gegndarlausri hormónafram-
leiðslu, Björn Hlynur og Ólafur Egill
eins og tifandi tímasprengjur í hlut-
verkum Merkútsíós og Tíbalts, Nína
Dögg lauflétt Júlía og svo viðeigandi
að láta þau Rómeó svífa ofar jörðu í
bókstaflegri merkingu.
í sýningunni eru alls konar söngv-
ar frá öðrum tíma en leikritið, misvel
valdir eins og gengur, en einn gladdi
mig verulega. Það var kærleiksóður-
inn úr gamla Poppleiknum Óla sem
sunginn er við kærleiksboðskap Páls
postula. Forðum tíð söng Kristin
Ólafsdóttir hann í Tjarnarbíó, nú
syngur Ólafur Egill Egilsson hann í
gervi Krists yfir brúðhjónunum barn-
ungu í kirkju bróður Lárens og atrið-
ið var gullfallegt.
Unga fólkið meðal leikhúsgesta
hafði augljóslega afar gaman af sýn-
ingunni, idappaði, æpti og gólaði i
hvert skipti sem sviðið myrkvaðist
og stóö upp í leikslok. Mælt með fyr-
ir fólk frá niu ára til níræðs.
Cremaster-h ring-
urinn
Nú er verið að sýna Cremaster-
kvikmyndir Matthews Barneys,
nýjasta tengdasonar íslands, í Film
Forum í New York, Ritzy kvikmynda-
húsinu í London og Musée de Í'Art
Moderne de la Ville de Paris í París.
Auk þess stendur yfir sýning um
myndaflokkinn og tilurð hans bæði í
Film Forum og Palais de Tokyo í Par-
ís þar sem myndirnar eru sýndar
stöðugt og einnig teikningar og alls
konar hlutir og innsetningar sem
Barney hefur framleitt til að fjár-
magna myndirnar.
1 Cremaster-hringnum - eins og
hann er kallaður og minnir það gælu-
nafn ekki að ósekju á Niflungahring
Wagners - eru fimm kvikmyndir, allt
frá 45 mínútum upp í þrjá klukku-
tíma að lengd. Hann hefur verið í
vinnslu í átta ár. Þar er blandað sam-
an á draumórakenndan hátt sögu-
þræði og tilraunum og taknum sem
vísa í ýmsar áttir, ekki síst í listræn-
ar evrópskar kvikmyndir eftir
Buhuel, Tarkovsky, Svankmeyer og
fleiri. Sögusviðið er einkum
Chrysler-byggingin og Guggen-
heimsafnið í New York en einnig eru
tökur frá írlandi, Skotlandi og víðar
að. Þykir útkoman býsna skrautleg
og ekki alltaf auðskiljanleg fremur en
hálistrænar bíómyndir eru yfirleitt.
Barney leikur sjálfur í öllum mynd-
um og hlifir sér hvergi, að sögn
Times Literary Supplement sem birt-
ir heilsíðugrein um Cremaster-hring-
inn 22. nóv. sl.
Tilefni greinarinnar er að hringn-
um hefur nú verið lokað. Gaman
væri að fá að sjá Cremaster í ís-
lensku kvikmyndahúsi.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
16-17
16-17
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56